Administrator

Administrator

Saturday, 03 October 2020 13:12

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

  አገሬን ፋና ላምሮት ላይ አየኋት፤ ፈራኋትም
                          (በድሉ ዋቅጅራ)


         ለወትሮው ሪሞት ጥሎኝ ካልሆነ የፋና ላምሮትን የድምጻውያን ውድድር አልከታተልም፡፡ ትላንት መጨረሻውን አየሁት፡፡ ውጤቱ ከታወቀ ጀምሮ የተወዳዳሪዎቹ አካባቢ ሰዎች፣ በተለመደው መንገድ ጎጥ ለይተው፣ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ውጊያ ገጥመዋል፡፡ አንዳንዶቹም ለሰፈራቸው ተወዳዳሪዎች የሽልማቱን ያህል ገንዘብ አዋጥተን እንሰጣለን እያሉ ነው፡፡ ይህ አይደንቅም፣ ቅኝታችን ሁሉ የጎጥ ነው፡፡ በጎጥ ሰው በሚገደልበት ሀገር፣ በጎጥ መሸለም ከጽድቅ ይቆጠራል፡፡ ሰዎች ስለዚህ ነገር ሲያወሩ ያሳዝነኛል፡፡
ትልቁ ልናወራበት፣ ልናወግዘው የሚገባው ጉዳይ፣ ፋና የህዝብን ድምጽ የተጠቀመበት መንገድ ነው፡፡ ለ27 አመታት በድብቅ በአስተዳዳሪዎቹ እየታዘዘ ያካበተውን ልምድ፣ በቀጥታ ስርጭት ሲጠቀምበት ማየት፣ ተስፋ ማስቆረጥ ብቻ አይደለም - ያስፈራል፡፡
እውን ቴሌ ለስድስት ተወዳዳሪዎች የሚሰጥ ድምጽ መሰብሰብ አቅቶት ነው? እንዳሉት አቅቷቸው ከሆነ ለምን እስከደረሱበት ደረጃ ያለውን አልወሰዱም? እኔ እስካየሁት እንኳን በቴሌቪዥን ስክሪን ላይ ከፍተኛው 26 000፣ ዝቅተኛው 5000 ነበር፡፡ ለምን ችግር ካለ ሌላ ጊዜ አይካሄድም? መልሱ ቀላል ነው፤ እነሱ የህዝብ ድምጽ አያስጨንቃቸውም፤ ለእነሱ የህዝብ ድምጽ ፕሮፓጋንዳና  የገቢ ምንጭ ነው፡፡ ያሳዝናል፡፡ ለመሆኑ ፋናና ቴሌ ስንት ስንት ሚሊዮን ደረሳቸው? ፋና 2ኛ እና 3ኛ ለወጡ ተወዳዳሪዎች እዚያው ላይ ሽልማት ማዘጋጀቱን ስናይ፣ ገቢው ምን ያህል እንዳስፈነደቃቸውና ስሜታዊ እንዳደረጋቸው መገመት አያስቸግርም፡፡ ፋና ያላግባብ የሰበሰበውን  የህዝብ ገንዘብ መመለስ አለበት፤ በንቀት ለወረወረው የህዝብ ድምጽም በግልጽ ህዝብን ይቅርታ መጠየቅ ይገባዋል፡፡
ሀገሬ ውስጥ ምርጫ ከተጀመረ አንስቶ ድምጽ ይጭበረበራል፤ ህዝብ ድምጼን ብሎ ይነሳል፤ በዚህ የተነሳ ሰዎች ይሞታሉ፡፡ በፋና የተደረገው ይኸው ነው፤ ከህዝብ ድምጽ ገንዘብ መሰብሰብ ጀመረ፣ ገንዘቡን ወስዶ ድምጹን አይናችን እያያ ወረወረው፡፡ በዚህ የተነሳ ዛሬ በማህበራዊ ሚዲያ ጦርነት ተጀመረ፡፡ .በመሰረቱ እኔ ስድስቱምን ተወዳዳሪዎች ወድጃቸዋለሁ። በእርግጠኝነት ማሸነፍ አለበት የምለው አልነበረኝም፡፡ በዳኞችና በህዝብ ድምጽ የሚያሸንፈውን ለማወቅም ጓጉቼ ነበር፡፡ የሆነው ግን እንዳያችሁት ነው፡፡
.ሁለት ጥያቄ አለኝ!
አንደኛ፣ ለዲሞክራሲ ግንባታና ለህዝብ ድምጽ መከበር ታላቁን ድርሻ የሚጫወቱት የብዙኃን መገናኛዎች ናቸው፡፡ እንደ ፋና ያሉ ከሀያ ሰባት አመት በሽታ ያላገገሙ ተቋማትን ይዘን (እኔ አሁን ሌሎቹም ተቋማት ተመሳሳይ ናቸው የሚል አመለካከት እያሳሰበኝ ነው)፣ እንዴት ነው የህዝብ ድምጽ የሚከበርበት ዲሞክራሲያዊ ምርጫ የምናካሂደው? ያስፈራል፡፡
ሁለተኛ፣ በየአካባቢው፣ ‹‹እገሌ  (የጎጣችን ተወዳዳሪ) ነበር ማሸነፍ ያለበት›› ብሎ ከመሟገትና በህዝብ ድምጽ ላይ ከተፈጸመው ንቀት የትኛው ነው መሰረታዊ? አንድ ሰው እንደሚያሸንፍ ይታወቅ ነበር እኮ! ውሳኔው ተቀባይነት እንዳያገኝ ያደረገው የህዝብ ድምጽ አለመከበሩና እስኪቋረጥ ድረስ ከፍተኛ ድምጽ ያገኙ ተወዳዳሪዎች አለማሸነፋቸው ነው፡፡ (በነገራችን ላይ ከፍተኛ የህዝብ ድምጽም አግኝተው ሊሸነፉ ይችሉ ይሆናል፤ የህዝብ ድምጽ ምን ያህል ዋጋ እንደተሰጠው አላውቅም) ያም ሆነ ይህ ግን የህዝብ ድምጽ አልተከበረም፡፡ በአጠቃላይ የህዝብ ድምጽ አለመከበር ነው ችግሩን የፈጠረው፤ እና ይህ አያሳስብም? ነገ በድምጻችን መንግስታችንን መምረጥ ስለመቻላችን ምን ዋስትና አለ? እባካችሁ፤ እንደ ህዝብ ትልቁን ጥያቄ ቀድመን እንመልስ፡፡



   በአለማችን ታሪክ በአይነቱ የመጀመሪያው እንደሆነ የተነገረለት የጠፈር የፎቶ ኢግዚቢሽን፣ ከመሬት በ130 ሺህ ጫማ ርቀት ላይ በሚገኝ የጠፈር አካባቢ ውስጥ መጀመሩን ብሪትሽ ጆርናል ኦፍ ፎቶግራፊ ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
የአለማችንን ማህበረሰቦች የተለያዩ የህይወት ገጽታዎች የሚያስቃኙና በዋናነት “ግለኝነት፣ ማህበረሰብ፣ አንድነት” በሚል መርህ ላይ ያተኮሩ 400 ያህል የተለያዩ ፎቶግራፎች የተካተቱበት ይህ ኢግዚቢሽን፣ "1854 ሚዲያ" በተባለው ተቋም አማካይነት ከጠፈር ላይ ተቀርጾ በቅርቡ በፊልም ለተመልካቾች እንደሚቀርብ ተነግሯል።
45 ደቂቃ እርዝማኔ እንዳለው የተነገረለት የኤግዚቢሽኑ ሙሉ ፊልም በመጪወ ማክሰኞ ተሲያት ላይ በድረገጽ አማካይነት በቀጥታ ለተመልካቾች እንደሚተላለፍ የጠቆመው መረጃው፣ በኢግዚቢሽኑ ለእይታ የበቁት 400 ፎቶግራፎች የተመረጡት ፖርትሬት ኦፍ ሂዩማኒቲ ለተሰኘው አለማቀፍ የፎቶግራፍ ውድድር ከግለሰቦችና ከተቋማት ከተላኩት ፎቶግራፎች ውስጥ እንደሆኑም አክሎ ገልጧል።


• በሁሉም ውድድሮች 20 ጊዜ ተገናኝተው ቀነኒሳ በ13 ሲያሸንፍ ኪፕቾጌ በ7 ድል ቀንቶታል፡፡ ቀነኒሳ ትራክ ላይ 11 ጊዜ ሲያሸንፍ ኪፕቾጌ በ4        ማራቶኖች ተገናኝተው ሁሉንም ድል አድርጓል፡፡
     • በሩጫ ዘመናቸው ቀነኒሳ 116 ውድድሮችን አሸንፏል፤ከ1,889,563 ዶላር በላይ ከሽልማት ገንዘብ አግኝቷል፡፡ ኪፕቾጌ 69 ውድድሮችን         አሸንፏል፤ከ2,112,540 ዶላር በላይ ከሽልማት ገንዘብ አግኝቷል፡፡
     • ቀነኒሳ በሁሉም ውድድሮች 31 ሜዳልያዎች (26 የወርቅ፤3 የብርና2 የነሐስ)  ኪፕቾጌ በሁሉም ውድድሮች 17 ሜዳልያዎች (11 የወርቅ፤4 የብርና         2 የነሐስ) ሰብስበዋል፡፡


            ከሳምንት በኋላ በሚካሄደው 40ኛው የለንደን ማራቶን ላይ ኢትዮጵያዊው ቀነኒሳ በቀለና ኬንያዊው ኤሊውድ ኪፕቾጌ ይገናኛሉ። ሁለቱ የረጅም ርቀት የምንግዜም ምርጥ ሯጮች በማራቶን ውድድር ሲገናኙ ለአምስተኛ ጊዜ ሲሆን አስቀድመው በተገናኙባቸው 4 ማራቶኖች ኪፕቾጌ አሸናፊ ሆኗል፡፡
በዓለም አቀፍ ኩባንያቸው ግሎባል አትሌቲክስ ስር ሁለቱንም አትሌቶች በማናጀርነት የሚያገለግሉት  ጆስ ሄርማንስ በሁለቱ ምርጥ አትሌቶች መገናኘት የተደሰቱ ሲሆን  ለሚመዘገበው ውጤት መጓጓታቸውን ሌትስ ራን ድረገፅ በዘገባው አትቷል፡፡ ጆስ ሄርማንስ እንደተናገሩት  ከመደበኛው የለንደን ማራቶን ድባብና መሮጫ በተለየ በተዘጋጀው ጎዳና ላይ መወዳደራቸው ፈጣን ሰዓት የሚመዘገብበትን እድል የሚያሰፋው ቢሆንም፤ የዓለም ሪከርድን የሚሰበርበት ሁኔታ ግን የሚያጠራጥር ነው፡፡ ወደ ማራቶን ውድድር ከገቡ በኋላ በአሜሪካው የስፖርት ትጥቅ አምራች ኩባንያ ናይኪ ስፖንሰር ስር ያሉት ቀነኒሳ እና ኪፕቾጌ ኤንኤን ራነኒንግ በሚል ፕሮጀክት ባንድ ማልያ የሚሮጡ ናቸው፡፡
 በኮሮና ሳቢያ የተፈጠረው የልምምድ መስተጓጎልና  የአትሌቶቹ ወቅታዊ ብቃት በሪከርድ ሰዓት ለመሮጥ እንደማያመች ነው የሚገለፀው፡፡ እንግሊዛዊው የረጅም ርቀት ሯጭ ሞፋራህ በውድድሩ አሯሯጭ ሆኖ እንደሚሰለፍ እየተገለፀ ሲሆን ማራቶኑ በኮሮና ወረርሽኝ የዓለም ስፖርት ለወራት ከተቋረጠ በኋላየሚካሄድ ትልቅ ውድድር በመሆኑ ስኬቱ የዓለምን ልዩ ትኩረት የሚስብ ይሆናል፡፡
የለንደን ማራቶን አዘጋጆች ለውድድሩ 1.9 ኪሜትር ርዝማኔ ያለውና እንደ ቀለበት የሚዞር የመሮጫ ጎዳና አዘጋጅተዋል፡፡ ሙሉ የማራቶን ርቀቱን ለመሸፈን ተሳታፊ አትሌቶች 22 ጊዜ ቀለበታማ ጎዳናውን መዞር ይኖርባቸዋል። ዘንድሮ ብዙሃኑን የሩጫ ተሳታፊዎች የማያካትተው ውድድሩ በመንገድ ላይ ደጋፊዎችም አይኖሩትም፡፡
የመሮጫው ጎዳና በሴንት ጀምስ ፓርክ ዙርያ የሚሽከረከር ሲሆን የአካባቢው የአየር ሁኔታ በብዝሃ ህይወት የደገፈ፤ የኦሎምፒክ መስፈርትን የሚያሟላ የፎርሙላ ዋን እና የኪሪኬት ስፖርቶች መናሐርያ እንደሆነ ታውቋል፡፡ ‹‹በበርካታ የተለያዩ ሁኔታዎች ላይ ለወራት ስንሰራ ቆይተናል፡፡
የሯጮቻችንን፣ የበጎ አድራጎት ድርጅቶቻችንን፣ የስፖንሰሮቻችንን፣ የበጎ ፈቃደኞቻችንን፣ የህክምና ባለሙያዎቻችንን  እና የከተማችንን ጤና እና ደህንነት ማስጠበቅ ሁል ጊዜ ቅድሚያ የምንሰጠው ነው፡፡›› በማለት የውድድሩ ዲያሬክተር ሁግ ብራሸር ለዎርልድ አትሌቲክስ አስተያየት ሰጥተዋል፡፡
የዓለም ማራቶን ሪከርድን የያዘው ኤሊውድ ኪፕቾጌ የለንደን ማራቶን ከመደበኛው ወቅት በ2 ወራት መሸጋሸጉ የዝግጅት ሁኔታዎችን እንዳስተጓጎለበት ተናግሯል፡፡ ‹‹አስቀድሜ ያቀድኳቸው ነገሮች ፈርሰውብኛል፡፡ እንደፈለግኩ በነፃነት ልምምዶችን እየሰራሁ አልነበረም፡፡ ለብቻ ስልጠና ማድረግ  ተፈታትኖኛል፡፡ ይህም በሁሉም የሰው ልጆች ያጋጠመ ተመሳሳይ ሁኔታ ነው፡፡ ሁላችንም ቅድሚያ የምንሰጠው ነገር ደህንነትን መጠበቅ ነው›› ብሏል፡፡ ከቀነኒሳ እና ከኪፕቾጌ ባሻገር በዘንድሮው ውድድር በሁሉም ፆታዎች ምርጥ የማራቶን ሯጮችም ተሳታፊዎች ናቸው። በወንዶች ምድብ ከ2 ሰዓት 5ደቂቃዎች በታች የገቡ ስምንት አትሌቶች ተሳታፊዎች ሲሆኑ ከእነሱም ማከከል በ2019 በተካሄደው የለንደን ማራቶን ሁለተኛ እና ሶስተኛ ደረጃ ያገኙት ኢትዮጵያውያኑ ሞሰነት ገረመው እና ሙሌ ዋሲሁን ይገኙበታል፡፡ ሲሳይ ለማና፤ ታምራት ቶላና ሹራ ኪታታ ሌሎች የኢትዮጵያ ማራቶኒስቶች ናቸው፡፡ በሴቶች ምድብ በለንደን ማራቶን ላይ ከፍተኛ ትኩረት ያገኘችው ኬንያዊቷ ብርጊድ ኮሴጊ ናት፡፡ ተፎካካሪዎቿ የማራቶኑን ርቀት ከ2 ሰዓት ከ20 ደቂቃዎች በታች የገቡ 5 አትሌቶች ሲሆን፤ በ2019 የቫሌንሺያን ማራቶን ያሸነፈችው ሮዛ ደረጄ እንዲሁም በ2019 የአምስተርዳም ማራቶንን ያሸነፈችው ደጊቱ አዝመራው የሚጠበቁ ሲሆን አሸተ በክረና አለም መገርቱም ሌሎቹ ኢትዮጵያውያን ተሳታፊዎች ናቸው፡፡
በለንደን ማራቶን ታሪክ የኬንያ አትሌቶች በብዛት በማሸነፍ ከኢትዮጵያ ብልጫ አላቸው። ባለፉት 39 የለንደን ማራቶን ውድድሮች በወንዶች ምድብ ኬንያውያን 15 ጊዜ ያሸነፉ ሲሆን ኤሊውድ ኪፕቾጌ በ2015 በ2016 በ2018 እና በ2019 ለአራት ጊዜ በማሸነፍ ከፍተኛውን ውጤት አስመዝግቧል፡፡ በወንዶች ምድብ ከኢትዮጵያውያን ያሸነፉት በ2003 ገዛሐኝ አበራ እንዲሁም በ2010 እና በ2013 እኤአ ፀጋዬ ከበደ ናቸው፡፡ በሌላ በኩል በሴቶች  የኬንያ አትሌቶች 12 ጊዜ ማሸነፍ የቻሉ ሲሆን በ2001 ደራርቱ ቱሉ በ2010 አሰለፈች መርጊያ እንዲሁም በ2015 ትዕግስት ቱፋ ያሸነፉ ኢትዮጵያውያን ናቸው፡፡

   ‹‹….ልጄ በድንገት ከምሽቱ አራት ሰአት ላይ ይደውል ልኛል፡፡ እኔም …..ሄሎ….ስል ….. እማዬ….እማዬ…ድረሽልኝ…ብሎ ስልኩን ዘጋው፡፡ እኔም በምሽት መኪናዬን አስነስቼ እየበረርኩ ከልጄ ቤት ደረስኩ። ….ቤቱ በጭንቅ ተይዞአል፡፡ ….ምንድነው ጉዱ …አልኩ፡፡ ለካስ የልጄ ሚስት እናት ኮሮና በአገር ደረጃ መኖሩ ስለተነገረ እና በይበልጥ ደግሞ በየሆስፒታሉ እና ጤና ጣቢያው ቫይረሱ ሊተላለፍ ስለሚችል ልጄ ወደዚያ አትሄድም…ከቤት መውለድ አለባት። እኔ ማዋለድ የሚያውቁ ሴት አመጣለሁ…እናንተ ግን ከቤት እንዳትወጡ የሚል ትእዛዝ ሰጥተው ሄደዋል … ተባልኩ….፡፡ ልጅትዋ በምጥ ተይ ዛለች። ባለቤትዋን(ልጄ) ….አንተ መኪናህን አስነስተህ ወደ ሆስፒታል አትወስዳትም እንዴ….ስለው… ልጄን ከቤት ይዘህ እንዳትወጣ ብለው ስላስጠነቀቁኝ ፈራሁ ይለኛል። እኔም …ልጅቱን ተነሽ እንሂድ ስላት…እሺ እማማ… ስትለኝ…አማቼ ሳይመጡ ልጅቱን ይዤ ወደጤና ተቋም በረርኩ፡፡ ጤና ጣብያው በተገቢው ሁኔታ ጥንቃቄ በተሞላበት መንገድ ልጃችንን ሴት ልጅ አሳቀፈልን…››
በ2012 ይህ አምድ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ለንባብ ካላቸው አንዱን ለትውስታ ነበር ያስነበብናችሁ። በ2012 አጋማሽ በወረርሽ ደረጃ በአገራችን መከሰቱ የተነገረለት COVID-19 ዛሬም አለምን እንዳስጨነቀ ይገኛል፡፡ ሕመሙን ለመከላከል ሲባል የወጡ መመሪያዎችን በመ ተግበሩ ረገድ በትክክለኛውም ይሁን በተሳሳተ መንገድ እንደየሰው አረዳድ ብዙዎች ወትሮ ያደርጉት ከነበረው እንቅስቃሴያቸው ስለተገደቡ ለሕይወት አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችን ለማግኘት አለመቻልን የተለያዩ ጥናቶች ያስረዳሉ፡፡ በተለይም ወደ ሆስፒታል መሄድን ፈርተው በቤት ውስጥ መውለድን የመረጡ ብዙዎች መሆናቸውን ለመገንዘብ ተችሎአል።
አንዲት ወጣት ወላድ የሰጠችውን አስተያየትም ለንባብ ማለታችን ይታወሳል፡፡
‹‹…ጎረቤቶቼ እንዲህ ነበር ያሉኝ፡፡ ….በጭራሽ ወደ ጤና ተቋም እንዳትሄጂ…ለመውለድ ብለሽ ከዚያ ብትሄጂ በኮሮና ቫይረስ ትያዣለሽ…የሚል ነበር ንግግራቸው፡፡ ይልቁንስ…አሉ ጎረቤ ቶች…ከቤትሽ ብትወልጂ የኮሮና ቫይረስም ሳይይዝሽ በሰላም ልጅሽን ታቅፊያለሽ የሚል ነበር ምክራቸው…እኔ ግን ከባለቤቴ ጋር ተማክሬ ወጤና ጣቢ በመሄዴ የመጀመሪያ ልጄን በሰላም ወልጃለሁ፡፡ በእርግጥ ጎረቤቶቼም ሆኑ ቤተሰቦቼ  ሊጎበኙኝ መምጣት ባለመቻላቸው አዝኛ ለሁ…ግን ደግሞ ለእነሱም ለእኔም ጥንቃቄ በማድረጋቸው ትክክል መሆኑን እረዳለሁ፡፡›› ነበር ያለችው፡፡
በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ፡፡ በቤት ውስጥ በባህላዊ መንገድ ልጅን መውለድና ከዚህ ጋር በተያያዘም በሚከሰቱ የጤና ችግሮች ሞቶች እንደሚኖሩ ይገመታል፡፡  
ያልታቀደ እርግዝናን ለመከላከል የሚያስችሉ መከላከያዎችን ለመው ሰድ እንዲሁም ሳይፈለግ የተጸነሰውን ጽንስ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለማቋረጥ የሚያስችሉትን አገልግሎቶች ለመጠቀም ሰዎች በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ወደ ጤና ተቋማቱ ለመሄድ ስለማይደፍሩ ከነችግሩ በቤታቸው መታቀባቸው ውጤቱ አስፈሪ ነው፡፡
በ Covid-19  ምክንያት በአለም አቀፍ ደረጃ ሚሊዮኖች ያልታቀደ እርግዝናን ለማስወገድና ያልታቀደ እርግዝናን አስቀድሞ ለመከላከል የሚያስችሉ የእርግዝና መከላከያዎችን ለማግኘት አልቻሉም፡፡
ምንጭ….Guttmacher Institute
ሌላው ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በአለም ላይ የሚስተዋለውና እንደ ትልቅ ችግር የሚቆጠረው የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ነው፡፡
ከInternational Food policy Research Institute-- በተገኘው መረጃ Derek Headey እና Marie Ruel እንደሚሉት፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአለም አቀፍ ደረጃ ለሚኖረው የተመጣጠነ ምግብ እጦት ትልቅ አስተዋጽኦ አለው፡፡ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት በምን ምክንያት ይከሰታል ብለን ስናስብ ይላሉ ባለሙያዎቹ…..
ሰዎች ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በፊት ይሰሩት ከነበረው ስራ መገለል ወይንም ይሰሩት የነበረው ስራ በወረርሽኙ ምክንያት ገቢ የማያስገኝ በመሆኑ እንዲቋረጥ በመሆኑ የገቢ መቀነስ ወይንም መቋረጥ ሲከሰት፤
በኮሮና ቫይረስ ላለመያዝ በተቻለ መጠን በቤት ቆዩ በሚለው መመሪያ መሰረት በተለ ይም ገቢያቸው ዝቅተኛ የሆኑት ሰዎች በቤታቸው ቢቆዩ ለራሳቸው የሚሆን ነገር የማያ ገኙ መሆኑ እና አቅም ያላቸው ሰዎች ደግሞ በቤታቸው በመቆየታቸው ምክንያት ገበያ ዎች ስለሚቀዘቅዙ እና የእለት ፍላጎቶችን ሸጠው የሚጠቀሙ ሰዎች በመቸገራቸው፤
በመንገድ ላይ የሚሸጡ ምግቦችን ደፍሮ የሚገዛቸው ተጠቃሚ በመቀነሱ፤
በትምህርት ቤቶች የትምህርት ስርአቱ ለጊዜው ስለተቋረጠ የምግብ አቅርቦትም አብሮ በመቋረጡ፤ እና በመሳሰሉት ምክንያቶች በተለይም በዝቅተኛ ኑሮ ደረጃ ላይ የሚኖሩ ሰዎች የተመጣጠነ ምግብ ማግኘት ሊያቅታቸው ይችላል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ አንዳንድ የጤና ተቋማት ከተመጣጠነ ምግብ አቅርቦት ጋር የተያያዘ አገል ግሎት ይሰጡ የነበሩ ከሆነ የተመጣጠነ ምግብ እጥረቱ ላይከሰት እንደሚችል ጥናት አቅራቢ ዎቹ ይገልጻሉ፡፡ ለምሳሌም የእርግዝና ክትትል፤የተመ ጣጠነ ምግብ አቅርቦት፤ የህጻናትን ተቅማጥ መከላከልና ድጋፍ ማድረግ በተመለከተ በሚዘረጉ ፕሮግራሞች፤ኢንፌክሽን፤እና የተ መጣጠነ ምግብ እጥረት ያለባቸውን የኮሮና ቫይረስን ከመከላከል ጋር ተያይዞ ድጋፉ የሚቀጥል ከሆነ ችግሩ ብዙም አይስተዋልም፡፡
ሌላው የአለም የጤና ድርጅት ለንባብ ያቀረበው ከቤተሰብ እቅድ ዘዴ አገልግሎት ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጥያቄዎች መኖራቸውንና ለእነሱም የሰጠውን መልስ የሚመለከት ነው፡፡ ሁለት ጥያቄዎችንና መልሶችን እነሆ…
1/ የ COVID-19 ወረርሽኝ ታማሚ በምንሆንበት ወቅት ያልተፈለገ እርግዝናን መከላከያ መጠቀም ይቻላልን?
ማንኛውም በባለሙያ የሚታዘዝ ዘመናዊ የመከላከያ ዘዴን የኮሮና ቫይረስ ታማሚ በሚሆኑበት ወቅት ማቋረጥ አይገባም፡፡ ልክ እንደወትሮው መጠቀም ይቻላል፡፡ በእርግጥ ልጅ ከወለዱ ገና ስድስት ወር ገደማ ከሆነ እና አንዳንድ ሕመሞች ማለትም የስኩዋር ሕመም፤ከፍተኛ የሆነ የደም ግፊት፤ የጡት ካንሰር፤የመሳሰሉት ሕመሞች ታማሚ ከሆኑ ወይንም የሚያጨሱ ከሆነ ከሕክምና ባለሙያዎች ምክር መጠየቅ ተገቢ ይሆናል፡፡ ከባለሙያዎቹም ከጤና ጋር በማይ ጋጭ መልኩ የትኛውን መከላከያ መውሰድ ጠቃሚ ይሆናል የሚለውን ምክር ማግኘት ይቻላል፡፡
2/ የኮሮና ቫይረስ ታማሚ በምንሆንበት ጊዜ እርግዝና እንዳይኖረኝ እፈልጋለሁ፡፡ ምን ማድረግ አለብኝ?
እርግዝና እንዳይኖር በሚፈለግበት ወቅት ይወስዱት የነበረውን መከላከያ ምንጊዜም ሳያቋርጡ ወይንም እንደአዲስ በመጀመር መከላከያውን መውሰድ ጠቃሚ ነው፡፡ ለማንኛውም ለሚወስዱት እርምጃ ከጤና ተቋማት ወይንም ባለሙያዎች የምክር አገልግሎት ማግኘት እና በቂ መረጃ እንዲኖርዎ ማድረግ ጠቃሚ ነው፡፡ ለዚህም የግድ ወደተቋማቱ መሄድ ሳይጠበቅብዎ በስልክ አማካኝነት በመጠቀም ተገቢ የሆነውን ባለሙያ ማነጋገር ይጠቅማል፡፡ ይህንን ዘዴ መጠቀም የማይችሉ ከሆነ ግን በራስዎ ካለሐኪም መድሀኒት ማዘዣ የሚጠቀሙበትን ኮንዶም የመሳሰ ሉትን መከላከያዎች በቅርብዎ ከሚገኙ የመድሀኒት ቤቶች በመግዛት መጠቀም ይቻላል፡፡
በስተመጨረሻም ለትውስታ የምንለው የኢትዮጵያ የማህጸንና ጽንስ ሐኪሞች ማህበር ESOG የኮሮና ቫይረስን ለመከላከል ከሚያስ ችሉት ዘዴዎች መካከል የአፍና አፍንጫ መሸፈኛን (Face Mask) ከኢትዮጵያ ውጭ አስመ ጥቶ ማከፋፈሉን ነው። ማህበሩ (ESOG) ግንቦት 29/2012 በአዲስ አበባ ለሚገኙት ሚሽነሪስ ኦፍ ቻሪቲ (ማሪያ ቴሬዛ)፤ ጎጆ (የህሙማን ማረፊያ)፤ የወደ ቁትን አንሱ የነዳያን መርጃ ማህበር፤ ለተሰኙት ድርጅቶች በግንባር በመቅረብ ለእያንዳንዳቸው እስከ አራትሺህ የሚደርስ የአፍና የአፍንጫ መሸፈኛ ድጋፍ ያደረገ ሲሆን በስነስርአቱም ላይ የኢትዮጵያ የማህጸንና ጽንስ ሐኪሞች ማህበር ፕሬዝዳንት ዶ/ር መቅደስ ዳባ፤ የማህበሩ አባል የሆኑት ዶ/ር መንግስቱ ኃይለማርያም እና የማህበሩ ዋና ስራ አስኪያጅ ወ/ሮ ሰላማዊት ክፍሌ ተገኝ ተው ነበር፡፡ ማህበሩ ድጋፍ ያደረገውን (Face Mask) ያገኘው በውጭ ከሚገኙ የሙያ አጋሮች በተደረገ ድጋፍ መሆኑ ታውቆአል፡፡




  እስከ ሰኔ በነበሩት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ በመላው አለም 15 ሚሊዮን ያህል ሰዎች በተለያዩ ምክንያቶች ከመኖሪያ ቀያቸው መፈናቀላቸውንና የተፈናቃዮች ቁጥር በመጪዎቹ ወራት በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅ ባለፈው ረቡዕ ይፋ የተደረገን አንድ አለማቀፍ ጥናት ጠቅሶ ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ተቀማጭነቱ በስዊዘርላንድ የሆነው ኢንተርናል ዲስፕሌስመንት ሞኒተሪንግ ሴንተር የተባለ ተቋም ያወጣውን የጥናት ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ከ120 በላይ በሚሆኑ የአለም አገራት የእርስ በእርስ ግጭት፣ ብጥብጥና የተፈጥሮ አደጋዎችን ጨምሮ በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ከ15 ሚሊዮን በላይ ሰዎች የአገር ውስጥ ተፈናቃይ ለመሆን ተዳርገዋል፡፡ በተለያዩ የአለማችን አገራት ከተፈጥሮ አደጋዎችና የእርስ በእርስ ግጭቶች መባባስ ጋር ተያይዞ በመጪዎቹ ወራት የአገር ውስጥ ተፈናቃዮች ቁጥር በእጅጉ ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅም ተቋሙ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
ከአጠቃላዩ የተፈናቃዮች ቁጥር ከግማሽ በላይ የሚሆነውን የሚይዙት ጎርፍ፣ ሃይለኛ ንፋስ፣ የደን ቃጠሎና የአንበጣ ወረራን ጨምሮ በተለያዩ የተፈጥሮ አደጋ ለተፈናቃይነት የተዳረጉት ሲሆኑ፣ 4.8 ሚሊዮን ያህሉ ደግሞ በእርስ በእርስ ግጭትና ብጥብጥ የተፈናቀሉ እንደሆኑም ዘገባው አመልክቷል፡፡
እስካለፈው የፈረንጆች አመት 2019 መጨረሻ በመላው አለም በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር ከ50.8 ሚሊዮን በላይ መድረሱንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡



           በአሜሪካዊው ደራሲ ቦብ ውድዋርድ የተጻፈውና ከአሜሪካው ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር የተደረጉ 18 ቃለመጠይቆችን ያካተተው “ሬጅ” የተሰኘ አነጋጋሪ መጽሐፍ ለህትመት በበቃ በመጀመሪያው ሳምንት ብቻ ከ600 ሺህ ቅጂ በላይ መሸጡን አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ብዙዎች በጉጉት ሲጠብቁት የነበረውና ከሳምንት በፊት ለአንባብያን የደረሰው መጽሐፉ፣ ለህተመት በበቃ በቀናት ጊዜ ውስጥ በአማዞን ድረገጽና በሌሎች ምርጥ ሽያጭ ያስመዘገቡ መጽሐፍት ዝርዝር ውስጥ በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጡንና የወረቀት፣ የድምጽ፣ እና የኢሊክትሮኒክ ኪፒዎችን ጨምሮ በድምሩ 600 ሺህ በላይ ቅጂዎች እንደተሸጠ ዘገባው አመልክቷል፡፡ አሳታሚው ድርጅት ሲሞን ኤንድ ሹስተር ባለፈው ረቡዕ በሰጠው መግለጫ፣ መጽሐፉን ለአራተኛ ጊዜ በድጋሜ ለማተም ዝግጅት እያደረገ እንደሚገኝና ህትመቱ ሲያልቅ በወረቀት ታትመው ለገበያ የቀረቡ የመጽሐፉ ቅጂዎች ብዛት 1.3 ሚሊዮን እንደሚደርስም አስታውቋል፡፡
ደራሲው ከሁለት አመታት በፊት ለንባብ ያበቁትና በፕሬዚዳንት ትራምፕ ላይ የሚያጠነጠነው “ፊር” የተሰኘ መጽሐፍ በታተመ በመጀመሪያው ሳምንት ከ1 ሚሊዮን በላይ ቅጂዎች እንደተሸጡለት ያስታወሰው ዘገባው፣ እስካሁን ድረስ 2 ሚሊዮን ያህል ቅጂዎች መሸጣቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡



 ፖርቶሪኳዊው ድምጻዊ ሉዊስ ፎንሲ ያቀነቀነውና ዳዲ ያንኪ በአጃቢነት የተሳተፈበት “ዲስፓሲቶ” የተሰኘ ተወዳጅ የሙዚቃ ቪዲዮ፣ በዩቲዩብ ድረገጽ 7 ቢሊዮን ጊዜ በመታየት በአንደኛ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ተነግሯል፡፡
ዩቲዩብ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ሃፒ ድረገጽ እንዳስነበበው 5 ቢሊዮን ጊዜ ያህል በዩቲዩብ ተመልካቾች የታየው የኤድ ሼራን ተወዳጅ ሙዚቃ “ሼፕ ኦፍ ዩ” በሁለተኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ፣ የዊዝ ካሊፋ “ሲ ዩ አጌን” 4.7 ቢሊዮን ጊዜ በመታየት ሶስተኛ ደረጃን ይዟል፡፡
የማርክ ሮንሰን “አፕታውን ፋንክ” በ3.9 ቢሊዮን፣ የፒኤስዋይ “ጋንጋም ስታይል”፣ በ3.8 ቢሊዮን፣ የጀስቲን ቢበር “ሶሪ” በ3.3 ቢሊዮን፣ የማሮን ፋይቭ “ሹገር” በ3.3 ቢሊዮን፣ የኬቲ ፔሪ “ሮር” በ3.2 ቢሊዮን፣ የኤድ ሼራን “ቲንኪንግ አውት ላውድ” በ3.1 ቢሊዮን እንዲሁም የዋን ሪፐብሊክ “ካውንቲንግ ስታርስ” በ3 ቢሊዮን እይታዎች እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የዩቲዩብ የሙዚቃ ቪዲዮዎች መሆናቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡



  የደመራ ስጦታ ለደንበኞች


           ሃበሻ ቢራ “ቅዳሜ” የተሰኘ አዲስ የቢራ ምርቱን ከዛሬ ጀምሮ ለተጠቃሚዎች እንደሚያቀርብ አስታወቀ፡፡
ከ8ሺ በላይ የአክሲዮን ባለድርሻ ኢትዮጵያውያን ተመስርቶ፣ በ2007 “ሐበሻ ቢራ” እና “ንጉስ” የተባሉ የቢራ ምርቶችን ለገበያ ማቅረብ የጀመረው ሐበሻ ቢራ፤ አዲሱን “ቅዳሜ” የተሰኘ ምርቱን ዛሬ በደመራ እለት ለደንበኞቹ ያቀርባል፡፡
ኩባንያው ለተጠቃሚዎች ይዞ የቀረበው አዲሱ “ቅዳሜ” የተሰኘው የቢራ ምርት ከፍተኛ ጥራት ያለው እርካታን የሚሰጥ ጣዕም ያለው ምርት መሆኑን ኩባንያው በመግለጫው አስታውቋል፡፡
ሀበሻ ቢራን ለገበያ ማቅረብ ከጀመረ 5 አመታት ያስቆረጠውና ከአልኮል ነፃ የሆነውን ንጉስ የተሰኘውን መጠጥ ደግሞ ማቅረብ ከጀመረ ሁለት አመታት የሆኑት ኩባንያው ምርቶቹን ከሀገር ውስጥ በተጨማሪ በተለያዩ የአውሮፓ ሀገራት እና አሜሪካ እየቀረበ መሆኑን አስታውቋል፡፡  

   ኢትዮ ቴሌኮም ደንበኞቹ በተለያየ አጋጣሚ የሞባይል ስልካቸው በሚጠፋበት ጊዜ ወዲያውኑ ባለማዘጋታቸው እንዲሁም በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የስልክ መስመራቸውን (ሲም ካርዳቸውን) ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው በመስጠታቸው የተነሳ ወንጀለኞች የስልክ መስመሩን ለተለያዩ የቴሌኮም ማጭበርበር ወንጀሎች የሚጠቀሙበት በመሆኑ፣ ደንበኞች ለእንግልትና ለወንጀል ድርጊት ተጠያቂነት እየተዳረጉ መሆኑን ጠቁሞ፤ ኩባንያውንም ለከፍተኛ የገንዘብ ኪሳራ እየዳረጉ እንደሆነ አስታውቋል፡፡
ኩባንያው በቴክኖሎጂ የታገዘ የቁጥጥርና የክትትል ሥርዓት በመዘርጋት፣ ቀደም ሲል የቴሌኮም መሠረተ ልማቶችን በመጠቀም ሲፈፀሙ የነበሩ የማጭበርበር ወንጀሎችን የቀነሰ ቢሆንም፤ ህገወጦች በደንበኞች በኩል የሚስተዋለውን ክፍተት በመጠቀም፣ የሚፈጽሙት የማጭበርበር ድርጊት፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል ብሏል፡፡
ከዚሁ ጋር በተያያዘም፤ በ2012 ዓ.ም ብቻ በ130 ሺህ የስልክ መስመሮች የቴሌኮም ማጭበርበር ድርጊት የተፈፀመ ሲሆን በዚህም ኩባንያው ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ኪሳራ እንደገጠመው አስታውቋል፡፡
ደንበኞች የሞባይል ስልካቸው በሚጠፋባቸው ጊዜ ወደ ኩባንያው 994 የጥሪ ማዕከል በመደወል፣ በ8994 አጭር የጽሑፍ መልዕክት በመላክ ወይም ይፋዊ የማህበራዊ ድረገፆችን በመጠቀም፣ ወዲያውኑ መስመራቸውን እንዲያዘጉና በአቅራቢያቸው ከሚገኝ የሽያጭ ማዕከል ምትክ ሲም ካርድ እንዲወስዱ የጠቆመው ኢትዮ - ቴሌኮም፤ የስልክ መስመራቸውን ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው ከመስጠት በመቆጠብም፣ ራሳቸውን ከአጭበርባሪዎች የወንጀል ድርጊት እንዲከላከሉ አሳስቧል፡፡

  ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ ትልቅ ጫካ ውስጥ አንድ ነብርና አንድ ዱኩላ አንድ ላይ ይኖሩ ነበር፡፡ በየፊናቸው ሌሎች አውሬዎችን በማደን የእለት ምግባቸውን እያሟሉ ነበር፡፡ ድኩላው ነብሩ እንዳያገኘው እየተጠነቀቀ በአንድ አቅጣጫ ይሸሻል፡፡ ነብሩም ድኩላው ካገኘው ሊወጋው እንደሚችል በማሰብ፣ በአንድ አቅጣጫ ይሸሻል፡፡ ውሎ አድሮ ግን እንዲህ በየአቅጣጫው እየሸሹ መኖር ሁሌ አይሳካምና፣ አንድ ቀን ፊት ለፊት ተገናኙ፡፡ ይሄኔ ነብሩ አንድ ሃሳብ ብልጭ አለለት፡፡
“አያ ድኩላ እንደምታውቀው በዚህ ጫካ ውስጥ ለብዙ ዘመን ኖረናል፡፡ ሆኖም ሁለታችንም አንዳችን አንዳችንን በመፍራት እየሸሸን በሥጋት ስንሸማቀቅ እንደ ልባችን ተዘዋውረን የፈለግነውን አድነን ያለ ሃሳብ የተንቀሳቀስንበት ምንም ጊዜ አልነበረም፡፡ አሁን ግን አንድ የአኗኗር ለውጥ ብናደርግ ጥሩ ይመስለኛል፡፡” አለው፡፡
ዱኩላ፤ “እኔም’ኮ ተገናኝተን ብንነጋገርና በጋራ ተመካክረን፣ ያለመፈራራት ብንኖር ጥሩ ነበር እያልኩ ብዙ ጊዜ አስባለሁ፡፡ ነገር ግን እንዳለመታደል ሆኖ አለመገጣጠም አለመቻላችን ብዙ ዓመታት አለፉ፡፡”
ነብሩም፤ “እንደዚህ ያለ ቀና አሳብ ካለህማ አንድ ስምምነት ብናደርግ መልካም ነው፤ በቃ ከእንግዲህ በክፉ አይን ላንተያይ በክፉ ላንፈላለግ፣ በጫካው ያሉትን አውሬዎች በጋራ እየተመገብን ኑሯችንን ልንገፋ እንስማማ”
ድኩላ፤ “በጣም ደስ የሚል ነገር ነው፡፡ አየህ መመካከር እንደዚህ ያለ ጥሩ ውሳኔ ላይ ለመድረስ ይጠቅማል፡፡ እንደዚህ ያለ ሰፊ ጫካ ለኔና ለአንተ ብቻ ሳይሆን ለሌሎችም እንስሳት የሚተርፍ ሀብት ያለው ነውና፣ ከእንግዲህ ያለ ሥጋት እንኑር፡፡ እንደውም ሌላ አውሬ ቢመጣብን በጋራ ሆነን እየተከላከልን ማጥፋት አለብን፡፡” አለው፡፡ በዚሁ ተስማሙና መኃላ ፈፀሙ፡፡ መሃላቸውም፤ “ከእንግዲህ አንነካካም፤ ብንነካካ ግፉ በልጅ ልጆቻችን ይድረስ” የሚል ነበር፡፡
ነብሩና ድኩላ በስምምነትና በፍቅር ተስማምተው ይኖሩ ጀመር፡፡ ሆኖም በጫካው የሚኖሩት የሚታደኑት እንስሳት ቀስ በቀስ ቁጥራቸው እየተመናመነ መጣ፡፡ በመጨረሻም ጨርሶ አንድም የሚታደን አውሬ ጠፋና ምን እናድርግ ተባባሉ፡፡ “ወደ ጐረቤት ጫካ እንሂድና እናድን እንጂ፤ እዚህ እየተራብን መቀመጥ የለብንም”፡፡ አሉና ራቅ ወዳለው ሌላ ጫካ ዘመቱ፡፡ እዚያም ያገኙትን እየተመገቡ ሰንብተው ያለውን በልተው ጨርሰው፣ ፆማቸውን የሚያድሩበት ጊዜ መጣ፡፡ ድኩላው ማናቸውንም ቅጠላ ቅጠል ለመብላት ስለሚችል ብዙ አልተጐዳም፡፡ አያ ነብሮ ግን ሥጋ - በል ብቻ በመሆኑ በረሃብ ተሰቃየ፡፡
አንድ ቀን ዱኩላው ቅጠል ለመብላት ዛፍ ላይ በሁለት እግሩ ተንጠራርቶ ሲቀነጣጥስ፣ ነብር ከመሬት ተኝቶ የድኩላውን  ጭንና ታፋ ተመለከተ፡፡ “ይሄን የመሰለ ሥጋ እያለልኝ በረሃብ መሞት የለብኝም ብሎ አሰበና ባለ በሌለ ኃይሉ ቸር ብሎ ወደ ድኩላው ተወረወረ፡፡ ሆኖም ጉልበቱ እጅግ ፈጣንና ጠንካራ ከመሆኑ የተነሳ የድኩላውን አካል አልፎ በሆዱ ቀንዱ ላይ አረፈ፡፡ የድኩላው ቀንድ ነብሩ ሆድ ተሰክቶ አንጀቱን ዘረገፈው፡፡ አያ ነብሮ ሊሞት በማጣጣር ላይ ሳለ፣ አያ ድኩላ “ምነው እንዳንነካካ ተማምለን አልነበረም?”  አለው፡፡
ድኩላም “አያ ነብሮ፤ የኛ አያት ቅድመ አያቶች “እንዳንነካካ ግፉ በልጅ ልጆቻችን ይድረስ” ተባብለው ተማምለው እንደሆነ፤ ማን ያውቃል?” አለው ይባላል፡፡
*   *   *
ከአያት ቅድመ አያት ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ መሃላ ታሪክ፣ ባህላዊ እሴት፣ ለተከታይ ትውልድ ይደርሳል፡፡ መንገዱ ይለያይ እንጂ አይቀሬ ነው፡፡ ያንን መሃላ አክብሮ እንደ ቃሉ መፈፀም የተረካቢው ማህበረሰብ ኃላፊነት ነው፡፡ ብዙ ብርቅና ድንቅ የሚሰኙ ታሪካዊ ሃብቶችና እሴቶች ልማዶች፣ እንዲሁም ከሌሎች ሀገሮች የሚለየኝን ቅርሶች አሉን፡፡ እነዚህን ቅርሶች ተንከባክበን፣ ይሁነኝ ብለን… መጠበቅና ለልጅ ልጆቻችን ማቆየት ታላቅ ነገር ነው፡፡ ስለዚህም በመጀመሪያ ምን ምን እንደሆኑ መለየት፣ ከነዚያ ውስጥ እንደየ ደረጃቸው ውድቅና ብርቅ የሆኑትን መርምሮ በመልክ በመልክ መደርደር፣ ከዚያም የማይባክኑበትንና የማይዘረፉበትን ሁኔታ በማመቻቸትና ተገቢነት ያለው የማስቀመጫ ቦታ በማዘጋጀት ጥበቃ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህ ቀደም አያሌ በየቤተክርስቲያናቱ በየገዳማቱና በተለያዩ ተቋማት ውስጥ በተበታተነ ሁኔታ የተቀመጡ ሃብቶች ይሰባሰቡ ተብሎ ለነ ዶ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት አማካኝነት፣ በኢትዮጵያ የጥናቶች ኢንስቲቲዩት በዩኒቨርስቲ እንዲሰባሰቡ ተደርጐ ነበር፡፡ ሆኖም ተሰባስበው የተቀመጡበት ቦታ ምቹ ባለመሆኑና ተደራርበው አንድ ላይ ታፍገው በመቀመጣቸው ምክንያት በእርጥበትና በመዘበራረቅ እንዲሁም በመፈጋፈግ ኦርጅናሊ መልካቸውን በማጣት አንዳንዶቹ ከናካቴው ከጥቅም ውጪ በመሆናቸው ዶ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት ፤ “We are victims of our own success” (የራሳችን ድል ሰለባዎች ሆንን እንደማለት ነው) ተብሎ ተነግሮ ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ነው፡፡ የቅርሶች ማከማቻ የሚሆን ህንፃ እንዲገነባ ተብሎ የመሠረት ድንጊያ የተቀመጠው፡፡ በሀገራችን ብዙ በዘመቻ የሚሰሩ ነገሮች የመኖራቸው ነገር መቼም ሰው ያወቀው ፀሐይ የሞቀው ጉዳይ ነው፡፡ ሆኖም ዋና ችግራችን የአንድ ሰሞን ሞቅ ሞቅ ብቻ ሆኖ መቅረታቸው ነው፡፡ ችግኝ ለመትከል ከፍተኛ ርብርብ ይደረጋል፡፡ ማደጋቸውን መከታተልና የት ደረሱ የማለት ባህል ግን ገና በቅጡ አላዳበርንም፡፡ ብዙ መኖሪያ ቤቶች ይሰራሉ፤ በምን ሁኔታ ላይ ናቸው?  እንዴት እየተከታተልናቸው ነው? የሚለውን ጥያቄ ግን ተከታትሎ አስፈላጊውን የሚያደርግ የለም፡፡ ይህንን ስራዬ ብሎ ማሰብ ተገቢ ነው፡፡ እንደ ሁልጊዜው ዛሬም በተደጋጋሚ ይነገር እንጂ በቅጡ ምላሽ ያላገኘ አንገብጋቢ ጥያቄ - የትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ አለመመደብ አባዜ ነው፡፡ (The right man at the right place እንዲል) በቂ የሰው ኃይል አለመኖር እንደ አንድ ችግር ተጠቃሽ ሆኖ ሳለ፣ ያለውን የሰው ኃይል በተገቢው ቦታ አለመደልደል ደግሞ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ ያደርገዋል፡፡ “ይህንን ችግር ካለብን የተማረ የሰው ኃይል እጥረት ጋር እንደ አቅማችን አጣጥመን በማስተዋል በጽሞና ለመፍታት መጣጣር፣ እጅግ ወሳኝ መሆኑን የሚመለከተው ክፍል ሊያስብበት ይገባል፡፡ ሁሉንም በአንድ ጊዜ ወይም በአንድ ድንጋይ መምታት እንደማይቻል መቼም  ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ (Defacto እንዲሉ) ሆኖም ብርቱ ጥረት ከተደረገ የማይፈታ ችግር የለም፡፡ በሚል ሁሉንም የሚያግባባ አረፍተነገር ማስቀመጥ ይቻላል፡፡ ከዛ ቀጣዩ ነገር እንደ ቅደም ተከተል መሰናዶ ጉዳይ ነው፡፡ (prioritizion እንዲሉ) በየደረጃው የትኛው እጅግ ወቅታዊ፣ በጣም ወቅታዊና ወቅታዊ ብሎ ከፋፍሎ… ማየት በጣም ቁልፍ ነገር ነው፡፡ ይህ ደግሞ በፈንታው ረብ - ያለው ጥናት ማድረግን ግድ ይላል፡፡ ጥናቱ ደግሞ አጥኚ መፈለጉ ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ የነዚህ ሁሉ ማሰሪያ ደግሞ የማቀናጀትና የማዋሃድ ተግባር ነው፡፡ (coordination and integration እንዲል መጽሐፍ) እንግዲህ በተባ አእምሮና በቀና ልቦና በተቻለ ብቃት ከተጋን የምኞታችንን ማሳካት ይቻለናልና ጥናቱን ይስጠን እንላለን፡፡
አዲሱ ዓመትና የመስቀል በዓል የመልካም ምኞት መግለጫ ብቻ ሳይሆን ደግ ደጉን የመተግበሪያና የማሳኪያ እንዲሆን ከወዲሁ አስበንበት ታጥቀን ስንነሳ፣ በመልካም ትጋት ጥንካሬና ብስለት እንዲሆን ከመመኘት ጋር ነው፡፡ በትናንሽ ችግሮች ባለመደናገጥ ለመጓዝ ጥረት እናድርግ!
“በካፊያ የሚደነግጥ የዶፉን ዕለት መጠጊያ ያጣል” እንዲሉ፡፡
መልካም የመስቀል በዓል!




Page 10 of 504