Administrator

Administrator

Saturday, 23 March 2019 15:07

የግጥም ጥግ

 የአንበሳው ሹርባ

መቅደላ ጋራ ላይ - ያለፈው አንበሳ፣
ታላቁ ባለህልም - ያ ገናና ካሳ፣
ሽጉጡን ሲጠጣ፣ ሲቅመው ጥይቱን፣
ራሱን - ሲያጠፋ፣ በትኖት እውነቱን፣
ሀሳብና ትልሙን፣ ዕቅዱን ሲያፈሰው፣
ፅንስና ውጥኑን - ቃሉን ሲያላውሰው፣
ከላይ ተጎዝጉዞ፣ ተጎንጉኖ ከድኖት አክሊል
የነበረ፣
ሹሩባ - ውበቱ፣ እንግሊዝ - ያደረ፣
ውጥኑ እንደሞላ ህልሙ እንደሰመረ፣
መታሰሪያው ጉንጉን መጣልን እያለ፣
መንፈሴ ዘመረ፡፡
(ደረጀ በላይነህ)

 የናይጀሪያ መንግስት ልጆቻቸውን ወደ ትምህርት ቤት ልከው በማያስተምሩ ወላጆች ላይ ክስ እንደሚመሰርትና ቅጣት እንደሚጥል ማስጠንቀቁን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በናይጀሪያ ከ5 እስከ 14 አመት የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ 10.5 ሚሊዮን ያህል ህጻናት ትምህርት እንደማይማሩ የጠቆመው ዘገባው፣ የአገሪቱ መንግስት የማይማሩ ህጻናትን ቁጥር ለመቀነስ በማሰብ ልጆቻቸውን በማያስተምሩ ወላጆች ላይ ክስ ለመመስረት መወሰኑን የአገሪቱ የትምህርት ሚኒስትር አዳሙ አዳሙ እንዳስታወቁ አመልክቷል፡፡
በአገሪቱ በርካታ ወላጆች ልጆቻቸውን ለማስተማር የሚሆን በቂ ገንዘብ ስለሌላቸው ወደ ትምህርት ቤት ከመላክ ይልቅ በጎዳና ላይ ንግድ እንደሚያሰማሯቸው የጠቆመው ዘገባው፣ ትምህርታቸውን ከማይከታተሉት የአገሪቱ ህጻናት መካከል 60 በመቶ ያህሉ የሚገኙት የአሸባሪው ቡድን ቦኮ ሃራም በሚንቀሳቀስበት የአገሪቱ ሰሜናዊ ክፍል ውስጥ እንደሆነም አመልክቷል፡፡ ዩኒሴፍ በቅርቡ ባወጣው መረጃ፤ ናይጀሪያ በአለማችን እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸው ከትምህርት ገበታ ውጭ የሆኑ ህጻናት ከሚገኙባቸው ቀዳሚዎቹ አገራት አንዷ ናት ማለቱንም አስታውሷል፡፡

35 በመቶ አፍሪካውያን የውሃ እጥረት ችግር ተጠቂ ናቸው

          በመላው አለም የሚገኙ 2.1 ቢሊዮን የተለያዩ አገራት ዜጎች አሁንም ድረስ ንጹህ የመጠጥ ውሃ እንደማያገኙ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ተመድ ባለፈው ማክሰኞ ይፋ ባደረገው አለማቀፍ የውሃ ልማት ሪፖርት እንዳለው፤ በአለማችን 4 ቢሊዮን ያህል ሰዎች ለከፋ የውሃ እጥረት ተጋልጠው ይገኛሉ፡፡ የከፋ የውሃ እጥረት ያለባቸው አገራት አብዛኞቹ በአፍሪካ እንደሚገኙና በአህጉሪቱ ከ35 በመቶ በላይ የሚሆነው ህዝብ የውሃ እጥረት ችግር ሰለባ እንደሆነ የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የአፍሪካ አገራት የህዝብ ቁጥር ከማደጉ ጋር በተያያዘ የውሃ ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ቢሆንም የውሃ አቅርቦትን ግን ለማሳደግ አለመቻሉን አመልክቷል፡፡
የአፍሪካ ልማት ባንክ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ቢዝነስ ኢንሳይደር እንደዘገበው፣ በአፍሪካ አጠቃላይ የውሃና የስነ-ንጽህና አቅርቦትን ለማሟላት 66 ቢሊዮን ዶላር ያህል ገንዘብ እንደሚስፈልግ ይገመታል፡፡

 - ፊንላንድ ዘንድሮም የአለማችን እጅግ ደስተኛዋ አገር ናት ተብሏል
         - ኢትዮጵያ በደስተኛነት ከ156 የአለማችን አገራት 134ኛ ደረጃን ይዛለች


         ዘ ኢኮኖሚስት ሰሞኑን ይፋ ባደረገው የ2018 የፈረንጆች አመት የአለማችን ከተሞች የዋጋ ውድነት ደረጃ ሲንጋፖር፣ ሆንግ ኮንግ እና ፓሪስ እጅግ ውድ ከተሞች በመሆን በእኩል የአንደኛ ደረጃን መያዛቸው ተዘግቧል፡፡
ዘ ኢኮኖሚስት በ133 የአለማችን ከተሞች ውስጥ የ160 አይነት ሸቀጦችን ዋጋ በማጥናት የሰራውን ግምገማ መሰረት አድርጎ ይፋ ባደረገው ሪፖርት እንዳለው፣ ላለፉት አራት ተከታታይ አመታት በአንደኛነት ደረጃ ላይ የዘለቀችው ሲንጋፖር፣ ዘንድሮም ቀዳሚነቷን ከሆንግ ኮንግና ከፓሪስ ጋር ተጋርታለች፡፡
ዙሪክ፣ ጄኔቫ፣ ኦሳካ፣ ሴኡል፣ ኮፐንሃገን፣ ኒው ዮርክ፣ ቴል አቪቭ እና ሎሳንጀለስ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ደረጃን የያዙ የአለማችን ውድ ከተሞች ሆነዋል፡፡ የቬንዙዌላዋ ካራካስ እጅግ አነስተኛ የዋጋ ውድነት ያላት የመጀመሪያዋ የአለማችን ከተማ ናት ያለው ሪፖርቱ፣ የሶርያዋ ደማስቆና የኡዝቤኪስታኗ ታሽኬንት ሁለተኛና ሶስተኛ ሆነው እንደሚከተሏት አመልክቷል፡፡
በአነስተኛ የዋጋ ውድነት የካዛኪስታኗ አልማቲ፣ የህንዷ ባንጋሎር፣ የፓኪስታኗ ካራቺ፣ የናይጀሪያዋ ሌጎስ፣ የአርጀንቲናዋ ቦነስ አይረስ፣ የህንዷ ቼናይ እና ሌላኛዋ የህንድ ከተማ ኒው ዴልሂ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ስፍራ ይዘዋል፡፡ ዘ ኢኮኖሚስት የከተሞችን የዋጋ ውድነት ደረጃ ለማውጣት ከተጠቀመባቸው መገምገሚያ መስፈርቶች መካከል የምግብና የመጠጥ ዋጋ፣ የመኪኖች ዋጋ፣ የህክምና አገልግሎቶች ዋጋ ይገኙበታል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ የአመቱ የአለማችን አገራት የደስተኛነት ደረጃ ከሰሞኑ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ፊንላንድ ዘንድሮም በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የዘላቂ ልማት መፍትሄዎች ኔትወርክ ለ7ኛ ጊዜ ይፋ ባደረገው የዘንድሮው የአለማችን አገራት የደስተኛነት ደረጃ፣ ዴንማርክ በሁለተኛነት ስትቀመጥ ኖርዌይ ትከተላለች፡፡
156 የተለያዩ የአለማችን አገራትን ባካተተው የዘንድሮው የአገራት የደስተኝነት ደረጃ ዝርዝር አይስላንድ፣ ኔዘርላንድ፣ ስዊዘርላንድ፣ ስዊድን፣ ኒው ዚላንድ፣ ካናዳና ኦስትሪያ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ደረጃን የያዙ ሲሆን ኢትዮጵያ በ134ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡ በአመቱ ከአለማችን አገራት እጅግ ደስታ የራቃት አገር ደቡብ ሱዳን እንደሆነች የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ፣ አፍጋኒስታን፣ ታንዛኒያ፣ ሩዋንዳ፣ የመን፣ ማላዊ፣ ሶርያ፣ ቦትሱዋና እና ሃይቲ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
ተቋሙ የአለማችንን አገራት የደስተኛነት ደረጃ ለመገምገም ከተጠቀመባቸው መስፈርቶች መካከል የዜጎች የነፍስ ወከፍ ገቢ፣ አማካይ ዕድሜ፣ የህይወት ምርጫን የማድረግ ነጻነት፣ ለመንግስት ሙስና ያለው አመለካከት ወዘተ ይገኙበታል፡፡

ይህን ወግ፤ “we told it earlier as no one listened we shall repeat it again” ይላል ቮልቴር፡፡ እኛም ከዕለታት አንድ ቀን ብለነው ዛሬ የሚሰማ ሰው እንዳጣን ስለተገነዘብን ልንደግመው ተገደድን!
ከዕለታት አንድ ቀን ገበሬ ቀኑን ሙሉ ዘር ሲዘራ ውሎ ወደ ቤቱ እየተለመሰ ነው፡፡ ጦጢት ዛፍ አናት ላይ ሆና ገበሬው የሚዘራውን እህል፤ መቱንም፣ ፈሩንም ስታስተውል ቆይታለች፡፡
አሁን ገበሬው ወደ ቤቱ እየተመለሰ ነው፡፡ ጦጢት ሄዳ የዘራውን ሁሉ እየበረበረች እንደምትበላበት ያውቃል - ገበሬው፡፡ ጦጢትም ምንም ጥያቄ ብትጠይቀው ቀና መልስ እንደማይመልስላት ታውቃለች፡፡
ገበሬው ጦጢት ያለችበት ዛፍ ስር ደረሰና፤
“እንደምን ውልሃል ገበሬ?” ስትል ሰላምታ አቀረበች፡፡
“ደህና፡፡ አንቺስ ደህና ከረምሽ?”
“እኔ በጣም ደህና ነኝ”
ገበሬ የሚቀጥለውን ጥያቄ በመገመት መልስ አዘጋጅቷል፡፡
“ገበሬ ሆይ፤ ዛሬ ምን ዘራህ?” አለችው፡፡
ገበሬም የጦጣን ተንኮል ያውቃልና፤
“ተልባ፤ ተልባ ነው የዘራሁት”
ጦጣ የማትፈለፍለውንና የሚያሟልጫትን እህል እንደጠቀሰና፤ ተስፋ እንድትቆርጥ እንደሆነ ገባት - ጦጣ ናትና!
ጦጣ፤
“አይ ደህና፤ ወርደን እናየዋለን!” አለችው፡፡
***
“ነገሩ አልሆን ብሎ ሁኔታው ሲጠጥር፣
ጠጣሩ እንዲላላ፣ የላላውን ወጥር” ይለናል አንበሳው ገሞራው፡፡ የዱሮ ትግል ስሜት ግጥም ነው፡፡ የዛሬ መሪዎች ለዚህ አልታደሉም፡፡ ቢታደሉና በየግጥሙ ጉባኤ ቢታደሙ ደስ ባለን። ምክንያቱም ቢያንስ “እረኛ ምናለ?” ከሚል ዘይቤ ይገላግለን ነበር፡፡ ወትሮ ግጥምና ሥነ ፅሁፍ አንዱ ዕውነት የመናገሪያ መንገድ ነበር፡፡ ጃንሆይን አስቀይሞ ነበር ቢባልም፣ መንግስት መለዋወጡን ባይተውም፣ ግጥምም የራሱ የደረጃ አካሄድ አለው፡፡ ሚዛኔ አገርና ህዝብ ነውና! ከአገርና ከህዝብ መንገድ ሲወጣ ዲሞክራሲ ፌዝ ነው፡፡ ፍትህ ተራ ሙግት ነው፡፡ እኩልነት እኩል ያለመሆን ልማድ ነው፡፡ መልካም አስተዳደር፣ መልካም አስተዳዳሪ በሌለበት “የደረባ  - ደረብራባ” ጨዋታ ነው፡፡ የሰው ኃይላችንን አቅም እንመርምር! የሰው ኃይላችንን ሥነ ምግባርና መልካም ግብረገብነት እናጢን!
ስለ ንፁህ መንገዳችን በብርቱ አውርተናል፡፡ ንፁህ አለመሆናችንን ግን ልባችን ያውቀዋል! መሄዳችንን እንጂ መድረሻችንን አለማወቁ አንዱ ታላቅ እርግማናችን ነው፡፡ መታመማችንን በቅጡ ሳናውቅ ሐኪም ፍለጋ መዳከር ክፉ ልማድ ሆኖብናል፡፡
ዱሮ፤
“የእኛ ተግባር
መማር፣ መማር፣ መማር!” እንል ነበር - ሌኒን ባለው እየተመራን፡፡ ዛሬስ? የማንም መፈክር ስለሌለን ለምንምነታችን እጃችንን ሰጥተናል፡፡ ስለዚህ ብዙ ጥያቄዎች አናታችን ላይ ይንቀዋለላሉ። እንደምን?
ለምሳሌ፤
የጠቅላይ ሚኒስትሩ አካሄድ ተመቸን፤ እኛ እኛ ነን፤ ግን እሱ ተመችቶች እየገዛን ነው?
ከእሱ በኋላ (ኦህዴድ፣ ደህንነትና መከላከያ፣ እንደሆነ ሳንረሳ፤ ብጥብጥ ለምን በዛ/አሁንም የወደቁት ዛፎች ላይ ምሳር ሳናበዛ ራሳችንን እያየን ብንነጋገር፣ ወደ መፍትሄው እንቃረብ ይሆናል። አለበለዚያ በተለመደው አባዜያችን ስንረጋገም መኖራችን ነው (ነብሱን ይማረውና አሰፋ ጫቦ “ውሃ ወቀጣ!” ይለው ነበር!”)
አንድ ጊዜ ጓድ ሊቀ መንበር መንግስቱ ኃ/ማርያም “የምንለውን ብለናል፤ የምናደርገውን እንጀምር” ብለው ነበር፡፡ የወቅቱን እሳቸውን የማድነቅ ግዴታ ባይኖርብንም፣ አነጋገራቸው ግን ዕውነቱን የሚያንፀባርቅ ነበረ! ዛሬም ከንግግር አባዜ (Rhetoric) ወጥተን መሬት ብንይዝ፣ ቢያንስ “አይ መሬት ያለ ሰው?!” የሚል መሬት ያለ ሰው አይኖርብንም!
ዋናው ጉዳይ ግብረገብነታችንን ወደ ቆራጥ ተግባር እንለውጠው ነው! እርምጃ እሚያስፈልገውን አናስታምም! To satisfy all is to satisfy none! የሚለውን አባባል ለአንዲት ደቂቃም አንርሳ! (‹ሁሉንም ማርካት ማንንም አለማርካት ነው› እንደማለት ነው)
ምቀኝነት ያለባቸው አያሌ ናቸው፡፡ ቢችሉ በአካል አሊያም በመንፈስ ሊያኮላሹን የሚሹ ተዘርዝረው አያልቁም! ያም ሆኖ ሁሉም ቤት ያፈራቸው ናቸውና በጥንቃቄ መቀበል ግድና ዋና ነገር ነው፡፡ ከሀገራችን ዋና ዋና ችግሮች አንዱ፣ ወንጀል ወንጀሉን ሌሎች ላይ መላከክ ነው፡፡
“የአብዬን እከክ እምዬ ላይ ልክክ” እንዲል ማለት ነው፡፡ ወንጀለኞቹና ሴረኞቹ ሌላ ቦታ፣ ተወንጃዮቹ ሌላ ቦታ ናቸው፡፡ የሚሰጠው ሰበብም እንደዚያው፡፡ ገጣሚና ፀሐፌ ተውኔት ፀጋዬ ገብረመድህን፤
“የሚያባርረኝ ጣሊያን እንቅፋት መትቶት በሞተ፣ ጀግና ነው ብለው
አሰሩኝ እንጂ እኔስ አርበኛ አይደለሁም” የሚለን ለዚሁ ነው፡፡  

 በሞባይል ስልኮች አማካይነት በሚላኩ ቫይረሶች የሚደረጉ ጥቃቶች ቁጥር ባለፈው የፈረንጆች አመት በእጥፍ መጨመሩንና በአመቱ 100 ሺህ ያህል ሰዎች የጥቃቱ ሰለባ መሆናቸውን አንድ ጥናት አመልክቷል።
በሞባይል ስልኮች አማካይነት ቫይረሶችን በመላክ የተጠቃሚዎችን የተለያዩ የግል ሚስጥራዊ መረጃዎች የመዝረፍ ጥቃት እየተባባሰ መምጣቱን በጥናት ማረጋገጡን ካስፐርስኪ የተባለው ተቋም ሰሞኑን ባወጣው አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
በተለይ በሞባይል አማካይነት የወሲብ ድረገጾችን የሚጠቀሙ ሰዎች ለመሰል ጥቃቶች የመጋለጥ እድላቸው እጅግ ከፍተኛ መሆኑን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ ጥቃቱን የሚሰነዝሩት ቡድኖች የግለሰቦቹን የባንክ ሚስጥሮች ጨምሮ ቁልፍ መረጃዎችን በመመንተፍ የማጭበርበር ድርጊቶችን እንደሚፈጽሙ አመልክቷል፡፡
መሰል የቫይረስ ጥቃት ሰለባ የሆኑ የሞባይል ተጠቃሚዎች የኢሜይል አድራሻዎቻቸውን ጨምሮ የተለያዩ አካውንቶቻቸውን ከፍተው መግባት ስለማይችሉ፣ ለጥቃቱ አድራሾች እስከ 150 ዶላር ያህል ለመክፈል እንደሚገደዱም ሪፖርቱ ጠቁሟል፡፡
ግለሰቦች ለመሰል ጥቃቶች ላለመጋለጥ በሞባይል ኢንተርኔት አጠቃቀማቸው ላይ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል ያለው ሪፖርቱ፣ ትክክለኛ ያልሆኑ ድረገጾችን እንዳይከፍቱ፣ የይለፍ ቃሎችን ጨምሮ የግል መረጃዎቻቸውን ሲጠየቁ እንዳይሰጡ፣ አዳዲስ የቫይረስ መከላከያ ሶፍትዌሮችን እንዲጠቀሙ፣ እርግጠኛ ያልሆኑባቸውን ፋይሎች ዳውንሎድ እንዳያደርጉና ተመሳሳይ የይለፍ ቃሎችን ለተለያዩ አካውንቶቻቸው እንዳይጠቀሙ መክሯል፡፡

የከተማዋ 84 ቢሊየነሮች 469.7 ቢ. ዶላር ሃብት አፍርተዋል

       በፈረንጆች አመት 2019 ከአለማችን ከተሞች መካከል በርካታ ቁጥር ያላቸው ቢሊየነሮች መኖሪያ በመሆን ኒውዮርክ በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጧንና በከተማዋ 84 ቢሊየነሮች እንደሚገኙ ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
የአሜሪካዋ ቁጥር አንድ ግዙፍ ከተማ ኒውዮርክ፣ ቴክኖሎጂና ሪልእስቴትን ጨምሮ በተለያዩ የንግድና ኢንቨስትመንት ዘርፎች ተሰማርተው የሚገኙት እነዚሁ 84 ቢሊየነሮች በድምሩ 469.7 ቢሊዮን ዶላር የተጣራ ሃብት እንዳላቸውም የጠቆመው ዘገባው፤ ይህም ቁጥር ከአውስትራሊያ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት እንደሚበልጥም አመልክቷል፡፡
የተጣራ ድምር የሃብት መጠናቸው 355.5 ቢሊዮን ዶላር እንደሚደርስ የተነገረላቸው 79 ቢሊየነሮች መኖሪያ የሆነቺው ሆንግ ኮንግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ የሩስያዋ መዲና ሞስኮ 336.5 ቢሊዮን ዶላር ባፈሩ 71 ቢሊየነሮቿ ሶስተኛ ደረጃን ይዛለች፡፡
የቻይና መዲና ቤጂንግ በ61 ቢሊየነሮች፣ የእንግሊዟ መዲና ለንደን በ55 ቢሊየነሮች፣ የቻይናዋ ሻንጋይ በ45 ቢሊየነሮች፣ ሳንፍራንሲስኮ በ42 ቢሊየነሮች፣ ሌላኛዋ የቻይና የንግድ ከተማ ሼንዜን በ39 ቢሊየነሮች፣ የደቡብ ኮርያዋ ሴኡል በ38 ቢሊየነሮች እንዲሁም የህንዷ ሙምባይ በ37 ቢሊየነሮች እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውም ተነግሯል፡፡
ቻይና የበርካታ ቢሊየነሮች መቀመጫ በመሆን ከአንደኛ እስከ አስረኛ ደረጃ በተቀመጡት ከተሞች ዝርዝር ውስጥ ሶስት ከተሞቿን በማስመዝገብ ቀዳሚነቱን ይዛለች፡፡
በ2019 የፈረንጆች አመት የፎርብስ መጽሄት የአለማችን ቢሊየነሮች ዝርዝር ውስጥ ከተካተቱት 2 ሺህ 153 ቢሊየነሮች መካከል 551 ያህሉ በ10 ከተሞች ውስጥ እንደሚኖሩ የጠቆመው ዘገባው፣ እነዚህ ቢሊየነሮች ያፈሩት ጠቅላላ የተጣራ ሃብት 2.3 ትሪሊዮን ዶላር እንደሚደርስም አክሎ ገልጧል።

ያልተከተቡ ልጆችን ት/ቤት የላኩ ወላጆች ይቀጣሉ

       በጣሊያን አስፈላጊውን ክትባት በተሟላ ሁኔታ ያልተከተቡና ስለመከተባቸው የሚያረጋግጥ ማስረጃ የሌላቸው ህጻናት ትምህርት ቤት መግባት እንደማይችሉ የአገሪቱ ፓርላማ ወስኗል፡፡
በአገሪቱ ከሰሞኑ በጸደቀው ህግ መሰረት፤ እስከ ስድስት አመት ዕድሜ ያላቸውን ያልተከተቡ ህጻናት ልጆች ወደ ትምህርት ቤት የላኩ ጣሊያናውያን ወላጆች እስከ 560 ዶላር የገንዘብ ቅጣት እንደሚጣልባቸውም ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በጣሊያን ክትባት ግዴታ እንዲሆን በቀረበው ሃሳብ ላይ ለወራት ክርክር ከተደረገበት በኋላ፣ ከሰሞኑ ህግ ሆኖ መጽደቁን የጠቆመው ዘገባው፣ ህጉን ማውጣት ያስፈለገው ከ80 በመቶ በታች የሆነውን የአገሪቱን የክትባት ሽፋን ለማሳደግ ነው መባሉንም አመልክቷል፡፡

 በአለማችን  በከፍተኛ ሁኔታ የብክለት ተጠቂ የሆኑ ከተሞች ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ክፉኛ ከተጠቁ ቀዳሚዎቹ 30 የአለማችን ከተሞች መካከል 22ቱ በህንድ እንደሚገኙ ለማወቅ መቻሉን ኒውዮርክ ታይምስ ዘግቧል፡፡
ግሪንፒስና አይኪውኤር ኤርቪዡዋል የተባሉት ሁለት ተቋማት በአለማችን የተለያዩ አገራት ከተሞች ውስጥ በፈረንጆች አመት 2018 የአየር ጥራትን በመገምገም ያወጡትን ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ በከፍተኛ ሁኔታ በመበከል ከአለማችን ከተሞች በአንደኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠቺው የህንዷ ጉሩግራም ናት፡፡ ሌላዋ የህንድ ከተማ ጋዚያባድ በአየር ብክለት ሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ የፓኪስታኗ ፋይዛላባድ ሶስተኛ ደረጃን ይዛለች። የህንዶቹ ፋሪዳባድ፣ ባይዋዲ፣ ኖኢዳ እና ሆታና ከተሞች በቅደም ተከተላቸው እስከ ሰባተኛ ሲይዙ፤ የቻይናዋ ሆታን 8ኛ፣ የህንዷ ሉክኖው 9ኛ፣ የፓኪስታኗ ላሆር 10ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል፡፡
ተቋማቱ ባወጡት ሪፖርት እንዳሉት፤ ጥናቱ ከተሰራባቸው 3 ሺህ የአለማችን ከተሞች መካከል 64 በመቶ ያህሉ ለተለያዩ የጤና ችግሮች በሚያጋልጥ የአየር ብክለት ተጠቂ መሆናቸው ተረጋግጧል። 99 በመቶ የደቡብ እስያ አገራት እንዲሁም በአፍሪካና በመካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ ሁሉም አገራት የአለም የጤና ድርጅት ካስቀመጠው አማካይ የአየር ብክለት መጠን በላይ እንዳላቸውም ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡ ሲኤንኤን በበኩሉ፤ የአየር ንብረት በመጪው አመት ሰባት ሚሊዮን ያህል ሰዎች ያለወቅቱ እንዲሞቱ ሰበብ ይሆናል ተብሎ እንደሚገመት ዘግቧል፡፡

 በሶርያ ምስራቃዊ አካባቢ በምትገኘው ባጉዝ የተባለች መንደር ባለፈው ማክሰኞ ብቻ 3 ሺህ ያህል የአሸባሪው ቡድን የአይሲስ አባላትና ታጣቂዎች በአሜሪካ ለሚደገፈው የሶርያ ዲሞክራቲክ ጦር እጃቸውን መስጠታቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጦር ባለፉት ሳምንታት በአይሲስ ይዞታ ስር በምትገኘው መንደር ከፍተኛ የአየር ድብደባ ሲያደርጉ መቆየታቸውንና ብዙዎችን መግደላቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ ታጣቂዎቹ እጃቸውን እንዲሰጡ ቀነ ገደብ በተቀመጠላቸው መሰረት እጅ መስጠታቸውን አመልክቷል፡፡
ባለፈው ሰኞ ጦሩ ለ20 ጊዜ ያህል የአይሲስ ከባድ መሳሪያዎችንና ተሽከርካሪዎችን ጨምሮ ምሽጎችን ማውደሙንና 40 ያህል የአይሲስ ታጣቂዎችን መግደሉንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

Page 1 of 421