Administrator

Administrator

ኢትዮ ቴሌኮም ዲጂታል ኢትዮጵያን ዕውን ለማድረግ ብሎም የነገ ሃገር ተረካቢ ዜጎችን በዕውቀት ለማነጽ የሚደረገውን ሁለገብ ሀገራዊ ጥረት ለማገዝ፣ በተለያዩ የሃገራችን ክፍሎች በተመረጡ 66 የመንግሥት ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤቶች ኮምፒውተሮች፣ ልዩ ልዩ የትምህርት ቤት መገልገያ መሳሪያዎችንና ከፍተኛ ፍጥነት ያለው መደበኛ የብሮድባንድ ኢንተርኔት አገልግሎት በማሟላት ያቋቋማቸውን የዲጂታል መማሪያ ማዕከላት (digital learning centers) ከትላንት በስቲያ አስመርቋል፡፡
ኩባንያው በመላ አገሪቱ ለሚገኙ 66 ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ከ45.48 ሚሊየን ብር በላይ ወጪ በማድረግ 1ሺ386 ዴስክቶፕ ኮምፒውተሮችን፣ 1ሺ386 ጠረጴዛዎችና ወንበሮችን፣ የትምህርት ቤት መገልገያ መሳሪያዎችን በማሟላት የዲጂታል የመማሪያ ማዕከሎቹን ያቋቋመ ሲሆን በዚህም ከ140 ሺ 596 በላይ ተማሪዎች ተጠቃሚ ይሆናሉ ተብሏል፡፡
ከእነዚህ 66 ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች መካከል 18 ትምህርት ቤቶች በአዲስ አበባ፣ ቀሪዎቹ 48 ትምህርት ቤቶች ደግሞ በክልሎች የሚገኙ ሲሆን ተጠቃሚ ትምህርት ቤቶቹ የተመረጡት በአዲስ አበባና ክልል ትምህርት ቢሮዎች ከኢትዮ ቴሌኮም የሪጅንና የዞን ጽ/ቤቶች ጋር በመተባበር መሆኑ ታውቋል፡፡
የኢትዮ ቴሌኮም ዋና ስራ አስፈፃሚ ፍሬህይወት ታምሩ፤ “ተማሪዎች ከሌላ ት/ቤት ተማሪዎች ጋር መረጃ በቀላሉ መለዋወጥ እንዲችሉ፣ የምርምር ስራዎችን ለማከናወን እንዲሁም የመማር ማስተማር ሂደቱን ውጤታማና የተሻለ ለማድረግ አስተዋጽኦ ይኖረዋል” ብለዋል፡፡
ኢትዮ ቴሌኮም ባወጣው መግለጫ እንዳመለከተው፤ #በተለይም ያለንበት ዘመን የዲጂታል ዘመን እንደመሆኑ መጠን፣ የዲጂታል መማሪያ ማዕከሎቹ መገንባት የቴክኖሎጂና አዲስ የመማሪያ አካባቢ ለመፍጠር፣ ተማሪዎች ከዲጂታል ቴክኖሎጂው ጋር እንዲጓዙ ለመደገፍ፣ የመረጃ ተደራሽነትን ለማሳደግ፣ የበጎ ፈቃደኛ ሰራተኞች በትምህርትና በሥልጠና በማጎልበት ዕውቀታቸውንና ክህሎታቸውን ለሚኖሩበት ማህበረሰብ እንዲያካፍሉ እንዲሁም ሙያዊ ትንታኔና ችግር ፈቺ ክህሎቶችን ለማዳበር ለት/ቤቶችና ተማሪዎቻቸው ላቅ ያለ አስተዋጽኦ ይኖረዋል፡፡;

 ዛሬም የፈራሁት ወይም ማታ ለራሴ ስጠይቅ የነበረውን ምላሽ ያገኘሁት ይመስል ሌሊት አልመጡም ብዬ አሁንም ለራሴ ምላሽ ሰጠሁ፡፡
ቁርስ ከበላን በኋላ በቤቱ ጀርባ ምጣድ ልለኩስ ዞሬ ስለነበር ጋሽ በላይ ሲሄድ አልነገረኝ ወይም አላየሁትም፡፡ ወደ ቤት ስገባ ድምፁ ጠፋብኝ፡፡ “ዳጉሮ በላይ፤ ሴት እህት በላይ” ይል ነበር፡፡ አሁን አላለም፡፡ ሀያትን “ጋሽ በላይሳ?” ብዬ ስጠይቃት “ሞባይሌን ቻርጅ” ላድርግ ብሎ ወጣ” አለችኝ፡፡ ተረጋጋሁ፡፡ ከዚያስ ሰዓት የለም፤ ብጠይቅ ማን ይመልስልኝ፡፡ ስወጣ ስገባ ሃያት ወደነ ሰአዳ ቤት ሄዳ ስትመለስ 6፡30 ነው አለችኝ፡፡ “ይህ ሰው ቀረ፣ ምን አደረጉት? ሰብስበው ገደሉት፣ መንገድ ላይ አረዱት፣አፈኑት…”  ስንቱን አሰብኩት፡፡ ከድርን ስልክ ቻርጅ የሚደረግበት ቦታ ሂድና ፈልግ፣ ገነትንና ሀያትን ስልክ ከሚደወልበት ቦታ  ሆስፒታሉ አካባቢ ሂዱና ፈልጉ ብዬ ላኳቸው፡፡ ጨነቀኝ፡፡ ጥሩ ነገር አልታይሽ አለኝ፡፡ ለፈንታዋ ከእነ አብዱቀድር ቤት ሄዶ ይሆን አልኩና ልሄድ ተዘጋጅቼ “ቤቱን እያየሽ” ብዬ ዞር ስል ጋሽ በላይ “ቢሮዬ ተገንጥሎ ተሰብሮ” እያለ ሲመጣ አየሁት፡፡ እርጎዬ “በላይ ደምሌ ምንም አይሆንም፤ይመጣል ብየሽ የለ!”
አለችኝ፤ በሚጣፍጠው በተለመደ  የአነጋገር ዘይቤዋ! ቢሆንም በጣም ተናደድኩ፡፡ ተከታትለው እነሃያት መጡ፡፡
 ሀያትና ገነት “ሆስፒታሉ እንደ ዲቃላ ወንዝ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ መስሏል፤አንዲት ሴት “ስኳር አለብኝ፣ ያለኝ መድሀኒት ለነገ ሰኞ ብቻ ናት፣በአገኝ ብዬ ነበር” ብላ እየፈለገች አገኘናት” እያሉ እያወሩ መጡ፡፡ ቦታ አልሰጠኋቸውም፡፡
“ምሳ?” እንብላ ሲሉ
“ከድር ይምጣ” አልኩ፡፡
እሱ ደግሞ ቀረ፡፡
ሀሳቤ ወደሱ ነጎደ፡፡ “ምን ይሻላል?” አልኩ፡፡
ምሳ ቀርቦ “ብይ” ሲሉኝ፤
“ከድር ይምጣ” ብዬ እንደውሻ ኩርትምት ብዬ ተጠቅልዬ ተኛሁ፡፡ ወዲያው ሀያት “ከድር መጣ” ስትል ሰማሁና ውስጤን ደስ አለው፡፡ እሱም “ባታ ነው፣ከድር ነው ቀኑ(ቅዳሜ ነው)፣ ቡና ይፈላ” አለ፡፡
እኔ ቡና አልጠጣም ብዬ ተኛሁ፡፡
ደህና አደርን፡፡
ነሀሴ 2-2013 እሁድ
 ከበላይ ጋር ከተማ ብዬ ሄድሁ፡፡ በየጠጅ  ቤቱ ሰው ሞልቷል፡፡ ይበላል፣ይጠጣል፡፡ ስንመለስ የባቄላ በቆልት በሰናፍጭ በ “ቴክአዊይ” ይዤ ወደ ቤት መጣን፡፡ ከሀያት ጋር በላን። ከድር ሲመጣም በላን፡፡ አዲስ ነገር የለም። የተለመደ ወሬ ስለሆነ ማውራት ነው። “እኛ ከቤት ሳንወጣ ይሄን ሁሉ ወሬ ሳያወራን ወደ ከተማ መጠጥ ቤት ያሉት ስንት ያወሩ ይሆን?” አልኩ፡፡
ሆስፒታሉ የከብት መዋያ ሆነ!
ነሀሴ 3-2013 ሰኞ
ገበያ ሄጄ ጤፍ ልገዛ ተነሳሁ፡፡ ጋሽ በላይ በመጀመሪያ እነ ሲቲና ጋር ስልክ ልደውል ሲል እኔም አዲስ አበባ የምትገኘው እህቴ ፈንትሽ ጋር መደወል አለብኝ ብዬ አብሬ በአየር ማረፊያው በሆስፒታሉ በስተደቡብ ባለው ቦታ ሄድን፡፡ አውነትም ሆስፒታል የከብት፣ የአህያ፣ የፍየል መዋያ ሆኗል፡፡ ከዚህ ፍራሽ የሌላቸው አልጋዎች፣ ከዚያ ዊልቸር፡፡ በየቦታው የመድሀኒት ወረቀቶች ተበታትነው፣ ሸልፎች፡፡ ምን የሌለ አለ፡፡ የተወሰደው ተወስዶ የቀረው ተበታትኖ ይታያል፡፡
እውነት ነው፣የኛ ህዝብ ነገ የምንገለገልበትን፣ የምንታከምበትን በአግባቡ ሊጠብቅ አልቻለም። ዘርፎ ለዘራፊ ሰጠው፡፡ መቼም የሚጠገን አይመስልም፡፡ ቢጠገን እንኳን ብዙ ዋጋ ያስከፍላል ይመስለኛል፡፡ በዚህ ባልመጣሁ አልኩ፡፡ ያላስተዋልኳቸው በዕድሜ የእኔ እኩያ የምትሆን ሴት ሁለት የብረት ቱቦ ይዛ ፍየል እየቀረበች መጣች። ተገረምኩ፡፡ ይህን አሳልፌ ኔትወርክ ካለበት ቆሜ  ዞር ስል ባጃጅ ይዘው በመሄድ የተረፈውን መድሐኒት ይሁን ሌላ ይጭኑ ነበር፡፡ ምነው በተጠጋው አልኩ፡፡ ከ150-200 ሜትር እርቅ ነበር፡፡ ኔትወርክ ስለሌለ ከዋጃ፣ከአላማጣ ለመደወል የመጡ ነበሩ፡፡ ከዚህ የጠፋው የወልዲያው ስለተቆረጠ ነው ይላሉ፡፡ ብቻ ተመለስን፡፡ ገበያም ሳልሄድ ቀረሁ፡፡ ጋሽ በላይ እንደሰመረለት አይደለም፤ ደሞ መጥቶበታል አልኩ፡፡
ሀያት፣ ከገነት ጋር  ገበያ ሄዳ ቶሎ ተመለሱ፡፡
“ምነው?” ስላት፣
“ታጋዮቹ አሉ፣ዳርዳሩን መሳሪያ ይዘዋል እና ችግር የተነሳ እንደሁ ብለን ቲማቲም፣ወይራ፣ቃሪያ እንደነገሩ ገዝተን ተመለስን” አለችኝ፡፡ እንኳንም በደህና ተመለሱ፡፡ በላይና አፊያ ስልክ ከተገኘ እንሞክር ብለው ወጥተዋል፡፡ ይቅናቸው!! አሁንም ኔትወርክ ሳያገኙ ተመለሱ፡፡ በነገራችን ወደ ቆቦ ከተመለስኩበት ቀን እስከዛሬ ድረስ “ዝሆንና አውራ ዶሮ” ፣ “መቅረዝ” ፣ “የመጨረሻዋ ቅጠል”፣ “ጥቁር ድንጋይ”፣ “ዣንቶዣራ” ፣ “መርበብት” ፣    “እምቢታ” የተሰኙ መፅሐፎች ያነበብኩኝ ሲሆን፣ አሁን ደግሞ “ፅጌረዳ የሚል እያነበብኩኝ ነው፡፡ የቤቱ ሰው በሙሉ ያነባል፡፡ ከቤት መዋል እንዴት ይጨንቃል፡፡ ለማንኛውም ወደ እነ እርጎዬ (ጎረቤት) ወጣ አልኩ፤ አዲስ የሰሙት ወሬ ካለ ብዬ፡፡ እንዳሰብኩትም ወልዲያ ሄደው የነበሩት ጎረቤቶቻችን ከወልዲያ በቃሊም ሮቢት ገብተው እንደመጡ ነገሩኝ፡፡ ወልዲያም ተይዟል አሉ ብለው ሲነግሩኝ፣ የሄደው ሁሉ “ተመለሱ ወደ ሀገራችሁ” ብለዋል ሲባል፣ እኔም አፋፍ እያለሁ “ቆቦ ሰላም ነው፣ ወደ ሀገርሽ ብትሄጂ ጥሩ ነው” ብለው የነገሩኝን አስታወስኩና ወደ ቤቴ ተመለስኩ፡፡
በላይ “ሌላ ኔትወርክ ካለበት” ብሎ ሄደ፡፡ ሳይሳካለት ቀረ። እንዳኮረፈ ነው፡፡
 በሠላም መሸ፡፡
ተኛን፣ አልሀምዱሊላህ፡፡
ነሀሴ 4- 5/2013 ማክሰኞ -ዕሮብ
ጠዋት እንጀራ ለቁርስ የሚሆን ዳቦ ጋግሬ ከጋሽ በላይና ከድር  ጋር ገበያ ሄድን፡፡ የደመቀ ገበያ ሆኗል፡፡
እንጨቱ፣ ክኩ፣ ጤፉ፣ ማንጎ፣ ሽንኩርቱ፣ ቲማቲሙ፣ ገብሱ፣ ….ሁሉም…ጫማው፣ ልብሱ፣ ወዲው ሳይቀርብ ሞልቷል፡፡ ጤፍ ነጩን 60 ብር፣ 55 ብር ይላሉ፡፡ እነ ሰርገኛ ጤፍ በ50 ብርና 52 ብር ገዛሁ፡፡ አተር ክክትልቁ 140፣ደቃቁ 100 ብር ይላሉ፡፡ ሁለት ጣሳ ደቅቆ እንጨት በ400 ብር፣ ክኩን በ200፣ ጨው በ40 ብር ገዝተን ጀምበር ስታዘቀዝቅ ወደ ቤታችን ልንመለስ ስንል የማውቃቸውን የሥራ ባልደረቦቼን አገኘኋቸው፡፡
“ቆቦ ያለሁት እኔ ብቻ አይደለሁም” እያልኳቸው ሰላም ተባብለን፣ ወዲያውኑ ተለያየን፡፡ እርስ በእርሳችን ስላልተማመንንን፣ መጠራጠር ነግሶ ስለነበረ ቆመን የልባችንን አውጥተን ማውራት አልቻልንም፡፡
ከቤታችንም በደህና ገባን፡፡
ሀየሎም ሞላ ከወልዲያ ወደ ቆቦ እንደተመለሰ ሰማሁ፡፡ ሃየሎም የራያ ቆቦ ወረዳ የፋይናንስና የግዢ ባለሞያ ሲሆን ቤተኛችን ነው፡፡ ከቤታችን አይጠፋም፡፡ በግርግሩ ምክንያት አድራሻው ጠፍቶብን ተጨንቀን ነበር፡፡
አልሃምዱሊላህ፡፡
የዛሬው ቀን የተባረከች ነች፡፡ ወልዲያ ካለ ምንም የጥይት ድምጽ እንደተያዘች፣ባንቺአየሁ ከወልዲያ  ዶሮ ግብር በእግራቸው፣ከዶሮ ግብር በባጃጅ ሁለት ሁለት መቶ ብር ከፍለው ቆቦ መግባቷን፣ መንገድ ላይ ብስኩት እየሰጧቸው “አይዟችሁ” እያሉ እንደሸኟቸው” ነገረችኝ የጎረቤታችን ሚስት የሞገስንም ልጆቿን ይዛ መጣች፡፡ ሀሉም እየገቡ እንደሆነ ከአነጋገሯ ተረድቻለሁ፡፡ የአብይ መግለጫን ሰምታ “ቦሩ ሜዳ እንገኛለን” አለች፣ በጆሮዬ ነው የሰማሁት ብላ….አወራችን ደጋግማ…አየ ባንቺ…
“የሼህ ሁሴን ጅብሪል ትንቢት እየደረሰ ይሆን? አልኩ፡፡”
በደህና ያሳድረን፡፡
የሌሊቱ ነገር አይነሳ፡፡ የአላህ ቁጣ ያልተለመደ ዓይነት ብልጭታ፣ኤሌክትሪክ ኮንታክት ሲያደርግ ብልጭ ድርግም እንደሚለው፡፡ ይሄ አይን አያስገልጥም፡፡ ደግሞ ጉርምርምታው። ስንጥቅጥቅ ብሎ መጮኽ፣እንደ ነሺዳ ጉርምርምታው ረጅም ነው፡፡
ያ አላህ! ሰው ይገናኛል የሚል ተስፋ አልነበረኘም፡፡ አላህ ግን  የወደደውን አደረገ፡፡  የመጣውን መለሰልንና ደህና አድረን ተገናኘን፡፡
(“የባየሽ ማስታወሻ” ከሚለው መጽሐፍ የተቀነጨበ)

እንዴት ሰነበታችሁሳ!
ገና “ግንቦት ገባ እኮ!” ነው ብለን ሳይበቃን ሽው ብሎ መውጣቱ ነው ማለት ነው! ደግነቱ የምንገረምበት ነገር ከመብዛቱ የተነሳ አለፍነው እንጂ ነገርዬው የሚገርም ነው፡፡ እናማ...“ጊዜው እንደ ጉድ ይሮጣል!” እንባባላለን፡፡ ስሙኝማ... ቅሽምሽም ያለ  ጥያቄ ለመጠየቅ ግሪን ካርድ ይሰጠንና... አለ አይደል... ጊዜው መሮጡን ነው እንጂ ማን እንደሚያሳድደው፣ ወይም ማን እያሳደደው እንደሆነ ምነዋ ጠይቀን አናውቅ! ልክ ነዋ፡፡ አሁን ለምሳሌ “ወሩ ከመግባቱ ለምንድነው ፈጥኖ የሚወጣው?” የሚል ጥያቄ ቢነሳ የእኔ ቢጤው... “ከእነኚህ ከራሳቸው ጋር እንኳን ሀያ አራት ሰዓት በሰላም ማሳለፍ እያቃታቸው ካሉ ጋር ሠላሳ ቀን ሙሉ ሳቃስት የምከርመው ምን በወጣኝ!” እያለ ነው ብሎ ሊመልስ ይችላል፡፡ አሀ...የመቀሸም መብታችንን አትነካኩብና!
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ!...አንድዬ!
አንድዬ፡- ማነው?
ምስኪን ሀበሻ፡- አ...አንድዬ፣ ምስኪኑ ሀበሻ ነኛ!
አንድዬ፡- ያው የቀድሞው ምስኪኑ ሀበሻ ነህ?
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ! ግራ አጋባኸኝ እኮ...ያው የቀድሞው ምስኪኑ ሀበሻ ነኝ እንጂ ሌላ ማን ልሆን እችላለሁ?
አንድዬ፡- ማስረጃ ካልሰጠኸኝ እንዴት ልመንህ!
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ!!!
አንድዬ፡- ምስኪኑ ሀበሻ እኔስ ምን ላድርግ ብለህ ነው! እኔ እኮ የምለው... የመለዋወጥ ፍጥነታችሁ እኮ ግራ ግብት የሚል ነው፡፡ እዚህ ናችሁ ስላችሁ እዛ! እሺ እዛ ናቸው ስላችሁ ተመልሳችሁ እዚህ! እኔ ነኝ መላ ቅጡ የጠፋኝ እናንተ?
ምስኪን ሀበሻ፡- እኛ ነን እንጂ አንድዬ፣ እኛ ነን እንጂ! ግን አንድዬ፣ ዛሬ በጣም፣ በጣም ነው ቅር የተሰኘሁብህ፡፡
አንድዬ፡- ምን አደረግሁ ምስኪኑ ሀበሻ? ገና ከመገናኘታችን ምን አደረግሁ!
ምስኪን ሀበሻ፡- ይኸው ስንት ጊዜ ከርሜ ስመጣ እንዴት ሰነበትክ፣ እንዴት ከረመክ አላልከኝም፡፡ ደ..ደግሞ....
አንድዬ፡- ደግሞ ምን?
ምስኪን ሀበሻ፡- ደግሞ ማስረጃ ካላመጣህ አላምንህም አልከኝ፡፡
አንድዬ፡- እምምም....
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ ምነው ዝም አልከኝ? ካጠፋሁ ይቅርታ! አንድዬ አሁን፣ አሁን ብዙዎቻችን የምናወራውን ስለማናውቅ ነው እኔንም ያዘባረቀኝ፡፡
አንድዬ፡- ስማኝ ምስኪኑ ሀበሻ...እየሰማኸኝ ነው?
ምስኪን ሀበሻ፡- አዎ አንድዬ፣ እየሰማሁኝ ነው፡፡
አንድዬ፡- እንደበፊቱ ቢሆን ኖሮ እንዲህ አይነት ነገር ስትናገር ምን እል ነበር መሰለህ....
ምስኪን ሀበሻ፡- ምን ትል ነበር አንድዬ?
አንድዬ፡- ያው እንደተለመደው ምስኪኑ ሀበሻ ሆድ ብሶት ነው እል ነበር፡፡
ምስኪን ሀበሻ፡- አዎ አንድዬ፣ ሆድ ብሶኝ ነው፡፡ ዘንድሮ እንዴት ሆድ እንደባሰኝ፣ እንዴት ሆድ እንደባሰን አልነግርህም፡፡
አንድዬ፡- አትቸኩላ ምስኪኑ ሀበሻ፡፡
ምስኪን ሀበሻ፡- እሺ አንድዬ፣ እሺ፡፡ ለመደብኝ፣ ለመደብን መሰለኝ፡፡
አንድዬ፡- ጎሽ! ጎሽ! ጎሽ! ምስኪኑ ሀበሻ አሁን አስደሰትከኝ፡፡ ለመደብን አይደል ያልከው?
ምስኪን ሀበሻ፡- አ...አዎ...አዎ፣ አ...
አንድዬ፡- በል ምን ይገርምሀል ብለህ ጠይቀኝ፡፡ ጠይቀኛ!
ምስኪን ሀበሻ፡- ምን ይገርምህል አንድዬ?
አንድዬ፡- የሚገርመኝማ ምን መሰለህ፤ ‘የጅብ ችኩል ቀንድ ይነክሳል’ ብላችሁ የምትተርቱት እናንተው፡፡ ይኸው ቀንድ ነክሳችሁ መከራችሁን የምታዩት እናንተ፡፡
ምስኪን ሀበሻ፡- እሱስ ልክ ነው አንድዬ፡፡
አንድዬ፡- ‘የቸኮለች አፍሳ ለቀመች’ ብላችሁ የምትተርቱት እናንተው፡፡ ይኸው አፍስሳችሁ፣ አፍስሳችሁ መልቀሙ ያቃታችሁ እናንተው። ምስኪኑ ሀበሻ፣ የእኔ የሚባል አላቃሚ ማግኘትም እኮ ከባድ ነው፡፡ አይደለም እንዴ?
ምስኪን ሀበሻ፡- ል...ልክ ነው አንድዬ፡፡
አንድዬ፡- እና ለሁሉም ነገር የሚያጣድፋችሁ ምንድነው? ግርም የሚል ነው እኮ! ከዚህ ቀደም የቸኮሉት የት ደረሱ? ንገረኛ የት ደረሱ?
ምስኪን ሀበሻ፡- የትም አንድዬ፣ የትም፡፡
አንድዬ፡- እነሱ ባክነው፣ ሌላውን አባከነው ሀገርን አላባከኑም!  እነሱ ቸኩለው በሠሩት ስህተት  ይኸው እናንተ መከራችሁን እየበላችሁ አይደል! ወይንም... የእናንተኑ አነጋገር ለመጠቀም ዋጋ እየከፈላችሁ አይደል?
ምስኪን ሀበሻ፡- ምን ጥያቄ አለው አንድዬ፣ ምን ጥያቄ አለው!
አንድዬ፡- እና ይሄን ካወቃችሁ፣ አሁን እናንተ በጥልቅ ሳታስቡ በስሜት ብቻ በችኩልነት የምታደርጉት ለመጪው ትውልድ አደጋ ሊሆን ይችላል፣ ውሎ ድሮ ሀገር ሊጎዳ ይችላል ብላችሁ ማሰብ ምነው አቃታችሁ?
ምስኪን ሀበሻ፡- እሱ ነው እኮ ግራ የሚገባው አንድዬ! እኛም እኮ...
አንድዬ፡- ይቅርታ፣ ምስኪኑ ሀበሻ...ላቋርጥህ....
ምስኪን ሀበሻ፡- ኸረ ችግር የለውም አንድዬ፡፡
አንድዬ፡- ግን ምን ነካኝ ምስኪኑ ሀበሻ?
ምስኪን ሀበሻ፡- ምን...ምኑ... አንድዬ?
አንድዬ፡- ቅድም ጀምሬ ያለማቋረጥ ስለፈለፍ ዝም ብለህ ትሰማኛለህ! ይበቃሃል አትለኝም?
ምስኪን ሀበሻ፡- እንዴ አንድዬ! ለምን ብዬ ነው እንደዛ የምልህ? እንዲህ አይነት ነገር እኮ አንተ ካልነገርከን ሌላው ጣት ይቀሳሰርብናል እንጂ ማንም  አያማክረንም፡፡
አንድዬ፡- እና የለፍላፊ እጥረት ያለባችሁ ይመስል እኔ ልጨመርበት?
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ፣ እንደእሱ ማለት ሳይሆን...
አንድዬ፡- ቆይ አታቋርጠኛ! አየህ አሁን እኮ እናንተ ዘንድ የሚያወራ ሳይሆን የማያወራ ማግኘት ነው የሚያስቸግር፡፡ ከተናጋሪ ይልቅ አድማጭ  ማግኘት ነው የሚያስቸግር፡፡
ምስኪን ሀበሻ፡- አን...
አንድዬ፡- ምስኪኑ ሀበሻ... ምነው! ምነው! አታቋርጠኝ ብዬህ፡፡ ዛሬ ብቻ ለፍልፌ ይውጣልኝ፡፡ ምን ይደረግ ያው ከምን የዋለች ጊደር ትሉ የለ...አንተ ስቀልድ ነው፣ ደግሞ አኩርፍ አሉ፡፡
ምስኪን ሀበሻ፡- ኸረ እኔ አላኮርፍም አንድዬ።
አንድዬ፡- ምስኪኑ ሀበሻ ከመሰነባበታችን በፊት አንድ ጥያቄ ልጠይቅህ...
ምስኪን ሀበሻ፡- ጠይቀኝ አንድዬ፣ ጠይቀኝ፡፡
አንድዬ፡- እንደው እናንተ ሀገር ሁሉም የፖለቲካ ሊቅ፣ ሁሉም የህክምና ሊቅ፣ ሁሉም የኤኮኖሚ ሊቅ፣ ሁሉም የዓለም አቀፍ ጉዳይ ሊቅ...ብቻ ሁሉም ሰው በሁሉ በኩል ሊቅ የሆነው እንዴት ነው? ይህን ያህል የሊቃውንት ሀገር ሆናለች እንዴ! እኔ እኮ ሊቆቹን ሁሉ በአንድ ቦታ ብቻ የሰበሰብኩ አይመስለኝም ነበር!
ምስኪን ሀበሻ፡- አንድዬ...
አንድዬ፡- ስማኝ ምስኪኑ ሀበሻ፣ በሚቀጥለው ጊዜ እኔ ዘንድ ስትመጣ በሁሉም ነገር ሊቅ ነኝ ከሚለው መሀል ስለ ሀገሩ ሀያ አምስት በመቶ የሚሆን እውቀት ያለው  ስንቱ እንደሆነ በግምትም ቢሆን አጣርተህ ናልኝ፡፡ ሰላም ግባ!
ምስኪን ሀበሻ፡- አሜን አንድዬ፣ አሜን!
ደህና ሰንብቱልኝማ!

የአሜሪካ ቁጥሮች ምን ይላሉ?

በወር 1 ሚሊዮን ሰዎች ሽጉጥ ይገዛሉ።
260 ሚሊዮን ነው፤ በሕጋዊ መንገድ የተገዛና የተመዘገበ የግል መሳሪያ ብዛት።
ከ100 ሚሊዮን በላይ ነው፤ ያልተመዘገበና ከጥቁር ገበያ የተገዛ፣ የተሰረቀ ወይም የተዘረፈ የግል መሳሪያ ብዛት።
ከ400 ሚሊዮን ይበልጣል፤ አሜሪካዊያን በግል የታጠቁት የሽጉጥና የጠመንጃ ብዛት።
በመላው ዓለም ካለው የግል መሳሪያ መካከል፣ 46 በመቶው አሜሪካ ውስጥ የሚገኝ ነው።
በዓመት ከ100,000 በላይ የግል መሳሪያ፣ የዝርፊያ ሲሳይ ይሆናሉ። ዛሬ፣ ዛሬ ከመኪና ውስጥ መስረቅ እየተበረከተ ነው። ቺካጎ እና አትላንታ በመሳሰሉ ከተሞች፣ የመሳሪያ ስርቆት በእጥፍ ጨምሯል።
በዓመት ውስጥ፣ በአንድ ከተማ (በሂዩስተን) ብቻ ከ3,600 በላይ የግል ጠመንጃ፣ ከመኪና ተሰርቀዋል ይላል - ዎልስትሪት ጆርናል። መንስኤና መዘዝ አለው።
ባለፉት ሁለት ዓመታት፣ የግድያ ወንጀል በ30% ጨምሯል - በምድረ አሜሪካ። በአመት 10ሺ ገደማ የነበረው የመሳሪያ የግድያ ብዛት፤ አምና ወደ 14ሺ ደርሷል። ወንጀል ሲበዛ ደግሞ፣ ጠመንጃ የሚገዛ ሰው ይበረክታል።
በትምህር ቤት፣ በሆስፒታል፣ በመዝናኛ ቦታዎች… የተገኘውን ሰው ሁሉ በእሩምታ የመግደል፣ አላፊ አግዳሚ ላይ ደርዘን ጥይቶችን የማርከፍከፍ ጥቃትም ተባብሷል። ከ20 ዓመት በፊት፣ በዓመት በአማካይ 20 ሰው አይሞትም ነበር። በ2007 በኋላ፣ የሟቾች ቁጥር፣ በዓመት ወደ 30 ጨምሯል። ከ2012 ወዲህ ደግሞ፣ በአማካይ፣ የዓመቱ ከ40 በላይ ሰዎች ይሞታሉ - በክፉ የጅምላ እሩምታ።
የወንጀለኞች ዋና ትጥቅ፣ በስርቆት ወይም በዝርፊያ የተገኘ ጠመንጃ ነው። ከ100 ባለጠመንጃ ወንጀለኞች መካከል፣ 85 ያህሉ፤ መሳሪያቸውን የሚያገኙት በስርቆት ነው፤ ወይም ከዘራፊዎች በመግዛት።
ከመኪና ውስጥ የጠመንጃ ስርቆት በእጥፍ የጨመረውስ ለምንድን ነው? ለግል መሳሪያ አዲስ የሆኑ ጀማሪ የሽጉጥ ባለቤቶች፣ ሁሌም፣ ለስርቆት የተመቻቹ ናቸው። ባለፉት 5 ዓመታት ደግሞ፣ ሽጉጥ የሚገዙ ጀማሪ ሰዎች በዝተዋል።
                      ዮሃንስ ሰ


                         በዓመት ከ10 ሚሊዮን የሚበልጡ አሜሪካዊን፣ የግል መሳሪያ ይገዛሉ። የአብዛኞቹ ምርጫ ደግሞ ሽጉጥ ነው። የባለፈው ዓመት ገበያ ግን፣ የቀድሞቹን ያስንቃል። ከ20 ሚሊዮን በላይ ዜጎች፣ የግል መሳሪያ ለመግዛት ገበያ ወጥተዋል (ከሱፐርማርኬት፣ ከጦር መሳሪያ መደብር፣ ወይም በኢንተርኔት)።
ብዙ ጣጣ የለውም። ገንዘብ ያለው፣… እና እድሜው 21 ዓመት የደረሰ፣… እና ከወንጀል ጋር ያልተነካካ ማንኛውም ዜጋ፣ የግል መሳሪያ መግዛት ይችላል።
የመሳሪያ አያያዝና አጠቃቀምን ከነጥንቃቄው አሟልቶ ለማወቅ፣ የአንድ ሳምንት ስልጠና ያስፈልግ ይሆናል። አይ፤ አያስፈልግም። ሽጉጥ መፈታታት፣ ማጽዳት፣ መገጣጠም፣… በአስተማማኝ ቦታ ቆልፎ ማስቀመጥ፣ የእያንዳንዱ ሰው ሃላፊነት ነው። ንብረቱን እንዲጠብቅ እና ለዚህም ስልጠና እንዲወስድ የሚያስገድድ አዋጅ አይወጣም። የግል መሳሪያ ለመግዛት፣ ልዩ እውቀት እና ልምድ አያስፈልገውም።
ሽጉጡንና ጠመንጃውን በትክክለኛ መንገድ ፈትሾና አረጋግጦ በአግባቡ ለመታጠቅስ? እዚህ ላይ ስልጠና ያስፈልጋል። ብዙ አይደለም። የአንድ ቀን ስልጠና ብቻ። በአጭሩ፣ ሽጉጥ መግዛትና ሽጉጥ ታጥቆ መንቀሳቀስ ይለያያሉ።
የግል መሳሪያ መግዛት፣… ፈቃጅና ከልካይ የለውም። በሕገመንግስት የተጻፈለት፣ በጠቅላይ ፍርድ ቤት የተመሰከረለት፣ የእያዳንዱ ሰው መብት ነው። የእድሜ ማረጋገጫ ይቀርባል። ከወንጀል ጋር እንዳልተነካካ በኢንተርኔት ከኤፍቢአይ መረጃ ይጣራል። በቃ፣ የግል መሳሪያ ባለቤት ይሆናል። ወደ መቶ ሚሊዮን የሚጠጉ አሜሪካዊንም፣ በዚህ መንገድ መሳሪያ ገዝተዋል።
ሽጉጥ ታጥቆ መንቀሳቀስ ግን፣… ሌላ ጉዳይ ነው። አሳማኝ ምክንያት ማቅረብና ፈቃድ ማግኘት ያስፈልጋል። አንዳንዶቹ ግዛቶች፣ ጥያቄ ላቀረበ ሁሉ ፈቃድ ይሰጣሉ። የአንድ ቀን ስልጠና መውሰድ ግን፣ ግዴታ ነው። የአተኳኮስ ችሎታ ማሳየት አለብህ የሚሉም አሉ።
በፍሎሪዳ ግዛት፣ ሽጉጥ አቀባብሎ አንድ ጥይት መተኮስ በቂ ነው። አንዳንዶቹ ግዛቶች ግን፣ የትጥቅ ፈቃድ ለማግኘት፣ በአካል መለማመድም አያስፈልግም።
ሽጉጥ በመዳፍ ጨብጦ፣ የጣቶች አቀማመጥ አስተባብሮ፣ የሰውነት አቋቋም አስተካክሎ፣ እጅ አንስቶ፣ ክንድ ዘርግቶ. በአንድ ዓይን መሳሪያውን ወደ ኢላማ አነጣጥሮ፣ አተነፋፈስና የጣት እንቅስቃሴ ጠብቆ፣ ማቀባበልና መልሶ ወደ አፎቱ መመለስ፣ ወይም መተኮስና መድገም፣… ይሄ ሁሉ ጥያቄ የለም። የአንድ ሰዓት የመማሪያ ቪዲዮ ማየት በቂ ነው - በቨርጂኒያ ግዛት።
ምናለፋችሁ፣ ሽጉጥ የመታጠቅ ፈቃድ እንደ ልብ እየሆነ ነው። ከ20 ሚሊዮን በላይ አሜሪካዊያን የመታጠቅ ፈቃድ አግኝተዋል።
ለነገሩ፤ መሳሪያ ለመግዛት ብቻ ሳይሆን ታጥቆ ለመንቀሳቀስም፣ የመንግስት ፈቃድ አያስፈልግም የሚሉ ክልሎች በዝተዋል። ከአሜሪካ ግዛቶች መካከል ግማሾቹ፣ ማለትም 25 ግዛቶች፤ “ሽጉጥ ታጥቆ መንቀሳቀስ መብት ነው። ፈቃድ አያስፈልግም” ብለው አውጀዋል።
ቢሆንም ግን፣ ስልጠና ጥሩ ነው። የትምህርትና የስልጠና ጥቅሙ፣ ፈቃድ ለማግኘት ብቻ አይደለም። የስልጠና ትርፉ፣ የግል መሳሪያን በአግባቡ ለመጠቀም፣ ለመተኮስና ኢላማ ለመምታት ብቻ አይደለም። ወደ ዚያ የሚያደርስ መጥፎ አጋጣሚ አይመጣ ይሆናል። የከፋ ነገር ከመጣ ግን፣ ሽጉጥ መምዘዝና መተኮስ ካልቀረ፣ ኢላማን የመምታት ችሎታ ቢኖር ጥሩ ነው።
ነገር ግን፣ የጦር መሳሪያን በዋዛ ላለማየትም ይጠቅማል - ስልጠና። “የአደገኛ ነገር ባለቤት” መሆን፣ የዚያኑ ያህል አስተዋይነትን እንደሚጠይቅ ለመረዳት፣ የሃላፊነት ስሜትን በተግባር ለመጨበጥ ይረዳል - የጥቂት ቀናት ትምህርትና ልምድ። በተለይ ጥሩ አሰልጣኝ ከተገኘ፤ የእድሜ ልክ ትምህርት ይገበዩበታል።
ጎበዝ ባለሙያ፣ በጦር መሳሪያ አይቀልድም። በዘፈቀደ መሳሪያውን እያነሳ አይጥልም። እንደ መጫወቻ፣ ወዲህና ወዲያ አያወናጭፍም። እንደ ተራ እቃ፣ ባገኘው ቦታ ላይ ጦር መሳሪያውን አያስቀምጥም። ብዙ ሰዎችም፣ ፈጠነም ዘገየም፣ ሽጉጣቸውን ወይም ጠመንጃቸውን በጥንቃቄ የመያዝ፣ በአስተማማኝ ቦታ የማስቀመጥ ልምድ ያገኛሉ።
በተለይ፤ ወላጆቻቸው ባለጠመንጃ ባለሽጉጥ ከነበሩ ጠንቃቃነትን መለማመድ ለልጆች ከባድ አይሆንም። እንደ ባህል ነው። ከመቶ ቤተሰብ ውስጥ 40 ወይም 50 ያህሉ፣ የጦር መሳሪያ ባለቤት ናቸው -በአሜሪካ። የመሳሪያ ባለቤቶች፣ በአማካይ ቢያንስ 2 የግል መሳሪያ ይኖራቸዋል።
ወላጆች ባለ ሽጉጥ ባለ ጠመንጃ ከነበሩ፣ ልጆችም በዚው ልማድ የመሳሪያ ባለቤት ቢሆኑ አይገርምም። አዲስ አይሆንባቸውም። የአያያዝና የአጠቃቀም ጥንቃቄ፣ ገና በልጅነታቸው ይዋሃዳቸዋል - ፍላጎት ካላቸው። ከወላጅ ከቤተሰብ የመማርና የመለማመድ እድል ላልነበራቸው ሰዎች ግን፣ ነገሩ ፈታኝ ነው።
ሞባይልና ማማሰያ፣ ማበጠሪያና ኩባያ ብቻ የለመደ እጅ፣ “የጦር መሳሪያን አደገኛነት” ከምር ለመገንዘብ፤ ይቸገራል። በሃሳብ ደረጃ ማዳመጥና መማር አይከብደውም። ነገር ግን፣ ከስሜቱና ከመንፈሱ ጋር ለማላመድ፣ እውቀቱን ከምር ከግል ማንነቱ ጋር ለማዋሃድ፣ ቀላል አይሆንለትም።
እዚህ ላይ ነው ችግሩ። አሁን አሁን፣ ወደ መሳሪያ ሸመታ እየጎረፉ ያሉት አሜሪካዊያን፣ ሽጉጥ አጠገብ ደርሰው የማያውቁ ጀማሪዎች ናቸው። እንደ ኤሚሊያ፣ እንደ ስታርሌት፣ እንደ ቶያ ተከር ዓይነት የሽጉጥ ገበያተኞች ናቸው የበረከቱት።
በወላዶቿ፣ በአያቶቿ ቤት ውስጥ፣ ሽጉጥ አይታ አታውቅም - ቶያ ተከር። ቤተሰብ ውስጥ ወሬውን እንኳ አላስታውስም ትላለች። አሁን ግን፣… አገሩ ከተማው ሁሉ አስፈሪ ሲሆን ምን ላድርግ? መኪና እያስቆሙ የሰውን ሕይወት የሚያጠፉ፣ እንደመጣላቸው የሚተኩሱ ታዳጊ ወጣቶችን ታያለህ ብላለች ተከር።
በጥቂት ዓመታት ውስጥ፣ ቺካጎ እንዴት እንደተቀየረች ሳስበው ይገርመኛል ትላለች ሌላኛዋ። መፍትሔው ምን እንደሆነ እንጃ። ግራ በመጋባት ነው ሽጉጥ የገዛሁት ትላለች ኤሚሊያ። በቤተሰባችን በጭራሽ ያልነበረ ነገር ነው ብላለች - ጀማሪዋ ባለሽጉጥ።
ለወትሮው የሽጉጥ የጠመንጃ ገዢዎች ወንዶች ነበሩ። 70 በመቶ ወንዶች፣ 30 በመቶ ሴቶች። ይሄ ግን ያኔ ድሮ ነው።
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቁጥራቸው እየተጠጋጋ ነው። ከወንዶች መካከል 54 በመቶ ያህል፤ ከሴቶች ደግሞ 41 መቶ ባለሽጉጥ ባለጠመንጃ ናቸው - (ከዓመት በፊት Rasmussen ያካሄደው ጥናት)። ነጭ እና ጥቁር አሜሪካዊያን መካከልም፣ ልዩነት እየጠፋ ነው።
ሁሉም አሜሪካዊያን፣ ሴት ወንድ፣ ጥቁር ነጭ፣ ሽጉጥ በመግዛት በኩል፣ ለመጀመሪያ ጊዜ፣ እኩል ለእኩል ሆነዋል። እንዲያውም፣ ዛሬ ዛሬ. ሽጉጥ የሚገዙ ሴቶች ናቸው የበዙት በማለት ይገልጻሉ - የጦር መሳሪያ መደብሮች።
የጦር መሳሪያ ልምድ የሌላቸው ጀማሪ ባለሽጉጦች፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ናቸው። መቼስ ምን ይደረግ? ሕይወታችሁ ንብረታችሁ ከጥቃት አትከላከሉ፤ ራሳችሁን አታድኑ አይባልም። ከሕይወት ክብር በላይ ምን አለ! ምንም!
ግን፣ ሽጉጥ የመግዛት ያህል ነገሩ ቀላል አይደለም።
“ወይ ጀማሪ መሆን” ብለው የለ ባቅኔው።
ጀማሪ መሆን አስቸጋሪ ነው። መቼም፣ ካዝና ውስጥ ቆልፈው ለማስቀመጥ ብቻ፣ ወይም ለመኖሪያ ቤት ጥበቃ ብቻ አይደለም ሽጉጥ የሚገዙት። በየመንገዱም የወንጀል አደጋ አለ። በየሄዱበት ቦታ፣ በገበያና በመዝናኛ አካባቢም የወንጀል ጥቃት ያጋጥማል።
ከመኖሪያ ቤት ውጭም፣ ሽጉጥ ይይዛሉ። መንገድ ላይ ችግር የለም። የስራ ቦታ፣ ገበያ፣ ለጉዳይ የሄዱበት ቢሮ ላይ ሲደርሱ ነው ጥያቄ የሚመጣው። ሽጉጥ ታጥቆ መግባት አይቻልም።
መኪና ውስጥ፣ ከወንበር ስር ይሸጉጡታል፣ የመኪናው የቁሳቁስ ማስቀመጫ ኪስ ውስጥ ያስቀምጡታል። አንዳንዶቹማ፣ በኑሮ ጥድፊያ ሲዋከቡ፣ የጋቢና ወንበር ላይ ሽጉጣቸውን አስጥተው ወደ ጉዳያቸው ይሮጣሉ። ለዚህ ነው፣ በብዙ ቦታ የሽጉጥ ስርቆት ባለፉት ሁለት ዓመታት በእጥፍ የጨመረው።
ወንጀል ሲበዛ፣ ሽጉጥ የሚገዛ ሰው ይበረክታል። የተሰረቀ ሽጉጥም ይበዛል።


 "አብዛኞቹ የመብት ጥሰቶች በቸልታ ነው የሚታለፉት"

          የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ (ኢሰመጉ) ባለፉት 30 ዓመታት በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ሆኖ በአገሪቱ የሰብአዊ መብቶች እንዲከበሩና የመብት ጥሰቶች እንዲጋለጡ ላበረከተው የጎላ አስተዋጽኦ ከአምነስቲ ኢንተርናሽናል የጀርመን ክፍል የ2022 የሰብአዊ መብቶች ሽልማትን ከሰሞኑ ተሸልሟል።
ተቋሙ ስላገኘው ሽልማት፣ በቅርቡ ስላወጣው የሶስት አመታት የሰብአዊ መብቶች ጥሰት ሪፖርቱ እንዲሁም በወቅታዊ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብት ይዞታ ጉዳይ የኢሰመጉን ም/ዋና ዳይሬክተር አቶ ተስፋዬ ገመቹን የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ እንደሚከተለው አነጋግሯቸዋል።



             ኢሰመጉ ለሽልማት የበቃው በምን ተግባራቱ ነው?
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ ለሽልማት የበቃው ባለፉት 30 ዓመታት ውስጥ በሰብአዊ መብት ጥሰቶች ላይ ላደረገው ምርመራና ለሰብአዊ መብቶች መከበር ላበረከተው አስተዋፅኦ ነው። የተሰጠው ሽልማት እጅግ በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ለሰብአዊ መብቶች መከበር ለሚሰሩ ቡድኖችና ግለሰቦች የሚሰጥ ነው። እንግዲህ ኢትዮጵያ ውስጥ የነበረው ሁኔታ ይታወቃል። ባለፉት 30 ዓመታት አስከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ተከስተዋል፤ ምንም እንኳን አሁንም ድረስ የምናያቸው ነገሮች የሰብአዊ መብት አያያዝ ላይ ጥያቄ የሚፈጥሩ ቢሆንም ማለት ነው። ነገር ግን ባለፉት 30 ዓመታት በኢሰመጉ ስር ሆነው ለሰብአዊ መብት መከበር የታገሉ በርካቶች ሲታፈኑ፣ ሲገደሉ፣ ከሃገር ሲሰደዱ ህይወታቸው ሲመሰቃቀል ነበር። ስለዚህ ሽልማቱ ለእነዚህ ሁሉ እውቅና የሚሰጥ ነው ማለት ነው።
ኢሰመጉ ከለውጡ በኋላ ራሱን እንደገና ለማጠናከር እያደረገ ያለው ጥረት ምን ያህል እየተሳካለት ነው? አሁንስ በምን ቁመና ላይ ይገኛል?
ሁሉም እንደሚያውቀው በ2001 ዓ.ም የወጣው የበጎ አድራጎትና ሲቪል ማህበራት አዋጅ በጣም አፋኝ ነበር። በገንዘብ አጠቃቀም ራሱ 90 በመቶ ከሃገር ውስጥ 10 በመቶ ብቻ ከውጪ እርዳታ እንዲቀበሉ የሚደነግግ ነበር። በዚያ ላይ የአስተዳደራዊና ስራ ማስኬጃ ተብለው የተቀመጡ ህጎች እጅግ በጣም አሳሪ ከመሆናቸው የተነሳ ኢሰመጉ በጣም አስቸጋሪ ጊዜ አሳልፏል። አሁን ለውጥ ከመጣ በኋላ አዋጁም የተሻሻለ በመሆኑ በተሻሻለው አዋጅ መሰረት ነው የምንንቀሳቀሰው። ነገር ግን አሁንም ያልተሻገርናቸው ችግሮች አሉብን። በሀገር ውስጥ ገንዘብ የማሰባሰብ ሁኔታ አስቸጋሪ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ የውጪ ሰዎች የየራሳቸው ፍላጎት ስላላቸው እርዳታ ሰጪዎችን በጥንቃቄ መምረጥ አለብን። በዚህ መሀል በጥንቃቄ ነው እየተጓዝን ያነው። በአሁን ወቅት የአምስት ዓመት እቅድና ፍኖተ ካርታ አዘጋጅተናል። አወቃቀሩን እንደገና ከልሰናል፤ በተጨማሪም የተለያዩ ተጨማሪ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶችን ለመክፈት ጥረት እያደረግን ነው። በአጠቃላይ ድርጅታዊ ስራችንን ከፍ ሊያደርጉ የሚችሉ ስራዎችን እያከናወንን ነው። ባለሙያዎችንም እያሰለጠንን ነው።
በቅርቡ ከ2011 እስከ 2014 በኢትዮጵያ የተፈጸሙ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን የተመለከተ ሪፖርት አውጥታችኋል። ይህ ሪፖርት በመላ ሃገሪቱ የተፈጸሙ ጥሰቶችን የዳሰሰ ነው የሚል እምነት አላችሁ?
እንደዛ የሚል እምነት የለንም። ነገር ግን የሰብአዊ መብት ጥሰት ምርመራ ሲሰራ የትኩረት መጠን ከሌለን አስቸጋሪ ነው የሚሆነው። ለምን ከተባለ አንደኛ አቅም ያስፈልጋል፣ የሰው ሃይል ያስፈልጋል። በእነዚህ በሁለቱ መሟላትና ብቃት ነው የምርመራ አድማሳችን የሚወሰነው። እንደፍላጎታችን ቢሆን ሁሉንም መዳሰስ ብንችል ደስተኞች ነን። ነገር ግን የአቅም ውስንነት ስላለብን መርማሪዎቻችን የደረሱባቸውን አካባቢ ብቻ ነው ለመዳሰስ የተቻለው። ከዚህ ባለፈ ምርመራ የምናደርግባቸውን አካባቢዎች እንደ ናሙና ነው የምንመለከተው። ሁሉም ቦታዎች የተከሰቱትን እናጥና ብንል ግን በኛ አቅም የሚቻል አይሆንም። በጣም ሰፊ የሰው ሃይልና ሃብት ያስፈልጋል። ከዚህ አኳያ ነው ውስንነቶች ሊኖሩበት የሚችለው።
ባለፉት ሶስትና አራት አመታት በየቦታው ስለሚፈጸሙ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች አጫጭር ሪፖርቶች ስታወጡ ነበር። እነዚህን ሪፖርቶች ተመስርቶ በመንግስት በኩል ተጠቃሽ የሆነ የማስተካከያ እርምጃ ተወስዷል የሚል እምነት አላችሁ?
በአብዛኛው በዝምታ ነው የሚያልፈው። የምናወጣቸውን ሪፖርቶች መንግስት ተመልክቶ እርምጃ ሲወስድ እምብዛም አይታይም። አንዳንድ ጊዜ እርምጃዎች ሲወሰዱ የምናይባቸውም አጋጣሚዎች አሉ።
ለምሳሌ?
ለምሳሌ የተፈናቀሉ ሰዎችን መልሶ ማቋቋምን በተመለከተ አዲስ አበባ ላይ ከመሬታቸው ተገቢ ካሳ ሳይሰጣቸው የተፈናቀሉትን በማቋቋም ረገድ እርምጃዎች ተወስደዋል። በተረፈ ግን መንግስት ብዙዎቹን ጥሰቶች በቸልታ ነው የሚያልፈው። በቅርብ ጊዜ እንኳ እየተፈጠሩ ያሉትን ብንመለከት ጋዜጠኞች፣ የማህበረሰብ አንቂዎች፣ ግለሰቦች በህገ-ወጥ መንገድ ለቀናት የት እንዳሉ እንኳ እንዳይታወቁ በማድረግ የማሰር ሁኔታ፣ ሰዎችን ያለ ፍርድ ቤት ማዘዣ ማሰርና ፍ/ቤት ሳይቀርቡ ማቆየት የመሳሰሉ ድርጊቶች በስፋት ነው እየተፈጸሙ ያሉት። እኛ ይሄ ነገር ተገቢ አይደለም እያልን በየጊዜው ሪፖርት እናደርጋለን። ነገር ግን የሚሰማ ጠፍቶ ድርጊቶቹ ከእለት ወደ እለት እየጨመሩና እየሰፉ የሄዱበት ሁኔታ አለ። ይሄን መንግስት በጅምሩ መቅጨት ሲገባው በቸልታ እያለፈው እየተመለከትን ነው። የሰብአዊ መብት ጥሰት ፈጽመዋል ተብለው በየሪፖርቱ የሚዘረዘሩ አካላት ላይ የህግ እርምጃ እየወሰደ አለመሆኑ፣ ከዚያም በላይ በራሱ አስፈጸሚ አካላት ላይ ጭምር እርምጃ ወስዶ ማስተካከል አለመቻሉ አሳሳቢ ነው። ለተፈጸሙ ድርጊቶች ይቅርታ ሁሉ መጠየቅ ይጠበቅበታል። ነገር ግን አብዛኞቹ በቸልታ ነው የሚታለፉት። አሁን የመንግስት ቸልተኝነት በማየሉ ድርጊቶቹ እየተለመዱ መሄዳቸውን እናስተውላለን። በዚህም ድሮ በመንግስት አካላት ብቻ ይፈጸሙ የነበሩ የመብት ጥሰቶች አሁን በሌላም በጎንዮሽ እየተፈጸሙ እየተመለከትን ነው። ከዚህ አንጻር መንግስት ሃላፊነቱን በአግባቡ እየተወጣ ነው ለማለት ያስቸግራል።
በሃገሪቱ ለሚስተዋሉ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ዋነኛው መንስኤ ምንድን ነው?
ከ2010 እስከ 2013 ባሉት ድርጊቶች ላይ ሌላ የትንታኔ ስራ እየሰራን ነው ያለነው። ያ ትንተና ሲጠናቀቅ ዝርዝሩን መናገር ይቀላል። ነገር ግን በዚህ ወቅት የተፈጸሙ ድርጊቶች መነሻቸው ምንድን ነው? አባባሽ ሁኔታዎች ምንድን ናቸው? ተዋናዮቹ እነማን ናቸው? የመብት ጥሰቶቹ በበፊቱና በአሁኑ መካከል ያላቸው አንድነትና ልዩነት ምንድን ነው? አውዳቸው ምን ይመስላል የሚለው በዝርዝር እየተጠና ነው።
በአሁን ሁኔታ የሚታዩ ግኝቶችን በግርድፍ ብንመለከት እንኳ የሃይማኖት፣ የብሄር መልክ ያላቸውን ማንሳት እንችላለን። በዚህ ውስጥ የመንግስት አካላት፣ ሌላው ማህበረሰብ ያለው ድርሻ ምንድን ነው የሚለው በደንብ መተንተን አለበት። አፈናውንም ብንመለከት በአመዛኙ በሚፈጠሩ ችግሮች ውስጥ የመንግስት አካላት እጆች እንዳሉበት ማስተዋል ይቻላል። ጥቅል ሁኔታውን በቅርቡ ተንትነን እናቀርባለን። በየአካባቢውም ውይይቶች እያደረግን ነው ያለነው። አሶሳና ባህር ዳር ላይ አድርገናል። ሃዋሳ፣ አዲስ አበባና አዳማ ላይ የሚቀጥል ይሆናል። ስለዚህ በእነዚህ ቦታዎች የሚደረጉ ውይይቶችን ግብአት አድርገን በቀጣይ የምናወጣው ዝርዝር ሪፖርት ይኖረናል። የ30 ዓመቱን ሂደት መነሻ አድርገን በተለይ ደግሞ ከ2010 ጀምሮ ለምንድን ነው ነገሮች እየተባባሱ የመጡት የሚለውን የምናይበት ይሆናል።
ባለፉት ሶስት ዓመታት የተፈጸሙ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች በአመዛኙ በየትኛው አካል ነው የተፈጸሙት? ምርመራችሁ ምን ያመለክታል?
የመብት ጥሰት በየትኛውም አካል ቢፈጸም መንግስትም ተጠያቂ መሆኑ አይቀርም፡፡ ምክንያቱም መንግስት የሁሉንም ዜጎች የሰብአዊ መብት ማክበር ብቻ ሳይሆን የማስከበር ግዴታና ሃላፊነትም አለበት። አሁን አብዛኛው የመብት ጥሰቶችን ስንመለከት ከጎንዮሽ ጥቃት የሚመነጩ ናቸው። የጎንዮሽ ስንል ወንድም ከወንድሙ መጋጨት አይነት ነው። እንደማሳያ ሀዋሳ ላይ፣ ሻሸመኔ ላይ ሌሎች ቦታዎችም የተከሰተውን ብናይ ወንድም በወንድም ላይ አይነት ይዞታ ያላቸው ናቸው። ነገር ግን ይሄ ማለት የመንግስት አካል እጁ የለበትም ማለት አይደለም። ድርጊቱን ማስቆም ያለመቻልን ጨምሮ የዜጎችን ደህንነት ያለማስጠበቅም ሁሉ ተጠያቂ ያስደርጋሉ። በዚህ መልኩ የታሰሩ የከተማ ከንቲባዎች አሉ። ማህበረሰብ ዝም ብሎ ግጭት ውስጥ አይገባም። ለኳሽ ሃይል ያስፈልጋል። ያ ሃይል አንዳንዱ ከተፎካካሪ ፓርቲ ሌላው ደግሞ ከገዢው ፓርቲ ሊሆን ይችላል። ብዙዎቹ ግጭቶች መነሻቸው ከጀርባቸው ሌላ አላማ በያዙ አካላት የሚመጣ ነው። በሰፊው እየተፈጸመ ያለው የመብት ጥሰት የጎንዮሹ ነው። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ በመንግስት አካላት ሰዎችን የማፈን፣ አስሮ የማንገላታት አይነት ድርጊቶች እየተበራከቱ ነው። ሃይማኖትና ብሄር ሰፊውን ቦታ ይውሰዱ እንጂ ከዚህ በፊት በግጦሽ መሬት ተጣልተው ወዲያው ይታረቁ የነበሩ ማህበረሰቦች ጭምር ነገሩ ወደ ሌላ እየተለወጠባቸው ግጭቱ እንዲበረታ ሲደረግም ይስተዋላል።
በአሁን ወቅት የሰብአዊ መብት ጥሰቶች በጥቅሉ ምን ደረጃ ላይ ናቸው? ከቀድሞ እየተሻሻሉ ነው ወይስ እየተባባሱ ነው?
በኛ ግምገማ በተለይ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከጋዜጠኞች አኳያ እየተወሰዱ ያሉ እርምጃዎች አሳሳቢ ሆነዋል። በሌላ በኩል የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከፍ እያሉ የመጣበት ሁኔታ አለ። ይህን ስንል ሰዎች በወንጀል ተጠርጥረው መያዝና መመርመር የለባቸውም ማለታችን አይደለም፤ ዋናው ሂደቱ ተገቢውን የህግ አግባብ ተከትሎና የግለሰቦቹን መብት ባከበረ መልኩ መሆን አለበት። ያለ ፍርድ ቤት ትእዛዝ ሰዎችን ማሰርና መደበቅ ትልቅ የመብት ጥሰት ነው።
የታሰሩ ጋዜጠኞችና የሚዲያ ባለሙያዎችን ጉዳይ ኢሰመጉ እንዴት ይመለከተዋል? ጉዳዩንስ ምን ያህል በትኩረት እየተከታተለው ነው?
ኢሰመጉ ሰዎች ያለ አግባብ ሊታሰሩ እንደማይገባ ደጋግሞ ይገልጻል። የታሰሩም ሰዎች በአፋጣኝ ፍ/ቤት እንዲቀርቡ ይወተውታል። ሰዎች ከታሰሩ በኋላ የት እንዳሉ እንዳይታወቅ በሚያደርጉ፣ ፍ/ቤት በጊዜው በማያቀርቡ፣ እስረኛን በሚያንገላቱ ላይ መንግስት እርምጃ እንዲወስድ እንጠይቃለን። አሁን በቅርቡ ያሉ ሁኔታዎችንም በቅርበት እየተከታተልን ነው ያለነው። የት ናቸው? ምን ላይ ናቸው? ኢትዮጵያ ውስጥ ምን እየተካሄደ ነው? የሚሉ ጉዳዮችን በአንክሮ እየተከታተልን ነው።

Saturday, 04 June 2022 18:43

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

  የፍቅር የመውደድና የመስዋእትነት ጥግ!!

             ትላንት መፅሔት ሳገላብጥ ይሄን ልብ ሰባሪ አሳዛኝ ታሪክ አነበብኩ ...
አንዲት እናት በትዳር አለም ውስጥ የወለደችው አንድ ወንድ ልጅ ብቻ ነበር፡፡
ታዲያ ይሄ ልጅ ተወልዶ 1 ዓመት እንደሞላው አባት በድንገተኛ የመኪና አደጋ ህይወቱ አለፈ፡፡ በዚህም እናት ልጇን ያለአባት በስስት እየተንከባከበች የማሳደጉ ሙሉ ሃላፊነት በሷ ጫንቃ ላይ አረፈ፡፡ እናት የዘወትር ህልሟ ልጇን እያስደሰተች መኖር እንጂ ሌላ ባል አግብታ ልጇ በእንጀራ አባት እንዲያድግ አትፈልግም፡፡ ልጁ ወጣትነት እድሜ (የ16 አመት) ላይ ደርሶ ነበርና አንድ ቀን ‹‹እማ፤ 18ኛ አመት ልደቴን ሳከብር ምን ትሰጭኛለሽ?›› ሲል እናቱን ይጠይቃል፡፡
እናትም ‹‹ልጄ፤ ለ18 አመት እኮ ገና ብዙ ይቀርሃል›› ስትል ትመልሳለች፡፡
ልጁ አስራ ሰባት አመት ከሞላዉ በኋላ አንድ ቀን ራሱን ስቶ ይወድቅና እናቱ ወደ ሆስፒታል ትወስደዋለች፡፡
ያዩት ዶክተሮችም፤ ‹‹ልጅሽ ልቡ ጥሩ አይደለም›› ሲሉ ያረዷታል፡፡
ስትሬቸር ላይ የተቀመጠው ልጇ… ‹‹እማ፤ ዶክተሩ እንደምሞት ነገረሽ ወይ?›› ብሎ እናቱን ጠየቃት!
ይሄኔ እናት ስሜቷን መቆጣጠር ተስኗት ማልቀስ ትጀምራለች፡፡
በመጨረሻም ልጁ በ18ኛ አመት የልደት ቀኑ ላይ ወደ መልካም ጤንነቱ ተመልሶ፤ ወደ ቤቱ ሲመጣ፤ አልጋዉ ላይ እናቱ የተወችለትን ደብዳቤ ያገኛል፡፡ ደብዳቤዉም እንዲህ የሚል ነበር፡-
‹‹ልጄ፤ ይሄን ደብዳቤ እያነበብክ ከሆን፤ ይህ የሆነዉ ሁሉም ነገር በመልካም ሁኔታ በመሄዱ ነዉ፡፡ ለ18ኛ ዓመት ልደትህ ምን እንደምሰጥህ የጠየከኝንና የምመልሰው (መልስ) ያጣሁበትን ያን ቀን አስታውስ። የምወድህ ልጄ፤ ልቤን ሰጥቼሃለሁ። በጥንቃቄ ያዘው፡፡ መልካም ልደትም ይሁንልህ፡፡››
እናት ልቧን ለልጇ መስጠት ስለነበረባት (እናትነት አስገድዷት) ህይወቷ አልፏል፤ ምክንያቱም ከእናት ልብና ፍቅር በላይ የሆነ ምንም ነገር የለምና፡፡
እናቶቻችንን ፈጣሪ ከክፉ ነገር ሁሉ ይጠብቃቸው!
(የኔ አበሻ ግጥምና ሌሎች )

_______________________________________

                                   ከመጋቤ ሀዲስ እሸቱ አለማየሁ አንደበት
Eshetu Alemayehu Quotes - የመጋቤ ሐዲስ እሸቱ አለማየሁ ገራሚ እና አስተማሪ አባባሎች - Posts |  Facebook

               “በታክሲ ስትሄድ አንድ ጋጠወጥ ሰው ቢገጥምህና የማይሆን ቃል ቢናገርህ ለርሱ ቦታ አትስጠው፤ አንዱ ፌርማታ ላይ ይወርዳል፤ ከዚያ በኋላ አታገኘውም። አንተን ግን ቀኑን ሙሉ ሲበጠብጥህ ይውላል።”
 “ቁንጫ የጠረጉት ዕለት ባለጌም የመከሩት ዕለት ይብሰዋል” እንዲሉ  ምክር ለሁሉ አይሰጥም፤ መልስ ለሁሉም አይመለስም፤ ክርክር ከሁሉም ጋር አይደረግም ። “
***
“...16 ዓመት ሙሉ ትምህርት ላይ ቆይቶ ጭንቅላቱ ምንም ያልተዘራበት ሆኖ ይገኛል። ምሁራን ገለልተኛ መሆን የለባቸውም፤ ማንም ከአገር ጉዳይ ገለልተኛ ሊሆን አይችልም። አገር ሲኖር ነው ሁሉም ነገር የሚሆነው። አገር ከሌለ ማንም ሊኖር አይችልም። ለማበድ እንኳን አገር ያስፈልጋል፤ በአገር ጉዳይ ምሁራንም ሆኑ የሃይማኖት አባቶች ገለልተኛ መሆን አይችሉም። በአገር ጉዳይ ላይ ማንም ነው መሥራት ያለበት፤ የአስተሳሰብ ቀረጻ ላይ መሰራት አለበት። አንድ ኢትዮጵያዊ አሜሪካ ውስጥ ቢያብድ ማደንዘዣ ተወግቶ ቦሌ ይጣላል። አንድ ሰው ‹‹እግዚአብሔር የለም›› ማለት ይችላል፤ ‹‹ኢትዮጵያ የለችም›› ማለት ግን አይችልም። እግዚአብሔር የለም ቢል የሚመጣውን ራሱ ይቀበላል፤ ኢትዮጵያ የለችም ካለ ግን ሀገሩን ለቆ ኬንያ መግባት አለበት።”

_________________________________________

                        
                             ኑሮ
                               በእውቀቱ ስዩም

            ባለፈው ‘ ሰኔ ስድስት ብሄራዊ ትያትር ዝግጅት አለኝ ፤ ምርታችሁን ለማስተዋወቅ የምትፈልጉ በውስጥ መስመር አናግሩኝ ብዬ ለጠፍሁ፤ ሼክ መሀመድ አላሙዲን እና አቶ አብነት  ይፎካከሩብኛል ብዬ ጠብቄ ነበር፤ ባስር ደቂቃ ውስጥ አስር መልዕክት ተሰደደልኝ ፤ የሁሉም መልዕክት ሲጨመቅ #በውቄ free ትኬት የት ማግኘት ይቻላል?;  የሚል ነው ፤ ወገን ተው አንጨካከን፤ ብትችሉ አግዙኝ፤ ባትችሉ አትገዝግዙኝ!
ከአሜሪካ የመጣሁ ሰሞን እዚህ ቀበና አካባቢ “ ኮባ” እሚባለው በከተማው አንደኛ ውድ ሬስቶራንት ውስጥ  ቀብረር ብዬ እበላ ነበር፤ ይህን የታዘበ ባለንጀራዬ፤ “ጎሽ! ኮባ ለመግባት በቃህ? ከወር በሁዋላ ኮባ ለብሰህ አይሀለሁ” ብሎ አሟረተብኝ ፤አሁን የኑሮዬ ቃና እንደ ፍቅር እስከ መቃብር ማጀቢያ ዋሽንት ነው፤ እንደ ብዙ አገር-በቀል ላጤዎች ማብሰል የተሳነኝ ነኝ፥ እንደ ሼፍ ዮሀንስ ከምወጠውጥ እንደ መጥምቁ ዮሀንስ የበረሀ አምበጣ በማር አጣቅሸ ብበላ እመርጣለሁ፤ ላበስል ስሞክርም አይሳካልኝም፤ እድሌ ሆኖ ዳቦ እሚገነፍልብኝ ሰው ነኝ፤
 ወገን ! እየታዘባችሁ ነው? ኑሮው የሸቀጥ ብቻ ሳይሆን የስነምግባር እጥረት ፈጥሯል ፤ ባለፈው የሆነች ደከም ያለች ካፌ ገብቼ፣ አስተናጋጁን ጠርቼ፥
“እንቁላል ፍርፍር አለ?”
“አለ”
“እንቁላሉ ያበሻ ነው?”
“አይደለም የዶሮ ነው”
የሆነ ጊዜ ላይ ደግሞ ካፌ ገባሁ፤ ካፌው ውስጥ አንድ ታታሪ ተጨቃጫቂ ሴትዮ አትጠፋም፤
 በቀደም አስተናጋጁን ጠርታ “ አረፋ ያለው ሻይ አምጣልኝ “ ብላ አዘዘችው ::
አስተናጋጁ ሊሄድ ሲል ክንዱን ስንግ አድርጋ ይዛ፥
“ሻዩና አረፋው ለየብቻ ይምጣ” ብላ ደረቀች፥
 ትዝ ይላችሁ እንደሆነ ድሮ የድህነት ማምለጫ እንቅልፍ ነበር:: አሁን መኝታውም ተወደደ! ባለፈው “ አዳዲስና ያገለገሉ እቃዎች መሸጫ ሱቅ “ ገባሁና አዲስ አልጋ ገዛሁ፤ ስተኛበት የድምጻዊነት አገልግሎት እየሰጠ ምቾት ነሳኝ ፤
ከዚያ ወደ መሸጫው ሱቅ ሄድኩና” #ማኔጀሩን ማናገር እፈልጋለሁ; ብየ ቀወጥኩት፤
ማኔጀሩ ተጠርቶ ሲመጣ ፥
“ዠለስ! አልጋውን ከወዳደቀ ፒያኖ ነው እንዴ የሰራችሁት? ድምጹ አላስተኛ አለኝ “ ብዬ አጉረመረምሁ፤
“ምንድነው ችግሩ?” አለኝ ማኔጀሩ ፥
“በተገላበጥሁ ቁጥር ይንቋቋል ! “
ማኔጀሩ ትንሽ ሲያስብ ከቆየ በሁዋላ ፤
“አይዞህ! ከአርባ አመት በሁዋላ የሚጠበቅ ነው “ ብሎ በረጅሙ ተነፈሰ፤
“አርባ አመት ያገለገለ አልጋ ነው እንዴ የሸጣችሁልኝ ?”
“እያወራሁ ያለሁት ስላንተ ነው! አጥንት ህክምና ጎራ ብለህ መገጣጠሚያህን ቼክ ብታስደርግ ይሻላል“
_________________________________________

                        ከአዳም ረታ ብዕር
Adam Reta - የአዳም ዘመንና ራዕይ አለማየሁ ገላጋይ ደራሲ አዳም ረታ ከሎሬት ፀጋዬ ገብረመድኅን የተለየ  ስነ-ስጽሑፋዊ ብሒል አለው፡፡ ፀጋዬ "የሕዝቡ ሙቀት ካልሞቀህ፤ በሕዝቡ ሕዝባዊነት ውስጥ ካልታቀፍክ የእሱን ሕይወት ...

                1962 ዓ.ም፡፡ እኔ ያኔ እድሜዬ አስራአራት አመት ነበር። ማርታ ትዳር ከመያዟ ሁለት አመት ቀደም ብሎ ማለት ነው። አንድ ቀን አባቴ አዲስ ኳስ ገዝቶልኝ እንድንሞክረው ፈልጌ ቤቷ ሄድኩ። የቤታቸው የፊትለፊት በር ስለተዘጋ እናቷ እንዳይሰሙኝ በቀስታ በጀርባ ያለውን የመኝታ ቤቷን በር ሳላንኳኳ በርግጄ ገባሁ። እንደገባሁ ግን ያጋጠመኝ የለመድኩት ነገር አልነበረም። ፈዝዤ ቀረሁ። አፏን በእጇ እየተመተመች ሮጣ አልጋ ላይ ቁጭ አለችና ራቁት ገላዋን ቶሎ ብላ በጋቢ ሸፈነች። ምን ያክል ደቂቃ ፈዝዤ እንደቆምኩ ዛሬ ላይ ትዝ አይለኝም።
“ደብሽ ና እዚህ ጋር ቁጭ በል፤ አስመሮም የገዛው ካሴት አለ እንስማው።” አለችኝ።
(አስመሮም በቤተሰብ የመጣላት እጮኛዋ ነው።)
ኳሴን እንዳቀፍኩ ብዙም ሳልቀርባት አልጋዋ ግርጌ ተቀመጥኩ። ትልቅ ልጅ መሆኗን ለመጀመሪያ ጊዜ አየሁ። ጥቂት ብትበልጠኝም ግን ልጅ ነበረች።
“ሠውነቴን በመጥፎ ሳሙና ታጥቤ አሳከከኝ።” አለችኝ።
መልስ አልሰጠኋትም።ጋቢውን ከትከሻዋ ወረድ አደረገችና ሳቅ ብላ አየችኝ። ምንም አልመለስኩም።
#ኳስህን አስቀምጥና እከክልኝ።;
ኳሷን እያስቀመጥኩ ሳለ ‘ከእከክልኙ’ ጎላ ባለ በሚያስጠነቅቅ ድምፅ በሩን እንድቀረቅረው አዘዘችኝ። በዝምታ ትእዛዟን ፈፀምኩ። የማከኩን ነገር ፈርቼ ዝም ብዬ በሩ ስር ቆምኩ።
ዛሬ ሁሉ ነገሯ ተለውጦብኛል። ፈገግ ብላ እያየችኝ ራሷን በመነቅነቅ እንድጠጋት ጠራችኝ። በቀስታ እየተራመድኩ ሄጄ አልጋው ጠርዝ ላይ አጠገቧ ተቀመጥኩ።....በደረቷ ተገልብጣ ግንባሯን ትራሱ ላይ አስደገፈችና ጀርባዋን ሰጠችኝ። በመንታ ከተጎነጎነው ፀጉሯ ላይ የግማሽ ጣት ርዝመት ያላት ጭድ አየሁ። ለምን እንደሆነ እንጃ ለአፍታ ትኩረቴን ሰረቀው።
ትእግስቷ አልቆ ኖሯል ዞር ብላ እጄን ወደ ትከሻዋ ሳበች። አይኖቼ ከጭዱ አልተነሱም። ስለ ሳሩ ልነግራት ፈልጌ ዞር ስል እጄ ግራ ጡቷ ላይ ነው። ዝም ብዬ አስቀመጥኩት። ምን ላድርገው!? አንገቴን ሰብሬ ወለሉን ማየት ጀመርኩ። ጡቷ ከእጄ ስር ያረገርጋል፤ ዞሬ ላያት አልደፈርኩም፤ አፍታ አለፈ፤ እጄን አፈፍ አድርጋ ያዘችኝ፤ እንደፈለገችው እንዲሆን ለቀኩላት።
ትንሽ እጇ እጄ መሀል እንደ ዳረጎት የምትሳም ነበረች። እጮኛዋ አስመሮም ከሚያስተምራት ሴትነቷ ደረት ላይ መንፈላሰስን አስተማረችኝ። በትንሽ ቀዳዳዋ አለም የሚፈጠርበትን ህዋ አየሁ። ትዳር የሚሉት ነገር ይዟት እስኪሄድ ድረስ ቤተሰቦቿ ሳይኖሩ፣ ትምህርት ሽፍት ሲገጥም በተመቸ ጊዜ ሁሉ የምላፋት አድባሬ ሆነች።
ከልጅነት አረንጓዴ መስክ ላይ ነቅላ፣ አባብላ ወደ አዋቂነት ካመጣቺኝ እለት ጀምሮ እስከዛሬ ከአይኔ የማትጠፋው በአፍረት ስሽኮረመምና ከአንገቷ ስር ተጠግቼ ስጋደም ፀጉሯ ላይ ያየኋት ጭድ ብቻ ናት። ሰርግ ሲሰረግና ስትዳር እዛው ጎረቤቷ ነኝና አልጋዬ ውስጥ ገብቼ ወፋፍራም እንባ አነባሁ። የአስመሮም ሚስት ሆና እየተጨፈረ ስትሸኝ፣ እንዴት እንዳማረባት ላያት በሰዎች መሀል ስቃኝ በአይኖቿ አይታኝ አንገቷን ሰብራ ፊቷን በእጇ ቀብራ አለቀች።፨
***
ከዓመታት በኋላ የቤቴ በር ተንኳኳ፤ በእንቅልፍ የወዛ ፊቴን እያሸሁ ወደበሩ አመራሁና ከፈትኩ። ማርታን ሳያት ደነገጥኩ።
“ቶሎ አትከፍትም እንዴ?
ከፍቼ ካስገባኋት በኋላ በሩን ዘግቼ እዛው ቆምኩ። “እንግዳ እንዲመጣብህ አትፈልግም መሠለኝ።” አለችኝ። ልቤን እንደማታውቅ።
“አሁን የምትመጪ አልመሠለኝማ!”
በዚያች እለት ብዙ ነገር ተጨዋወትን። ትዳር እንደደበራት አስመሮም ለስራ ተቀይሮ ክፍለ-አገር እንደሄደ ወዘተ.... ከጥቂት ጊዜ በኋላ ተያይዘን አልጋ ውስጥ ገባን።
የውስጥ ሱሪዋ ነጭና እጅግ ንፁህ ናት። ይሄ ለእኔ ትንሽነቴን የሚነግር ደውል መሠለኝ። ወደ አልጋው ጥግ ወረወረቻት። ገላዋ ከፊቴ ውሀ እንደተሞላ ፊኛ ያረገርጋል። ፊቴን አንገቷ ስር ቀበርኩ። ሸሚዟ ወደ ላይ ተገልባ ጡቶቿ አይኖቼ ስር ተከፈቱ።
.....የጡቶቿን ጫፎች ሜሮን እንደፈሰሰበት ጥቁር አካል ሆኖ አየሁት። ሁለታችንም ፍጥነት ውስጥ ነን።....እሷ በደፈረ እኔ በፈራ።
እግሮቿ እንደ ክንፍ ግራና ቀኝ ሲዘረጉ ልጅነቷን ሟጣ እንደገደለች ገባኝ።.
....አንገቷን እንደነከስኩ ፍስሀ አጥለቅልቆኝ ከአይኔ ውስጥ እምባዬ ፈነዳ።
ግራ እግሬን ጭኖቿ መሀል አድርጌ እርሷም ፊቷን ደረቴ ላይ አድርጋ... “እማዬ ብቻ ሳትሆን ብዙ ሰዎች በልጅነታችን እኔና አንተ የምንባልግ ይመስላቸው ነበር።
ከተጋባን ከአመታት በኋላ እንኳን ለአስመሮም እኔና አንተ የነበረንን ግንኙነት ነግረውታል። ወንድ የማላውቅ ልጃገረድ ሆኜ ቢያገኘኝም አመናቸው። የአስመራ ሰዎች፣ የአገሩ ሰዎች ስለሆኑ ብቻ ያምናቸዋል።”
 (አዳም_ረታ፦ “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ”)

______________________________________

                            "መመልከትም ጥበብ ነው!"
                                  ጌታሁን ሄራሞ

               በአጋር ፍለጋ ዘመንህ የቀጠርካት ልጅ ፀጉሯን አንጨባርራ እና አለባበሷን እንደነገሩ አድርጋ ካገኘችህ የሆነ መልዕክት እያስተላለፈች እንደሆነ ሳትነግርህ መረዳት አለብህ። የዕይታ ባህላችን ኋላ ቀር በመሆኑ ካልተነገረን ካልተወራ በቀር ድባቦችን በማየት ብቻ የማጣጣም ልምዳችን አነስተኛ ነው።
በፊልሙ ዓለም የዲያሎግ ድምፅ በግብዓትነት የገባው ዘግይቶ ነው...እ. ኤ. አ በ1920ዎቹ። ፊልሞች ጅምር ላይ በዕይታዊ ተግባቦት ላይ ብቻ የተመሠረቱ ነበሩ፤ ከነዚህም ውስጥ “The Great Train Robbery, Metropolis, and The Battleship Potemkin” በምሣሌነት ይጠቀሳሉ።
These films were based on non-dialog techniques. Hence Communication was effected visually. የድምፅ ግብዓት ወደ ፊልሙ ዓለም በገባ ጊዜ በተለይም እንግሊዞቹ ተቃውመው ነበር፤ ምክንያታቸው የተመልካቾች ዕይታዊ ክህሎት በዲያሎግ ይሸራሸራል የሚል ነበር። የፊልም ጥበብ ከዕይታ ይልቅ ወደ ዲያሎግ ካመዘነ ዘርፉ ልብ ወለድን ከማንበብ እምብዛም የሚለይ አይሆንም ማለታቸው ነበር።
በፊልም እንዱስትሪ ዕይታዊ ተግባቦት ዕውን የሚሆንባቸው አምስት ያህል መንገዶች በዋናነት ይጠቀሳሉ። ከነዚህም ውስጥ እንቅስቃሴና ቀለም በግንባር ቀደምትነት ይቀመጣሉ። በድምፅ አልባ እንቅስቃሴ ብዙ መልዕክት ማስተላለፍ ይቻላል፣ ቀለምም በዝምታ መልዕክትን የማስተላለፍ አቅም አለው።
በተለይም በዘርፉ ልምድና ዕውቀት ያካበቱ የፊልም ዳይሬክተሮች፣ ሲኒማቶግራፈርስና ከለርስቶች “Non -Verbal” በሆነ ስልት የታዳሚን ስሜት ለመንካት የሚያደርጉትን ጥረት ያስተዋለ ተመልካች ፊልም መስራት ብቻ ሳይሆን መመልከትም ጥበብ እንደሆነ ለመረዳት አያቅተውም።
ትናንት ከላይ በዘረዘርኳቸው በተለይም በቀለም ዕይታዊ ተግባቦት ዙሪያ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ አለ የሥነ ጥበብ ት/ቤት እንደ መንደርደሪያ ጥሩ የውይይት ጊዜ ነበረን። በፕሮግራሙ ላይ ልምዴንና ዕውቀቴን እንዳካፍል የጋበዘኝ በአዲስአበባ ዩኒቨርሲቲ የትያትር ጥበባት ረዳት ፕሮፌሰሩ ተስፋዬ እሸቱ ነው። አመሠግናለሁ።


ናይኪ ለ5ኛ አመት በአፍሪካውያን የሚወደድ አፍሪካዊ ያልሆነ ብራንድ ተብሏል

            በቴሌኮም ዘርፍ የተሰማራው ኤምቲኤን ብራንድ አፍሪካ የተባለው ተቋም ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው የ2022 የፈረንጆች አመት በአፍሪካ እጅግ ተወዳጅ የሆኑ የንግድ ምልክቶች ዝርዝር ውስጥ ከአፍሪካ ኩባንያዎች የ1ኛ ደረጃን መያዙ ተነግሯል፡፡
የናይጀሪያው ዳንጎቴ በበኩሉ ተቋሙ ለ12ኛ ጊዜ ባለፈው ረቡዕ በናይጀሪያዋ ሌጎስ በተከናወነ ስነስርዓት ይፋ ባደረገው አመታዊ ሪፖርቱ፣ የአመቱ ምርጥ 100 በአፍሪካ እጅግ ተወዳጅ ብራንዶች ዝርዝር ውስጥ በምርጥ ተወዳጅ የአፍሪካ ኩራት ኩባንያ ዘርፍ የ1ኛ ደረጃን ሲያገኝ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ እና ኤምቲኤን ይከተላሉ፡፡
በአፍሪካ እጅግ ተወዳጅ አፍሪካዊ ያልሆነ ኩባንያ ዘርፍ ላለፉት ተከታታይ አራት አመታት ቀዳሚነቱን ይዞ የዘለቀው ናይኪ ዘንድሮም በተወዳጅነቱ ቀዳሚው ሲሆን፣ አዲዳስ እና ሳምሰንግ ሁለተኛና ሶስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡
በአፍሪካ ተወዳጅ ከሆኑ 100 ብራንዶች መካከል 83 ያህሉ አፍሪካዊ ያልሆኑ ኩባንያዎች መሆናቸውንም የተቋሙ ሪፖርት ያሳያል፡፡ በእጅጉ ተወዳጅ አፍሪካዊ ሚዲያ ዘርፍ ደግሞ ዲኤስቲቪ እንደ አምናው ሁሉ ዘንድሮም አንደኛ ደረጃን ሲይዝ፣ ቢቢሲ እና ሲኤንኤን ይከተሉታል፡፡ በፋይናንስ አገልግሎቶች ዘርፍ ደግሞ፣ ጂቲ ባንክ፣ ኢኮ ባንክ እና ኢኩቲ ባንክ ከአንደኛ እስከ ሶስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡


በ500 ቢሊዮን ዶላር ወጪ ሙሉ ለሙሉ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተንቆጠቆጠች አዲስ ከተማ በመገንባት ላይ የምትገኘው ሳዑዲ አረቢያ፤ በከተማዋ የምትሰራቸው መንትያ ህንጻዎች በግዝፈታቸው አዲስ የአለም ክብረ ወሰን እንደሚያስመዘግቡ አስታውቃለች፡፡
ኒኦም የሚል ስያሜ በተሰጣትና በግንባታ ላይ በምትገኘው አዲሷ የሳዑዲ አረቢያ ግዙፍ ከተማ የሚገነቡት እነዚህ መንትያ ሰማይ ጠቀስ ህንጻዎች ከ500 ሜትር በላይ ቁመት እንደሚኖራቸውና ወደ ጎንም በአስርት ማይሎች ስፋት እንደሚኖራቸው የዘገበው ብሉምበርግ፤ ከቀይ ባህር ዳርቻ አካባቢ የሚሰሩት ህንጻዎች ለመኖሪያ፣ ለንግድና ለቢሮ አገልግሎት እንደሚውሉ መነገሩን አስነብቧል፡፡
በአለማችን አራተኛው ሰማይ ጠቀስ ህንጻ የሆነውና 601 ሜትር ቁመት ያለው አብራጅ አልቤት ህንጻ መገኛ የሆነችው ሳዑዲ አረቢያ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተሟላችዋንና ለአለማቀፍ ቱሪስቶች መናኸሪያ እንድትሆን ያሰበቻትን ኒኦም ከተማ ለመገንባት ማቀዷን ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ያደረገችው በ2017 ጥቅምት ወር ላይ እንደነበርም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በአሁኑ ወቅት በአለማችን እጅግ ረጅሙ ህንጻ በዱባይ የሚገኘውና 828 ሜትር ቁመት ያለው ቡርጂ ከሊፋ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፣ ሳዑዲ አረቢያ በ2013 ላይም ሌላ ከዚህ ህንጻ የሚረዝም ጂዳ ታወር የተባለ ህንጻ መገንባት መጀመሯን ጨምሮ አስታውሷል፡፡

በአለማቀፍ ደረጃ እየተስፋፋ የሚገኘው የዝንጆሮ ፈንጣጣ እስካለፈው ረቡዕ ድረስ በ30 የአለማችን አገራት መገኘቱንና በድምሩ ከ550 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱን የአለም የጤና ድርጅት ያስታወቀ ሲሆን፣ በ7 የአፍሪካ አገራት የተገኘው ቫይረሱ በአህጉሪቱ 1 ሺህ 400 ያህል ሰዎችን አጥቅቷል ተብሎ ይገመታል፡፡
በድርጅቱ የዝንጆሮ ፈንጣጣ በሽታ መከላከል የቴክኒክ ቡድን ሃላፊ የሆኑት ሮሳሙንድ ሊዊስን ጠቅሶ ሲኤንኤን እንደዘገበው፤ ቫይረሱ ከዚህ ቀደም ታይቶባቸው በማያውቃቸው በርካታ አገራት በብዛትና በፍጥነት መገኘት መጀመሩ ያልተለመደና አሳሳቢ ጉዳይ ነው።
ቫይረሱ በመላው አለም የሚገኝበት የስጋት ደረጃ መካከለኛ ተብሎ የሚነገር መሆኑንና በአሁኑ ደረጃ አለማቀፍ ወረርሽኝ ተብሎ የሚጠራበት ሁኔታ ላይ አለመሆኑን የጠቆመው ድርጅቱ፤ ምናልባትም ወደ አደገኛ ደረጃ ሊያድግ የሚችለው ወደ ህጻናት በስፋት የሚዛመት ከሆነ ነው ማለቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ የዝንጆሮ ፈንጣጣ ቫይረስ እንደገባባቸው የተረጋገጡ አገራት ላይቤሪያ፣ ዲሞክራቲክ ኮንጎ፣ ናይጀሪያ፣ ካሜሮን፣ ኮንጎ ብራዛቪል፣ መካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክና ሴራሊዮን መሆናቸውን ያስታወቀው ድርጅቱ፤ ከእነዚህ አገራት መካከልም በኮንጎ 9 በናይጀሪያ ደግሞ አንድ ሰው ለሞት መዳረጉን አመልክቷል፡፡


 በትምባሆ ልማት 600 ሚ. ዛፍ፣ 200 ሺህ ሄክታር መሬትና 22 ቢ. ቶን ውሃ ይባክናል

             በመላው አለም በየአመቱ ከ8 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በትምባሆ ምክንያት ለሞት እንደሚዳረጉና አብዛኞቹ ሞቶች የሚከሰቱትም በአለማችን ከሚገኙ ትምባሆ አጫሾች መካከል 80 በመቶው በሚገኙባቸው መካከለኛና ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው አገራት መሆኑን ሰሞኑን የወጣ አለማቀፍ ሪፖርት አመልክቷል፡፡
ትምባሆ በአብዛኛው የሚለማው መካከለኛና ዝቅተኛ ገቢ ባላቸው አገራት መሆኑንና በአገራቱ ለምግብ ሰብሎች ልማት ይውል የነበረ ከፍተኛ መጠን ያለው ሃብት እንደሚባክን የጠቆመው የአለም የጤና ድርጅት ያወጣው አለማቀፍ ሪፖርት፣ በትምባሆ ልማት ሳቢያ በመላው አለም በየአመቱ 600 ሚሊዮን ያህል ዛፎች እንደሚጨፈጨፉ፣ 200 ሺህ ሄክታር መሬት እና 22 ቢሊዮን ቶን ውሃ እንደሚባክንም አመልክቷል፡፡
ከትምባሆ ጋር በተያያዘ በየአመቱ ወደ አየር የሚለቀቀው በካይ ካርቦንዳይኦክሳይድ 84 ሚሊዮን ቶን ያህል እንደሚደርስና የትምባሆ ምርቶች ከ7000 በላይ መርዛማ ኬሚካሎችን የያዙ እንደመሆናቸውና ተረፈ ምርታቸው ብዙ እንደመሆኑ በአካባቢ ብክለት ሚናቸው ከፍ ያለ እንደሆነም አመልክቷል፡፡


Page 6 of 612