Administrator

Administrator

Saturday, 23 October 2021 14:42

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

  የአሜሪካ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ እውነታ?
                                      ጌታሁን ሔራሞ

            አንዳንዶቻችን... የአሜሪካ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ እውነታን (Realism) መከተል ነው... የሚለውን ማጠቃለያ በተሳሳተ መልኩ የተረዳን ይመስለኛል፤ ማለትም እውነታውን በቀጥታ ከኢትዮጵያ የውስጥ ፖለቲካ ሁኔታ ጋር እናቆራኘዋለን። የአሜሪካ እውነታ ግን እሱ አይደለም። ለምሣሌ ለአሜሪካ የኢትዮጵያ ሕዝብ ከዶ/ር ዐቢይ መንግስት ጎን መሰለፉ ወይም አለመሰለፉ ለብቻው የሚፈይደው ነገር የለም። የአሜሪካ ዋና ጥያቄ የሚያጠነጥነው በውስጥ የፖለቲካችን ሁኔታ ላይ ሳይሆን በኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲዋ ላይ ነው። ከዶ/ር ዐቢይ መንግሥት ጎን በሀገር ውስጥ ማን ተሰለፈ? የሚለው ሳይሆን በውጭ ግንኙነት ፖሊሲ የዶ/ር ዐቢይ መንግስት ከማን ጋር ተወዳጅቷል? የሚለው ነው።
“The Tragedy of Great Power Politics” ደራሲ የሆነው John J. Mearsheimer አሜሪካ በውጭ ጉዳ ይ ፖሊሲዋ በተለይም ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት ወዲህ፣ የእሷን አቅም የሚፈታተን ተቀናቃኝ በየትኛውም ቀጠና እንዳይኖር የሚያግዛትን “Offensive Realism”ን እንደምትከተል (በዋናነት) በመፅሐፉ አስምሯል። በዚህ ፖሊሲ ረገድ አሜሪካ በቀዳሚነት በዓይነ ቁራኛ  የምትከታተለው ቻይናን ነው። ስለዚህም አሜሪካ በውጭ ግንኙነት ፖሊሲዋ ሌላ ሀገር በሉዓላዊ ድንበሩ ውስጥ ዲሞክራሲን ያስፍን አያስፍን ብዙም አያሳስባትም (የሊብራል የውጭ ግንኙነት ፖሊሲዋ ከዚህ መርህ በተቃረነ መልኩ የተመሠረተበት ወቅት እንደተጠበቀ ሆኖ)። የተመረጠው መሪ የሕዝብ ድጋፍ ይኑረው አይኑረውም ቀዳሚ ትኩረቷ አይደለም። “Offensive Realism” ትኩረት የሚሰጠው ለቀጠናዊ የኃይል አሰላለፍ (Regional Power Hegemony) ነው።
አሜሪካ ከቻይናና ራሺያ ጋር በመወገናቸው ብቻ ጣልቃ እየገባች በሕዝብ የተመረጡ መሪዎችን ከሥልጣን እስከ ማስወገድ ስለመድረሷ የሚያስረዱን የአያሌ ሀገራት ተሞክሮዎችን ማንሳት ይቻላል። ደርዘን ከሚያህሉ ሀገራት መካከልም ለዛሬ ኒካራጓን ብቻ ላንሳ፤ እ.ኤ.አ. በ1978 ዓ. ም ኒካራጓ ውስጥ በሕዝብ ድጋፍ የተመረጡ የሳንድንስታን አብዮተኞች የአምባገነኑን የሳሞዛ ሥርዓት ከገረሰሱ በኋላ በሀገሪቱ በርካታ ለውጦችን አምጥተው ነበር፤ ለምሣሌ፦
የተረጋጋና ብዝሃነትን ያማከለ መንግስት መመስረት ጀምረው ነበር።
የሞት ፍርድን በተመለከተ ከፍተኛ ማሻሻያ አድርገው ነበር።
ከ100,000 በላይ ለሆኑ ገበሬዎች የመሬት ባለቤትነት ጥያቄዎቻቸው ተመልሰውላቸው ነበር።
2000 ያህል ትምህርት ቤቶችን ገንብተው ነበር።
የመሠረተ ትምህርት ፕሮግራሞችን በማስፋፋት መሃይምነትን ለመገርሰስ ዘመቻ ጀምረው ነበር። በዚህም ዘመቻ ያልተማረው የሀገሪቱ ዜጋ ወደ 1/7 ኛ ወርዶ ነበር።
ነፃ የትምህርትና የሕክምና አገልግሎት ዘርግተው ተግባራዊ አድርገው ነበር።
በወሊድ ወቅት የሚሞቱትን ሕፃናትን ቁጥር በ1/3ኛ እንዲቀንስ አድርገው ነበር።
ፖሊዮን ከመላ ሀገሪቱ አጥፍተው ነበር።
እናም ምንም እንኳን ሳንዲንስታንስ በሕዝባቸው እየተደገፉ ለሀገራቸው ይህን ያህል የሚጨበጥ ለውጥ ቢያመጡም በአሜሪካኖቹ አልተወደዱም ነበር። ምክንያቱ ደግሞ የሳንዲንስታንስ ፖለቲካዊ ርዕዮት ወደ ሶቪየት ማዘንበሉ ነበር። የ”offensive Realism” የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ደግሞ በቀጠናው ከአሜሪካ ውጭ ሌላ ልዕለ ኃያል እግሩን እንዲያስገባ አይፈቅድም። የሳሞዛ ዳይናሲቲ ለ40 ዓመታት ያህል ኒካራጓን መቀመቅ መክተቱ እውን ቢሆንም፣ ዳይናሲቲው ለአሜሪካ ቤተኛ ነበር። ስለዚህም የወቅቱ የአሜሪካ መሪ የነበረው ትልቁ ቡሽና ሲ. አይ. ኤ. ሳንዲንስታንስን የሚቃወም ኮንትራስ የተሰኘውን ተዋጊ ቡድን በአዲስ መልክ አዋቅረው ኒካራጓ ውስጥ ጦርነት ቀሰቀሱ። የሚገርመው አሜሪካኖቹ ይህን ሁሉ ሁከት ይቀሰቅሱ የነበሩት በስመ ሰብዓዊ ጣልቃ ገብነትና ሳንዲንስታንስን ማርክሳዊ አምባገነን ናቸው በሚል አጉል ክስ ነበር። ለእነርሱ ሳሞዛ አምባገነን አይደለም። እ.ኤ.አ. በ1939 ዓ.ም. የወቅቱ የአሜሪካ መሪ የነበረው ፍራንክሊን ሩዝቬልት፣ አምባገነኑን ሳሞዛን ስለመደገፉ የተናገረው ይህን ይመስላል፦ “Somoza may be a son of a bitch, but he’s our son of a bitch.”
እናም በቡሽ ዘመንም በአሜሪካ የሚደገፉ የኮንትራስ አማፂያን ዋና ተልዕኮ መሠረተ ልማቶችን በማውደም፣ ሲቪሎችን በማሰቃየትና በመግደል የሳንዲንስታንስን ሕዝባዊ ድጋፍን ማመንመን ነበር።
ሕዝቡም ከአማፂያኑ የሚደርስበት በደል እየበዛበት ሲመጣ ተገድዶ ኮንትራስን ለመደገፍ ወሰነ። በመጨረሻም ሳንዲንስታንስ በቡሽና በሲ. አይ. ኤ. ሴራ ከሥልጣን ተወገዱ። (ምንጭ፦ Humanitarian Imperialism, By Jean Bricmont, 2006)
ከአሜሪካ “Offensive Realism” እና ከኒካራጓ ተሞክሮ የኢትዮጵያ መንግስት ብዙ ትምህርት መቅሰም አለበት ባይ ነኝ። የአሜሪካኖቹን በስመየኛ እውነታ የአሜሪካኖቹ እውነታ አይደለም። የነርሱ እውነታ በምሥራቅ አፍሪካ ቀጠና ከእነርሱ ጋር የሚገዳደሩ ሀገራት (ቻይናና ራሺያ) ልዕለ ኃያል መሆን የለባቸውም የሚል ነው። የኢትዮጵያን መንግስት ሲደግፉም ሆነ ሲቃወሙ መንደርደሪያቸው ይኸው ነው። ይህ ተፈፃሚ ካልሆነ ኢትዮጵያ ውስጥ በሕዝብ የተመረጠ መንግስት ይኑር አይኑር፤ ዲሞክራሲ ይስፈን አይስፈን ጣጣቸው አይደለም። ሌላው ይቅርና ከእነርሱ ጎን ያልተሰለፈ መንግስት የሕዝብ ድጋፍ ቢኖረው እንኳን ሕዝቡን በውክልና በሚከፍተቱት ጦርነት በማስመረር ተስፋ እስከ ማስቆረጥ ይደርሳሉ፤ ይኸው ነው!

_____________________________________________________

                            መጠያየቅ
                                 በእውቀቱ ስዩም

            በቀደም ዩቲዩብ ላይ ስርመሰመስ አንድ ለየት ያለ ፕሮግራም አየሁ፤ ሁለት አርቲስቶች መድረክ ላይ ይቀርቡና እርስበርስ ቃለ መጠይቅ ይደራረጋሉ፤ ይካካባሉ፤ ይሸነጋገላሉ ማለት ይሻላል፡፡ ቃለ መጠይቁ በገሀዱ አለም ያለውን እውነታ አያንጸባርቅም! በገሀዱ አለም፤ አርቲስት አርቲስትን ይቦጭቃል፤ አርቲስት በአርቲስት ላይ ይሸምቃል፤ አርቲስትና አርቲስት እሳትና ጭድ፥ አቤልና ቃየል፤ ኦባማና ቢንላደን ናቸው፡፡ በጠቅላላውም ባይሆን ባመዛኙ፤ እንዲል መንጌ፡፡
ባነሳሁት ፕሮግራም ላይ ወንድና ሴት አርቲስቶች ቀርበዋል፤ እና ወጋቸው እንደሚከተለው አካባቢ ነው፥
እሱ - ጎበዝ ተዋናይት መሆንሽ መላው አለም የመሰከረው ሀቅ ነው! በበጎ አድራጎት ስራሽ ትንሿ አበበች ጎበና የሚል ስያሜ አግኝተሻል፤ ቁንጅናሽም በጣም አደገኛ ነው! ትዝ እሚለኝ የመጀመርያ ፊልማችንን ስንሰራ፤ አንድ ካሜራማን ከጣራ ላይ ሆኖ ሲቀርጽ ውበትሽ ስቦት ተከሰከሰ! በአደጋው ካሜራማኑ ግራ እግሩን፤ ፕሮዱዩሰሩ ካሜራውን ሊያጣ ችሏል! ይሄ ከምን የመነጨ ነው ትያለሽ?
እሷ - ያው የፈጣሪ ጸጋ ነው! አንተም ከትወናህ ውጭ ህብረተሰቡ እማያውቀው ብዙ ተሰጥኦ አለህ፤ ስትሰብክ እንደ መጋቢ ሀዲስ፤ ስትጽፍ እንደ አቶ ሀዲስ ነህ! ሙያህ አክተር! ማእረግህ ተጠባባቂ ክቡር ዶክተር! ግርማ ሞገስህ እንደ ሃይለስላሴ፥ ደምጽህ እንደ አለምነህ ዋሴ! በዚህ ድምጽህ ህገመንግስቱን ብትተርክልኝ ራሱ አይሰለቸኝም! ይህንን ሌላም ሰው ብሎህ ያውቃል?
እሱ - መስማት የተሳናቸው ሰዎች ሳይቀሩ እንደዛ ይሉኛል! ፊልሙን በምንሰራበት ጊዜ በጣም ብዙ ውጣ ውረድ አይተናል፤ በተለይ አንቺ የከፈልሺው መስዋእትነት አይረሳኝም፤ አንዳንዴ በስራ ከመጠመድሽ የተነሳ የረባ ምግብ እንኳ የምትበይበት ጊዜ እያጣሽ ሁለት ቢቸሬ ጭማቂ፣ አንድ መካከለኛ ሰሀን ቅንጬ፥ አንድ ትሪ ፍርፍር ለኮፍ ለኮፍ አድርገሽ ቀምሰሽ የምትውይበት ጊዜ ነበር! ይሄ ጽናት ከምን የመነጨ ነው?
እሷ - የፊልም ስክሪፕት የምታጠናበት ፍጥነት ብዙ ጊዜ ያስደምመን ነበር፤ አንዳንዴ ደራሲው ፊልሙን ከመጻፉ በፊት አንተ ስክሪፕቱን አጥንተህ ትመጣ ነበር፤ ሌላው ድንቅ የሚለኝ ነገር ቀረጻ በተጀመረ ባስረኛው ደቂቃ ላይ ሰውነትህ በላብ ይታጠባል! ያ ሁሉ ላብ ከምን የመነጨ ነው?
እሱ- ከልምድ የመነጨ ይመስለኛል፡፡
እሷ- በመጨረሻ ለወጣቱ የምታስተላልፊው መልክት ካለ፥
እሱ - መጀመርያ አንቺ አስተላልፊና የተረፈውን እኔ አስተላልፋለሁ ::
ከዚህ በተቃራኒ ትዝ የሚለኝ የዋልታው ጋዜጠኛ የስሜነህ ቢያፈርስ ቃለመጠይቅ ነው፤ ስሜነህ ስቱዲዮ ውስጥ ተቀምጦ፤ መዝገበ- ሀጢአት የመሰለች ማስታወሻ ደብተሩን ገለጥ ገለብ ያደርጋል፤ ከዚያ ቀና ብሎ ከፊትለፊቱ ያለውን እንግዳ በሚያስቦካ አስተያየት ያፈጥበታል፤ እና ወደ አእምሮው የሚመጣለት ጥያቄ እንዲህ የሚል ይመስለኛል፤
“ጥሪዬን አክብረው ስለመጡ አመሰግናለሁ፤ ደደብ ነዎት እየተባለ በሰፊው ይነገራል፤ እርስዎ ምን አይነት ደደብ ደረጃ ላይ ራስዎን ያስቀምጣሉ? ከመጽሐፍና ከመከራ መማር የሚችል ደደብ ነዎት? ወይስ ጭንጫ ደደብ ነኝ ብለው ያስባሉ? ወይስ ጭራሽ አያስቡም?”
_______________________________________________

                         ውዳሴ ፍርሃት!
                             አበረ አያሌው

                እና ምን አልሺኝ - ይቅር? ልነሳ?
የጣለኝ ጠላት - ቆሞ ሲያገሳ?
ተይ ልትረፍልሽ - አድፍጬ መሬት፣
ከምታለቅሺ - ነገ በምሬት።
ማንም ቢፎክር - ማንም ቢሰለፍ፣
“ተጎንብሶ ነው - ቀን የሚታለፍ”!
አውቆ የተኛ - ፈሪሽ ነኝ እኔ፣
የፍርሃት ሊቅ - ባለጠመኔ፤
ይፎክራሉ - ግንባር ለመንደል፣
ብቻ ቢቀሩ - ዙሪያውን ገደል፤
አብሮ ነው እንጂ - ነገር የሚጥም፣
ሰው ምን ኾኖ ነው - ጦር የሚገጥም?
አልሞትልሽም - ጠቅምሽ ይመሥል፣
ኖራለኹ እንጂ - እኔ ላንቺ ስል፤
ቀኑን ላድባና - ከመሰቃየት፣
እኔን ስነሳ - ማታ ነው ማየት!

____________________________________________


                  የአህያ ቄራ ጉዳይ
                        ዳዊት ቤንቲ


        ኢትዮዽያ በአህያ ብዛት ከአለም አንደኛ የሆነች አገር ነች። ተራራማ መልክአ ምድሯ ይሄንን ግድ ስላለ አህያ የሚሊዮኖችን ምጣኔ ሀብት የሚደግፍ የጭነትና የመገናኛ አገልግሎትን ያለምንም መተኪያ የሚሰጥ እንስሳ ነው። ከGDP እስከ ዋና የህዝቡ ተግባርና ውጭ ገበያ ድረስ በግብርና ለተመረኮዘች ተራራማ አገር፣ የአህያ ቁጥር ከተነካ አገሪቱ ሁሉን አቀፍ መቀመቅ ውስጥ እንደምትገባ ማወቅ ሮኬት ሳይንስ አይደለም።
ቻይና ራሷ በባህላዊ መድሀኒቷ መተዋወቅ የተነሳ በቻይና የአህዮች ብዛት በ1990 ከነበረው 11 ሚሊዮን ወደ 3 ሚሊዮን ዝቅ ብሎባታል። የዚህ ሁሉ ምንጭ ደግሞ የአህያ ቆዳ ሲቀቀል የሚገኘው Ejiao የሚባል gelatin አለው ተብሎ በሚገመተው ሳይንሳዊ ባልሆነ መድሀኒት ጥቅም ነው። ይህ Ejiao በኪሎ እስከ 390 ዶላር ድረስ ይሸጣል።
የገናናይቱን የአሁን ወዳጃችንን ባህላዊ መድሀኒት ፍላጎት ለማርካት አህዮች እየታረዱ፣ የአህያ ቆዳና መሰል ተረፈ ምርቶች ወደዛው ይላካሉ። ቻይና ፈለገች ማለት አገር እስኪንቀጠቀጥ፣ የአገር ኪስ ተበርብሮና ተራቁቶ ይላካል። የዝሆን ጥርስና የአውራሪስ ቀንድ እንዲሁም የሴኔጋል Rosewood እልቂት ምንጩም የታላቂቱ አገር ፍላጎት ነው።
Rosewood የሚባል የሴኔጋልና የጋምቢያ ጫካዎች ንጉስ የነበረ ዛፍ አለ። ጋምቢያ በብልሹ አስተዳደር ያላትን rosewood ሙልጭ አድርጋ ጨፍጭፋ ስነምህዳሯን አራቁታ ወደዛው ስትልክ ቆየች። የራሷን አስጨፍጭፋ አልበቃትም፤ አይኗን በrosewood ሀብት ወደ በለጸገች ወደ ጎረቤት ሴኔጋል አነሳች። ጎረቤት ሴኔጋል ግን ችግሩን ተረድታ ማእቀብ ጥላ ነበር። በአፍሪካ ማእቀብ ምን ዋጋ አለው? የጋምቢያ ኮንትሮባንዲስቶች ከሴኔጋል ጥቅመኞች ጋር ተሳስረው የሴኔጋልን rosewood ሙልጭ አድርገው ጨፍጭፈው በጋምቢያ እያስወጡት ይገኛሉ።
አለምአቀፍ የባለጡንቻዎች መዋእለንዋይን ጥንካሬ መቋቋም የማይችለው የሴኔጋል ተቆጣጣሪ መዋቅር፣ ይሄንን በጭራሽ መቋቋም አቅቶት ሴኔጋል ማእቀብም ጥላ እያለ እንኳን የrosewood ደኗ እየተራቆተና በጋምቢያ በኩል ወደ ወዳጅ አገር እየተላከ ወደ ትልቅ አካባቢያዊ ቀውስ ገብታለች።
እንደ rosewood ምሳሌ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ እኛ አገር አህያን ማረድ ተከልክሎ እንኳን ጎረቤት ኬንያ ስላልተከለከለ፣ አህያ በኮንትሮባንድ ወደ ኬንያ በገፍ እየተላከ እንደነበረና ብዙ ባለሙያዎች የኢትዮዽያ የአህያ ሀብት ላይ ጉዳት እየደረሰ እንደነበር ዘግበውታል። ባለፈው በቢሾፍቱ የተከፈተውን ቄራ በብዙ የማህበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ጩኸት ስራ ማስቆም ተችሎ ነበር።
የአፍሪካ አህዮች ከግብጽ እስከ ደቡብ አፍሪካ እያለቁ መሆኑንና የአፍሪካ ኢኮኖሚ ላይ አደገኛ ጥላ እያጠላ መሆኑን አያሌ ጥናቶች ያመለክታሉ። እነዚህ የአፍሪካ አገሮች ይሄንን ዋና ችግር ተረድተው ብዙዎቹ አህያ እርድንና ወደዛች አገር መላክን የከለከሉ ሲሆን ከእነርሱም ኡጋንዳ፣ ታንዛንያ፣ ቦትስዋና፣ ኒጀር፣ ቡርኪና ፋሶ፣ ማሊና ሴኔጋል ይገኙበታል። ቦትስዋና በአጭር ጊዜ 37% የአህያ ሀብቷን ካጣች በኋላ ነበር ከእንቅልፏ የባነነችው።
አህያ ለሚሊዮን ኢትዮዽያውያን ምንድነው?
አህያ ገበሬው እህሉን ከማምረቻ ስፍራ ወደ መውቅያ ማከማቻና ገበያ የሚወስድበት ብቸኛ የማጓጓዣ አውታር ነው፡፡
አህያ ማዳበርያውን ከማከፋፈያ ወደ ወደ ማከማቻና እርሻ ቦታ መውሰጃ ነው።
የገበሬውን አጠቃላይ የኑሮ ፍላጎት የሚያሟሉ ግብአቶችንም ሆነ ምርቶች የሚያካሄድበት የurban-rural linkage ቁልፍ ማእከል ነው።
ከተማ ውስጥ የግንባታ ቁሳቁስ፣ እህልና ውሀ ወደ መጨረሻ ተጠቃሚዎች ማድረሻ መሳርያ ነው። ሌላም ሌላም!
ጎረቤት ኬንያ በ2012 የአህያን እርድ ከፈቀደች በኋላ ብዙ አንቀላፍታ ቆይታ በፌብሩዋሪ 2020 ክልከላ ጥላበታለች። በአስር አመት ውስጥ የኬንያ የአህያ ብዛት ከ1.8 ሚሊዮን ወደ 600, 000 ሲያሽቆለቁል፥  የአህያ እርድ በዚህ ከቀጠለ በ2023 የኬንያ አህዮች ሙሉ በሙሉ እንደሚያልቁ ተተንብዮ ነበረ።
ጎረቤት ኢትዮዽያ መጡልና! ከሞኝ ደጃፍ ሞፈር ይቆረጣልም አይደል ነገሩ! ስንት በመቶ አህያ ስናጣና ኢኮኖሚያችን በስንት አሀዝ ሲመታ ነው እኛስ የምንባንነው?

______________________________________________

                          ከትናንቱ ስህተት ምን ያህል ተምረናል?
                                 ሙሼ ሰሙ


            ከ5 በላይ ትልልቅ ስታዲየሞችና ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ በርካታ ኳስ ሜዳዎችን ያስገነባችው ኢትዮጵያ፣ አንዱም ስታዲየሟ ደረጃውን የጠበቀ ስላልሆነ፣ ብሔራዊ ቡድናችን ጨዋታውን ከኢትዮጵያ ውጭ እንዲያደርግ መወሰኑን ከስፖርት ዞን አነበብኩ። ክስተቱ ለስፖርት ማህበረሰብም ሆነ ለሀገር ሀዘንና ውርደት መሆኑ ግልጽ ነው። ይህ ለምን ሊሆን ቻለ?!
አደይ አበባ ስታዲየም በጊዜ አልተጠናቀቀም!
ባህር ዳር መስፈርቱን አላሟላም!
ሀዋሳ ስታዲየም በሜዳው ብልሹነት ስራ አቁሟል!
ድሬዳዋ ከዓለም አቀፍ መስፈርት በታች ነው
አበበ ቢቂላ የመጫወቻ ሜዳ ከደረጃ በታች ነው
አዲስ አበባ ስታዲየም በእድሳት ላይ ነው (መረጃ፡- ስፖርት ዞን)
በቢሊየኖች ወጭ ተደርጎባቸው የተገነቡ ስታዲየሞቻችን በዓለም አቀፍ ደረጃ ውድድር ማሰናዳት የማይችሉ እንደሆኑ ካፍ ባደረገው ፍተሻ ስላረጋገጠ፣ ጨዋታችንም በሌላ ሀገር እንዲሆን ተገደናል።
ሜዳዎቹ ደረጃቸውን የጠበቁ ለማድረግም ከመነሻቸው በላይ ወጭ እንደሚፈልጉ ተገምቷል።  ያለፈው ስርዓት የልማት ትርክቱ የተዘጋ በር ገርበብ ባለና መጋረጃው በተጋለጠ ቁጥር ኢትዮጵያ እንደ ሀገር የወረደባት የዘረፋ መዓት ህልቆ መሳፍርት የሌለው መሆኑ አሳዛኝ ነው። በእልፍ ፕሮጀክቶች መነሻነት በሀገራችንና በሕዝቧ ስም እያናጠረብን ያለው የውጭ ሀገር ብድር፣ ቀጣዩ ትውልድ እንኳን ለዝንተ ዓለም ከፍሎ የሚጨርሰው አይደለም።
በየዘርፉ ያለው ጉድ መጨረሻው ይናፍቃል። ያልተዘረፈ፣ ከደረጃ በታች ያልሆነ፣ ተጀምሮ መቋጫ ያላጣ፣ ባለቤቱ የማይታወቅና ቀሪ ሀብቱ የት እንደገባ የማይነገርለት ፕሮጀክት የትየለሌ ነው። የትናንቱ ልማት በአብዛኛው ላዩ እንጂ ውስጡ ቀፎ እንደነበር በተደጋጋሚ ታይቷል። ዛሬስ ልማቱ የት ደርሷል? ወዴትስ እየተገፋ ነው?! ከትናንቱ ስህተትስ ምን ያህል ተምረናል? አሁንም ጥያቄው ይህ መሆን አለበት!?


 ውድ የገና አባት፡-
ለገና ምንም ስጦታ አልፈልግም፤ አንድ ውለታ እንድትውልልኝ ግን እጠይቅሃለሁ። ይኸውም ለኮቪድ-19 መድሃኒት ፈልገህ እንድታመጣልንና ዓለምን እንድትታደግ ነው። በጣም አመሰግናለሁ።
ከፍቅር ጋር -ጆናህ፤ ዕድሜ- 8
ውድ የገና አባት፡
ኢሊያድ ጁኒዬር እባላለሁ። 4 ዓመቴ ነው። በጣም ጎበዝ ነኝ። ለገና ጥቂት አሻንጉሊቶች እንድታመጣልኝ እፈልጋለሁ። አመሰግናለሁ!
ውድ የገና አባት፡-
ለገና ስጦታ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ብታመጣልኝ እወዳለሁ፡-
- ውሻ
- ድመት
- ኮምፒውተር
- ጣፋጮች
- ቪዲዮ ጌም
- አዲስ ቢስክሊሌት
ማይክል፤ ዕድሜ- 5
ውድ የገና አባት፡-
ለዘንድሮ ገና ትንሷን ፈረስ ብታመጣልኝ ይሻላል።
ያለበለዚያ ግን መነጋገር ይኖርብናል።
ሳሚ፤ ዕድሜ- 4
ውድ የገና አባት፡-
አይሁድ ነኝ፤ ግን በጣም እወድሃለሁ። ስለዚህ ለገና ስጦታ እንድታመጣልኝ እፈልጋለሁ። የማታውቀኝ ከሆነ ጸጉሬ ጥቁር፣ የዓይኔ ቀለም ቡኒ ነው።
ዴቪድ፤ ዕድሜ- 9
ውድ የገና አባት፡-
ለገና የምፈልገው አንድ ነገር ብቻ ነው። እሱም ሊዮናርዶ ዲካፒርዮን እቤቴ ይዘህልኝ እንድትመጣ ነው፡፡ ምክንያቱም እሱ ተወዳጅ ይመስለኛል፤ እናም ላገኘው እሻለሁ። ይህንን ካደረግህልኝ ባለውለታዬ ነህ። አመሰግናለሁ።
ሻውን ኔይል፤ ዕድሜ- 8
ውድ የገና አባት፡-
ለእነዚህ ጥያቄዎች መልስ ልትሰጠኝ ትችላለህ፡፡ በምስጢር እንደምይዘው ቃል እገባልሃለሁ።
1. ዕድሜህ ስንት ነው…?
2. ጊዜን ማቆም ትችላለህ…?
3. ስንት ህይወት ነው ያለህ…?
4. በቀን ስንት ኩኪሶች ትበላለህ…?
5. ብዙ ቋንቋ ተናጋሪ ነህ…?
6. በፍጥነት የምትጓዘው እንዴት ብለህ ነው…?
ለመልሶችህ አመሰግናለሁ። በሚቀጥለው ዓመት ለተጨማሪ ጥያቄዎች ተዘጋጅ።
ስቲቭ-፤ ዕድሜ -6

Saturday, 23 October 2021 14:20

የዘላለም ጥግ

 • ሞት የህይወት ተቃራኒ አይደለም፤ የህይወት አካል እንጂ፡፡
  ሃሩኪ ሙራካሚ
• ሁላችንም እንሞታለን። ግቡ ለዘላለም መኖር አይደለም፤ ለዘላለም የሚኖር ነገር መፍጠር ነው።
  ቹክ ፓላህኒዩክ
• ህይወትን ጣፋጭ የሚያደርገው ተመልሶ የማይመጣ መሆኑ ነው።
  ኢሚሊ ዲከንሰን
• በቅጡ ለተደራጀ አዕምሮ፣ ሞት ቀጣዩ ትልቅ ጀብዱ ነው።
  ጄ.ኬ.ሮውሊንግ
• ህይወትን በጥልቀት የሚኖሩ ሰዎች ሞትን አይፈሩም።
  አናይስ ኒን
• ውጭያዊ ፅናት ያለው ሰው መሞትን ሲደፍር፤ ውስጣዊ ፅናት ያለው ሰው መኖርን ይደፍራል።
  ላኦ ትዙ
• ያለ አንዳች ጠባሳ መሞት አልፈልግም።
  ቹክ ፓላህኒዩክ
• ሞት ለወጣት የሩቅ አሉባልታ ነው።
  አንድሪው ኤ.ሩኒ
• ሰው መፍራት ያለበት ሞትን አይደለም፤ መኖር አለመጀመርን ነው።
  ማርከስ ኤዩሬሊዩስ
• መጥፋት ያለበት የመጨረሻው ጠላት ሞት ነው።
  ጄ.ኬ.ሮውሊንግ
• ሞትን መፍራት የባርነት መጀመሪያ ነው።
  ሮበርት አንቶን ዊልሰን
• ሞት ምንም ዓይነት ጉቦ አይቀበልም።
  ቤንጃሚን ፍራንክሊን
• መሞት ቀላል ነው፤ መኖር ነው እንደ ሞት የሚያስፈራኝ።
  አኒ ሌኖክስ
• ሞትን የማይፈራ ሰው አንዴ ብቻ ነው የሚሞተው።
  ጆቫኒ ፋልኮን

Saturday, 23 October 2021 14:20

የፖለቲካ ጥግ

 • ከባዱ በሽታ ሙስና ሲሆን ክትባቱ ደግሞ ግልፅነት ነው።
  ቦኖ
• ህግን የሚፈጥረው ጥበብ ሳይሆን ሥልጣን ነው።
  ቶማስ ሆብስ
• በግሌ ሙስናን መቅረፍ ትልቅ ችግር ነው ብዬ አላስብም።
  ኢምራን ክሃን
• በመንግስት ውስጥ ሙስናን መቃወም ታላቁ የአርበኝነት ግዴታ ነው።
  ጂ.ኢድዋርድ ግሪፊን
• ሙስናን የሚዋጉ ወገኖች ራሳቸው ንፁህ መሆን አለባቸው።
  ቭላድሚር ፑቲን
• እንዳለመታደል ሆኖ፣ ሙስና በመንግስት ኤጀንሲዎችና በህዝባዊ ተቋማት ውስጥ በስፋት ይሰራጫል።
  ጆርጅ ፓፓንድሮ
• ሙስናን መዋጋት የመልካም አስተዳደር ጉዳይ አይደለም። ራስን መከላከል ነው። አርበኝነነት ነው።
  ጆ ባይደን
• ሙስና የተፈጥሮ አደጋ አይደለም።
  ዴቪድ ኑስባም
• ሙስና የጥቂት አገሮች ችግር ብቻ አይደለም፤ ዓለማቀፋዊ ችግር ነው።
  ንጉዬን ታን ዱንግ
• ችሮታ ብቻ ሳይሆን ሙስናም ጭምር ከቤት ይጀምራል።
  ኬ ሃሪ ኩማር
• ሙስና ለዋሺንግተን እንግዳ አይደለም፤ ታዋቂ ቤተኛ ነው።
  ዋልተር ጉድማን
• የወጣቱ ሃላፊነት ሙስናን መገዳደር ነው።
  ኩርት ኮቤይን


Saturday, 23 October 2021 14:17

የስኬት ጥግ

• ሃብት ምንድን ነው? የጅሎች ህልም ነው፡፡
  አብርሀም ካሃን
• ብዙ ሃብት ብዙ ጠላትን ይፈጥራል፡፡
  የስዋሂሊ አባባል
• ብልህ ሰው ገንዘቡን በጭንቅላቱ እንጂ በልቡ ውስጥ ማስቀመጥ የለበትም፡፡
  ያልታወቀ ደራሲ
• ድሃ ሆነህ ከተወለድክ ጥፋቱ ያንተ አይደለም፤ድሃ ሆነህ ከሞትክ ግን ጥፋቱ ያንተ ነው፡፡
  ቢል ጌትስ
• ተኝተህ ገንዘብ የምትሰራበትን መንገድ ካልፈጠርክ፣ እስክትሞት ድረስ ትለፋለህ፡፡
  ዋረን በፌ
• ሀብት የሰው የማሰብ ችሎታ ውጤት ነው፡፡
  አየን ራንድ
• ሃብት መፍጠር ስህተት አይደለም፤ ገንዘብን ማፍቀር እንጂ፡፡
  ማርጋሬት ታቸር
• ሃብት እንደ ዛፍ ሁሉ ከቅንጣት ዘር ይበቅላል፡፡
  ጆርጅ ኤስ. ክላሶን
• ድህነት የሚመጣው ከሀብት መቀነስ አይደለም፤ ከፍላጎት መጨመር እንጂ፡፡
  ፕሌቶ
• ሃብት በእግዚአብሔር አይን ትልቅ ሃጢያት ሲሆን፤ ድህነት በሰው አይን ትልቅ ሃጢያት ነው፡፡
  ሊዮ ቶልስቶይ
• ደስታ ገንዘብ ሊገዛው የማይችል እውነተኛ ሀብት ነው፡፡
  አሎን ካሊናኦ ዲዋይ
• በልፅጎ ከመሞት ይልቅ በልጽጎ መኖር የተሻለ ነው፡፡
  ሳሙኤል ጆንሰን

Sunday, 24 October 2021 00:00

ለኢትዮጵያ ሙዚቃ

ከመንዙማ፣ ከአሚናዎች፣ ከጉባኤ ቃና የተፈለቀቁ ሙዚቃዎች
(በጣም የምወዳት ባለቅኔ ድምጻዊት/
ሸማ ነጠላውን ለብሰው
አይበርዳቸው አይሞቃቸው
ሐገሩ ወይናደጋ ነው
አቤት ደም ግባት – ቁንጅና
አፈጣጠር ውብ እናት
ሐገሬ እምዬ ኢትዮጵያ
ቀጭን ፈታይ እመቤት
እጅጋየሁ ሽባባው (ጂጂ) በአለም አቀፍ ደረጃ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ትልቅ ደረጃ ላይ ካደረሱት ድምፃዊያን መካከል በቀዳሚነት ትጠቀሳለች፡፡ ታዋቂው የአሜሪካ ቴሌቪዥን ጣቢያ ሲ ኤን ኤን፤ በተደጋጋሚ ጂጂን እና የሙዚቃ ስራዎቿን አቅርቧል፡፡ ሌሎች የሚዲያ ተቋማትም በአዘፋፈን ስልቷ፤ በድምጿ፤ በሙዚቃ ቅንብሯና በአጠቃላይ ታሪኳን በተመለከተ ሰፊ ሽፋን ሲሰጧት ቆይተዋል፡፡ ይህች ስመ ገናናዋ ድምፃዊት ጂጂ ከ14 ዓመታት የውጭ ሀገር ቆይታ በኋላ ወደ ሐገሯ መጥታ በህዝቧ ፊት የሙዚቃ ስራዎቿን አቅርባለች፡፡ እጅጋየሁ ሽባባው ባለፉት 20 ዓመታት እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥም የሙዚቃ፤ የሥነ ግጥም እና የሥነ ፅሁፍ ሃያሲያን ስራዎቿን ተንትነውላታል። በአንድ ወቅት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቋንቋዎች ጥናት ጉባኤ ላይ በቀረበ ጥናት፤ ጂጂ ከኢትዮጵያ ድምፃዊያን የሚለያት ሙዚቃዎቿ እጅግ የጠለቀ የኢትዮጵያዊነት መንፈስን  በውስጣቸው አምቀው የያዙ በመሆናቸው እንደሆነ የተገለፀበትም አጋጣሚ አለ፡፡ እጅጋየሁ ሽባባው ሐገሯን በሙዚቃዎቿ ውስጥ የምትገልፅባቸው መንገዶችም እየተነሱ ተተንትነዋል፡፡ ለጂጂ ሀገር ማለት ቤተሰቧ፣ ኑሮዋ፣ ትዝታዋ፣ መልክዐ ምድሯ፣ ወንዞችዋ፣ ተራሮችዋ፣ ህዝቧ… ሲሆኑ የአቀራረብ ዘይቤዋ ጆሮ ግቡና እጅግ ማራኪ መሆኑም ይጠቀሳል፡፡ ለምሳሌ በአንድ ወቅት ደግሞ አባይ ወንዝ ላይ የተፃፉ አያሌ የኪነ-ጥበባዊ ስራዎች ተሰብስበው ሚዛን ላይ ተቀምጠው ነበር። በርካታ ገጣሚያንና ድምጻዊያንን አባይን በየራሳቸው እይታ ሲገልፁት፤ ሲያንቆለጳጵሱት፤ ሲሞግቱት፤ ሲወቅሱት፤ ሲቆጩበት… እንደነበር በጥናት ተዳሷል። በመጨረሻም በግጥም፤ ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድኃህን፤ በሙዚቃ  ጂጂን የሚያክል የጥበብ ሥራ ግን አልተገኘም ተብሏል፡፡ ፀጋዬ የስነ ግጥም ጣሪያ ሲሆን፤ ጂጂ ደግሞ የሙዚቃው ቁንጮ ተብላለች፡፡ ከፀጋዬ የሚከተለው ቀርቦ ነበር፡-
ዓባይ የጥቁር ዘር ብስራት፣
የኢትዮጵያ የደም ኩሽ እናት፤
የዓለም ስልጣኔ ምስማክ፣
ከጣና በር እስከ ካርናክ፤
ዓባይ የአቴንስ የጡቶች ግት፣
የዓለም የስልጣኔ እምብርት፤
ጥቁር ዓባይ የጥቁር ዘር ምንጭ፣
የካም ስልጣኔ ምንጭ፤
ዓባይ-ዓባይ ዓባይ-ጊዮን፣
ከምንጯ የጥበብ ሳሎን፣
ግሪክ ፋርስና ባቢሎን፣
ጭረው በቀዱት ሰሞን፡፡
ዓባይ የአማልእክት አንቀልባ፣
የቤተ-ጥበባት አምባ፤
ከእሳት ወይ አበባ
ይህ የሎሬት ፀጋዬ ግጥም በኢትዮጵያ ሥነ ግጥም ውስጥ ደረጃው አንደኛ ነው ተብሏል፡፡ ፀጋዬ ራሱ በባለቅኔነቱ ግዙፍ ሰብዕና ቢሰጠውም፣ ይህ አባይ የሚለው ግጥሙ ደግሞ በተለያዩ የሥነ ግጥም መለኪያዎች  ልዕለ ጥበብ (Masterpiece) ነው ተብሏል፡፡ የእጅጋየሁ ሽባባው የጂጂ ዓባይ በሙዚቃው ዘርፍ ከፀጋዬ ገ/መድህን ዓባይ ጋር በእኩል ደረጃ ተደንቋል፡፡
የማያረጅ ውበት የማያልቅ ቁንጅና
የማይደርቅ የማይነጥፍ ለዘመን የፀና፡፡
ከጥንት ከፅንስ አዳም ገና ከፍጥረት
የፈሰሰ ውሃ ፈልቆ ከገነት፡፡
ግርማ ሞገስ
የአገር ፀጋ የአገር ልብስ
ግርማ ሞገስ፡፡
ዓባይ…
የበሐረው ሲሳይ
እያለች ከትውስታ በማይጠፋ የሙዚቃ ስልት የምታንቆረቁር ድምፃዊት እንደሆነች ተነግሮላታል፡፡ እነዚሁ ሁለት የኪነ-ጥበብ ሰዎች ዓባይ ላይ ባቀረቧቸው ስራዎቻቸው የዓባይን መልክ፤ ቁመና፤ ታሪክና ማንነት ገልፀዋል፡፡ ዓባይ በመፅሐፍ ቅዱስ ውስጥ በሰፊው ከመገለፁም በላይ በተለይ ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች ተያይዞ መጥቶ ጣና ሐይቅ ውስጥ ገብቶ ግዙፍነቱ ይጨምራል። ጣና ላይ ደግሞ 37 ያህል ደሴቶች አሉ፡፡ በነዚህ ደሴቶች ከ21 የሚበልጡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ገዳማት አሉ፡፡ እጅግ አስገራሚ የኢትዮጵያ ቅርሶችም በነዚህ ገዳማት ውስጥ ይገኛሉ፡፡ ስለዚህ ዓባይ ላይ ይፀለያል፤ ይቀደሳል፤ ይዘመራል፤ በብህትውና ይኖራል፤ ይታመንበታል፡፡  አባይ የኢትዮጵዊያን መንፈስ ነው፡፡ እምነት ነው፡፡ ሀብት ነው፡፡ ይህን አንደምታ ይዘው ነው እነ ጂጂ ዓባይ ላይ ፍፁም ተወዳጅ የሆኑ ስራዎችን ያቀረቡት፡፡
በተመሳሳይ ፀጋዬ ዓድዋ ላይ የፃፈው ሥነ-ግጥሙ ሌላው ተጠቃሽ ስራው ነው፡፡ እጅጋየሁ ሽባባውም ዓድዋ ላይ ያቀነቀነችው ዘፈን እንደ ፀጋዬ ዓይነት እጅግ ጥልቅ ስሜትን የሚያስተጋባ ሥራ እንደሆነ ተመስክሮላታል፡፡ ፀጋዬ በተጨማሪ ከኢትዮጵያ ጋር ፍቅር ጋር የወደቀ ገጣሚ ነው በሚል፣ ኢትዮጵያዊነትን የሚያቀነቅን-ግጥሞቹ ተዘርዝረዋል፡፡ እጅጋየሁ ሽባባውም እንዲሁ ኢትዮጵያዊነትን በስፋት”  የምታስተጋባ ድምፃዊት እንደሆነች በልዩ ልዩ መድረኮችና ጥናቶች ተገልጿል፡፡ በቅርቡም   ከጋዜጠኞች ጋር ባደረገችው ቃለ-ምልልስ፤ የሥነ-ግጥም አድናቂ መሆኗንና ጠቁማ እነ ፀጋዬ ገ/መድህንን በስራዎቻቸው እጅግ እንደምትወዳቸው ተናግራለች፡፡  በተለይ በወለዬዎች መንዙማ እና በአሚናዎች የድምፅ ቅላፄ ላይ ተመስርታ ወደ ዘመናዊ ሙዚቃ አምጥታቸዋለች ይባላል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ጂጂ ራሷም ትስማማለች፡፡ ገና ከህፃንነቷ ጀምሮ የአሚናዎች የአገጣጠምና የዜማ ስልት እጅግ እጅግ እንደሚገርማትና እንደምትወደው አውስታለች፡፡ እንደውም በአንድ ወቅት እነ ጂጂ ቤት ለመጣች አሚና ልብሶቿን አውጥታ እንደሰጠቻት የልጅነት ታሪኳን ታወሳለች ጂጂ፡፡  ከመንዙማ እና ከአሚናዎች የሙዚቃ ስልት ተፈልቅቀው የወጡት ስራዎቿ ለህዝብ ጆሮ ቅርብ እንድትሆን አድርጓታል፡፡ በዚህ ስልት ከተጫወተቻቸው ዘፈኖች መካከል ደግሞ “ናፈቀኝ የኛ ቤት ጨዋታ” እያለች የምትዘፍነው ቀዳሚውን ስፍራ ይይዛል።  የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሥነ- ፅሁፍ መምህር የሆኑት አቶ ወንደሰን አዳነ በጂጂ ሥራዎች ላይ ባቀረቡት ጥናት፤ ለዚህ ሙዚቃ ውበትና የሥነ-ግጥም ብቃቱ እጅግ የተዋጣለት መሆኑን ገልጸዋል። በ1980ዎቹ መጨረሻ ላይ እጅጋየሁ ሽባባው የመጀመሪያዋን አልበም ለቀቀችው። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የስነ-ፅሁፍና የፎክሎር መምህር የሆኑት ዶ/ር ፈቃደ አዘዘ በአጋጣሚ የጂጂን ካሴት ማታ ሰምተውት ነበር፡፡ ጠዋት ሊያስተምሩ ወደ ተማሪዎቻቸው ዘንድ መጡ፡፡ እንዲህም አሉ፡- “ዛሬ እንቅልፍ ሳይወስደኝ ነው ያደርኩት” አሉ። ተማሪዎቻቸውም “ምነው? ምን ሆንክ?” አሏቸው፡፡ እርሳቸውም “ፍቅር እየራበኝ” እያለች የምትዘፍን ልጅ እጅግ እየደነቀችኝ ደጋግሜ ስሰማት ነው ያደርኩት” አሉ። ልጅቷን ግን ያወቃት የለም፡፡ እሳቸውም ስሟ እጅጋየሁ ነው፤ከናንተ ውስጥ ሲሉ ጠየቁ፡፡ የሚያውቃት  ግን ጠፋ፡፡ እርሳቸውም ሲናገሩ “በኢትዮጵያ ውስጥ ከ26 ዓመት በኋላ በሙዚቃ ስልቷ ነፍሴን የገዛችው ይህች ድምፃዊት ናት፡፡ በእኔ ግምት የኢትዮጵያን ሙዚቃ ትልቅ ደረጃ ታደርሰዋለች ብዬ የምተማመነው በዚህች ልጅ ነው፡፡



  ፍቅር የእግዚአብሔር ሕግ ነው፡፡ የምትኖሩት ፍቅርን ትማሩ ዘንድ ነው። የምታፈቅሩትም መኖርን ትችሉ ዘንድ! ለሰው ልጅም ከዚህ ውጪ ሌላ ትምህርት አያሻውም፡፡
ማፍቀር ማለትስ ምንድነው፣ አፍቃሪ ተፈቃሪውን ለዘለዓለሙ ወደ ራሱ ስቦ ሁለቱ አንድ እንዲሆኑ እንጂ?
ደግሞስ … ማንን ወይም ምንን ይሆን ማፍቀር የሚገባ? እውን ከሕይወት ዛፍ ቅጠሎች አንዷን መርጦ ልብ ያጋተውን መላውን ፍቅር ማዝነብ ይገባ ይሆን?
ግና፣ ቅጠሉን ያፈራው ቅርንጫፍ፣ ቅርንጫፉን የያዘው ግንድ፣ ግንዱን ያቀፈው ቅርፊትስ…? ቅርፊት፣ ግንዱን፣ ቅጠላ ቅጠል፣ ቅርንጫፎቹን የመገቡት ስሮችስ? ስሮቹንስ ያቀፈው አፈር? አፈሩንስ ያለማው ፀሐይ? ውቅያኖስ … አየሩስ?
ዛፍ ላይ ያለች ትንሽ ቅጠል፣ ለፍቅራችሁ ከተገባች፤ መላ ዛፉን ምን ያህል እጥፍ ትወዱት!? ከአጠቃላዩ ነጥሎ አንዱን ክፋይ የሚወድ ፍቅር፣ ራሱን ለሐዘን አጭቷል ቀድሞ ነገር!
እናንተ ግን፣ “ከአንድ ዛፍ ቅርንጫፍ እንኳ፣ እልፍ አእላፍ ቅጠሎች አሉ…
አንዳንዱ ጤነኛ፣ አንዳንዱ ታማሚ፤ ገሚሱ ቆንጆ ሌላው አስቀያሚ፡፡
ከፊሉ ግዙፍ ከፊሉ ድውይ፣ አማርጦ መውደድ አይገባም ወይ?”
ስትሉ ሰማሁ…
እኔ ግን እንዲህ እላችኋለሁ፣
ከታማሚው መጠውለግ ነው የጤነኛው ትኩስነት የሚመነጭ፡፡ እናም እንዲህ እላችኋለሁ፣ አስቀያሚነት የውበት መኳያዋ፣ ቀለም እና ብሩሿ ነው፡፡ ኧረ ለመሆኑ፣ ድውዩ ቁመቱን ለለግላጋው ባይሰጥ ለግላጋው መለሎ የሚሆን ይመስላችኋል?
እናንተ የሕይወት ዛፍ ናችሁ፡፡ ራሳችሁን ላለመከፋፈል ተጠንቀቁ፡፡ ፍሬን በፍሬ ላይ፣ ቅጠልን በቅጠል ላይ፣ ቅርንጫፍን በቅርንጫፍ ላይ አታስነሱ፤ ግንዱንም በሥሮች ላይ፣ ዛፉንም ከእናት አፈሩ አታጣሉ፣ አታናክሱ፡፡ ይህ ደግሞ … በእርግጥም … አንዱን ከሌላው አስበልጣችሁ ወይም ከተቀረው ሁሉ ለይታችሁ ስትወዱ የምታደርጉት ነው፡፡
አዎን … እናንተ ሁላችሁም … የሕይወት ዛፍ ናችሁ፡፡ ሥራችሁም የትም ነው። ቅርንጫፍና ቅጠሎቻችሁም በሁሉም ሥፍራ፣ ፍሬዎቻችሁም በሁሉም አፍ ውስጥ! በዚያ ዛፍ ላይ ያሉት የትኞቹም ፍሬዎች፣ የትኞቹም ቅርንጫፍ እና ቅጠሎች፣ የትኞቹም ሥሮች፤ የእናንተው ፍሬ፣ የእናንተው ቅጠልና ቅርንጫፍ፣ የእናንተው ሥሮች ናቸው፡፡
ዛፉ፣ ጣፋጭና ባለማራኪ መዓዛ ፍሬ ቢቸር፣ ሁሌ ጠንካራና ፍፁም አረንጓዴ ሆኖ ቢታይ … ሥሮቹን ወደ መገባችሁበት የሕይወት ወለላ እዩ…
ፍቅር የሕይወት ወለላ ነው፡፡ ጥላቻ ደግሞ የሞት መግል፡፡ ፍቅር ግን ልክ እንደ ደም፣ ሳይታጎልና ሳይገደብ በሕይወት ሥሮች ውስጥ ሊፈስስ ይገባዋል፡፡ የደም ፍሰት ሲገደብ በሽታ እና ወረርሽኝ ይሆናል፡፡ ጥላቻስ ምንድነው? ለጠይውም ለተጠይውም፣ ለመጋቢውም ለተመጋቢውም ገዳይ መርዝ የሆነ የታፍነ፣ የተገደበ ፍቅር እንጂ…
በሕይወት ዛፋችሁ ላይ ያለች ቢጫ ቅጠል፣ ሌላም ሳትሆን ፍቅር-ያስጣሏት ቅጠል ነች፡፡ ቢጫዋን ቅጠል አትውቀሷት። ደርቆ የተንጨፈረረው ቅርንጫፍም ሌላም ሳይሆን ፍቅር የተራበ ቅርንጫፍ ነው። የደረቀውን ቅርንጫፍ አትውቀሱት፡፡ የበሰበሰው ፍሬም ቢሆን ሌላም ሳይሆን ጥላቻ የመረዘው ፍሬ ነው፡፡ የበሰበሰውን ፍሬ አትኮንኑት፡፡
ይልቁንም የሕይወትን ወለላ፣ ለጥቂቶች ብቻ ችሮ ለብዙዎች የሚነፍገውን፣ በዚህም ራሱን ጭምር የነፈገውን፣ ዕውርና ንፉግ ልባችሁን ውቀሱ፡፡ የፍቅር መጸነሻው፣ የመውደድ አብራኩ ራሥን ማፍቀር ነው፡፡
የራስ ፍቅር ቢኖር እንጂ ፍቅር የሚባል ጨርሶ የለም፤ የሚቻልም አይደለም። ከሁሉን አቃፊው እኔነት በቀር የቱም እኔነት እውን አይደለም፡፡ ስለዚህም፣ እግዚአብሔር መላ ፍቅር ነው፤ ምክንያቱም ራሱን ይወዳልና፡፡
ፍቅር ካሳመመህ … መውደድ ስቃይ ከሆነብህ … እውነት እልሃለሁ … እስካሁን ድረስ እውነተኛው ማንነትህ፣ የፍቅር ወርቃማ ቁልፍ ገና እጅህ አልገባም ማለት ነው፡፡ አላፊ ጠፊ እኔነትን ስላፈቀርክ፣ ፍቅርህም እንዲሁ አላፊ ጠፊ ነው፡፡
 የወንድ ሴትን ማፍቀር ፍቅር አይደለም። ይልቁንም የሩቅ ተምሳሌቱ ነው፡፡ ወላጅ ለልጁ ያለው ፍቅርም፣ ሌላም ሳይሆን የፍቅር ቤተ መቅደስ ደጀ ሰላሙ ነው፡፡ የትኛውም ወንድ የሁሏም ሴት አፍቃሪ፣ የትኛዋም ሴት የሁሉም ወንድ አፍቃሪ እስክትሆን ድረስ፤ የትኛውም ልጅ የሁሉም ወላጅ ልጅ፣ የትኛውም ወላጅ የሁሉም ልጅ ወላጅ እስኪሆን ድረስ … ወንዶችና ሴቶች … ሥጋና አጥንት ከሥጋና አጥንት ጋር ስለመተቃቀፍ ይለፍፉ እንጂ … ፈፅሞ በተቀደሰው የፍቅር ሥም ሰይመው አያርክሱት፡፡ ይህ የፍቅርን ሥም ማጠልሸት ነውና፡፡ አንድ እንኳ ጠላት ካለህ ምንም ጓደኛ እንደሌለህ እወቀው። ጠላትነት ያሸመቀ ልብ ለወዳጅ ማደሪያ ይሆናል እንዴ ?
በልቦቻችሁ የጥላቻ ዘር እስካለ ድረስ የፍቅርን ሐሴት አታውቋትም፡፡ የሕይወት ወለላን ለሁሉም መግባችሁ ለአንዲት ቅንጣት ነፍሳት ብትነፍጉ፣ ያቺ የተነፈገችዋ ሕይወታችሁን ታመርረዋለች፡፡ የቱንም ነገር ሆነ ማንንም ስትወዱ፣ እንደ እውነቱ ከሆነ የምትወዱት ራሳችሁን ነው፡፡ ስትጠሉም እንዲሁ ነው … የቱንም ነገር ሆነ ማንንም ስትጠሉ እንደ እውነቱ የምትጠሉት ራሳችሁን ነው፡፡ የምትወዱትና የምትጠሉት ልክ እንደ አንድ ሳንቲም ሁለት ገፅታዎች ላይነጣጠሉ ተጣምረዋልና፡፡ ለራሳችሁ ታማኝ ብትሆኑ ኖሮ፣ የምትወዱትንና የሚወድዳችሁን ከመውደዳችሁ በፊት የምትጠሉትንና የሚጠላችሁን ትወድዱ ነበር፡፡
ፍቅር መልካም ምግባር አይደለም፡፡ ፍቅር መሰረታዊ ፍላጎት ነው፡፡ ከዳቦና ከውኃ፣ ከዓየርና ከብርሃን የበለጠ ፍቅር ያሻችኋል፡፡ ማንም በማፍቀሩ አይኩራራ፣ ይልቁንም ነጻ ሆናችሁ እንዲሁ በዘፈቀደ አየሩን ወደ ውስጥ እንደምትስቡትና እንደምታስወጡት ሁሉ ፍቅርንም እንዲሁ በነጻነት ልብም ሳትሉ ተንፍሱት፡፡ ፍቅር፣ ማንም እንዲያወድሰው አይሻም፡፡ ይልቁንም ለፍቅር የተገባ ልብ ሲያገኝ ያን ልብ ያወድስ ይቀድሰዋል እንጂ። ከፍቅርህ ወሮታ አትጠብቅ፡፡ ፍቅር በራሱ ለፍቅር በቂ ሽልማቱ ነው፤ ልክ ጥላቻ ለጥላቻ በቂ ቅጣቱ እንደሆነው ሁሉ፡፡ ከፍቅር ጋር ሒሳብ አትተሳሰቡ፡፡ ፍቅር ሒሳብ የሚያወራርደው ከራሱ ጋር ብቻ ነውና፣ ተጠያቂነቱም ለማንም ሳይሆን ለራሱ ብቻ!
ፍቅር አያበድርም፣ አያውስምም። ፍቅር አይገዛም፣ አይሸጥምም፡፡ ሲሰጥ ግን ሁለመናውን ይሰጣል፡፡ ሲወስድም ሁለመናውን ይወስዳል፡፡ መቀበሉ በራሱ መስጠት ነው፡፡ መስጠቱም በራሱ መቀበል! እናም፣ ለዛሬም፣ ለነገም ለከነገወዲያም እንዲሁ ነው፡፡
ራሱን ሳይሰስት ለባሕሩ የሚለግስ የትኛውም ወንዝ፣ ዘወትር በባህሩ ደግሞ እንደሚሞላ ሁሉ እናንተም እንዲሁ ፍቅር መልሶ ይሞላችሁ ዘንድ ራሳችሁን አንጠፍጥፋችሁ ለፍቅር ስጡ፡፡
አዎን … የባሕሩን ሥጦታ ከባሕሩ የሚነፍግ ኩሬ መጨረሻው መበስበስም አይደል !? በፍቅር … ትንሽ ወይም ትልቅ የሚሉት ነገር የለም፡፡ ፍቅርን መለካት፣ መመተር … ለፍቅር ደረጃ ማውጣት ስትሞክር፣ ፍቅር መራር ትዝታዎቹን አስታቅፎህ እብስ ይላል...
በፍቅር ዘንድ … ትናንት ወይም ዛሬ፣ ዛሬ ወይም ነገ… እዚህ ወይም እዚያ ብሎ ነገር የለም፡፡ ሁሉም ወቅቶች የፍቅር ወቅቶች ናቸው፡፡ የትኛውም ቦታ ቢሆን ለፍቅር ማረፊያነት የተገባ! ፍቅርን … ወሰንም ሆነ ዳር ድንበር፣ ካቴናም ሆነ የተዘጋ በር አይገድበውም፡፡ የትኛውም መሰናክል ጉዞውን ያሰናከለው ፍቅርም በተቀደሰው የፍቅር ሥም ለመጠራት ባልተገባው፡፡
ዘወትር፣ ፍቅር ዕውር ነው ብላችሁ ስታወሩ እሰማለሁ፡፡ አዎን፣ አፍቃሪ በተፈቃሪው ላይ አንዳችም እንከን አያይም ማለታችሁ ነው፡፡ እኔ ግን እላችኋለሁ … ይሄ ዓይነት አለማየት የማየት ከፍታ ጫፍ ነው፡፡
በምንም ነገር ላይ እንከን አታዩ ዘንድ ምነው ሁሌ በታወራችሁ፡፡----
(ከ“መጽሐፈ ሚርዳድ” በሚካኤል ኔይሚ - ትርጉም - ግሩም ተበጀ)

   ሰሞኑን በታላቋ አገር አሜሪካ፤ ፊላዴልፊያ ግዛት  ውስጥ  ተፈጸመ የተባለው  ጉዳይ ብዙዎችን ጉድ አሰኝቷል። እንኳን በገሃዱ ዓለም ቀርቶ በሆሊውድ ፊልሞችም ይቅርና በፊልምም ሆነ በልብወለድ ቢቀርብ የሚታመን አይደለም። ግን ድርጊቱ በእውን ተከስቷል- በአሜሪካ ምድር። ያውም በጠራራ ፀሃይ። ያውም በአደባባይ፤ ሰዎች በተሰበሰቡበት። አዎ ምድር ለምድር በሚምዘገዘግ ባቡር ውስጥ  ነገር ይጀምራታል-ይተነኩሳታል። ምድር ከፖሊስ እስከ ጋዜጠኛም ጉድ አሰኝቷል።
ድርጊቱ የተከሰተው ባለፈው ረቡዕ ነው። በፊላዴልፍያ ግዛት የምድር ለምድር የመንገደኞች ባቡር  ውስጥ 10  መንገደኞች ተሳፍረዋል።
ፌርማታ የተሳፈረው የ35 ዓመቱ ፊትሶን ንጎ የተባለ የጎዳና ተዳዳሪ ጎልማሳ ብቻዋን ተቀመጠች አንዲት ተሳፋሪ አጠገብ ሆዶ ይቀመጣል። ብዙም ሳይቆይ ከዚህች  ከማያውቃት ተሳፋሪ ጋር ትግል ይጀምራል። ደጋግማ  እየገፈተረች ራሷን ለመከላከል ብትሞክርም  በመጨረሻም ግን አልቻለችም ተሸነፈች።
ያ ሁሉ ተሳፋሪ ባለበት አስገድዶ ይደፍራታል። አሳፋሪውና አሳዛኙ ነገር አንድም ሰው ጣልቃ ገብቶ ከጥቃቱ ሊያድናትና ሊታደጋት አለመቻሉ ነው። ሌላው ቀርቶ ለፖሊስ እንኳን ለመደወል የሞከረ አልነበረም። ሁሉም ግን በሞባይል ካሜራ ጥቃቱን እየቀረፀ ነበር።
አንደኛው ፌርማታ ላይ ፖሊስ ደርሶ ጥቃት ፈፃሚውን በቁጥጥር ስር እስኪያውለው ድረስ ለ6 ደቂቃ ያህል ተሳፋሪዎቹ ድርጊቱን ሲቀርፁ እንደነበር ባቡሩ ውስጥ የተገጠመው የቅኝት ቪዲዮ ካሜራ ያረጋግጣል።
ተሳፋሪው ሴትየዋን ከጥቃቱ ለማዳን ግን መረዳቱ ቢቀር እንኳን ይሄን አሰቃቂ ጥቃት በፊልም  እየቀረጸ ከ5 ደቂቃ በላይ የማየት ብርታት እንዴት ኖረው  ፍላጎት አለማሳየቱ ከፍተኛ ጥናት የሚጠይቅ መሆኑ አያጠራጥርም።
“ባቡሩ ውስጥ ከነበረው ብዙ ተሳፋሪ አንጻር፣ ቢያንስ አንዳቸው ጣልቃ ገብተው አንድ የሆነ ነገር ማድረግ ነበረባቸው” ያለው አንድ የአካባቢው ፖሊስ፤ “እንዲህ ያለ ድርጊት ሲፈጸም ነው ዝም ብሎ ያያል፤ ህብረተሰባችን የደረሰበት ቀውስ ይናገራል፤ በጣም የሚረብሽ ነገር ነው” ብለዋል።
በነገራችን ላይ ፖሊስ በሴትየዋ ላይ ስለተፈፀመው ጥቃት  በሰጠው መግለጫ፤ “አስፈሪ የወንጀል ድርጊት ነው ብሎታል።
ማንም ሰው እንዲህ ያለ ድርጊት ሲገጥመው ወዲያውኑ ለሚመለከተው አካል ሪፖርት እንዲያደርግም አስበዋል። “ድርጊቱን ሲመለከቱ የነበሩ ሰዎች አሉ። አንዱ ተሳፋሪ እንኳን 911 ቢደውል ኖሮ፣ ጥቃቱን በፍጥነት ማስቆም ይቻል ነበር” ነው ያሉት ፖሊሱ። ጥቃት ፈጻሚው አስገድዶ መድፈርን ጨምሮ በ3 የወንጀል ድርጊቶች በፍ/ቤት ክስ እንደተመሰረተበት ታውቋል።
የጥቃቱ ተጎጂ ወዲያውኑ ወደ ሆስፒታል መወሰዷን የጠቆመው ፖሊስ፤ በርካታ መረጃዎች መስጠቷን በመጥቀስም “በጣም ጠኝካራ ሴት ናት” ሲል ብርታቷን አድንቋል።

   -  ያልተደራጀና ወጥነት የሌለው የድጋፍ አሰጣጥ ትርምስ ፈጥሯል
    - ዓለማቀፍ ተቋማት ለተፈናቃዮች ትኩረት እንዲሰጡ ሁሉም ድምጹን ያሰማ

           ከሰሞኑ ባገረሸው ጦርነት ሳቢያ የደቡብ ወሎ አካባቢ በተፈናቃዮች እየተጨናነቀ ነው፡፡ የጠላት ጦር ወደ አካባቢው ሊገባ ይችላል የሚል ከፍተኛ ስጋት ማረበቡን ነዋሪዎች ይናገራሉ። ብዙ ጥያቄዎች የሚነሱበት የሰብአዊ ድጋፍ ሁኔታ ምን ይመስላል? ተፈናቃዮች በምን ሁኔታ ላይ ይገኛሉ? የዓለማቀፍ ሰብአዊ ድጋፍ ተቋማትስ? በእነዚህና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ በአካባቢው የሰብአዊ ድጋፎችን በማድረግ ተግባር ላይ የተሰማራው የ”ወሎ ህብረት የልማትና በጎ አድራጎት ማህበር” አመራር አቶ ያሲን መሐመድ፣ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ  አለማየሁ አንበሴ ጋር ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርገዋል። እነሆ፡-

               እስካሁን በአካባቢው ያለው የሰብአዊ ድጋፍ ሁኔታ ምን ይመስላል?
የሰብአዊ ድጋፍ ሁኔታ ደረጃውን የጠበቀ የተደራጀና ወጥነት ያለው አይደለም። በአለማቀፍ ደረጃ በሚታወቁ የድጋፍ ስታንዳርዶች አይደለም የሚሰራው፤ ዝም ብሎ በጨበጣ፣ ግለሰቦች  በሚያመጡት ሃብት ላይ የተንጠለጠለ፣ ማዕከል  የሌለው  አይነት ነው። የተወሰኑ የማዘዣ ማዕከላት አሉ፤ ነገር ግን እርዳታውን እናስተባብራለን የሚሉ አካላት ፖለቲካው ላይ ተሳታፊ ስለሆኑ፣ ጦርነቱንም መምራት ይሻሉ። አጠቃላይ ፖለቲካውን መቆጣጠር ይፈልጋሉ። ከዚያው ጎን ለጎን እርዳታውንም እነሱ ብቻ ማስተባበር ይሻሉ፡፡ ስለዚህ የእርዳታ አሰጣጡ በልዩ ትኩረት እየተሰራ ነው ለማለት ያዳግታል፡፡ አንዳንድ ወገኖች በአንድ እግራቸው ፖለቲካው ላይ በሌላ እግራቸው ሰብአዊ ድጋፉ ላይ መቆማቸው፣ በተለይ የሰብአዊ ድጋፍ በሚመለከታቸው የሰብአዊ ድጋፍ ተቋማት ትኩረት እንዳያገኝና ማህበረሰቡ ተገቢውን ድጋፍ እንዳያገኝ እያደረገው ነው። እኔ ለምሳሌ  ወደ 40 የሚጠጉ የቤተሰብ አባሎቼ ተፈናቅለዋል። ከእነዚህ የኔ ዘመዶች እንኳ ተነስቼ ባስረዳ፣ 75 በመቶ የሚሆኑት እስካሁን አንድም ድጋፍ ማግኘት አልቻሉም። በአንጻሩ ሌሎች የሚቀርበውን ድጋፍ ከሚገባቸው በላይ ደጋግመው የሚወስዱበት ሁኔታ ተፈጥሯል። እነዚህ ሁሉ የድጋፍ አሰጣጡን በትርምስ የተሞላና ወጥነት የሌለው አድርገውታል። ይሄም የድጋፍ አሰጣጡን ለተበላሸ አሠራር የተጋለጠ ያደርገዋል። አብዛኛዎቹ እርዳታ ወሳጆች ደግሞ ወጣቶች መሆናቸውን ስናይ፣ አቅመ ደካሞች በአግባቡ የማያገኙበት ዕድል እንደሚፈጠር መገመት አያዳግትም። ይሄን ሁሉ የፈጠረው ወጥነት ያለው የድጋፍ አሰጣጥ ስርዓት አለመዘርጋቱ ነው። የእያንዳንዱ ተፈናቃይ ትክክለኛ መረጃ ተመዝግቦ አለመያዙም በዚህ እርዳታ አሰጣጥ ላይ ችግር እንደፈጠረም  መረዳት ተችሏል። በዚያ ላይ የተረጂው ቁጥር በትክክል ሳይመዘገብ፣ ምን ያህል ተጠባባቂ ክምችት እንዳለ ሳይታወቅ፤ እጅግ በጣም በተምታታ ሁኔታ ነው ድጋፍ ሲሰጥ የቆየው- በተለይ ከሁለት ወራት ወዲህ።
ከሁለት ሳምንታት ወዲህ ደግሞ ነገሩ መልኩን እየለወጠ መጥቶ ጦርነቱ ከወሎ ምድር ይወጣል ሲባል፣ ጭራሽ እየገፋ በመሄዱ ነጻ የነበሩ መሬቶች በጠላት ቁጥጥር ስር እየሆኑ መጡ። ይሄን ተከትሎም ተፈናቅለው በየቦታው የነበሩ ሰዎች ጠላት ሲጠጋ፣ እነሱም ከተፈናቀሉበት ቦታ በድጋሚ ወደ ኮምቦልቻ፣ ሃርቡ የመሳሰሉ ከተሞች  እየተፈናቀሉ ነው ያለው። በየትምህርት ቤቶቹ ያለው የተፈናቃይ ሁኔታ ደግሞ በእውነቱ ልብ የሚሰብርና እጅግ አሳዛኝ ነው። የሚገርመው ይህ ሁሉ ሲሆን አንድም የመንግስት አካል ብቅ ብሎ አለማየቱና ተፈናቃዮችን ለማጽናናት አለመሞከሩ ነው።
በሌላ በኩል፤ ህዝቡ ተፈናቅሎ ወደ ትላልቅ ከተሞች ሲጎርፍ፣ የጠላት ሰላይ ከህዝቡ ጋር ተቀላቅሎ ቢመጣ እንኳን የሚጣራበት መንገድ አለመኖሩ ያሳስባል። እኛ እንደውም እነዚህን ተፈናቃዮች ለአንድ ቀን የሚሆን ብስኩት ያቀመስናቸው ከመከላከያ ለምነን ነው። በተረፈ ህብረተሰቡ ነው ባለው አቅም እርስ በርሱ እየተረዳዳ ያለው።
የዓለማቀፍ ሰብአዊ ድርጅቶች በአካባቢው የሉም?
አሉ፤ ነገር ግን የተቀናጀ ስራ እየሰሩ አይደሉም። የመንግስት ድጋፍ አድራጊዎችም አሉ፤ ግን እንዳልኩት ድጋፉ የተቀናጀና መሰረታዊ የእርዳታ አሰጣጥ መስፈርቶችን  ያሟላ አለመሆኑ ነው ችግር የተፈጠረው። በየእርዳታ ማዕከሉ ሰዎች በጠዋት ይሰለፋሉ። ነገር  ግን ማታ ባዶ እጃቸውን ይበተናሉ። ይህ ነው እየሆነ ያለው። በነገራችን ላይ ሰዎች ሊረዱት የሚገባው ጠላት ከወረራቸው አካባቢዎች ወደ ደሴና ሌሎች ከተሞች የገቡ ተፈናቃዮች፣ በየሰው ቤት ተጠልለው ነው ያሉት፤ በመጠለያ ጣቢያ ውስጥ አይደለም ያሉት።  በደሴ ከተማ እያንዳንዱ ሰው በየቤቱ  ቢያንስ እስከ 15 የሚደርሱ ተፈናቃዮችን አስጠልሎ ከቤተሰቡ እየቀነሰ እየመገበ ነው። አብዛኛው የመንግስት ሰራተኛ ደሞዝተኛ የከተማው ህዝብ ምን ያህል የወገኖቹን ስቃይ እንደተሸከመ መረዳት አያዳግትም። ይሄን ማህበረሰቡ ውስጥ የገባውንና በየቤተሰቡ የተጠለለውን ተፈናቃይ፣ መንግስትም ሆነ ረድኤት ድርጅቶች አያስቡትም። ድጋፋቸውም ሪፖርታቸውም እኒህን ተፈናቃዮች ታሳቢ ያደረገ አይደለም። በየቦታው ተከራይተው የሚኖሩም ተፈናቃዮች አሉ። እነዚህ እንግዲህ የራሳቸው ገቢ የሌላቸው፣ በሰው ድጋፍ የሚኖሩ፣ የእርዳታ ማግኛ መንገዱን ያላገኙ ዜጎች ናቸው። መንግስት ይህን ሁኔታ ተረድቶ በጊዜ ማስተካከያ ካላደረገ፣ በቀጣይ ሊከሰት የሚችለው ሰብአዊ ቀውስ እጅግ አሳሳቢ ነው የሚሆነው፡፡ በአካባቢው ያሉ የመንግስት አካላትም ሆኑ የረድኤት ተቋማት፣ ችግሩን አሳንሰው በመመልከት፣ ለጉዳዩ የሰጡት ትኩረት ዝቅተኛ መሆኑ የከፋ ችግር እንዳይፈጥር ስጋት አለን።
በጦርነቱ ያጋጠመውን ሰብአዊ ቀውስ በተመለከተ ጥናት ስታካሂዱ ነበር፤  ምን ላይ ደረሰ?
አሁን ያሰባሰብናቸውን መረጃዎች በመተንተን ላይ ነው ያለነው። መረጃዎችን ወደ ሪፖርት ለውጠን በቅርቡ ይፋ እናደርጋለን። ጥናታችን በጣም ሰፊ ነው። በቀጣይ ሪፖርቱ ለሁሉም እንዲደርስ እንጥራለን።
“ወሎ ህብረት” በአሁኑ ወቅት ምን አይነት ድጋፎችን እያደረገ ነው? ተፈናቃዮችስ በምን ዓይነት ሁኔታ ላይ ይገኛሉ?
በዚህ ቀውስ የሚያሳዝነው ነገር፣ ሴቶችና እናቶች ሶስትና አራት ህጻናት ይዘው ላለፉት 3 ወራት ጫካ ውስጥ ነው ተሸሽገው  የቆዩት።  በተለይ በሶዶማ፣ በድሬ ሮቃ ጦርነት ውስጥ የነበሩ ሰዎች ጫካ ውስጥ ነው ተደብቀው የኖሩት። በጠቅላላው አካላቸው በእጅጉ የተጎዳ፣ ለመንቀሳቀስ እንኳ አቅም ያነሳቸው ተፈናቃዮች ናቸው። እውነት ለመናገር እነዚህን ወገኖች እየደገፈ ያለው የአካባቢው ማህበረሰብና በግላቸው እርዳታ ያሰባሰቡ ሰዎች ናቸው። አለማቀፍ ተቋማት ለአካባቢው የሰጡት ትኩረት በጣም አናሳ ነው። የእኛ ተቋም “ወሎ ህብረት” ቀደም ሲል ሲሰራ የነበረውን ሁሉን አቀፍ ድጋፍ አሁን ሊሰራ አይችልም። ምክንያቱም እኛ  ከበጎ አድራጎት ስራዎች ጎን ለጎን  የወሎ ማህበረሰብን አደጋ ውስጥ የጣለ ሁሉ ወራሪ ነው ብለን ነው የምናምነው። ስለዚህ በዚህ አቋም በአካባቢው በነጻነት እንደ በጎ አድራጎት ድርጅት መንቀሳቀስ አንችልም።  እኛ ስናደርገው የነበረው የድጋፍ እንቅስቃሴ ተስተጓጉሎብናል ማለት ነው። የኛ ተቋም በነጻ ህክምና መስጠትን ጨምሮ ዘርፈ ብዙ ድጋፎችን ያደርግ ነበር። ይሄን ሁሉ አሁን ላይ ማከናወን አልቻልንም፤  ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ማለት ነው።
በአካባቢው ያለው ወቅታዊ ሁኔታ ምን ይመስላል? የጦርነቱ ስጋትስ ምን ያህል ነው?
አንደኛ፤ አሁን ጦርነቱ ገፍቶ ደቡብ ወሎ በአመዛኙ ከተያዘ፣ ብዙ ነገር ተበላሸ ፈረሰ ማለት ነው። በነገራችን ላይ  አለማቀፉ ተቋማት ወሎ አካባቢ ያለውን ሁኔታ በሚገባ ያውቁታል። ግን ለምን ዝምታ  እንደመረጡ አይታወቅም። በነገራችን ላይ የጦርነቱ ስጋት ከእለት ወደ እለት እየጨመረ ነው። ነገርዬው አፋጣኝ ፖለቲካዊ መፍትሄ ሊፈልግለት ይገባል፡፡ አለማቀፍ ተቋማትም ነገሩን በቸልታ እንዳይመለከቱ፣ ሁሉም ድምፁን ሊያሰማ ይገባል።
ህወኃት ከሰሞኑ እንደ አዲስ የቀሰቀሰው ጦርነት በነዋሪዎች ላይ ስጋት ፈጥሯል ማለት ይቻላል?
እንግዲህ  አሁን በከተሞች አቅራቢያ የከባድ መሳሪያ ድምጾች በየሰአቱ እየተሰማ ነው፡፡ ደሴ አካባቢ የከባድ መሳሪያ ድምጽ ይሰማል። (ቃለ ምልልሱ የተደረገው ረቡዕ ነው) በዚህ ሁኔታ ውስጥ ህፃናትና ሴቶች ይረበሻሉ። በተለይ ማክሰኞ ለረቡዕ አጥቢያ በደሴ አካባቢ ይሰማ የነበረው የከባድ መሳሪያ ድምጽ በጣም  ነበር የሚረብሸው። የጠላትን ወረራ በተመለከተ ግን ብዙ የሚነሱ ጥያቄዎች አሉ። እንዴት ጠላት በዚያ መጠን እስኪጠጋ ድረስ ዝም ተባለ? ሳይጠጋ መከላከል ወይም መመከት የሚቻልበት መንገድም አልነበረም?  አሁን የጠላት ሃይል ወደ ከተሞች የመጠጋት ሁኔታ እያሳየ ነው፡፡ ይሄ ማህበረሰቡ ላይ ስጋት ቢደቅን የሚገርም አይሆንም። ባዶ እጁን ያለ ህዝብ ነው። ህፃነትና ሴቶች ቢሸበሩ የሚደንቅ አይደለም። መንግስት ለዚህ በቂ ምላሽ እየሰጠ አለመሆኑ ደግሞ በእጅጉ አጠያያቂ ነው።

ከነ አያ አንበሶ በታች ያሉት የዱር አራዊት ሁሉ ተሰብስበው ትልቅ ግብዣ ተደረገና ዳንሱ፣ ጭፈራው፣ ዳንኪራው ቀለጠ! ደራ! ከደናሾቹ መካከል ጥንቸል ተነስታ፤
“ዝም ብለን ከምንደንስ እንወዳደርና ምርጥ ዳንሰኛው ይለይ!” አለችና ሃሳብ አቀረበች፡፡ በሃሳቡዋ ሁሉም ተስማሙና ጭፈራው ቀጠለ፡፡ ሁሉም በተራ በተራ ወደ መድረክ እየወጣ ችሎታውን አሳየ፡፡
በመጨረሻ ዳኞች ተሰይመው ውጤት ተነገረ፡፡ በውጤቱ መሰረት አንደኛ - ዝንጀሮ፣ ሁለተኛ ቀበሮ፣ ሶስተኛ - ጦጣ ሆኑ፡፡
ዝንጀሮ መመረጡን በማስመልከት መድረክ ላይ ወጥቶ ተጨማሪ ዳንስ በማሳየት ታዳሚዎቹን አራዊት አዝናና፡፡ ንግግርም አደረገ፡፡ አራዊቱ በጣም በመደሰት ንጉሣችን ይሁን ብለው ወሰኑ፡፡
በዝንጀሮ ንጉሥ መሆን ቀበሮና ጦጣ ቅናት እርር ድብን አደረጋቸው፡፡ ስለዚህ መዶለት ጀመሩ፡፡
ጦጣ፤ “አያ ቀበሮ መቼም ከዳኝነት ስተት ነው እንጂ ዝንጀሮ ከእኛ በልጦ አይመስለኝም። አንተስ ምን ይመስልሃል?”
ቀበሮም፤ “እኔም እንዳንቺው ነው የማስበው፡፡ የዘመድ ሥራ ነው የተሰራው፡፡ ግን አንዴ ሆኗል ምን ይደረጋል?”
ጦጣ፤ “አንዴ ሆኗል ብለንማ መተው የለብንም”
ቀበሮ፤ “ምን እናደርጋለን ታዲያ?”
ጦጣ፤ “እኔ ወጥመድ ላዘጋጅ፡፡ አንተ እንደ ምንም ብለህ ወጥመዱ  ጋ አምጣልኝ” አለችው።
“ወጥመድ ላይ ሥጋ አድርጌ እጠብቃችኋለሁ፡፡ አንተ ዝንጀሮን ትጋብዘዋለህ” ቀበሮ በሃሳቡ ተስማምቶ ዝንጀሮን ሊያመጣው ሄደ፡፡
ዝንጀሮ በአዲስ የሹመት ስሜት እንደሰከረ፤ እየተጐማለለ ይመጣል፡፡ “ይህን የመሰለ ሙዳ ሥጋ አስቀምጬልሃለሁ” አለው ወደ ሥጋው እያሳየው፡፡
ዝንጀሮም፤ “አንተስ? ለምን አልበላኸውም?” ይሄን የመሰለ ሙዳ እንዴት ዝም አልከው?” አለው፡፡
ቀበሮ፤ “ውድ ዝንጀሮ ሆይ! ለንግሥናህ ክብር ይሆን ዘንድ ብዬ ያዘጋጀሁት ነውና ስጦታዬን ተቀበለኝ?” አለው እጅ በመንሳት፡፡
ዝንጀሮ “ስጦታህን ተቀብያለሁ፤” ብሎ ወደ ወጥመዱ ዘው አለ፡፡ እዚያው ታስሮ ተቀረቀረ! ተናደደ! በምሬትና በቁጭት በደም ፍላት ተናገረ፤
“ለዚህ አደጋ ልትዳርገኝ ነው ለካ ያመጣኸኝ? አንት ሰይጣን! ለንዲህ ያለ ወጥመድ ነበር ለካ ስታባብለኝ የነበረው? አረመኔ!” አለው፡፡
ቀበሮም፤ እየሳቀ፤ “ጌታዬ ዝንጀሮ ሆይ! የአራዊት ንጉሥ ነኝ እያልክ፤ ግን እቺን ቀላል አደጋ እንኳን ማለፍ አልቻልክም! ይሄ የመጀመሪያ ትምህርት ይሁንህ" ብሎ ጥሎት ሄደ፡፡
*   *   *
“ሹመት ያዳብር” የሚለውን ምርቃት የሀገራችን ህዝብ ጠንቅቆ ያቃል፡፡ በልቡ ግን “አደራዬን ተቀበል” የሚል ጠንካራ ማስጠንቀቂያና ጠንካራ መልዕክት ልኮ ማስገንዘቡ ነው። ካልሆነ አደራ በላ ትሆናለህ!
አደራ! ሲባል፤ የመብራት የውሃዬን ነገር አደራ ማለቱ ነው፡፡
አደራ! ሲባል፤ የትምህርትን ነገር ጠንቅቀህ ምራ ማለት ነው፡፡ ውስጡን በደምብ መርምር ማለት ነው፡፡ አደራ ሲባል፤ የኢንዱስትሪውን ሂደት፤ የትራንስፖርቱን (የባቡሩን፣ የመኪናውን፣ የአየሩንና የእግሩን ጉዞ) ነገር በቅጡ በቅጡ ያዙት ማለት ነው፡፡ የአካባቢ ጥበቃውንና የሳይንስና ቴክኖሎጂው ጉዳይ ዕውነተኛ አሠራር፣ ብስለትና ከዓለም ጋር የሚሄድ እንዲሆን ማድረግ ዋና ነገር ነው ማለት ነው፡፡
አደራ! ሲባል በተለይ የገቢዎችን ነገር፣ እከሌ ከእከሌ ሳትሉ ኢ-ወገናዊ በሆነ ዐይን በማየት፤ የታረመ፣ የተቀጣ፣ ከስህተቱ የተማረ አካሄድ እንድትሄዱ ማለት ነው፡፡
አደራ! ሲባል የኑሮ ውድነቱን፣ የዋጋ ማሻቀቡን ጉዳይ አንዳች መላ አበጁለት ማለት ነው፡፡
አደራ ሲባል! በዚህ በደቀቀ ኢኮኖሚ ላይ የህዝብ ሃብት ያለ አግባብ አታባክኑ፤ እያንዳንዱን ሳንቲም ለቁም ነገር አውሉት ማለት ነው፡፡
አደራ! ሲባል፤ የሥራ ዕድል የሚፈጥረውን የግል ዘርፉን የሚያበረታታ እንጂ ተስፋ የሚያስቆርጥ አሰራር አትዘርጉ ማለት ነው፡፡ አደራ! ሲባል፤ ጠ/ሚኒስትሩ ዓምናም ዘንድሮም (ሰሞኑን) እንዳደረጉት፣ ለምስጉን ግብር ከፋይ ባለሃብቶች፣ ሽልማትና ዕውቅና በመስጠት፣ ሃቀኝነትንና ታማኝነትን አበረታቱ ማለት ነው፡፡  
አደራ! ሲባል ከሁሉም በላይ ጸጥታንና ደህንነትን አረጋግጡ፤ማንም የትም ሰርቶ መኖርን ህገ መንግስታዊ መብት አድርጉለት ማለትም ነው፡፡   
አደራ ሲባል በአጭሩና በጥብቁ ቋንቋ “አደራ - በላ አትሁኑ” ማለት ነው፡፡
በተለምዶ እኛ አገር “ባለፈው ሥርዓት” የሚል ፈሊጥ አለ፡፡ “ያለፈው ሹም ጥፋተኛ ነበር፣ ደካማ ነበር፤ እኔ ግን አንደኛ ነኝ…” ዓይነት አንድምታ ያለው ነው፤ ያለፈው ሹም የበደላችሁን እኔ እክሳለሁ! እንደማለትም አለበት፡፡ ይህን እንጠንቀቅ፡፡
የተሻሪም የተሿሚም ሂደት ተያያዥ ሥርዓት ነውና ሰንሰለቱ ተመጋጋቢ ነው፡፡ እንጂ የወረደው ጠፊ፣ የተሾመው ነዋሪ ነው ማለት አይደለም፡፡ በቅንነት፣ በሰብዓዊነት፣ በለሀገር አሳቢነት ካላየነው፤ ሁሉም ነገር ከመወነጃጀል አይወጣም፡፡ በተሰበሰበ ቀልብ፣ በሙያ ክህሎትና በዲሞክራሲያዊ አረማመድ ነው ፍሬያማ ለመሆን የሚቻለው፡፡ ያንን ካልተከተልን ንጉሥ ነኝ እያልክ ይቺን ቀላል አደጋ እንኳን ለማለፍ አቃተህ” እንባባላለን፡፡
ጐባጣውን የምናቃናው፣ ጐዶሎውን የምንሞላውና የምናስተካክለው፤ መዋቅር የምናጠናክረው፣ እዚህ ጋ ተሳስተናል እንተራረም የምንባባለው፤ ለሀገር ይበጃል፣ ብለን ነው። የሾምነውና ያስቀምጥነው ሰው ተስተካክሎ የተበጀውን ሥርዓት ለግል ጥቅሙ ካዋለ፤ አደራውን ከበላ፣ አድሎኛ ከሆነ፣ በመጨረሻም ያለውን ሁኔታ ከመጠበቅ አልፎ በማሻሻል፤ ለውጥ ካላመጣ፣ የወላይትኛው ተረት እንደሚለው፤ “ፈርጅ ያለው ነጠላ አሰርቼ፤ መልክ የሌለው ሰው ይለብሳል” ሆነ ማለት ነውና ከወዲሁ እንጠንቀቅ፡፡ “ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል”ን እንዋጋ!
“ሸክላ ሲሰበር ገል ይሆናል፡፡ መኳንንትም ሲሻሩ ህዝብ ናቸው” የሚለውንም አንዘንጋ፡፡

Page 1 of 555