Administrator

Administrator


    በ1987 የኢፌዴሪ ህገመንግስት ሲረቀቅ ወሳኝ ሚና የነበራቸው የመጀመሪያው የኢህአዴግ ዘመን መንግስት አፈጉባኤ ዳዊት ዮሐንስ የቀብር ስነሥርዓት ዛሬ ይፈፀማል፡፡
ሃገራቸውን በአፈ ጉባኤነትና አምባሳደርነት ያገለገሉት ዳዊት ዮሐንስ፤ የኢትዮጵያ የሽግግር መንግስት ሐምሌ 17 ቀን 1983 ዓ.ም ሲመሠረት በህግ ቋሚ ኮሚቴና በህገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን ፀሐፊ ሆነው አገልግለዋል፡፡ ከ1987 እስከ 1998 ድረስም በሁለት ዙር የህዝብ ተወካዮች ም/ቤት አፈጉባኤ በመሆን ለአስር አመታት በም/ቤቱ ቆይተዋል፡፡ አምባሳደር ዳዊት ዮሐንስ የቀድሞ ብአዴን የማዕከላዊ ኮሚቴና አስፈፃሚ አባል በመሆንም ሀገሪቱን በከፍተኛ የስልጣን እርከን ከመሩ ባለስልጣናት መካከል ተጠቃሽ ናቸው፡፡
በአዲስ አበባ የተወለዱት አምባሳደር ዳዊት ዮሐንስ፤ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የመጀመሪያ ድግሪያቸውን እንዲሁም ሁለተኛ ድግሪያቸውን ከአምስተርዳም ዩኒቨርስቲ በህግ አግኝተዋል፡፡  በ63 አመታቸው ከዚህ አለም በሞት የተለዩት አምባሳደር ዳዊት ዮሐንስ፤ ባለትዳርና የሶስት ልጆች አባት የነበሩ በህክምና ሲረዱ በቆዩበት አሜሪካን ሀገር ህይወታቸው ማለፉ ታውቋል፡፡
በሌላ በኩል የደርግ ከፍተኛ ባለስልጣን የነበሩት ሻምበል ለገሠ አስፋው የቀብር ስነሥርዓት በመንበረ ፀባኦት ቅድስት ስላሴ ቤተክርስቲያን ተፈጽሟል፡፡
በ76 አመታቸው ከዚህ አለም በሞት የተለዩት ሻምበል ለገሠ አስፋው፤ በአለም ገና መስከረም 21 ቀን 1935 የተወለዱ ሲሆን፤ ሀገራቸውን በውትድርና በመንግስት አመራር አገልግለዋል፡፡ ሻምበል ለገሠ አስፋው የ4 ሴት ልጆችና የአንድ ወንድ ልጅ አባት ሲሆኑ አራት የልጅ ልጆችን አይተዋል፡፡

 አፍሪኤዥያ ባንክ፣ የ2018 የአፍሪካ ቀዳሚ አስር ሃብታም ከተሞችን ዝርዝር በቅርቡ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ አጠቃላይ ሃብቷ 276 ቢሊዮን ዶላር የደረሰው የደቡብ አፍሪካዋ ጆሃንስበርግ በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡
ተቋሙ በአፍሪካ 23 ከተሞች የሃብት መጠን ላይ ያደረገውን ጥናት መሰረት አድርጎ ባወጣው ሪፖርት መሰረት፣ ሌላኛዋ የደቡብ አፍሪካ ከተማ ኬፕታውን፣ በ155 ቢሊዮን ዶላር አጠቃላይ ሃብት፣ የሁለተኛነት ደረጃን የያዘች ሲሆን የግብጽ መዲና ካይሮ በበኩሏ፣ በ140 ቢሊዮን ዶላር አጠቃላይ ሃብት፣ ሶስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡
የናይጀሪያዋ ሌጎስ በ108 ሚሊዮን ዶላር፣ የደቡብ አፍሪካዋ ደርባን በ55 ቢሊዮን ዶላር፣ የኬንያ ርዕሰ መዲና ናይሮቢ በ54 ቢሊዮን ዶላር፣ ሉዋንዳ በ49 ቢሊዮን ዶላር፣ ፕሪቶሪያ በ48 ሚሊዮን ዶላር፣ ካዛብላንካ በ42 ቢሊዮን ዶላር እንዲሁም የጋና ዋና ከተማ አክራ በ38 ቢሊዮን ዶላር እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን የሃብት ደረጃ መያዛቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ የተቋሙ ጥናት ደግሞ፣ በአፍሪካ አህጉር የግለሰቦች ሃብት አጠቃላይ ድምር በአመቱ 2.3 ትሪሊዮን ዶላር የደረሰ ሲሆን ይህ የሃብት መጠን በመጪዎቹ አስር አመታት ጊዜ ውስጥ የ34 በመቶ ጭማሪ በማሳየት 3.1 ትሪሊዮን ዶላር ይደርሳል ተብሎ እንደሚጠበቅም ተመልክቷል፡፡

 ህጻናት ተማሪዎች መዝሙሩን መማርና መዘመር ግዴታቸው ይሆናል


    ከፊል ልዑዋላዊቷና በቻይና ውስጥ የምትገኘው ሆንግ ኮንግ ለቻይና ብሔራዊ የህዝብ መዝሙር ተገቢውን ክብር የማይሰጡ ሰዎችን በ6 ሺህ ዶላር እና በሶስት አመት እስራት የሚቀጣና ህጻናት መዝሙሩን መማርና መዘመር እንዳለባቸው የሚያስገድድ አዲስ ህግ ልታወጣ መዘጋጀቷ ተዘግቧል፡፡
“ብሔራዊ የህዝብ መዝሙር ህግ” የሚል ስያሜ የተሰጠውና ባለፈው ረቡዕ ይፋ የተደረገው ይህ ህግ፣ የቻይናን ብሔራዊ የህዝብ መዝሙር የሚያናንቅና ክብር የሚነሳ ድርጊት ሆን ብለውና በአደባባይ የሚፈጽሙ፤ በተጠቀሰው ገንዘብና እስራት እንደሚቀጡ የሚደነግግ እንደሆነ የጠቆመው ዘገባው፣ ህጉ መዝሙሩን የማያከብሩትን ከመቅጣት ባለፈ ሁሉም የአገሪቱ ህጻናት ተማሪዎች መዝሙሩን እንዲማሩና እንዲዘምሩ የሚያስገድድ ነው ብሏል፡፡
በሆንግ ኮንግ በእግር ኳስ ጨዋታ ውድድሮችና በሌሎች ዝግጅቶች ላይ የቻይና ብሔራዊ የህዝብ መዝሙር ሲዘመር የማጉረምረምና የማሾፍ ድርጊት በተለይ ሆንግ ኮንግ ከቻይና ተገንጥላ በመውጣት ራሷን የቻለች ሉአላዊት አገር መሆን አለባት የሚል ሃሳብ በሚያራምዱ ሰዎች ዘንድ እየተዘወተረ መምጣቱ ህጉን ለማውጣት ሰበብ እንደሆነ ነው ዘገባው የጠቆመው፡፡
በአመቱ መጨረሻ ላይ ይጸድቃል ተብሎ የሚጠበቀውንና ባለፈው ረቡዕ ለህግ መወሰኛ ምክር ቤት የቀረበውን ይህን ረቂቅ ህግ በሆንግ ኮንግ የሚገኙ የተለያዩ የዲሞክራሲና የነጻ ሃሳብ አራማጆች ሃሳብን በነጻነት የመግለጽ መብቶችን የሚጥስ ነው በሚል በአደባባይ እንደተቃወሙት የጠቆመው ዘገባው፣ የሆንግ ኮንግ የህግ መወሰኛ ምክር ቤት ግን ህጉን በከፍተኛ የአብላጫ ድምጽ ያጸድቀዋል ተብሎ እንደሚጠበቅ አመልክቷል፡፡

 ከአደገኛ ዕጽ ዝውውርና ከተደራጀ ውንብድና ጋር የተያያዙ የወንጀል ድርጊቶች በከፍተኛ ሁኔታ በተባባሱባት ሜክሲኮ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2018 ብቻ 33 ሺህ 341 ሰዎች መገደላቸውንና ይህ ቁጥር በአገሪቱ ታሪክ እጅግ ከፍተኛው እንደሆነ ተዘግቧል፡፡
በሜክሲኮ በአመቱ የግድያ ወንጀሎች ከተፈጸሙባቸው ሰዎች መካከል 861 ሴቶች እንደሆኑ  የአገር ውስጥ ሚኒስቴር ሰሞኑን ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ የዘገበው ዴችዌሌ፤ አዲሱ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት አንድሬስ ማኑኤል ሎፔዝ ኦርፓራዶር፣ ወንጀልን የሚከላከል ልዩ ብሄራዊ የጦር ሃይል በማቋቋም ሂደት ላይ እንደሚገኙ መነገሩን አመልክቷል፡፡
በአገሪቱ በአመቱ ግድያ የተፈጸመባቸው ሰዎች ብዛት ከአንድ አመት በፊት ከነበረው የ15.5 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን ያስታወሰው ዘገባው፤ የተደራጀ ውንብድናና ወንጀል በከፍተኛ ሁኔታ ተባብሶ መቀጠሉን ገልጧል፡፡ የሜክሲኮ መንግስት እ.ኤ.አ ከ2006 አንስቶ በአደንዛዥ ዕጽ ዝውውርና ንግድ በተሰማሩ የተደራጁ ወንጀለኞች ላይ ወታደራዊ ዘመቻ እያከናወነ እንደሚገኝ ያወሳው ዘገባው፤ ከዚያ ጊዜ አንስቶም ፖለቲከኞች፣ ጋዜጠኞችና የህግ አስፈጻሚ አካላትን ጨምሮ ከ200 ሺህ በላይ ሰዎች መገደላቸውን አመልክቷል፡፡ በሜክሲኮ የግድያ ሰለባዎች ከሚሆኑት ሰዎች መካከል ጋዜጠኞች እንደሚገኙበትና ባለፈው አመት ብቻ በአገሪቱ 9 ጋዜጠኞች በወንጀለኞች መገደላቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በሜክሲኮ የተደራጀ የወንጀል ድርጊት ከሚፈጽሙት ወንጀለኞች መካከል ከ90 በመቶ በላይ የሚሆኑት ለህግ ቀርበው ቅጣት እንደማይጣልባቸውና የህግ የበላይነትን በማስከበር ረገድ ከፍተኛ ክፍተት እንዳለ የጠቆመው ዘገባው፤ በተለይ በአደንዛዥ ዕጽ ነጋዴዎች መካከል የሚደረገው ግጭት በርካታ ዜጎችን ለግድያ እየዳረገ መሆኑን በመጥቀስ ፣በ2017 የአገሪቱ መንግስት ከመሰል ግድያዎች ጋር የተያያዘ እንደሆነ የተነገረለትን የ250 ሰዎች አጽም ያለበት የጅምላ መቃብር እንዳገኘም  አክሎ ገልጧል፡፡

 የአለማችን ቁጥር አንድ የሞባይል ስልኮች አምራች ኩባንያ ሳምሰንግ፣ በመጪው መጋቢት ወር በገበያ ላይ ያውለዋል ተብሎ የሚጠበቀው “ጋላክሲ ኤስ10” ስማርት ፎን 1ሺህ 400 የእንግሊዝ ፓውንድ የመሸጫ ዋጋ እንደተተመነለት ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
“ጋላክሲ ኤስ10” በተለያዩ 3 ቀለሞችና መጠኖች እንዲሁም በተለያየ የመሸጫ ዋጋ ለገበያ ይቀርባል ተብሎ እንደሚጠበቅ የጠቆመው ዘገባው፤ ዝቅተኛው የመሸጫ ዋጋው 779 ፓውንድ፣ ከፍተኛው ደግሞ 1ሺህ 400 ፓውንድ  ዶላር እንደሚሆን ገልጧል፡፡
በደቡብ ኮርያው የኤሌክትሮኒክስ አምራች ኩባንያ ሳምሰንግ ተመርቶ በጥቁር፣ ነጭና አረንጓዴ ቀለሞች ለገበያ ይቀርባል የተባለውና ከነባሮቹ የጋላክሲ ሞባይሎች የተለየና የተሻለ እንደሆነ የተነገረለት “ጋላክሲ ኤስ10”፤ በመጪው ወር መጨረሻ ላይ ለንደን ውስጥ በሚከናወን የምረቃ ስነስርዓት ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ ለእይታ ይበቃል ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው አመልክቷል፡፡

“… ዛሬ የውሃ መስመሮች በሙሉ በፕላስቲክ ቱቦ እየተተኩ ነው፡፡ መኪናዎች በአብዛኛው በፕላስቲክ ነው የሚሰሩት፡፡
አውሮፕላን 80 በመቶ ፕላስቲክ ነው፡፡ ኮምፒውተር፣ ስልክ፣ ጠረጴዛ፣ ወንበር … ሁሉም ፕላስቲክ እየሆነ ነው፡፡…”

    በኬሚስትሪ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የመጀመሪያ ድግሪያቸውን ያገኙት አቶ ሲሳይ ክፍሌ፤ የኮምፒውተር ሳይንስ ትምህርት በሂልኮ ኮሌጅ
ተከታትለዋል፡፡ ሁለተኛ ድግሪያቸውን ደግሞ በሥራ አስተዳደር አግኝተዋል፡፡ ከሣይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ጋር በምርምር ስራ ላይ እንደሚሳተፉ
የሚናገሩት አቶ ሲሳይ፤ ለረዥም ዓመታት ትኩረታቸውን በፕላስቲክ ጥናትና ፈጠራ ላይ አድርገው መቆየታቸውን ይገልጻሉ። በአሁኑ ወቅት
ጅግዳን ከተባለ ኮሌጅ ጋር በመተባበር በፕላስቲክ የፈጠራ ስራዎች ላይ ስልጠና የሚሰጥ የሙያ ት/ቤት ከፍተዋል፡፡ በቅርቡ የፕላስቲክ ውዳቂን ወደ ጥቅም በመቀየር የአካባቢ ብክለትን መቀነስ” የሚል በፕላስቲክ ውዳቂ አያያዝና አጠቃቀም ላይ ያተኮረ መጽሐፍ አሳትመዋል፡፡ አቶ ሲሳይ ክፍሌ፤ በመጽሐፋቸውና በውዳቂ ፕላስቲኮች ትሩፋቶች ላይ እንዲሁም በወደፊት ዕቅዳቸው ዙሪያ ከአዲስ አድማስ ጋር አጭር ቆይታ አድርገዋል፡፡ እነሆ፡-

    የፕላስቲክ ውዳቂን ወደ ጥቅም በመቀየር ላይ ያተኮረ መፅሐፍ አሳትመዋል፡፡ መጽሐፉን ለማዘጋጀት ያነሳሳዎት ምንድን ነው?
መፅሐፉን ለመፃፍ ያነሳሳኝ አንድም የሙያ ግዴታዬ ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ፕላስቲክ በመጠቀም ሂደት ውስጥ የሚታዩ የግንዛቤ ችግሮች ናቸው፡፡ የተጠቀምንባቸውን ፕላስቲኮች እንዲሁ በየመንገዱ በየሜዳው እንደ አልባሌ ነው የምንጥላቸው፡፡ እነዚያ የተጣሉ ፕላስቲኮች በዝናብ ወቅት ከጎርፍ ጋር የመንገድ ቱቦዎችን እየደፈኑ፣ መንገዶች እንዲበላሹ ሲያደርጉ እንታዘባለን፡፡ ከዚህ አንፃር ሰው ስለ ፕላስቲክ ምንነት በቂ ቅንዛቤ ቢያገኝና ቢጠቀምበት፣ይህ ሁኔታ ሊቀየር ይችላል የሚል እምነት አለኝ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ለህብረተሰቡ ትምህርት ለመስጠትም ነው አላማው፡፡
ፕላስቲክ አካባቢ በካይ እንደሆነ ነው የሚታወቀው፡፡ እርስዎ ደግሞ በመጽሐፍዎ ፕላስቲክ ጠቃሚ መሆኑን ጽፈዋል፡፡ እስቲ ያብራሩልን …
ፕላስቲክን በአግባቡ አልተረዳንም እንጂ ዘላቂ እድገትን ያለ ፕላስቲክ ማሰብ አይቻልም። ሳይንስ በምርምሩ የፈጠረው ፕላስቲክ፤ ለሰው ልጅ መሰረታዊ ጥቅም ያለው ነው፡፡ ልክ እንደ ምግብ፣ መጠለያ ልብስ ነው የሚቆጠረው። ፕላስቲክ፤ እንጨትን ብረትንና ሌሎች አላቂ የሆኑ የተፈጥሮ ሀብቶችን መተካት የሚችል ነው። ፕላስቲክ በጤናው፣ በኮንስትራክሽን ዘርፍ በርካታ ጠቀሜታዎች አሉት፡፡ በህክምናው ብንመለከት እንኳ በቀዶ ጥገና ሰውነታችን ውስጥ የምንተካቸው አይን፣ ቆዳ፣ እግር፣ ልብ ሌሎችም ከፕላስቲክ ይሰራሉ፡፡ አርቴፊሻል ደም ሁሉ እየተሰራበት ነው ያለው - ፕላስቲክ። በኮንስትራክሽኑ ደግሞ ከቤት ግንባታ ጀምሮ እስከ ቤት እቃ ድረስ ፕላስቲክ በርካታ ድርሻ አለው፡፡ ፕላስቲክ የማያገለግለው ነገር የለም ማለት ይቀላል፡፡
የኛ ማህበረሰብ ደግሞ ለፕላስቲክ ያለው ግምት አነስተኛ  ነው?
ይሄን መፅሐፍ ለመፃፍም ያነሳሳኝ አንዱ ጉዳይ ይሄ ነው፡፡ ፕላስቲክ ቀላል ክብደት ስላለው ቢያንስ ሰብስቦ አንድ ኪሎ እንኳ ለመሙላት ከባድ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር ሁሉም ማህበረሰብ ፕላስቲክን ወደ ገቢ ምንጭነት መለወጥ አይችል ይሆናል፡፡ ነገር ግን በፅዳት ስራ ላይ ያሉ የህብረተሰብ ክፍሎች ቢያንስ በስራቸው አጋጣሚ ስለሚያገኙት፣ እንዴት ወደ ጥቅም መቀየር እንደሚችሉ በቀላሉ መረዳት ይችላሉ። ተጠቃሚው ወይም ፕላስቲክን የሚጠቀመው ማህበረሰብ ደግሞ ቢያንስ ከመፅሐፉ ስለ ፕላስቲክ ግንዛቤ አግኝቶ፣ ፕላስቲክን እላዩ ላይ በሰፈረው ቁጥር መሰረት ማጠራቀም እንዲችል ይረዳል፡፡ ይሄ ለፅዳት ሰራተኞች በጣም ጠቃሚ ይሆናል፡፡ ፕላስቲክ ተፈጭቶ እንደገና ወደ ምርት መለወጥ ይችላል። ፕላስቲክ ሳንፈጨውም በቤታችን ለተለያየ ተግባር ልንጠቀምበት እንችላለን፡፡ እኛ ሃገር ያለው ችግር፣ ትንሽ የመሰለ ነገር ትልቅ ዋጋ ያለው መሆኑን ያለመረዳት ነው። ሳንቲም ተጠራቅሞ ነው ብር የሚሆነው፡፡ የፕላስቲክም ነገር እንደዚያው ነው። በሌላ በኩል፤ መንግስት ህብረተሰቡ ፕላስቲክን እንዳይጠቀም ከልክሏል። ግን ህዝቡም መጠቀሙን አልተወም፤ ፕላስቲክ ፋብሪካዎችም ማምረት አላቆሙም። ፕላስቲክ በእርግጥም አካባቢን ይበክላል፤ ነገር ግን እንዳይበክል ተደርጎ በላቀ መልኩ መጠቀም ይቻላል። ምናልባት የውሃ ቱቦና መንገድ ላይ መጣል በህግ ሊከለከል ይችላል እንጂ በአጠቃላይ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ ያለውን ፕላስቲክ በጥቅሉ መጠቀም መከልከል ተገቢ አይሆንም፡፡
በርካታ አገራት ፕላስቲክ መጠቀምን በህግ ከልክለዋል…
አዎ፤ መከልከል የሚሞክሩ ሃገሮች አሉ። እነ ኬንያ፣ ፈረንሳይ፣ እንግሊዝ… ለመከልከል ሞክረዋል፤ ግን አልቻሉም፡፡ ፕላስቲክ ማምረት ከቆመ ወደ እንጨትና ሌሎች ተፈጥሮአዊ ሃብቶች ይገባል። ተፈጥሮአዊ የሆኑ ነገሮች ደግሞ ወደድንም ጠላንም ማለቃቸው አይቀርም፡፡ አብዛኞቹ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በፕላስቲክ የሚመረቱ ናቸው፡፡ ምናልባት እንደ ወረቀት የሚበሰብስ ፕላስቲክ መስራት ይቻላል፤ ተሰርቶም ተሞክሯል። ፕላስቲክ፤ እንጨትና ብረትን ተክቶ ስለሚጠቅም እንዳይመረት ማድረግ አይቻልም፡፡ ፕላስቲክ በማንኛውም ዘርፍ ጥቅም ላይ እየዋለ የሚገኝ ነው። በእርሻ፣ በኢንዱስትሪ፣ በአገልግሎት----በሁሉም ዘርፍ ከፍተኛውን ድርሻ ይዞ ጥቅም እየሰጠ ነው። በተለይ በኮንስትራክሽንና በጤና ዘርፍ ከፍተኛ ድርሻ አለው፡፡ ጉሉኮስ፣ የህክምና ማሽኖች፣ የተተኪ አካላት ቁሳቁስ ይመረትበታል። በሃገራችን ከ700 በላይ የፕላስቲክ ፋብሪካዎች አሉ፡፡ እነዚህ ምን ያህል ያመርታሉ የሚለው ሌላ ጉዳይ ሆኖ አብዛኞቹ ግን በትንሽ ደረጃ ነው ያሉት፡፡ የስድስት ፋብሪካዎች አጠቃላይ ዋጋ ምናልባት አንድ ቪ8 መኪና ቢገዛ ነው፤ ስለዚህ ሴክተሩ ምንም ፋብሪካ የለውም ማለት ይችላል። በተለይ ጥራቱ ቁጥጥር ተደርጎበት፣ ደረጃውን በጠበቀ መንገድ ቢመረት ትልቅ ጥቅም የሚሰጥ ነው፡፡ ዛሬ የውሃ መስመሮች በሙሉ በፕላስቲክ ቱቦ እየተተኩ ነው፡፡ መኪናዎች በአብዛኛው በፕላስቲክ ነው የሚሰሩት፡፡ አውሮፕላን 80 በመቶ ፕላስቲክ ነው፡፡ አንድ ሰው በቤቱ ያሉትን እቃዎች ትኩረት ሰጥቶ ቢመለከት፣ አብዛኛው ፕላስቲክ ነው፡፡ ኮምፒውተር፣ ስልክ፣ ጠረጴዛ፣ ወንበር… ሁሉም ፕላስቲክ እየሆነ ነው፡፡
ቤቶችም በፕላስቲክ እየተሰሩ እንደሆነ ይታወቃል ----
ምርምር ሁልጊዜ ሲሰራ ቀጣይነቱ ወሳኝነት አለው፡፡ የፕላስቲክ ቤት በህንድ ነው መሰራት የጀመረው፡፡ በኛም ሃገር መሰራቱ ተነግሯል፡፡ ግን አንድ ከተማ በፕላስቲክ መገንባት ይቻላል? ቀጣይነት ያለው ነው? የሚለውን መጠየቅ ያስፈልጋል፡፡ ለኔ ትልቁ ቁምነገር ፕላስቲክን ወደ ላቀና ቀጣይነት ወዳለው ጥቅም መቀየሩ ነው፡፡ ከፕላስቲክ ፖሊስተር ክር ተሰርቶ ልብስ ይሆናል፡፡ ፈጠራ ለኔ ይህ አይነቱ ነው፡፡ እንደዚህ ዘላቂ የሆነ ነገርን ማሰብ ያስፈልጋል። ፕላስቲክን ፈጭተው ወደ ውጪ የሚልኩ አሉ። “ውዳቂ ፕላስቲኮች ወደ ውጪ ስለሚላኩ፣ የምናመርተው ጥሬ ዕቃ አጣን፤ ይከልከልልን” የሚል አቤቱታ በአንድ ወቅት ለኢንዱስትሪ ሚኒስቴርም ቀርቦ ነበር፡፡ በእርግጥ ፕላስቲክ ፈጭቶ ወደ ውጭ በመላክ ምናልባት 1 ዶላር ሊገኝ ይችላል፤ ነገር ግን የፕላስቲክ ጥሬ እቃን በ10 እና 20 ዶላር መልሰን እንገዛለን፡፡ ወደ ውጪ ፈጭቶ ከመላክ ይልቅ እዚሁ ቢመረት ትልቅ የገቢ ልዩነት ነው የሚፈጠረው፡፡ ዋናው ጥሬ እቃ ከነዳጅ ተረፈ ምርት ስለሚገኝ እሱ ላይኖረን ይችላል፤ ነገር ግን ቢያንስ ውዳቂ ፕላስቲክ ፈጭቶ ወደ ውጪ ከመላክ አስፈላጊውን ማሽን አስገብቶ፣ ሙሉ ምርት እዚሁ ማምረት የተሻለ ይሆናል። ቤት መስራት ምናልባት እንደ ጥበብ ሊሆን ይችላል እንጂ ብዙ ጥቅም የለውም። ትልቁ ነገር ቋሚ ዘላቂ ነገር ላይ ማዋል ነው። በውጪ ሃገርም ለገና ዛፍ፣ ለአበባ፣ ለቤት እቃዎች ይውላል፡፡ እኛ ሃገርም በፕላስቲክ ቤት ከምንሰራ ምናልባት እንጨትን እየጨረሰ ያለውን የኤሌክትሪክ ስልክ ምሰሶ የሚተካ የፕላስቲክ ምሰሶ ብንሰራ የተሻለ ይሆናል።
በሀገራችን ለፕላስቲክ የተሰጠው ግምት ዝቅተኛ ነው ተብሏል፡፡ ከመንግስትም ሆነ ከሌሎች ባለድርሻዎች በዚህ ረገድ ምን ይጠበቃል?
መንግስት ለጉዳዩ ትኩረት ሰጥቶ የፕላስቲክ አጠቃቀም ህግ ማውጣት አለበት፡፡ ህግ ከወጣ በኋላም አፈፃፀሙን ጠንካራ ማድረግ ይገባዋል። አምራቾች ደግሞ ለምሣሌ ፕላስቲክ ቁጥር አለው። ለምሳሌ 1 ቁጥር የተፃፈበት ፕላስቲክ፣ የውሃ ጠርሙስ የሚሠራበት ነው፣ 2 ቁጥር ደግሞ Low Density Poultry ይባላል፡፡ በዚህ መልኩ ቁጥርና ስም ተሰጥቷቸዋል፤ስለዚህ አምራቾቻችን ይሄን ቁጥር በአግባቡ ማስቀመጥና ህብረተሰቡን ማስገንዘብ አለባቸው፡፡ መንግስት በዚህ መስፈርት መሠረት ጠንካራ የጥራት ቁጥጥር ማበጀት አለበት። አምራቾችም እንደ ሀገር አስበው፣ ደረጃውን የጠበቀ ምርት ማቅረብ አለባቸው፡፡
የአካባቢ ተቆርቋሪ ቡድኖች፤ ህብረተሰቡ ፌስታልን ጨምሮ የፕላስቲክ እቃዎች እንዳይጠቀም ይመክራሉ፡፡ ይሄን ጉዳይስ እንዴት ትመለከተዋለህ?
ብዙ ጊዜ ከፕላስቲክ ይልቅ ወረቀት ተጠቀሙ ይላሉ፡፡ ነገር ግን ወረቀት ራሱ የራሱ ችግር አለው፡፡ ከፕላስቲክም የበለጠ ችግር አለው፡፡ ወረቀት የሚመረተው ከእንጨት ነው፡፡ ለወረቀት ምርት የሚፈለገው ጥሬ እቃ ፕላስቲክ ለማምረት ከሚፈለገው የበለጠ ዋጋና ብዛት ያለው ነው። ሁለተኛ አመራረቱን ብንመለከት፣ የፕላስቲክና የወረቀት አመራረት በጣም ይለያያል፡፡ ወረቀት ሲመረት ካርቦንዳይኦክሳይድን ጨምሮ በርካታ ተረፈ ምርት ነው ያለው፡፡ ከፍተኛ የአየር ብክለትን የሚያስከትል ነው አመራረቱ፡፡ ፕላስቲክ ግን በመጽሐፌም እንዳመለከትኩት፤ አመራረቱ በጣም ቀላልና ለአካባቢ ብክለትም ከወረቀት አመራረት አንፃር ያለው ድርሻ አነስተኛ ነው፡፡ በአመራረትና በምርት ሂደት፣ ከፕላስቲክ ይልቅ ወረቀት የበለጠ አካባቢ በካይ ነው፡፡ ፕላስቲክን ደጋግሞ መጠቀም ይቻላል፡፡ ወረቀትን ግን ድጋሚ ለመጠቀም አይቻልም፡፡ አንድ የፕላስቲክ ወንበር ሲመረት፣ ቢበዛ 10 ደቂቃ ቢፈጅ ነው። ወረቀት ግን ብዙ ውሃ ጨርሶ፣ ጊዜ ፈጅቶ ነው የሚመረተው፡፡ አቀማመጡን በተመለከተም 1ሺህ ፕላስቲኮችን በአንድ አነስተኛ ጣሳ ማስቀመጥ እንችላለን። በተመሳሳይ ወረቀትን ለማስቀመጥ ግን ምናልባት 10 ጣሳዎች ያስፈልጉናል። ወረቀትን ለማምረት የሚያስፈልገውን ጥሬ እቃ፣ የማሽን ውድነትና ብዛት ስንመለከት ደግሞ ከፕላስቲክ አንፃር ፈጽሞ የሚወዳደር አይደለም፡፡ ቢቻል ከፕላስቲክም ከወረቀትም በተሻለ የጨርቅ ዘንቢሎችን ብንጠቀም፣ ካልሆነ ግን ከወረቀት ይልቅ የፕላስቲክ ዘንቢል መጠቀሙ የተሻለ ነው፡፡
መፅሐፍህን ለሽያጭ ሳይሆን በነፃ ነው ያቀረብከው ----ለማን እንዲደርስ ነው ያለምከው?
አዎ! መፅሃፉን ትርፍ ለማግኘት አይደለም ያሳተምኩት፡፡ ዋነኛ አላማዬ ለአዲስ አበባ ከንቲባ ወይም መልሶ ማልማት ክፍል በነፃ መስጠት ነው። በነፃ የምሰጠው በዋናነት በከተማ አስተዳደሩ ስር ያሉ 537 የቆሻሻ ፅዳት ማህበራት እንዲደርሳቸው በማሰብ ነው፡፡ ማህበራቱ ይሄን የፕላስቲክ ጥቅም የሚያስረዳ መፅሐፍ ካገኙ በኋላ ከተቻለ ስልጠና መስጠት እፈልጋለሁ፡፡ እንዴት ፕላስቲክ መሰብሰብ፣ መፍጨትና ወደ ሌላ ጥሬ ዕቃ ወይም ምርት መቀየር እንደሚቻል ማህበራቱ ከተረዱ በኋላ በቀጣይ የራሳቸውን የመፍጫ ፋብሪካ እንዲያቋቁሙ ነው የምፈልገው፡፡ ትልቁ አላማዬ፤ እነዚህ ማህበራት ቆሻሻን ወደ ኢንዱስትሪ ምርት እንዲቀይሩ ማገዝ ማበረታታት ነው፡፡ በሃገሪቱ 80 ያህል የውሃ ፋብሪካዎች አሉ፡፡ እነዚህ ፋብሪካዎች ቢያንስ በአንድ ፈረቃ ከ100ሺ ጠርሙስ በላይ ውሃ ያመርታሉ፡፡ በሶስት ፈረቃ ደግሞ እስከ 20 ሚሊዮን ጠርሙስ ውሃ ያመርታሉ፡፡ ይሄን ጠርሙስ ወደ ኢንዱስትሪ እንቀይር ከተባለ ደግሞ 1 ሊትር የሚይዝ የውሃ ኮዳ፣ 1 ሱሪ ማምረት ይችላል፡፡ የውሃ ኮዳውን ወደ ክር፣ ወደ ፖሊስተር ክር በመቀየር ልብስ ማምረት ይቻላል። ፖሊስተር ክር ከተመረተ ለማንኛውም ልብስ መስሪያ ይሆናል፡፡ ፖሊስተር ክር  የሚመረተው ከፕላስቲክ ነው፡፡ ስለዚህ ይሄን የፖሊስተር ክር ማምረቻ እንዲከፈቱ፣ ከፍ ሲልም የልብስ ፋብሪካ እንዲከፈቱ ማድረግ ነው ፍላጎቴ፡፡ በዚህ መንገድ በዋና ዋና ከተሞች ቢያንስ አንድ አንድ ፋብሪካ ቢቋቋም፣ ፕላስቲክ ተራ ሳይሆን እጅግ ተፈላጊና ጠቃሚ ይሆናል ማለት ነው፡፡
መፅሐፉን በማሳተም ረገድ ማን እገዛ አደረገልዎ?
ይሄን መፅሐፍ ለማዘጋጀት የረዱኝ በርካታ አካላት አሉ፡፡ አዋሽ ኢንሹራንስ፣ ጣፎ ፕላስቲክ ፋብሪካ፣ ፓክትራ፣ ሮተሪ፣ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር፣ ጎማ ቁጠባ፣ ኤይር ሊንክ የጉዞ ወኪል፣ አፍሮ ጀርመን ኬሚካል፣ ክሩዝ ት/ቤትና ሌሎችም ይገኙበታል። በዚህ አጋጣሚ እነዚህን ተቋማት አመሰግናለሁ፡፡   

ከዕለታት አንድ ቀን ሁለት የድሬዳዋ ጓደኛሞች እርስበርስ ይከራከራሉ።
“የት ከብበ እንመገብ?” አለ አንደኛው፡፡
ሁለተኛው፤
“ጫልቱ ቤት” አለ፡፡
አንደኛው፤
“ይሄ መልካም ነው! ጫልቱ ጋ እንሂድ”
ሁለተኛው፤
“ነው ወይስ ክበባችን ሄደን እንብላ?”
አንደኛው፤
“እዛም እንችላለን፡፡ ግን እዚያ ምግብ ቶሎ ያልቃልኮ!”
“አንተ ስለምትጠላቸው ነው!”
“የመጥላት አይደለም!”
“ታዲያ ምን መላ አለው?”
ቀስ ቀስ እያሉ … እዚህ እንብላ፣ እዚያ እንብላ በሚል በክርክር ተካረሩ። ጭራሽ ወደ ድብድብ ዘለቁ፡፡ ብዙ ተዳሙ!! ሰው ገላገላቸው፡፡
በነጋታው ሁለቱ ጓደኞች፤ አብረው ገበያ ውስጥ ተቃቅፈው ሲገበያዩ ታዩ፡፡ ሰው ተገረመ፡፡
“ትላንት እንደዚያ ደም በደም እስክትሆኑ ድረስ የተቋሰላችሁ ልጆች፤ ዛሬ እንዴት እንዲህ ተቃቀፋችሁ?” አላቸው፡፡
ሁለቱም ባንድ ድምፅ መለሱ፡-
“ያማ ትላንትና ነው!!”
***
የሚገርመው የሀገራችን የኢትዮጵያ ችግር ያለ ጥርጥር ቂም በቀልን መርሳት ነው። ከዕለታት አንድ ቀን አፄ ኃይለስላሴ የጣሊያንን ወረራ አስመልክታ፣ ኦሪያና ፋላቺ የተባለች ጋዜጠኛ እንዲህ ስትል ጠየቃቸው።
“የጣሊያንን ወረራ እንዴት ያዩታል?”
በተፃፈበት ቋንቋ ብናስቀምጠው
“We forgive but we don’t forget!”
“ይቅርታ እናደርጋለን፣ ግን እናስታውሰዋለን”ብለዋል፡፡
ዛሬ ሁኔታዎች ተለውጠዋል፡፡ ይቅርታ እናደርጋለን፤ እንረሳለን ብለን አምነናል፡፡ ግን ይሄ እንደ ባህል ከባድ ትግል ይጠይቀናል፡፡ ጠልቀን ካልገባንበት፣ ቀላልና ውል ለማስያዝ የሚያስቸግር መሆኑን ልብ እንበል። ምክንያቱም የእኛ አገር የቋንቋ ጉዳይ፤ ልክ እንደ ፖለቲካችን ሁሉ ወረት የበዛውና ድግግሞሽ የወረረው ነው! ብዙ የተጠላላን፣ ብዙ የተጠላለፍን፣ ብዙ የተጣጣን፣ ግን ዛሬ ሁኔታዎች ተለዋውጠው እንኳ ሙሉ በሙሉ ያልታረቅን መኖራችን፣ ሙሉ በሙሉ ይቅር ያልተባባልን አያሌ መሆናችን አሁንም ዕውነት ነው! ነገሮች የለበጣ አይሁኑ፡፡ እየለወጥንና እየተለወጥን ነን እያልን አንገበዝ!
ዋናው ነገር የምንሠራውን ከህዝባችን አንሸሽግ - ለጊዘው ያላወቀ መስሎን ይሆናል። ግን ያውቃል!
 ስለዚህ ማንም ቢሆን ምንም፣ ከህዝብና ከሀገር ተሸሽጌ ልብላ ቢል “አጐንብሶ የሚበላን ተኝተህ ቀላውጠው” የሚል የማይተኛ ዐይን እንዳለ ይገንዘብ ዘንድ ግድ ነው!

 የአሜሪካው ታዋቂ መጽሄት ፎሪን ፖሊሲ፤ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድን ከአለማችን የአመቱ 100 ምርጥ አለማቀፍ አሳቢዎች አንዱ አድርጎ መርጧቸዋል፡፡
መጽሄቱ ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው የ2019 የፈረንጆች አመት 100 ምርጥ አለማቀፍ አሳቢዎች ዝርዝር ውስጥ ባሰፈረው ጽሁፍ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ አንድ አመት ባልሞላው የስልጣን ዘመናቸው፣ ከጎረቤት አገር ኤርትራ ጋር ሰላም በመፍጠር ታሪክ ሰርተዋል፤ በሁለቱ አገራት መካከል ሰላም መስፈኑ የተለያዩ ቤተሰቦችን ከማገናኘት ባለፈ በአገራቱ መካከል ለረጅም ጊዜያት ተቋርጦ የነበረውን የንግድ ግንኙነት እንዲቀጥል በር ከፍቷል ብሏል፡፡
መከላከያና ደህንነት በሚለው መስክ በምርጥ አለማቀፍ አሳቢነት ያካተታቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ፣ በአሁኑ ወቅት በአገር ውስጥ ያሉ ልዩነቶችን በመፍታት ላይ ትኩረት አድርገው እየሰሩ እንደሚገኙም ጠቁሟል፡፡
ፎሪን ፖሊሲ መጽሄት ለአስረኛ ጊዜ ባወጣው አመታዊው የ100 ምርጥ አለማቀፍ አሳቢዎች ዝርዝር ውስጥ በፖለቲካ፣ በደህንነት፣ በቴክኖሎጂ፣ ኢኮኖሚ፣ ንግድ፣ ሳይንስ፣ ጤናና ሌሎች መስኮች ተጽዕኖ የፈጠሩ አለማቀፍ አሳቢዎችን በ10 የተለያዩ ዘርፎች ነው ግለሰቦችን ያካተተው፡፡
በዘንድሮው የመጽሄቱ ዝርዝር ውስጥ ከተካተቱት መካከልም የአይኤምኤፍ ዳይሬክተር ክርሲያን ላጋርድ፣ የጀርመኗ መራሂተ መንግስት አንጌላ መርኬል፣ የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ፣ የአማዞን መስራች ጄፍ ቤዞስና የደቡብ ኮርያ ፕሬዚዳንት ሙን ጃኢን ይገኙበታል፡፡

 አለማቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት በዜጎች ላይ ኢ-ሰብዓዊ የወንጀል ድርጊቶችን ፈጽመዋል በሚል ክስ መስርቶባቸው የነበሩትን የቀድሞውን የአይቬሪኮስት ፕሬዚዳንት ሎራን ባግቦን በነጻ ማሰናበቱን አስታውቋል፡፡
አለማቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት እ.ኤ.አ በ2010 በአይቬሪኮስት የተካሄደውን ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ተከትሎ፣ በአገሪቱ በተቀሰቀሰውና ለወራት በዘለቀው የእርስ በእርስ ግጭት በርካታ ቁጥር ባላቸው ዜጎች ላይ ከፍተኛ ወንጀሎችን ፈጽመዋል በሚል ተከስሰው የነበሩትን የ73 አመቱን ሎራን ባግቦን ባለፈው ማክሰኞ በነጻ ማሰናበቱን የዘገበው ኒውዮርክ ታይምስ፤ ውሳኔው በብዙዎች ዘንድ ያልተጠበቀ መሆኑን ገልጧል፡፡
ባለፈው ማክሰኞ በሄግ የተሰየመው ችሎት የመሃል ዳኛው፣ ባግቦ ነጻ መሆናቸውን ይፋ ማድረጋቸውን ተከትሎ፣ በችሎቱ ታድመው የነበሩ የባግቦ ደጋፊዎች በደስታ መፈንጠዛቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ የምስራቹ ወደ አገሪቱ የኢኮኖሚ ከተማ አቢጃን በቅጽበት ደርሶ ጎዳናዎች በደስታ በሚዘምሩ የባግቦ ደጋፊዎች መሞላታቸውንም አመልክቷል፡፡
በአንጻሩ ደግሞ በባግቦ ዘመን የተቀሰቀሰው የእርስ በእርስ ግጭት ቤተሰቦቻቸውን ያሳጣቸውና ተጠቂ ያደረጋቸው በርካታ አይቬሪኮስታውያን በፍርድ ቤቱ ውሳኔ ክፉኛ መቆጣታቸውንና አለማቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች አምነስቲ ኢንተርናሽናልም ውሳኔውን መቃወሙን ዘገባው አስረድቷል፡፡
እ.ኤ.አ በ2000 ወደ ስልጣን ላይ የወጡትና አገሪቱን ለእርስ በእርስ ጦርነት በመዳረግና በአምባገነንነት የሚታወቁት ሎራን ባግቦ የአገሪቱ ህግ ከሚፈቅድላቸው ውጭ ለተጨማሪ አምስት አመታት በስልጣን ላይ ከቆዩ በኋላ፣ በ2010 በተካሄደው ምርጫ ቢሸነፉም በጠመንጃ ስልጣን ላይ ለመቆየት በማሰብ አገሪቱን ለደም መፋሰስ መዳረጋቸውንና በስተመጨረሻም ተዋርደው መውረዳቸውን ዘገባው አስታውሷል፡፡

ታዋቂዋ አሜሪካዊት የፖፕ ሙዚቃ አቀንቃኝ ሪሃና የቤተሰቡ ስያሜ የሆነውን ፌንቲ የሚል ቃል ለኩባንያው ስያሜነት በመጠቀምና የኩባንያው ባለድርሻ ወይም የስራ አጋር እንደሆንኩ በማስመሰል ዝናዬን ተጠቅሞ በስሜ በመነገድ ያልተገባ ጥቅም አግኝቷል በማለት በወላጅ አባቷ ሮቢን ፌንቲ ላይ ክስ መመስረቷ ተነግሯል፡፡
ፌንቲ የሚለውን ቃል ለንግድ ምልክትነት ወይም ለኩባንያ መጠሪያነት የመጠቀም የባለቤትነት መብቱ የሪሃና እንደሆነ የዘገበው ቢቢሲ፤ ወላጅ አባቷ ግን በ2017 ፌንቲ ኢንተርቴይንመንት የተባለ የመዝናኛው መስክ ኩባንያ ከማቋቋም አልፎ እሷ በማታውቀው መልኩ በስሟ የሙዚቃ ጉዞ ለማዘጋጀት ከሌሎች ኩባንያዎች ጋር ከ15 ሚሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት የድብቅ ድርድር እስከማድረግ መድረሱንና ድምጻዊቷም በዚህ ድርጊቱ አባቷን መክሰሷን አመልክቷል፡፡
አባትዬው የድምጻዊቷን የንግድ ምልክት ከመጠቀም ባለፈ ታዋቂነቷን ተጠቅሞ እሷ በማታውቀው ሁኔታ በስሟ የንግድ ድርድር ማድረጉ ህገወጥ ድርጊት እንደሆነ በግለሰቡ ላይ የተመሰረተው ክስ ያስረዳል፡፡
አለማቀፍ ዝናን ያተረፈቺው ድምጻዊቷ ሪሃና “ፌንቲ ቢዩቲ” እና “ሳቬጅ ኤክስ ፌንቲ”ን ጨምሮ በፌንቲ የንግድ ምልክት ስር ባቋቋመቻቸው የተለያዩ የንግድ ኩባንያዎች ትርፋማ ስራዎችን ስታከናውን እንደቆየችም ዘገባው አስታውሷል፡፡

Page 3 of 417