Administrator

Administrator

 ከአለማችን ህዝብ 10 በመቶው በቫይረሱ እንደተያዘ ይገመታል

           ኮሮና ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ እስካሁን ድረስ አገራትና አለማቀፍ ተቋማት ከሚናገሩት በ20 እጥፍ ያህል የሚበልጡ ወይም ከ760 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን አጥቅቷል የሚል ግምት የሰጠው የአለም የጤና ድርጅት፣ በመላው አለም ከአስር ሰዎች አንዱ ወይም ከአጠቃላዩ የአለማችን ህዝብ 10 በመቶ ያህሉ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅቶ ሊሆን እንደሚችል አስታውቋል፡፡
በአለም የጤና ድርጅት የድንገተኛ ጉዳዮች ሃላፊ ዶ/ር ማይክ ራያንን ጠቅሶ አልጀዚራ እንደዘገበው፣ ድርጅቱ የተለያዩ ጥናቶችን በማድረግና መረጃዎችን በመሰብሰብ ባስቀመጠው ግምት፤ 10 በመቶው የአለማችን ህዝብ በቫይረሱ ሳይጠቃ አይቀርም ብሏል። በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በቀውስ ውስጥ የምትናጠው አለም፣ ወደ ከፋው ምዕራፍ እየገባች ነው ያሉት ዶ/ር ማይክ፤ በደቡብ ምስራቅ እስያ አካባቢዎች እየጨመረ የመጣው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአውሮፓና ምስራቅ ሜዲትራንያን አካባቢዎች ደግሞ ስርጭቱና የሞት መጠኑ ከፍ ማለቱን ገልጸዋል፡፡
ወርልዶሜትር ድረገጽ ያወጣው መረጃ እንደሚለው፤ ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም 36.52 ሚሊዮን ያህል ሰዎችን በማጥቃት 1.06 ሚሊዮን ያህሉን ለህልፈተ ህይወት ሲዳርግ፣ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥር ደግሞ 27.48 ሚሊዮን ያህል ደርሷል፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ አሜሪካ በ7,787,879፣ ህንድ በ6,841,813፣ ብራዚል በ5,002,357፣ ሩስያ በ1,260,112 እንዲሁም ኮሎምቢያ በ877,683 የቫይረሱ ተጠቂዎች እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም መረጃው ያመለከክታል፡፡
ወረርሽኙ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ በአፍሪካ አገራት በድምሩ ከ1.54 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ማጥቃቱትና ወደ 38 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን ኦልአፍሪካን ዶት ኮም የዘገበ ሲሆን፣ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥር በአንጻሩ 1.28 ሚሊዮን ያህል መድረሱንም አክሎ ገልጧል፡፡ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የሰሃራ አገራትን ኢኮኖሚ ዕድገት በ3.3 በመቶ ያህል እንደሚቀንሰውና 40 ሚሊዮን ያህል አፍሪካውያንን ወደ ከፋ ድህነት ሊያስገባ እንደሚችልም የአለም ባንክ ባወጣው መረጃ አመልክቷል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ከግጭቶችና የተፈጥሮ አደጋዎች ጋር ተዳምሮ፣ በመላው አለም 115 ሚሊዮን ያህል ሰዎችን ወደከፋ ድህነት ያስገባል ተብሎ እንደሚጠበቅ የአለም ባንክ ማስታወቁን የዘገበው ቢቢሲ፣ በአለማችን በቀን ከ1.9 ዶላር በታች ገቢ የሚያገኙ ወይም በከፋ ድህነት ውስጥ የሚኖሩ ሰዎች አጠቃላይ ቁጥር በመጪው አመት 150 ሚሊዮን ያህል ይደርሳል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡



  የታላቁ የኖቤል ሽልማት የ2020 የየዘርፉ አሸናፊዎች ካለፈው ሰኞ አንስቶ ይፋ በመደረግ ላይ የሚገኙ ሲሆን፣ እስከ ትናንት ድረስ የፊዚክስ፣ ኬሚስትሪ፣ ህክምና እና ስነጽሁፍ ዘርፍ አሸናፊዎች ታውቀዋል፡፡
የዘንድሮ የኖቤል ተሸላሚዎችን ባለፈው ሰኞ ይፋ ባደረገው የህክምናው ዘርፍ ባለድሎች የጀመረው የሽልማት ድርጅቱ፣ ሃርቬይ አልተር፣ ሚካኤል ሃግተን እና ቻርለስ ራይስ የተባሉት ሶስት የዘርፉ ተመራማሪዎች ሽልማቱን መጋራታቸውን አብስሯል፡፡ ሶስቱ የህክምናው ዘርፍ ዶክተሮች ለዘንድሮው የኖቤል ሽልማት የበቁት በ“ሄፒታይተስ ሲ ቫይረስ” ዙሪያ ባደረጉት ከፍተኛ ምርምር ተጠቃሽ ግኝት በማፍለቃቸው እንደሆነ የጠቀሰው ተቋሙ፣ በምርምራቸው በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታማሚዎችን ከሞት መታደጋቸውን አመልክቷል፡፡
ማክሰኞ ዕለት ይፋ የተደረገው የዘንድሮው የፊዚክስ ዘርፍ አሸናፊዎች ዝርዝር ደግሞ፣ በህዋው መስክ በተለይ ደግሞ በ“ጥቁሩ ሽንቁር” ዙሪያ ፈርቀዳጅ የምርምር ውጤት ያበረከቱት የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲው ሮጀር ፔንሮሴ እንዲሁም የዩኒቨርሲቲ ኦፍ ካሊፎርኒያ ምሁራኑ ሬንሃርድ ጌንዜል እና አንድሪያ ጌዝ ለሽልማት መብቃታቸውን ገልጧል፡፡
የሽልማት ድርጅቱ ረቡዕ ዕለት ይፋ ባደረገው መረጃ ደግሞ፣ “ጄኔቲክ ሲዘርስ” በሚል የዘረመል ተኮር ምርምራቸው የላቀ ውጤት ያስመዘገቡት ጀርመናዊው ኢማኑኤል ቻርፔንቲየር እና አሜሪካዊቷ ጄነፈር ዶዳን የኬሚስትሪ ዘርፍ ተሸላሚ እንደሆኑ አስታውቋል፡፡ ከትናንት በስቲያ ሃሙስ ስዊድን ውስጥ ይፋ የተደረገው መረጃ ደግሞ፣ አሜሪካዊቷ ገጣሚ ሉውዚ ግለክ የአመቱ የኖቤል የስነጽሁፍ ዘርፍ ተሸላሚ መሆኗን አመልክቷል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ ባለፈው አመት አሸናፊ የሆኑበት የሰላም ዘርፍ የዘንድሮ አሸናፊ ትናንት በኖርዌይ ይፋ የተደረገ ሲሆን አሸናፊውም፣ ………………መሆናቸው ታውቋል፡፡
የ2020 የኖቤል የኢኮኖሚክ ሳይንስ ዘርፍ አሸናፊ ከነገ በስቲያ ስዊድን ውስጥ ይፋ እንደሚደረግ ይጠበቃል፡፡
የዘንድሮው የኖቤል ሽልማት ከአምናው ከሚለይባቸው ጉዳዮች መካከል የሽልማት ገንዘቡ በ1 ሚሊዮን የስዊድን ክሮና ያህል መጨመሩ እንደሚገኝበት ተገልጧል፡፡ የኖቤል ሽልማት ስነስርዓት እ.ኤ.አ ከ1901 እስከ 2019 በነበሩት አመታት በድምሩ 597 ጊዜ ያህል የተካሄደ ሲሆን፣ በአጠቃላይ 923 ሰዎችና 27 ተቋማት ተሸላሚ ሆነዋል፤ ከእነዚህ ተሸላሚዎች መካከልም 54 ሴቶች እንደነበሩ ከድርጅቱ ድረገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
በኖቤል ሽልማት ታሪክ በለጋ እድሜ በመሸለም ቀዳሚነቱን የያዘችው በ2014 ላይ በ17 አመቷ የሰላም ዘርፍ ተሸላሚ የሆነችዋ ማላላ ዩሱፋዚ ስትሆን፣ አምና በ97 አመት ዕድሜያቸው በኬሚስትሪ ዘርፍ የተሸለሙት ጆን ቢ ጉድናፍ ደግሞ የዕድሜ ባለጸጋው ተሸላሚ ናቸው፡፡


 የኮሮና ወረርሽኝ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ የአለማችን ቢሊየነሮች ሃብት በ27 በመቶ ያህል ጭማሪ በማሳየት 10.2 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን የስዊዘርላንዱ ዩቢኤስ ባንክ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ቢዝነስ ኢንሳይደር ዘግቧል፡፡
በዘመነ ኮሮና የሃብት መጠናቸው በከፍተኛ ሁኔታ የጨመረው በቴክኖሎጂውና በኢንዱስትሪው ዘርፍ የተሰማሩት ቢሊየነሮች መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ከሚያዝያ እስከ ሃምሌ በነበሩት ወራት የኢንዱስትሪው ዘርፍ ቢሊየነሮች ሃብት በ44 በመቶ፣ የቴክኖሎጂው ዘርፍ ባለጸጎች ሃብት ደግሞ በ41 በመቶ ያህል መጨመሩን አመልክቷል፡፡ ከሁለቱ ዘርፎች በመቀጠል ከፍተኛ የሃብት መጠን ጭማሬ ያስመዘገቡት ቢሊየነሮች ደግሞ በመድሃኒትና በህክምና መሳሪያዎች ምርትና ንግድ ዘርፍ የተሰማሩት መሆናቸው ተነግሯል፡፡
ባለፉት አስር ያህል አመታት የቻይና ቢሊየነሮች በአማካይ የ1ሺህ 146 በመቶ የሃብት ጭማሬ በማስመዝገብ ከአለማችን ባለጸጎች ቀዳሚነቱን መያዛቸውን ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ የእንግሊዝ ባለጸጎች ሃብት በአንጻሩ በ168 በመቶ መጨመሩን ገልጧል፡፡ የአሜሪካ ቢሊየነሮች በድምሩ 3.5 ትሪሊዮን ሃብት ሲያፈሩ፣ የቻይናዎቹ በአንጻሩ 1.7 ትሪሊዮን ዶላር ማፍራታቸውን የጠቀሰው ሪፖርቱ፣ ጀርመናውያኑ 595 ቢሊዮን ዶላር፣ ፈረንሳውያኑ 443 ቢሊዮን ዶላር እንዲሁም እንግሊዛውያኑ 205 ቢሊዮን ዶላር ሃብት ማፍራታቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
የአለማችን 209 ቢሊየነሮች፣ ከመጋቢት እስከ ሰኔ በነበሩት ወራት፣ ለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከላከያ በድምሩ 7.2 ቢሊዮን ዶላር መለገሳቸውንም ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡ ለኮሮና መከላከያ 98 አሜሪካውያን ቢሊየነሮች 4.5 ቢሊዮን ዶላር፣ 12 ቻይናውያን ቢሊየነሮች 679 ሚሊዮን ዶላር፣ ሁለት አውስትራሊያን ቢሊየነሮች ብቻ ደግሞ 324 ቢሊዮን ዶላር መለገሳቸውንም ሪፖርቱ ገልጧል፡፡


   በተለያዩ የስራ መስኮች የተሰማሩ ሰራተኞች ደህነት የማይጠበቁባቸውና ለስራ እጅግ አደገኛ የሆኑ የአለማችን አገራት ዝርዝር ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ሴራሊዮን በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች። በሴራሊዮን 69 በመቶ ያህል ሰራተኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሆነው የከፋ የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው የተገለጸ ሲሆን በጋምቢያ 64 በመቶ፣ በማላዊ ደግሞ 62 በመቶ ያህሉ አደጋው እንደደረሰባቸው ተነግሯል፡፡
ሊዮልድ ሬጂስተር ፋውንዴሽን የተባለው የጥናት ተቋም በ142 የአለማችን አገራት ውስጥ ከሚገኙ 150 ሺህ ሰራተኞች ያገኘውን መረጃ መሰረት አድርጎ ባወጣው አለማቀፍ የስራ ላይ ደህንነት ሪፖርት እንዳለው፣ ከአለማችን አጠቃላይ ሰራተኞች 19 በመቶ ያህሉ በስራ ገበታቸው ላይ እያሉ ቢያንስ አንድ ጊዜ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል፡፡
በድሃና መካከለኛ ገቢ ያላቸው የአለማችን አገራት ለሰራተኞች እጅግ አደገኛ ከሆኑት የስራ መስኮች መካከል ግብርና እና አሳ አጥማጅነት ይገኙበታል ያለው ሪፖርቱ፣ በጥናቱ ከተካተቱት መካከል 23 በመቶ ወንዶች የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው መናገራቸውን አመልክቷል፡፡ በአንዳንድ ጥናቱ የተሰራባቸው አገራት ከአካላዊ ጉዳት ባለፈ 50 በመቶ ያህል ሰራተኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሆነው የተለያዩ ጥቃቶች እንደተፈጸሙባቸው መረጋገጡም ተነግሯል።

Friday, 09 October 2020 11:08

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 የለምለም "ላሊበላ"- ብራቮ!
                           (ከአሻግሬ ጌታቸው)


             ለለምለም ሃ/ሚካኤል.... "ላሊበላ"  ነጠላ ዜማ - A+ ሰጥቻለሁ!! ሁሉ ነገር ስርአቱን ጠብቆ የተሰራ የሙዚቃ ክሊፕ ነው።
ግጥም:- ሽጋ ነው! በግጥሙ ማስተላለፍ የተፈለገው ታሪክ ተመችቶኛል። (ከተምኛ ትንሽ ቀባ አድርጎታል)
ዜማ:- ዜማው የልጅቷን ድምጽ ልክ በደንብ የጠበቀ ነው፤ አንተነህ ወራሽ ጎበዝ ልጅ ነው። የልጅቷ አቅምና ድምጽ በደንብ ገብቶታል። ከአበበ መለሰ በኋላ ለድምጻውያን በልካቸው ዜማ የሚሰራ ደራሲ እስከዛሬ አልሰማሁም (አልፎ አልፎ ቢመጡም)፡፡ የቴዲ አፍሮን እዚህ ውስጥ ማካተት አይቻልም፤ ለራሱ ስለሚሰራ።
ከሙዚቃው ቅንብር:-  ለዜማ ተመጣጣኝ የሆነ ለስለስ ያሉ ትራኮች ተጠቅሟል ሚኪ፤ የድምጽ ቅጂ ቁልጭ ያለ ነው። ማስተሪንግ ላይ አበጋዝ ተሳትፏል።
ክሊፕ ዳይሬክቲንግ እና ቦታ መረጣ:- የተዋጣለት ስራ ተሰርቷል።
አሁን ደሞ የእኔ የግል ስሜት፡- ልጅት ቆንጆ ናት፤ ድንቡሽቡሽ ያለች ነገር።
እነዚህን ልጆች ወደ መድረክ ያመጣቸው አብረሃም ወልዴ ምስጋና ይግባውና ለሙዚቃችን ውበት ሆነዋል!!
ለማንኛውም የአመቱ ምርጥ ክሊፕና ዜማ ሽልማት ካለ ይገባታል!! የዘንድሮ ሴት ዘፋኞች ልቅም ያለ ስራ በመስራት ሊመሰገኑ ይገባቸዋል።
ባህል፣ ውበት፣ ስርአት፣ ቁንጅና፣ ዜማና ግጥም አንድ ላይ አስተካክሎ በአግባቡ ማቅረብ መታደል ነው። Bravo ለምለም!!

Friday, 09 October 2020 11:04

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ


                  "የታከለ ሲንድረም" ተጠቂዎች
                      (ጋሻው መርሻ)

          ተወልጀ ባደኩበት እስቴ፣ ፋርጣ፣ ደብረታቦር፣ ጋይንት፣ ስማዳ፣ እብናት፣ በደራ እና ፎገራ አካባቢ አንድ ታዋቂ አስለቃሽ አለ። ስሙ ታከለ ይሰኛል። ታከለ ታዋቂ ሰው የሞተ እንደሆን በቅሎውን ሸልሞ፣ አጭር ምንሽሩን በወገቡ ሻጥ አድርጎ፣ ፎጣውን ጭንቅላቱ ላይ በቄንጥና በዘርፍ ነስንሶ አስሮ፣ ጉሮሮውን ሞራርዶ፣ ጃሎ እያለ ህዝቡን ያስለቅሳል። መቸም አፉን ሲከፍተውና ስለ ሟች ሲተርክ እንኳን ዘመድ አዝማድ ለአልፎ ሒያጅ ባዳ እንኳን ያፈዛል። ታከለ ይመጣል ከተባለ ለቅሶው እንደ ጉድ በሰው ይጥለቀለቃል።
ታከለን ለመስማት ብሎ የሚመጣው ህዝብ ጎርፍ ነው። ታዋቂ ሰዎች ሲሞቱ ታከለ ጠቀም ያለ ክፍያ ተከፍሎት በተጠቀሱት ወረዳዎችና በሌሎችም እየተዟዟረ ያስለቅሳል። የባህር ዳሩ ፓፒረስ ሆቴል ባለቤት አቶ ጠብቀው ባሌ የሞተ እለት ታከለና ሌሎች እሱን መሰል ሰዎች፣ ለቅሶውን ሰርግ አስመስለውት ነበር። በዛች ቀን የእስቴ ከተማ መስሪያ ቤቶች ሳይቀሩ ስራ ዘግተው ነው የዋሉት። በእርግጥ ሰውዬው ለወረዳው ያደረገው አስተዋጽኦ፣ መስሪያ ቤት ዘግቶ ቢቀብሩት ያንስበታል እንጂ አይበዛበትም። ከትምህርት ቤት እስከ ቤተ ክርስቲያን፣ ከመስጊድ እስከ ድልድይ ሲገነባ ነበር የኖረው።     "እኛ እንጀምረው እንጂ ጠብቀው ይጨርሰዋል" ይባል ነበር።
የደቡብ ጎንደር ዞን አስተዳዳሪ የአቶ ቀለመወርቅ ምህረቴ አባት፣ አቶ ምህረቴ አየለ (አገሬው ለምን እንደ ፈረንጅ እንደሚጠራቸው ባላውቅም፣ አየለ ምህረቴ ይላቸው ነበር። የተከበሩ ባለሃብትና ትልቅ ሰው ነበሩ) የሞቱ ቀን እንዲሁ የታከለ አስለቃሽነት ለጉድ ነበር። እኛም ለቅሶውን ለመታደም ብለን ትምህርት ቤት ዘግተን መሄዳችን ትዝ ይለኛል። በዛች ቀን ያለቀ ጥይት አንድ ደከም ያለ መንግስት ያወርድ ነበር። ታከለ ይከፈለው እንጂ የትም ቢሆን እየሄደ ህዝቤን ሲያስለቅስ ይውላል። መንግስት ያስለቀሰውን ያህል ወይም በለጥ ያለውን ታከለ አስለቅሷል ብል አላጋነንኩም።
በአማራ ፖለቲካ አካባቢም ይህ የታከለ ዝንባሌ ያላቸው ሰዎች አሉ። "የታከለ ሲንድረም" ተጠቂዎች እላቸዋለሁ። ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ ማስለቀስ እንጂ ከለቅሶው ምን ትርፍ ይገኛል ብለው አያሰላስሉም። ለጠላት ትልቁ ሙዚቃ የባላንጣ ለቅሶ መሆኑን የተረዱ አይደሉም፡፡ እርግጥ ነው ህዝብ እየተበደለ መበደሉ አልገባህ ሲለው፣ ከተኛበት ለመቀሥቀስ ቁስሉን መነካካትና ማከክ የሚያስፈልግበት ጊዜ አለ። ህዝቡ ቁስል እንዳለው ከተረዳና ካወቀ በኋላ፣ ቁስሉ እንዳያመረቅዝ የህክምና ክትትል ማድረግ እንጂ ዳር ዳሩን እያከኩ ማስለቀስ ግን ዘላቂ የትግል ሥልት ሊሆን አይችልም። የህዝቡን 1000 ችግር በውብ ቃላት ቀባብቶ መንገር ቀላል ነው፤ ከባዱ ለአንዱ ችግር መፍትሄ መስጠት ነው፡፡ “መገንባት ነው ከባዱ፣ ጊዜ አይፈጅም ለመናዱ” ያለው ዘፋኝ ማን ነበር...?  የኦሮሞ ብሔርተኞች አብዝተው የቀሰቀሱትና በውሸት ያሰለፉት ወጣት፣ ስልጣን ይዞ እንኳን ራሱን የመቃወሙ ምሥጢር፤ አብዝተው ቁስሉን ማከካቸው ነው። ቁስሉ የማይሽርበት ደረጃ ድረስ ከታከከ በኋላ አገግም ብትለው እንኳ ገግሞ በጄ አይልህም።
አንዳንድ የታከለ ሲንድረም ተጠቂዎች፣ የተማሩና እድሜያቸው የገፋ ከመሆኑ አንጻር፣ አሁን ያለው ውዝፍ ትግል የእነሱ በዘመናቸው ያለመታገል ያመጣው ብልሽት መሆኑን አውቀው እንኳን አይታገሉም ወይም አፍረው ዝም አይሉም። አንዳንዱ የምናምን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ ብሎ ፕሮፋይሉን ደርድሮ፣ ገብታችሁ ሥታዩት፣ ከሁለት መሥመር ዘለፋ ያለፈ ጽፎ አያውቅም። ምኑን እንደሚመራመረው ፈጣሪ ይመርምረው። በአማራ ፖለቲካ ውስጥ የራስን የማሳነስና ሌላውን የማግዘፍ ክፉ አባዜ የተጠናወታቸው "ትንንሾች" እዚህም እዚያም ለጉድ ናቸው። ትልልቅ የሚሆኑት ትንንሾች አድገው ቢሆንም ቅሉ እነዚህ ግን ራስን በማሳነስ ምን ትርፍ እንደሚያገኙ አይታወቅም። በእርግጥ የአማራ ፖለቲካ በሰው ድርቅ የተመታ ነው። ጅምሩ ጥሩ ቢሆንም በደንብ ማሰብና ማሰላሰል የሚችለው ገና ፖለቲካውን በሚገባ አልተቀላቀለም።
በዓለም ላይ የተበተነው ምሁር እንኳን በዓመት አንድ አርቲክል በሚችለው ቋንቋ በአማራ ጉዳይ ላይ ቢጽፍ የት በደረስን ነበር። እዚሁ ሶሻል ሚዲያ ላይ ከተማሪዎቹ ጋር ሲሰዳደብ የሚውለው ምሁር ቁጥሩ ብዙ ነው።
ይህን ጉዳይ ዝም ብለን እንዳንተወው እንኳን የአንዳንዶች ጩኸት ከህወኃት ጋር የተናበበ መሆኑ ስጋት ላይ ይጥላል፡፡ እነ ዳንኤል ብርሃኔና  ሰናይት መብራሕቱ፣ የአማራ አክቲቪስት ለመሆን ትንሽ ነው የቀራቸው። እንደኛዎቹ ሁሉ ታከለን ሊሆኑ ምንም አልቀራቸውም። ድሮ ድሮ ጅብ በማያውቁት አገር ሄዶ ነበር ቁርበት አንጥፉልኝ የሚለው፤ የዛሬው ጅብ ግን እዚሁ መሆኑ ነው ነገሩን “ጠርጥር ከገንፎ ውሥጥ ይኖራል ስንጥር” ብለን በሃገሬኛ አባባል እንድናስረው ያስገደደን! ጅቡም የልብ ልብ አግኝቶ በቁርበት ፈንታ ራሳችሁ ተነጠፉልኝ ለማለት እየዳዳው ነው። የሚያነጥፈው እንጂ የሚነጠፍለት ባይኖርም ቅሉ!



የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ያለዕድሜ ጋብቻን በከፍተኛ ሁኔታ ሊያባብሰው እንደሚችልና በመጪዎቹ አምስት አመታት ጊዜ ውስጥ በመላው አለም 2.5 ሚሊዮን ያህል ተጨማሪ ልጃገረዶች ያለዕድሜያቸው ሊዳሩ እንደሚችሉ አለማቀፉ ግብረሰናይ ድርጅት ሴቭ ዘ ችልድረን አስታውቋል፡፡
ወረርሽኙ በመላው አለም ድህነትን እያባባሰ እንዲሁም ልጃገረዶች ከትምህርት ገበታቸው እንዲቀሩና ወደ ትዳር እንዲገቡ ጫና እያደረገ  እንደሚገኝ የጠቆመው ድርጅቱ፣ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ልጃገረዶች ያለዕድሚያቸው ይዳሩባቸዋል ተብለው ከሚጠበቁት አካባቢዎች መካከል ደቡብ እስያ፣ አፍሪካና ደቡብ አሜሪካ እንደሚገኙባቸውም አመልክቷል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአለማችን የሚፈጸሙ ጾታዊ ጥቃቶችን ቁጥር እያሳደገው እንደሚገኝ የጠቆመው ድርጅቱ፣ ከአስር ልጃገረዶች አንዷ የአስገድዶ መድፈር ወየም ወሲባዊ ትንኮሳ ሰለባ መሆኗንም አክሎ ገልጧል፡፡
ባለፉት 25 አመታት በመላው አለም 78.6 ሚሊዮን ያህል ያለዕድሜ ጋብቻዎችን ማስቀረት መቻሉን ያስታወሰው ድርጅቱ፣ አሁን አሁን ግን ድርጊቱን በማስቀረት ረገድ የሚታዩ ለውጦች አዝጋሚ እየሆኑ መምጣታቸውና በአለማችን በየአመቱ 12 ሚሊዮን ያህል ልጃገረዶች ያለ ዕድሜያቸው እንደሚዳሩም አስታውቋል፡፡
ያለ ዕድሜ ጋብቻ፤ የልጃገረዶችን መብቶች የሚጥስና ለድብርት፣ ለዘላቂ ጥቃት፣ ለአካል ጉዳተኝነት ብሎም ለሞት የሚዳርግ መሆኑን የገለጸው ድርጅቱ፣ የአገራት መሪዎች ያለ ዕድሜ ጋብቻና የጾታዊ እኩልነት መዛባትን ለመከላከል ተጨማሪ ገንዘብ በመመደብ የበለጠ ርብርብ እንዲያደርጉም ጥሪ አቅርቧል፡፡

 አህጉሪቱ በየአመቱ በግብር ማጭበርበርና ስርቆት 89 ቢ. ዶላር ታጣለች


         ባለፉት 15 አመታት ከአፍሪካ አህጉር 836 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ገንዘብ በህገ ወጥ መንገድ ወጥቶ ወደተለያዩ አገራት መሻገሩንና አህጉሪቱ በግብር ማጭበርበርና ስርቆት በየአመቱ 89 ቢሊዮን ዶላር ያህል እንደምታጣ ተመድ ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የንግድና ልማት ተቋም ሰሞኑን ባወጣው ሪፖርት እንዳለው፣ የተጠቀሰውን ያህል ገንዘብ ከአህጉሪቱ በህገ ወጥ መንገድ ወደ ውጭ አገራት ሊሻገር የቻለው ወርቅ፣ አልማዝና ፕላቲኒየምን ከመሳሰሉ ውድ ማዕድናት ሽያጭ ጋር በተያያዘ በተፈጸሙ ሙስና፣ ዝርፊያና የግብር ማጭበርበር ድርጊቶች አማካይነት ነወ፡፡ ከአፍሪካ አገራት ለ15 አመታት የሰበሰበውን መረጃ መሰረት አድርጎ ተቋሙ ባወጣው ሪፖርት፤ከአህጉሪቱ በህገወጥ መንገድ የሚወጣው ገንዘብ እጅግ ከፍተኛ መሆኑ፣ የአፍሪካ መንግሥታት ጤና እና ትምህርትን ጨምሮ ሌሎች መሰረተ ልማቶችን ለማሟላት በሚያደርጉት ጥረት ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር ገልጧል፡፡
አፍሪካ በግብር ማጭበርበርና ስርቆት ሳቢያ በየአመቱ 89 ቢሊዮን ዶላር ያህል እንደምታጣ የጠቆመው ሪፖርቱ፣ ይህ ገንዘብ አህጉሪቱ በየአመቱ ከውጭ አገራት ለልማት ከምትቀበለው እርዳታ እንደሚበልጥ ገልጧል፡፡ መሰል ህገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርና የሙስና ድርጊቶች የአህጉሪቱን ልማት እያደናቀፉት እንደሚገኙ የጠቆመው ሪፖርቱ፣ ለከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ እጥረት፣ ለምርት አቅርቦት መቀነስ፣  ለንግድና ኢኮኖሚ ድቀት እንዲሁም ለድህነት መባባስ ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያበረከቱ መሆናቸውንም አመልክቷል፡፡
በሌላ የአፍሪካ የሙስና ዜና ደግሞ፣ በስልጣን ዘመናቸው ከፍተኛ ሙስና ፈጽመዋል ተብለው የተጠረጠሩት የቀድሞው የሴራሊዮን ፕሬዚዳንት ኧርነስት ባይ ኮሮማ ከአገር እንዳይወጡ በወቅቱ የአገሪቱ መንግስት ዕገዳ እንደተጣለባቸው ቢቢሲ ዘግቧል። ከቀድሞው ፕሬዚዳንት ኧርነስት ባይ ኮሮማ በተጨማሪ በእሳቸው የስልጣ ዘመን በተለያዩ የሃላፊነት ቦታዎች ላይ ያገለገሉ በሙስና የጠረጠራቸው ከ100 በላይ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ላይ የጉዞ እገዳ የጣለው የአገሪቱ መንግስት፣ ግለሰቦቹ በአፋጣኝ የመዘበሩትን ገንዘብ እንዲመልሱና ቤቶቻቸውን እንዲያስረክቡም ትዕዛዝ መስጠቱን ዘገባው አመልክቷል፡፡

 በአለማችን 34.3 ሚ ተጠቂዎች፣ 1.02 ሚ ሟቾች፣ 26 ሚ. ያገገሙ ተመዝግበዋል

           በአፍሪካ እስካለፈው ሃሙስ በነበሩት 7 ቀናት የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር፣ ከአንድ ሳምንት በፊት ከነበረው ጋር ሲነጻጸር በ13 በመቶ ያህል ሲቀንስ፣ የሟቾች ቁጥር በአንጻሩ፣ በ7 በመቶ መጨመሩን የአለም የጤና ድርጅት የአፍሪካ ቢሮ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
ድርጅቱ ከትናንት በስቲያ ባወጣው መግለጫ እንዳለው፤ በአፍሪካ አጠቃላይ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር ከ1.4 ሚሊዮን በላይ የደረሰ ሲሆን፣ ወደ 36 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች ሞተዋል፤ ከ1.2 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት ደግሞ ከቫይረሱ አገግመዋል፡፡ በአህጉሪቱ በኮሮና ቫይረስ የሚጠቁ የጤና ባለሙያዎች ቁጥር በየጊዜው እየጨመረ መሆኑን የጠቆመው ድርጅቱ፣ ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በ43 የአፍሪካ አገራት ወደ 44 ሺህ የሚጠጉ የጤና ባለሙያዎች በቫይረሱ መያዛቸውንና 27 ሺህ 360 ያህል ባለሙያዎች የተጠቁባት ደቡብ አፍሪካ በቀዳሚነት እንደምትቀመጥም አመልክቷል፡
በአህጉሪቱ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተጣሉ የእንቅስቃሴ ገደቦችና በሌሎች ተያያዥ ቀውሶች ሳቢያ በአቪየሽኑ መስክ ተሰማርተው የሚገኙ 5 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ከስራ ሊፈናቀሉ እንደሚችሉና አገራት ከዘርፉ ሊያገኙት የሚችሉት ገቢ በ37 ቢሊዮን ዶላር ያህል እንደሚቀንስ አለማቀፉ የአቪየሽን ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
አፍሪካ የተሰጋውን ያህል በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ አለመጎዳቷን የጠቆመው የአለም የጤና ድርጅት፣ በአህጉሪቱ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር እምብዛም ላለመጨመሩ በምክንያትነት ሊጠቀሱ ከሚችሉት ጉዳዮች መካከልም፣ ተፋፍገው የሚኖሩ ሰዎች ቁጥር አነስተኛ መሆን፣ የአየር ንብረቱ ሞቃትና እርጥብ መሆን እንዲሁም አብዛኛው የአህጉሪቱ ህዝብ ወጣት መሆኑ እንደሚገኝበት አመልክቷል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ፣ በአፍሪካ በኮሮና ቫይረስ ከተጠቁት ሰዎች መካከል ከ80 በመቶ በላይ የሚሆኑት የበሽታውን ምልክቶች እንደማያሳዩ የአለም የጤና ድርጅት ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አመልክቷል፡፡
እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በአለማቀፍ ደረጃ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር ከ34.3 ሚሊዮን በላይ፣ የሟቾች ቁጥር ከ1 ሚሊዮን 20 ሺህ በላይ፣ ያገገሙት ሰዎች ቁጥር ደግሞ ወደ 26 ሚሊዮን መጠጋቱን ዎርልዶ ሜትር ድረገጽ ያወጣው መረጃ ያሳያል፡፡ አሜሪካ በ7.46 ሚሊዮን፣ ህንድ በ6.3 ሚሊዮን፣ ብራዚል በ4.8 ሚሊዮን ተጠቂዎች ከአለማችን አገራት ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች የተጠቁባቸው ቀዳሚዎቹ ሶስት አገራት ሲሆኑ፣ አሜሪካ 212 ሺህ፣ ብራዚል 145 ሺህ፣ ህንድ 99 ሺህ ያህል ሰዎች በቫይረሱ ሳቢያ ለሞት ተዳርገውባቸዋል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በተለያዩ የአለማችን አገራት በድጋሚ ማገርሸቱንና ከዚህ ቀደሙ የከፋ አደጋ ሊያደርስ ይችላል የሚል ስጋት መፈጠሩን ተከትሎ፣ ከሰሞኑ አገራት ያላሏቸውን የተለያዩ ገደቦች ማጥበቅና አዳዲስ የእንቅስቃሴ ገደቦችን ማውጣት መጀመራቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በአለም አቀፍ ደረጃ 240 የሚደርሱ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ምርምሮች በመካሄድ ላይ እንደሚገኙ የዘገበው ቢቢሲ፣ 40 የሚሆኑት በክሊኒካል ሙከራ ላይ፣ 9 ያህል ክትባቶች ደግሞ በሺዎች በሚቆጠሩ ሰዎች ላይ ሙከራ እየተደረገባቸውና መጨረሻ ደረጃ ላይ ናቸው።
የአለም የጤና ድርጅት ከቢል ኤንድ ሚሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን ጋር በመተባበር በድህነት ውስጥ ለሚገኙ አገራት 120 ሚሊዮን ያህል የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን እንደሚሰጥ ከሰሞኑ ያስታወቀ ሲሆን፣ የአንዱ ክትባት ዋጋ ከአምስት ዶላር ያነሰ እንዲሆን እየተሰራ እንደሚገኝም አመልክቷል፡፡



መንግስት የለም# የሚል ቅስቀሳ በሚያደርጉ ወገኖች ላይ እርምጃ እንዲወሰድ ጠይቋል

መንግስት የኮቪድ -19 ወረርሽኝ መከሰቱን ተከትሎ «ሥልጣን ለማራዘም የሄደበት መንገድ ሕገ መንግሥታዊ አይደለም፣ በዚህም ምክንያት ከመስከረም 25 ቀን 2013 ዓ.ም በኋላ መንግሥት የለም፣ ሕዝብና የመንግሥት መዋቅር ለፌደራልና የክልል መንግሥታት ሊታዘዙ አይገባም» የሚል ቅስቀሳ በተለያዩ አካላት ሲደረግ መቆየቱንና አሁንም እየተደረገ እንደሚገኝ የጠቆመው የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ)፤ ቅስቀሳው የሀገራችንን ሰላምና መረጋጋት ከማወክና የዜጎችን ሕይወት አደጋ ላይ ከመጣል የዘለለ ፋይዳ እንደሌለው አስታወቀ፡፡ ይህንንም የኢትዮጵያ ሕዝብ በደንብ እንደሚገነዘብ እናውቃለን ብሏል - ፓርቲው፡፡
#መንግስት የለም የሚለውን ቅስቀሳ እያደረጉ ያሉ አካላት ከዚህ ተግባራቸው ተቆጥበው፣ የጋራ ሀገራችን ሰላምና የዜጎች ደህንነት ተጠብቆ በሰላማዊ መንገድ ችግሮቻችንን መፍታት ወደምንችልበት የውይይት መድረክ መምጣት እንጂ ከዚህ ውጪ በሁከትና በጉልበት ወደ ሥልጣን ለመውጣት የሚደረግ ማንኛውም እንቅስቃሴ ለራሳቸውም ቢሆን የማይጠቅም አደገኛ መንገድ መሆኑን ሊረዱ ይገባል።; ሲል አስጠንቅቋል፤ኢዜማ ትላንት ባወጣው መግለጫ፡፡
መንግሥትም እነዚህን ቅስቀሳዎች በንቃት እየተከታተለ አደጋ ከመድረሱ በፊት የመከላከልና አደጋ ለማድረስ የሚንቀሳቀሱ አካላት ላይ ሕጋዊ እርምጃ በመውሰድ፣ የሀገር ሰላምንና የዜጎችን ደህንነት የማስከበር ኃላፊነቱን እንዲወጣ ኢዜማ አሳስቧል፡፡
#ሥልጣን ላይ ያለው መንግሥት ዘንድሮ እንዲካሄድ የተወሰነውን 6ኛው ሀገራዊ ምርጫ ሰላማዊ፣ ነፃና ፍትሃዊ ማድረግን ከፍተኛ ትኩረት ሰጥቶ መሥራት እንደሚገባውና ምርጫው እስከሚካሄድና የህዝብ ድምፅ ያገኘው ተለይቶ እስከሚታወቅ ድረስ የዜጎችን ደህንነት ማስጠበቅ፣ የሀገር ሉዓላዊነትን ማስከበርና ምርጫውን ነፃና ፍትሃዊ ከማድረግ ጋር በቀጥታ
ግንኙነት የሌላቸውን በተለይም በምርጫው የሚወዳደሩ ፓርቲዎች የተለያየ ፖሊሲ አቅርበው የሕዝብን ቅቡልነት ለማግኘት በሚወዳደሩባቸው ጉዳዮች ላይ ውሳኔ ከማሳለፍና ከመተግበር እንዲቆጠብ እናሳስባለን።; ብሏል ኢዜማ፡፡
#እኛንም ጨምሮ በሀገራችን የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች በሙሉ በነፃነት ተንቀሳቅሰው ሃሳባቸውን መግለፅ እንዲችሉ፣ ከዚህ ቀደም በተስማማንበት የፖለቲካ ፓርቲዎች የቃል ኪዳን ሰነድ መሰረት፣ የምናደርጋቸው እንቅስቃሴዎች ሰላማዊ፣ ሕጋዊና የሌሎችን መብት ያከበረ መሆኑን እያረጋገጥን፣ 6ኛው ሀገራዊ ምርጫ ሰላማዊ፣ ነፃና ፍትሃዊ እንዲሆን
የሚጠበቅብንን ሁሉ እንድናደርግ እንጠይቃለን። ;ሲልም ጥሪ አስተላልፏል፡፡
 የሲቪክ ተቋማትም፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተስማሙበትን የቃልኪዳን ሰነድ እንዲያከብሩ ግፊት እንዲያደርጉና  በጋራ ሊሠሯቸውና ሊስማሙባቸው በሚገቡ ተጨማሪ ጉዳዮች ላይ ውይይት ማድረግ የሚችሉበት መድረክ እንዲያዘጋጁ ኢዜማ ጠይቋል፡፡
መላው የኢትዮጵያ ሕዝብም፣ 6ኛው ሀገራዊ ምርጫ፣ በሀገራችን ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ለምንገነባው ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መደላድል የምንጥልበት ወሳኝ ምዕራፍ መሆኑን በመገንዘብ፣ የምርጫውን ሂደት ከአሁን ጀምሮ በንቃት እንዲከታተልና ምርጫው ሰላማዊ፣ ነፃና ፍትሃዊ መሆኑን ለማረጋገጥ የሚጠበቅበትን ሁሉ ያደርግ ዘንድ ኢዜማ የአደራ ጥሪውን አስተላልፏል፡፡

Page 9 of 504