ከአዲስ አበባ ተነስተው ወደ ደብረ ማርቆስ በ"ኤፍ ኤም" የሕዝብ ማመላለሻ አውቶቡስ ሲጓዙ የነበሩ 34 መንገደኞች በሰሜን ሸዋ ዞን በታጣቂዎች ታገቱ። እገታው የተፈጸመው ግንቦት 11 ቀን 2018 ዓ.ም. በገብረ ጉራቻ እና በፊቼ ከተሞች መካከል "ዓሊዶሮ" ተብሎ በሚጠራ አካባቢ ሲሆን፣ ታጣቂዎቹ አውቶቡሱን በኃይል አስቁመው ተሳፋሪዎቹን ወደማይታወቅ አካባቢ ይዘዋቸው ተሰውረዋል። ከተሳፋሪዎቹ መካከል እስካሁን የደረሱበት የሚታወቀው የሦስት ግለሰቦች ብቻ ሲሆን፣ ጥቃቱን የፈጸሙት ታጣቂዎች ማንነትም ሆነ ከመንግሥት አካላት የተሰጠ ይፋዊ መግለጫ እስካሁን የለም።

ይህ አሰቃቂ ድርጊት በአዲስ አበባ–ደብረ ማርቆስ የትራንስፖርት መስመር ላይ አሳሳቢ እየሆነ የመጣውን የጸጥታ መደፍረስ ይበልጥ ያጎላ ሲሆን፣ በአካባቢው ተመሳሳይ ድርጊቶች በተደጋጋሚ መፈጸማቸው ተገልጿል። ከአራት ወራት በፊት በተመሳሳይ መስመር ላይ ሌላ አውቶቡስ ታግቶ የነበረ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. በመጋቢት 2025 ደግሞ በተመሳሳይ ዓሊዶሮ አካባቢ ታጣቂዎች በአውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት ከ56 በላይ ተሳፋሪዎችን አፍነው መውሰዳቸውን የዐይን እማኞች አስታውሰዋል። ታጣቂዎቹ በተሽከርካሪው ጎማዎች ላይ ተኩስ በመክፈት ካቆሙ በኋላ፣ ተሳፋሪዎችን እየደበደቡና እየጎተቱ ገደላማ ወደሆኑ ራቅ ያሉ ቦታዎች እንደወሰዷቸው ይነገራል።

በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ዋና ዋና አውራ ጎዳናዎች ላይ የሚፈጸሙት እነዚህ ተደጋጋሚ ጥቃቶችና እገታዎች በሕዝብ ትራንስፖርት ፍሰትና በዜጎች የመንቀሳቀስ መብት ላይ ከፍተኛ ስጋት ደቅነዋል። ከዚህ ቀደምም በሰኔ 2016 ዓ.ም. ከአማራ ክልል ወደ አዲስ አበባ በመጓዝ ላይ የነበሩ ከ100 በላይ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች በገብር ጉራቻ ከተማ አቅራቢያ ታግተው ከፍተኛ የገንዘብ ክፍያ ተጠይቆባቸዋል። የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) እና የተለያዩ የዜና ምንጮች በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች ውስጥ ከቀጠለው ግጭት ጋር ተያይዞ ለገንዘብ ማግኛ የሚፈጸሙ መሰል እገታዎች በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመሩ መምጣታቸውን በተደጋጋሚ አስጠንቅቀዋል።

AS-

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ከአዲስ አበባ ተነስተው ወደ ደብረ ማርቆስ በ"ኤፍ ኤም" የሕዝብ ማመላለሻ አውቶቡስ ሲጓዙ የነበሩ 34 መንገደኞች በሰሜን ሸዋ ዞን በታጣቂዎች ታገቱ። እገታው የተፈጸመው ግንቦት 11 ቀን 2018 ዓ.ም. በገብረ ጉራቻ እና በፊቼ ከተሞች መካከል "ዓሊዶሮ" ተብሎ በሚጠራ አካባቢ ሲሆን፣ ታጣቂዎቹ አውቶቡሱን በኃይል አስቁመው ተሳፋሪዎቹን ወደማይታወቅ አካባቢ ይዘዋቸው ተሰውረዋል። ከተሳፋሪዎቹ መካከል እስካሁን የደረሱበት የሚታወቀው የሦስት ግለሰቦች ብቻ ሲሆን፣ ጥቃቱን የፈጸሙት ታጣቂዎች ማንነትም ሆነ ከመንግሥት አካላት የተሰጠ ይፋዊ መግለጫ እስካሁን የለም።

ይህ አሰቃቂ ድርጊት በአዲስ አበባ–ደብረ ማርቆስ የትራንስፖርት መስመር ላይ አሳሳቢ እየሆነ የመጣውን የጸጥታ መደፍረስ ይበልጥ ያጎላ ሲሆን፣ በአካባቢው ተመሳሳይ ድርጊቶች በተደጋጋሚ መፈጸማቸው ተገልጿል። ከአራት ወራት በፊት በተመሳሳይ መስመር ላይ ሌላ አውቶቡስ ታግቶ የነበረ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. በመጋቢት 2025 ደግሞ በተመሳሳይ ዓሊዶሮ አካባቢ ታጣቂዎች በአውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት ከ56 በላይ ተሳፋሪዎችን አፍነው መውሰዳቸውን የዐይን እማኞች አስታውሰዋል። ታጣቂዎቹ በተሽከርካሪው ጎማዎች ላይ ተኩስ በመክፈት ካቆሙ በኋላ፣ ተሳፋሪዎችን እየደበደቡና እየጎተቱ ገደላማ ወደሆኑ ራቅ ያሉ ቦታዎች እንደወሰዷቸው ይነገራል።

በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ዋና ዋና አውራ ጎዳናዎች ላይ የሚፈጸሙት እነዚህ ተደጋጋሚ ጥቃቶችና እገታዎች በሕዝብ ትራንስፖርት ፍሰትና በዜጎች የመንቀሳቀስ መብት ላይ ከፍተኛ ስጋት ደቅነዋል። ከዚህ ቀደምም በሰኔ 2016 ዓ.ም. ከአማራ ክልል ወደ አዲስ አበባ በመጓዝ ላይ የነበሩ ከ100 በላይ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች በገብር ጉራቻ ከተማ አቅራቢያ ታግተው ከፍተኛ የገንዘብ ክፍያ ተጠይቆባቸዋል። የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) እና የተለያዩ የዜና ምንጮች በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች ውስጥ ከቀጠለው ግጭት ጋር ተያይዞ ለገንዘብ ማግኛ የሚፈጸሙ መሰል እገታዎች በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመሩ መምጣታቸውን በተደጋጋሚ አስጠንቅቀዋል።

AS-

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል በጸጥታ አካላት የሚፈጸሙ ከሕግ አግባብ ውጪ የሆኑ የአፈሳና የጅምላ እስር ድርጊቶች አሁንም አሳሳቢ ሆነው መቀጠላቸውን የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) አስታውቋል። ኮሚሽኑ በክልሉ አንዳንድ ፖሊስ ጣቢያዎች ባደረገው የሰብዓዊ መብቶች ክትትል ላይ ተመስርቶ በቅርቡ ባወጣው ሪፖርት፤ ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሰዎችን የማሠር፣ በሕግ በተቀመጠው ቀነ ገደብ ተጠርጣሪዎችን ፍርድ ቤት ያለማቅረብና መብት በሚጥሱ የፖሊስ አባላት ላይ አስተዳደራዊ እርምጃ ያለመውሰድ ችግሮች በስፋት እንደሚታዩ ገልጿል።

ይህን መሰረታዊ ችግር ለማሻሻልና አጠቃላይ የተጠርጣሪዎች አያያዝ ሰብዓዊ መብቶችን በጠበቀ መልኩ እንዲከናወን ለማድረግ ሁሉም ባለድርሻ አካላት በትኩረት መስራት እንዳለባቸው ኮሚሽኑ አጽንዖት ሰጥቶ አሳስቧል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በዚህ ዓመት 55 ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች የተከበረውንና በከፍተኛ ውድድር የሚገኘውን የአውሮፓ ህብረት የኤራስመስ ፕላስ ነፃ የትምህርት ዕድል ማሸነፋቸው ተበሰረ። ይህ ታላቅ ስኬት ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ የትምህርት ልህቀትና የተማሪዎች ተንቀሳቃሽነት ያላትን የላቀ አፈፃፀም በድጋሚ ያረጋገጠ ሲሆን፣ በተከታታይ ለ10ኛ ዓመት ከአፍሪካ በምርጥ 3 ውስጥ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ደግሞ ከፍተኛ ውድድር ካለባቸው 15 ቀዳሚ ሀገራት ተርታ እንድትሰለፍ አድርጓታል።

ይህ የተመዘገበው ድል የኢትዮጵያውያን ተማሪዎችን ልዩ ተሰጥኦ፣ ቁርጠኝነትና ከፍተኛ የትምህርት አቅም በሚገባ የሚያሳይ ነው። ከዚህም ባሻገር በኢትዮጵያና በአውሮፓ ህብረት መካከል በከፍተኛ ትምህርት፣ በወጣቶች ማብቃትና በዓለም አቀፍ ትብብር ዙሪያ ያለውን ጠንካራና እያደገ የመጣውን አጋርነት ያንጸባርቃል። ለዚህ ስኬት መገኘት አስተዋጽኦ ላደረጉት የትምህርት ሚኒስቴር እና የአውሮፓ ህብረት አባል ሀገራት ምስጋና የቀረበ ሲሆን፣ የእውቀትና የፈጠራ ድልድዮችን በጋራ ለመገንባት ቃል ተገብቷል።

ደቡብ አፍሪካ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እና በኡጋንዳ እየተከሰተ ያለውን የኢቦላ ወረርሽኝ ለመግታት ለሚደረገው ጥረት ድጋፍ የሚሆን 2.5 ሚሊዮን ዶላር ለአፍሪካ በሽታ መቆጣጠሪያና መከላከያ ማእከል የአፍሪካ ወረርሽኞች ፈንድ አበርክታለች። ይህ የተመደበው የገንዘብ ድጋፍ ሁለቱም ሀገራት ወረርሽኙን ለመዋጋት የሚያደርጉትን ቀጣይነት ያለው ትግል ለማገዝ፣ የአደጋ ጊዜ ምላሽ ስራዎችን ለማጠናከር፣ የበሽታ ቅኝትን ለማሳደግ እና የቀጣናውን ዝግጁነት ይበልጥ ለማገዝ የሚውል ነው።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

የኬንያው ፕሬዝዳንት ዊሊያም ሩቶ ሀገራቸው እያካሄደች ያለውን ታላቅና አቅምን ያገናዘበ የቤቶች ልማት ፕሮግራም በፅኑ የተከላከሉ ሲሆን፣ ለዚህ ግዙፍ እቅድ ማስፈጸሚያ ከዓለም ባንክ “አንድም ሽልንግ” እንዳልተበደሩ በኩራት ገልጸዋል።

በ13ኛው የዓለም የከተሞች ፎረም ላይ ንግግር ያደረጉት ፕሬዝዳንቱ፣ በአፍሪካ ትልቁ ነው የተባለውን ይህንን የቤቶች ፕሮግራም ለመደገፍ ኬንያ ወደ 5 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ ገንዘብ ከአገር ውስጥ ማሰባሰብ መቻሏን ይፋ አድርገዋል። እንደ ፕሬዝዳንቱ ገለጻ በአሁኑ ወቅት 273,000 ቤቶች በመገንባት ላይ የሚገኙ ሲሆን፣ ተጨማሪ 700,000 ቤቶች ደግሞ በዕቅድ ላይ ይገኛሉ፤ ፕሮጀክቱም እስካሁን በመላ ሀገሪቱ ከ640,000 በላይ ለሚሆኑ ዜጎች የሥራ ዕድል መፍጠር ችሏል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

"ትናንት ከሸገር ተነስቼ ፍራንክፈርት እንዳረፍኩ የጀርመን ድንበር ጠባቂ የት እየሄድኩ አንደሆነ ጠየቀኝ፤ አገሩን ትቸለት ወደ ስፔን ባርሴሎና እያቀናሁ እንደሆነ ነገርኩት፤ ምክንያቱን ሲጠይቀኝ የግጥም ፌስቲቫል ላይ ልሳተፍ እንደሆነ አ(ስ)ረዳሁት፤

ለፌስቲቫሉ መግቢያ የቆረጥከውን ትኬት አሳየኝ ብሎ ገገመ፤

ካቅራቢዎች አንዱ ነኝ አልሁና የተጋበዝኩበትን ደብዳቤውን አሳየሁት፤

ያኔ ፖሊሱ ፊት ላይ የተሳለውን ስሜት ፤ የመገረም ይሁን የመናደድ የመጠራጠር ይሁን የማፈር ለመለየት ጊዜ አልነበረኝም፤ ያው ብዙ ፈረንጆች፣ ችግር እንደሚያጋጥመን እንጂ ስለችግር አንደምንገጥም አያውቁም

ለማንኛውም እንደሰማችሁት ሆነ እንዳልሰማችሁት በዘንድሮው ፌስቲቫል ላይ ስራቸውን እንዲያቀርቡ ከተጋበዙ ከተለያዩ አለም ክፍሎች ከተጋበዙ ሰባት ገጣሚያን አንዱ አኔ ወንድማችሁ ነኝ፤

ትውልደ ኢትዮጵያዊ ባርሳዎች በነገው ዝግጀት ላይ መታደም ከወደዳችሁ ኮመንት መስጫ ላይ አድራሻውንና ጊዜውን አስቀምጥላችሁዋለሁ፤"

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል በወላይታ ዞን ዳሞት ጋሌና ዳሞት ፑላሳ ወረዳዎች እንዲሁም በሻንቶ ከተማ አስተዳደር ውስጥ ከ72 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ የተደረገባቸው የተለያዩ የልማት ፕሮጀክቶች ተመርቀው ለአገልግሎት ክፍት ሆነዋል።

ዛሬ ተመርቀው ለአገልግሎት ከበቁት መሠረተ ልማቶች መካከል በ50 ሚሊዮን ብር ወጪ የተገነባውና ከ15 ኪሎ ሜትር በላይ ርዝማኔ ያለው የገጠር መንገድ፣ በ7 ሚሊዮን ብር ወጪ የተገነባው የ126 ሜትር ተንጠልጣይ ድልድይ፣ እንዲሁም በሻንቶና ቡጌ ከተሞች በ15 ሚሊዮን ብር ወጪ የተገነቡት የማኅበረሰብ መድኃኒት መደብሮች ዋነኞቹ ናቸው። እነዚህ ፕሮጀክቶች የዞኑን ነዋሪዎች በቀጥታ ተጠቃሚ ከማድረጋቸው ባሻገር፣ አጎራባች አካባቢዎችንም ጭምር በስፋት እንደሚያገለግሉ ታውቋል።

በእነዚህ ፕሮጀክቶች የምረቃ መርሃ ግብር ላይ የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ርዕሰ መስተዳድር ጥላሁን ከበደ፣ የክልሉ መንግሥት ዋና ተጠሪ አቶ ገብረመስቀል ጫላ፣ የወላይታ ዞን ዋና አስተዳዳሪ ረዳት ፕሮፌሰር ሳሙኤል ተሰማ እና የተለያዩ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች ከአካባቢው ማኅበረሰብ ጋር በጋራ ተገኝተዋል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

አብዛኛው ሰው የተስማማባቸው ድምፆች ብቻ እንዲሰሙ የሚፈቀድበትን ዓለም አስቡት። በምድር ላይ ያሉ ታላላቅና አብዮታዊ ለውጦች በሙሉ መጀመሪያ ላይ ጥቂት የማይባሉ ሰዎች የማይወዷቸውና ያልተቀበሏቸው አሳቦች ስለነበሩ፣ እንዲህ ዓይነት ሥርዓት ባለበት ዓለም ውስጥ ዕድገት ፈጽሞ የማይታሰብ ይሆን ነበር። ታዋቂው ምሁር ኖአም ቾምስኪ፦ “እኛ በጽኑ ለምንቃወማቸውና ለምንጠላቸው ሰዎች ጭምር የመናገር ነፃነት መኖሩን ካላመንን፣ በአጠቃላይ በመናገር ነፃነት አናምንም ማለት ነው” ይላል።

ይህ ጉዳይ አንድ ሰው የሚናገረውን አሳብ ስለመውደድ ወይም ስላለመውደድ አይደለም፤ ይልቁንም ለአንድ ማዕከላዊ አካል የአንድን ሰው ድምፅ የማፈን ሥልጣን ከሰጠኸው፣ ውሎ አድሮ የሁሉንም ሰው ድምፅ የመጨፍለቅ ሥልጣን እንዳበረከትክለት ማወቅ ማለት ነው። የቾምስኪ ሕይወት ለዚህ መርህ ባለው ጽኑ አቋም የተመሰከረለት ሲሆን፣ በሥነ-ምግባር ደረጃ ፍጹም አስጸያፊ ናቸው የሚላቸውን አመለካከቶች የሚያራምዱ ሰዎችን የመናገር መብት ጭምር በግንባር ቀደምትነት ተከላክሏል፤ ይህን ያደረገውም አንድ መርህ፣ መርህ ሊባል የሚችለው በተግባር ለመተርጎም በጣም አስቸጋሪ በሆነበት ወቅት ጭምር ተግባራዊ ሲሆን ብቻ መሆኑን ጠንቅቆ ስለተረዳ ነው።

ቾምስኪ የቋንቋ መማር ብቃት ልምምድ ብቻ ሳይሆን የሰው ልጅ የተፈጥሮ ክህሎት ነው የሚል አዲስ አሳብ በማምጣት የዘመናዊ ስነ-ልሳን አባት በመባል በሰፊው ይታወቃል። ይህ ታላቅ ምሁር በትምህርት ዓለም ውስጥ ካለው ተጽዕኖ ፈጣሪነት ባሻገር፣ ሚዲያዎችና መንግሥታት የሕዝብን ፈቃድ ለመቀማት በጋራ እንደሚሠሩ በመሞገት፣ የተከማቸ የሥልጣን ማዕከልን በግንባር ቀደምትነት ከሚተቹ ድምፆች አንዱ ነው።

ለመሆኑ የመናገር ነፃነት ለሁሉም ሰው የተሰጠ ሁለንተናዊ መብት ነው፣ ወይስ ትክክለኛ የተባሉ አመለካከቶችን ለሚያራምዱ ሰዎች ብቻ የሚሰጥ ሽልማት?

Philosophy Love-

የኡጋንዳው ፕሬዝዳንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ ትዕዛዝ ሳይሆን እንደማይቀር በተነገረለት በዚህ ዘመቻ፣ የአገሪቱ ጦር አዛዥና የፕሬዝዳንቱ ልጅ የሆኑት ሙሁዚ ካይኔሩጋባ በከፍተኛ ባለሥልጣናት ላይ ከባድ የፀረ-ሙስና እርምጃ መጀመራቸውን አስታውቀዋል። በዚህም መሰረት፣ የፕሬዝዳንቱ የቅርብ ሰው ተደርገው በሚታዩትና ለረዥም ጊዜ ስማቸው ከሙስና ጋር ሲነሳ በቆየው የተሰናባቿ የፓርላማ አፈ ጉባዔ መኖሪያ ቤት ላይ በደኅንነት ኃይሎች በተደረገ ፍተሻ፣ ሮልስ ሮይስ እና ሬንጅ ሮቨርን ጨምሮ በርካታ ቅንጡ መኪኖች በቁጥጥር ስር ውለዋል። አባታቸው ማንኛውንም ሰው በቁጥጥር ስር የማዋል ሙሉ ሥልጣን እንደሰጧቸው የገለጹት የጦሩ አዛዥ፣ የተያዙት ውድ ንብረቶች በጨረታ ተሽጠው ገንዘቡ ለሕዝብ እንደሚመለስ አረጋግጠዋል።

በማኅበራዊ ሚዲያ በሚያጋሯቸው መልዕክቶች አነጋጋሪ የሆኑት የፕሬዝዳንቱ ልጅ ሙሁዚ ካይኔሩጋባ፣ በዋና ከተማዋ ካምፓላ በሚገኙ መንገዶች ላይ ማንኛውም ዓይነት የጥራት ጉድለት ከተገኘ የኮንትራት ውል የወሰዱትን ሰዎች "አንገታቸውን እንደሚቀሉ" በቅርቡ ባሰራጩት ጽሁፍ አስደንጋጭ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል። ይህ በከፍተኛ ባለሥልጣናት ላይ የተጀመረው ያልተጠበቀ ዘመቻ፣ ለአራት አስርት ዓመታት ኡጋንዳን እየመሩ ባሉት በፕሬዝዳንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ አስተዳደር ውስጥ ትልቅ መነጋገሪያ ሆኗል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…