Administrator

Administrator

በዓመት አንድ ቢሊየን ብር ገደማ የኮንትሮባንድ ዕቃ ይገባል

    የኢትዮጵያ መንግስት ኢ መደበኛ የጠረፍ ንግድን የሚያበረታታ የህግ ማዕቀፍና ልዝብ የድንበር ፖሊሲ (Soft boarder policy)  ቀርጾ ሊተገብር እንደሚገባ፣ አንድ የአዲስ አበባ ምሁር ሲገልጹ፤  በዓመት በአማካይ አንድ ቢሊየን ብር የሚገመት ኮንትሮባንድ ዕቃ ከውጭ ወደ ሐገር ውስጥ እንደሚገባ የፌዴራል ገቢዎች እና ጉምሩክ ባለስልጣን ባልደረባ አመለከቱ፡፡
‹‹ድንበር የማዕከሉ መስታወት ወይም ነጸብራቅ ነው፡፡ የድንበር ጉዳይ ከጸጥታ ሥራ ጋር ብቻ ተቆራኝቶ መታየት አይኖርበትም›› ያሉት ‹‹የምሥራቅ አፍሪካ የጠረፍ ከተሞች እንቅስቃሴ›› (Borederland Dynamics in East Africa) በሚል ርዕስ የሚካሄድ የጥናት ፕሮጀክት አስተባባሪ ዶ/ር ፍቃዱ አዱኛ፤ የአፍሪካ የድንበር አካባቢዎች የሚታዩት ታሪካዊና ማህበረሰባዊ ተጨባጭ ሁኔታዎች መንግስታት ‹‹ለዘብ ያለ የድንበር ፖሊሲ›› (Soft boarder policy) እንዲቀርጹ የሚያስገድዱ መሆናቸውን ጠቅሰዋል።
መንግስታት ጥብቅ የሆነ ድንበር ፖሊሲ ሲከተሉ በጠረፍ አካባቢ የሚኖረው ማህበረሰብ እንደሚጎዳ የገለጹትና ህይወቱን ሊያሻሻሽሉ የሚችሉ አካባቢያዊ ምቹ ሁኔታዎችን ወይም በእጁ ያለውን ሐብት መጠቀም እንዳይችል ያደርገዋል ያሉት የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲው መምህር ዶ/ር ፍቃዱ፤ ጥብቅ የጉምሩክ ህጎች ከጠረፍ ንግድ ሥራ በቀር ሌላ የኑሮ መሠረት የሌላቸውን ዜጎች ህይወት ፈታኝ ያደርገዋል ብለዋል፡፡
መንግስት ለድንበር ጉዳዮች በቂ ትኩረት አልሰጠም በሚል ወቀሳ የሰነዘሩ የአውደ ጥናቱ ተሳታፊዎች፤ ከቅኝ ግዛት ጋር ተያይዞ የተፈጠሩና ለመቶ ዓመታት መፍትሔ ሳያገኙ እየተንከባለሉ የመጡ የድንበር ችግሮች መኖራቸውን ጠቅሰው፤ ችግሩን አቅልለን በማየት ትኩረት ሳንሰጠው የምንቀጥል ከሆነ፣ በጣት በሚቆጠሩ በዓመታት በርካታ ውጥንቅጥ ውስጥ እንደሚከተን መሪዎቻችን እንዲገነዘቡ ማድረግ ይኖርባቸኋል በማለት ለምሁራኑ አደራ ሰጥተዋል፡፡
አውደ ጥናቱ በዓለም አቀፍ ድንበር ላይ ያተኮረ ቢሆንም በውይይቱ በክልሎች መካከል ያሉ የአስተዳደር ወሰን ችግሮችም ይነሱ ነበር፡፡ ‹‹የአስተዳደር ወሰኖችን ድንበር አድርጎ የማየት ዝንባሌ ተበራክቷል፡፡ ግጭት በዝቷል፡፡  እንደ ቀድሞው በድንበርና በአስተዳደር ወሰኖች አካባቢ በሚኖሩ የተለያዩ ብሔረሰቦች መካከል የሚከሰቱ ግጭቶችን በሽማግሌዎች አማካይነት መፍታት የማይቻልበት ሁኔታ ተፈጥሯል›› የሚሉ አስተያየት ሰጪዎችም ተደምጠዋል፡፡
በመንግስት ውሳኔ ያገኙ የአስተዳደር ወሰን ችግሮች ጭምር ተፈጻሚ  ሳይሆኑ ከአስር ዓመታት በላይ መቆየታቸውን በአብነት በመጥቀስ ወቀሳ ያቀረቡ የአውደ ጥናቱ ተሳታፊዎች፤ በድንበር አካባቢ የሚታዩ አንዳንድ ችግሮች ከመልካም አስተዳደር እጦት ጋር እንደሚያያዙ ጠቅሰው፤ ‹‹መሬታችን ተነጥቆ ለኢንቨስተር ተሰጠብን፤ ካሣ በአግባቡ አላገኘንም›› በሚል ቅሬታ የሚሸፍቱ ሰዎች መኖራቸውን አመልክተዋል፡፡
በሌላ በኩል፤ የቁም ከብት ንግድ ፈቃድ በተወሰኑ ሰዎች መያዙንና እነዚህ ንግድ ፈቃድ ያላቸው ሰዎች ከብት ሳያረቡ ወይም ሳያደልቡ የቁም ከብት ወደ ውጭ በመውሰድ ለመሸጥ ከሚፈልጉ ፈቃድ የሌላቸው ነጋዴዎች በከብት ሰባት መቶ ብር እያስከፈሉ ያለ ሥራ ገንዘብ የሚሰበስቡ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡
የፌዴራል ገቢዎች እና ጉምሩክ ባለስልጣንን በመወከል በአውደ ጥናቱ የተሳተፉ አንድ ግለሰብ እንደ ገለጹት፤ ከሚደረገው ቁጥጥር ብልሹነት ወይም ደካማነት የተነሳ የሚያልፈው የኮንትሮባንድ ዕቃ ከሚያዘው በብዙ እጥፍ እንደሚበልጥ ጠቅሰው፤ ‹‹በዓመት ከ400 -500 ሚሊየን ብር የኮንትሮባንድ ዕቃ ይያዛል፡፡ ይህም አኃዝ በ2008 ዓ.ም 905 ሚሊየን ብር ደርሶ ነበር። ሆኖም በ2009 እና 2010 ዓ.ም በዓመት ወደ አንድ ቢሊየን ብር ገደማ የሚገመት የኮንትሮባንድ ዕቃ ወደ መሐል ሀገር ገብቷል፡፡ ወደ ሐገር ቤት ከሚገባው የኮንትሮባንድ ዕቃም ውስጥ በብዙ ሚሊየን ብር የሚገመት የጦር መሣሪያ፣ አደንዛዥ ዕጽ እና መድኃኒት ነው›› ብለዋል፡፡
በኮንትሮባንድ ንግድ የተሰማሩት ወገኖች፣ በጣም የረቀቀ ስልት እንደሚጠቀሙና በአሁኑ ሰዓት ከተቆጣጣሪው ይልቅ ኮንትሮባንዲስቱ የረቀቀ የቴክኖሎጂ አቅም እንዳለው ጠቅሰው፤ ነፍስ ባለው ዶሮ ውስጥ የኤሌክትሮኒክስ ዕቃ በመደበቅ በኮንትሮባንድ ለማስገባት ጥረት እንደሚደረግ ገልጸዋል፡፡  (ዝርዝሩን በገጽ ……)

 የአሜሪካዊው ቢሊየነር ኤለን ሙስክ ያቋቋሙትና የኤሌክትሪክ መኪኖችን በማምረት የሚታወቀው ግዙፉ ኩባንያ ቴስላ በሰባት ቀናት ውስጥ 7 ሺህ መኪኖችን ማምረቱን ፉድዚላ ድረገጽ አስነብቧል፡፡
ኩባንያው በአማካይ በቀን 1 ሺህ ሞዴል 3 የኤሌክትሪክ መኪኖችን ማምረቱንና ይህም ቁጥር እጅግ ከፍተኛ ነው መባሉን የጠቆመው ዘገባው፣ አንዱ መኪና መሸጫ ዋጋ እስከ 50 ሺህ ዶላር ይደርሳል ተብሎ መነገሩንም አመልክቷል፡፡
ቴስላ በሰባት ቀናት ውስጥ ሰባት ሺህ መኪኖችን ማምረቱ በአውቶሞቲቭ ኢንዱስትሪው መስክ ግርምትን መፍጠሩን የጠቆመው ዘገባው፣ የታዋቂው የአሜሪካ የመኪና አምራች ኩባንያ ፎርድ ዋና ስራ አስፈጻሚ ስቴቨን አርምስትሮንግ ግን፣ ይህ ምንም የሚገርምና የሚያስደንቅ ነገር አይደለም ሲሉ የቴስላን ስኬት ማጣጣላቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የኛ ኩባንያ ፎርድ፣ ሰባት ሺህ መኪኖችን በአራት ሰዓታት ውስጥ አምርቶ የማጠናቀቅ የላቀ ብቃት አለው ብለዋል ሲልም ገልጧል፡፡ ወጪውን ለመቀነስና ትርፋማነቱን ለማሳደግ በማሰብ በቅርቡ ከአጠቃላይ ሰራተኞቹ 9 በመቶ ያህሉን መቀነሱ የተነገረለት ቴስላ፣ የሞዴል 3 መኪኖቹን በወቅቱ በማምረት ለደንበኞቹ ማድረስ አልቻለም በሚል ሲተች እንደሰነበተም ዘገባው አመለክቷል፡፡

 የናይጀሪያው ፕሬዚዳንት ሙሃመድ ቡሃሪ በቅርቡ በሚካሄደው ምርጫ ለሁለተኛ የስልጣን ዘመን ለመወዳደር ማሰባቸውና ስልጣን ለመልቀቅ አለመፍቀዳቸውን የተቃወሙ የገዢው ፓርቲ አባላት፤ ባለፈው ረቡዕ አፈንግጠው በመውጣታቸው ፓርቲው ለሁለት መከፈሉን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
ኦል ፕሮግረሲቭ ኮንግረስ የተባለው የአገሪቱ ገዢ ፓርቲ አባላት የሆኑ ፖለቲከኞች ባለፈው ረቡዕ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ “ለናይጀሪያውያን መልካም አስተዳደር ለማምጣት የገባውን ቃል ለማክበር ያልቻለ፣ ቀርፋፋና ብቃት የለሽ” በማለት የፕሬዚዳንት ሙሃመድ ቡሃሪን መንግስት ክፉኛ የተቹ ሲሆን፣ የቡሃሪን ለተጨማሪ የስልጣን ዘመን  መወዳደር በጽኑ በመቃወም፣ ከፓርቲው አፈንግጠው በመውጣት፣ ሪፎርምድ ኦል ፕሮግረሲቭ ኮንግረስ የተባለ አዲስ ክንፍ ማቋቋማቸውን ይፋ አድርገዋል፡፡
የፕሬዚዳንት ቡሃሪ የቀድሞ አጋር እንደሆኑ የሚነገርላቸውና የአዲሱ ክንፍ ብሄራዊ ሊቀመንበር ተደርገው የተሾሙት ቡባ ጋላዲማ፤ በአቡጃ በተካሄደው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ፣ አዲሱ ፓርቲ ሪፎርምድ ኦል ፕሮግረሲቭ ኮንግረስ ለህዝብ ታማኝ ተወካዮችን የያዘና ለውጥ የሚያመጣ እንደሚሆን ተናግረዋል፡፡ የገዢው ፓርቲ አባላት አፈንግጠው መውጣታቸውና አዲስ ፓርቲ ማቋቋማቸው የፕሬዚዳንት ቡሃሪን ለተጨማሪ አመታት በስልጣን ላይ የመቆየት ተስፋ ያጨልመዋል መባሉን የዘገበው ቢቢሲ በበኩሉ፤ አዲሱ ፓርቲ የአገሪቱን ከፍተኛ ባለስልጣናት ድጋፍ ያገኛል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡
አዲሱ ፓርቲ ከሌሎች የናይጀሪያ ተቃዋሚ ሃይሎች ጋር ውህደት ፈጥሮ ራሱን በማጠናከር በመጪው የካቲት ወር ላይ በሚደረገው የአገሪቱ ፖሬዚዳንታዊ ምርጫ ላይ፣ የፕሬዚዳንት ቡሃሪ ቀንደኛ ተቀናቃኝ  ሆኖ ይመጣል ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

 የኢራኑ አብዮታዊ ጦር አዛዥ የሆኑት ብርጋዴር ጄነራል ጎላም ሪዳ ጃላሊ፣ እስራኤል ከሜዲትራኒያን ባህር ተነስቶ ወደ ኢራን የሚጓዘውን ዳመና ከአየር ላይ በመጥለፍና ዝናባችንን በመዝረፍ፣ በአገራችን የተከሰተውን የውሃ እጥረት እያባባሰች ነው ሲሉ መክሰሳቸውን ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
ሰሞኑን በመዲናዋ ቴራን በተካሄደ የግብርና አውደጥናት ላይ ንግግር ያደረጉት ብርጋዴር ጄነራል ጎላም ሪዳ ጃላሊ፣ የአየር ንብረት ለውጥ የሚያሳድራቸው ተጽዕኖዎችና የሚያደርሷቸው ጉዳቶች፣ ተፈጥሯዊ ሳይሆኑ የውጭ አገራት ሴራዎች መሆናቸውን የአገራችን ሳይንቲስቶች በጥናት ደርሰውበታል ብለዋል፡፡
እስራኤልና ሌሎች አገሮች በትብብር በድብቅ በሚያደርጉት ሴራ፣ በሜዲትራኒያን ባህር ላይ ከሚያልፈው አየር ላይ ቅዝቃዜን በመምጠጥና ዝናብና በረዶን በመመንተፍ፣ ኢራን ዝናብ እንዳታገኝ ሲያደርጉ ቆይተዋል ሲሉም ተናግረዋል፡፡
እስራኤልን በዝናብ ዝርፊያ የሚወነጅለው የብርጋዴር ጄነራል ጎላም ሪዳ ጃላሊ ንግግር፤ በተለያዩ የኢራን መገናኛ ብዙሃን በስፋት መዘገቡን ተከትሎ፣ የአገሪቱ የሜትሪዮሎጂ ኤጀንሲ ዳይሬክተር አሃድ ቫዚፌ በጉዳዩ ዙሪያ አስተያየታቸውን የሰጡ ሲሆን፣ “ዝናብ ወይም ዳመና መዝረፍ ለማንኛውም አገር የማይቻል ነው” በማለት የጄኔራሉን ውንጀላ አጣጥለውታል፡፡

 ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፤ የሌሎች አጋር አገራት መሪዎችን በማስተባበር፣ ቬንዙዌላን ለመውረር ሲያሴሩ እንደነበር የሚያሳይ መረጃ ይፋ መደረጉን ተከትሎ፣ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ኒኮላስ ማዱሮ፣ የጦር ሃይላቸው የአሜሪካን ወረራ ለመመከት በተጠንቀቅ እንዲቆም ማዘዛቸውን አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ፕሬዚዳንት ትራምፕ፤ ከአራት የላቲን አሜሪካ አገራት መሪዎች ጋር ባለፈው አመት ባደረጉት የድብቅ ስብሰባ፣ በቬንዙዌላ ላይ ወታደራዊ ጥቃትና ወረራ የማድረግ ሃሳብ በማቅረብ፣ ከከፍተኛ ባለስልጣናት ጋር መምከራቸውን የሚያሳይ መረጃ በአሶሼትድ ፕሬስ ባለፈው ረቡዕ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ከአሜሪካ ጋር ባላንጣ ሆነው የዘለቁት የቬንዙዌላው ፕሬዚዳንት ማዱሮም በይፋ የአሜሪካንና የአጋሮቿን ጥቃት ለመመከት፣ ከመቼውም ጊዜ በበለጠ እንዲታጠቅና ራሱን እንዲያዘጋጅ ለጦር ሃይላቸው መመሪያ ሰጥተዋል ተብሏል፡፡
የታጠቃችሁ ሁሉ፣ ለአንዲት ሰከንድም ቢሆን ተዘናግታችሁ ጠመንጃችሁን እንዳታወርዱ፣ ምክንያቱም ሰላማችንን ለማደፍረስ የሚመጣብንን ወራሪ ሃይል ለመመከትና ሉአላዊነታችንን ለማስከበር በጀግንነት የምንዋደቅበት ታሪካዊ ጊዜ ላይ ደርሰናል ብለዋል- ፕሬዚዳንት ማዱሮ፡፡ ትራምፕ፤ቬንዙዌላን የመውረር ሃሳብ አቅርበዋል የሚለውን መረጃ በተመለከተ አስተያየቱን እንዲሰጥ የተጠየቀው የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር፣ “በግለሰብ ደረጃ በተደረገ ውይይት ላይ ምላሽ ለመስጠት ፈቃደኛ አይደለሁም” ማለቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ነሃሴ ወር ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ”ዲሞክራሲን ያጠፋውና የህዝቡን መብት በአደባባይ የጣሰው የለየለት አምባገነን የሆነው ማዱሮ፤ በስልጣን ላይ መቀጠል የለበትም፤ የኒኮላስ ማዱሮን አምባገነን መንግስት አደብ ለማስገዛት የተለያዩ አማራጮችን መውሰድ እንችላለን፤ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድም ከእነዚህ አማራጮች መካከል አንዱ ነው” ማለታቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
ማዱሮ በበኩላቸው በወቅቱ በሰጡት ምላሽ፤ ትራምፕ ጦሩን አዝምቶ እንዳይወጋን እርዱን በሚል ለአለማቀፉ ማህበረሰብና ለሮማው ሊቀጳጳስ ፍራንሲስ ጥሪ ማቅረባቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡


 በ2018 የፈረንጆች አመት ያለፉት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ በሊቢያ በኩል በማድረግ በሜዲትራኒያን ባህር ሲጓዙ ለሞት የተዳረጉ አፍሪካውያን ስደተኞች ቁጥር ከ1000 በላይ መድረሱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ጉዳይ ጽህፈት ቤት ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ ባለፉት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ በሊቢያ በኩል አድርገው ወደተለያዩ የአውሮፓ አገራት ለመግባት ሊቢያ ከደረሱ የተለያዩ የአፍሪካ አገራት ስደተኞች ውስጥ ተሳክቶላቸው ወደ አውሮፓ መግባት የቻሉት ግማሽ ያህሉ ብቻ ናቸው፡፡ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ወደ አውሮፓ ሊጓዙ አስበው ሊቢያ ከደረሱ አፍሪካውያን ስደተኞች መካከል 44 በመቶው በሊቢያ የድንበር ጠባቂዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የጠቆመው ተቋሙ፤ 4.5 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ ለህልፈተ ህይወት መዳረጋቸውን ወይም ጠፍተው መቅረታቸውን አመልክቷል፡፡
በሳምንቱ የመጀመሪያዎቹ ሶስት ቀናት ውስጥ ብቻ ወደ አውሮፓ አገራት ለመግባት በጉዞ ላይ የነበሩ ከ200 በላይ አፍሪካውያን ስደተኞች በሜዲትራኒያን ሰምጠው መሞታቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ ባለፈው ሰኔ ወር ወደ አውሮፓ ለመጓዝ አስበው ሊቢያ ከደረሱ ስደተኞች መካከል 10 በመቶው ለህልፈተ ህይወት መዳረጋቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡

Monday, 09 July 2018 00:00

ማዕከላዊን በጨረፍታ

 ማዕከላዊ፤ አዲስ አበባ ከተማ ውስጥ፣ ከአራዳ ጊዮርጊስ ወደ ሰሜን ሆቴል በሚወስደው መንገድ የሚገኝ ግቢ ነው፡፡ ብዙ ሰው ላያውቀው ይችላል፤ ቢያውቀውም ብዙ ትኩረት አይሰጠውም። ስለ ማዕከላዊ ሳስብ የሚያሳዝነኝ አንድ ጉዳይ አለ። ማዕከላዊ ፊት ለፊት  በተለምዶ “ዳትሰን” የሚባል ሲደለቅበት የሚያድር ሰፈር አለ፡፡ በርካታ ወጣቶችም በአንድ ቤት ውስጥ ታጭቀውና ራሳቸውን ረስተው የሚዘሉበት ሰፈር ነው፡፡ ፊት ለፊቱ ደግሞ፣ ወጣቶች በበርካታ መርማሪ ተከበው፣ ሲገረፉ የሚያድሩበት ማዕከላዊ አለ፡፡
ከአንድ ኪሎ ሜትር በላይ በማይሆን ርቀት ውስጥ እጅግ የተለያየ ተግባር ሲፈጸምባቸው ያድራል፡፡ በጣም የሚያሳዝነው ታዲያ፣ ከሚዝናኑት አብዛኞቹ ይህን ማዕከላዊ ተብሎ የሚጠራውን ቦታ የሚያውቁት አለመምሰላቸው፣ ቢያውቁት ኖሮ፣ እነዛ ጭፈራ ቤቶች፣ አንድም ወጣት ባልገባባቸው ነበር። በርካቶች፣ ማዕከላዊ የሚባለውን ቤት እንደ ተራ መስርያ ቤት ብቻ አስበው በጥጉ ያልፋሉ፡፡ ማዕከላዊ ግን፣ መስርያ ቤት ይደለም፡፡ በማዕከላዊ የስቃይ ሕይወት ያሳለፉት የዋልድባው ገዳም መነኩሴ፣ አባ ገ/ኢየሱስ ኪ/ማርያም፤ “ማዕከላዊ የሚባል ቤት” እያልኩ ሳወራ፣ “ልጄ፣ ማዕከላዊ ቤት አይደለም” ብለው አርመውኛል፡፡ እውነት ነው፣ ማዕከላዊ ቤት አይደለም! አባ ወ/ኃይማኖት፣ ስለ ማዕከላዊ ጠይቄያቸው፤ “የማዕከላዊን ነገር አታንሳው” ብለውኛል፡፡ መነኮሳቱ በማዕከላዊ ተገርፈዋል፡፡ ለምሳሌ፣ አባ ገ/ስላሴ ወ/ኃይማኖት፤ ሰውነታቸውን በሚስማር እንደበሳሷቸው አጫውተውኛል፡፡ የዛን ነውረኛ “ቤት” ጉዳይ ስለማውቅ፣ “ልብስዎን አስወለቁዎት” ብዬ ጠይቄያቸው፣ “ብዙ ጊዜ አውልቁ ይሉናል፡፡ ሁለት ቀን ከአቅሜ በላይ ሆኖብኝ፣ አውልቀውብኛል” ብለው አዝነው ነግረውኛል። ማዕከላዊ፣ የመነኮሳትን አይደለም፣ የእግዚአብሔርን ክብር የሚያዋርድ “ቤት” ነው፡፡
ሳይቤርያ
ታሳሪዎቹ ብዙ ጊዜ የመጀመርያ መቆያቸው ከሳይቤርያ ይጀምራል፡፡ ሳይቤርያ የሚለው ቤት፣ በሩሲያው ሀገር ውስጥ፣ ቀን ቀን ሞቃት፣ ሌሊት ሌሊት ደግሞ፣ በጣም ቀዝቃዛ በሆነው ግዛት ስም የተሰየመ ነው፡፡ ሰማይ እንዲመስል ጣራው ሰማያዊ ቀለም ተቀብቷል፡፡ ሳይቤርያ በምርመራ ላይ ያለ እስረኛ የሚታሰርበት ሲሆን 2፣3፣4፣5፣6፣7፣8፣9 እና 10 የተባሉ ቁጥር የተሰጣቸው ቤቶች አሉት፡፡ 1 ቁጥር ዝግ ነው፡፡ ከ8 ቁጥር ውጭ ያሉ እስከ 25 እስረኞች የሚታሰሩበት ሲሆን ከ6፣7 እና 8 ውጭ ያሉ ክፍሎች ስፋታቸው በግምት፣ 3 ነጥብ 8 ሜትር በ4 ሜትር ቢሆን ነው። 6 እና 7 ቁጥር ከእነዚህ ክፍሎች በአንፃራዊነት ስፋት አላቸው። አራት በአራት የማይሆን ክፍል ውስጥ እስከ 20 የሚደርሱ እስረኞች እቃ ይቀመጣል፡፡ ሽንት ቤት፣ በቀን ከሁለት ጊዜ ውጭ ስለማይፈቀድ፣ የሽንት ማስቀመጫ ፕላስቲክ ኮዳዎች ይቀመጣሉ። የሚያሳዝነው፣ ከቦታ ጥበት የተነሳ፣ የውሃ ፕላስቲክ ኮዳዎች እና ምግብ የሚቀመጠው አንድ ላይ ነው፡፡
ክፍሉ ለመኝታ ስለማይበቃ፣ ቀን ቀን የተወሰኑ እስረኞች ሲተኙ ቀሪው ቁጭ ይላል፡፡ ሌሊት ራስና እግር እየሆነ (አንደኛው ራሱን ከጎኑ ወደተኛው እስረኛ እግር አድርጎ)፣ በአንድ ጎን ብቻ እስኪነጋ ይተኛል። የሁሉም ክፍል ዝግ ስለሆኑ እስረኛ ሲበዛ ከመጠን በላይ ይሞቃሉ፡፡ መስኮታቸው ከሁለት ሜትር የሚርቅ ሲሆን መብራት የሚገባው በመስኮቱ በኩል ነው። በዚህም ምክንያት ጨለማ ቤት ተብለው ይጠራሉ። የአንድ ክፍል እስረኛ ከሌላኛው ክፍል እስረኛ ጋር መረጃ እንዳይለዋወጥ በሮቹ ይዘጋሉ፡፡ በተመሳሳይ ጉዳይ ተጠርጥረው የገቡ እስረኞችን፣ አንደኛውን በሌላኛው ላይ ለማውጣጣት ሲባል፣ ወይም መረጃ እየተለዋወጡ ለምርመራ እንዳያስቸግሩ ለማድረግ፣ አንደኛው ክፍል የታሰረ ከሌላኛው ክፍል ከታሰረው ጋር እንዳይገናኝ ብርቱ ጥንቃቄ ያደርጋሉ፡፡ ሲያወራ የተገኘም ቅጣት ይጠብቀዋል፡፡ አየር ለማግኘት እንኳ በሮቹ የሚከፈቱት በልመና ነው፡፡
ሳይቤርያ የታሰረ እስረኛ በአንድ ቀን ውስጥ ሁለት ጊዜ ብቻ ሽንት ቤት እንዲወጣ ይፈቀድለታል፡፡ ሌሊት 11 ሰአት የየክፍሉ እስረኛ በተራ ሽንት ቤት ይጠቀማል። ክፍሎቹ በየተራ እየተከፈቱ ከ10 እስከ 15 ባለ ደቂቃ፣ 20 እና ከዛ በላይ እስረኛ ሽንት ቤት ተጠቅሞ ይገባል። በቀን አንድ ጊዜ ለ10 ደቂቃ ፀሐይ መሞቅ ይፈቀዳል። ጨለማ ቤት ባደከመው አይኑም በዛች ትንሽ ደቂቃ የተከለከለው ሰማይ ላይ የተለየ ነገር ይፈልጋል፡፡ ደመና የተለየ ነው። ጨረቃ አትገኝም፡፡ ኮከብ ብርቅ ነው፡፡ አሞራ እንደ ብርቅ ነገር ይታያል፡፡ ሰማይ ይናፍቃል!
በሳምንት አንድ ቀን፣ ቤቶቹ በየተራ እየተከፈቱ፣ እስረኞች ልብስ እንዲያጥቡ ይደረጋል፡፡ ምንም አይን ከለላ የሌለው ቦታ ላይ፣ ህጻናት ወንዝ ወርደው እንደሚታጠቡት፣ እየተጋፉ “ሻወር” ይወስዳሉ፡፡ ከአንድ የዛገ ብረት የሚወርደውን ውሃ “ጠፋ! መጣ!” እያሉ እየተጋፉ፣ ሳምንት ጠብቀው ያገኙትን “ሻወር” ይወስዳሉ፡፡ ሽንት ቤቶቹ ከለላ የላቸውም፡፡ አንዱ ሲጠቀም ሌሎች እስረኞች በር ድረስ ተኮልኩለው ተራ ይጠብቃሉ፡፡ በዚህ መሃል ፖሊስ ከሽንት ቤቶቹ ውጭ ያለውን ዋናውን በር በዱላ እየነረተ፣ እስረኛው ወደ ክፍሉ እንዲገባ ያዝዘዋል፡፡ ሌላ ቤት ተከፍቶ ተረኛ ይጠቀማል፡፡ ቤቱ እንደተከፈተ የተረኛው ክፍል እስረኞች፣ በእጃቸው በሀይላንድ ቤት ውስጥ የዋለውን ሽንት ሳይሳቀቁ ተሸክመው፣ ወደ ሽንት ቤት ያመራሉ፡፡
“8” ቁጥር
ማዕከላዊ ውስጥ ካሉት የሚታወቁት ጨለማ ቤቶች አንዱና ዋነኛው ነው፡፡ አንዱ ክፍል ለ4 ተከፍሎ 1፣2፣3፣4 የሚባሉ ንዑስ ክፍሎች አሉት፡፡ ክፍሎቹ ኮሪደር መሃል ካለው መብራት ውጭ ሙሉ በሙሉ ጨለማ ሲሆኑ እያንዳንዱ ክፍል አንድ ሰው ብቻ ይታሰርበታል፡፡ በእነዚህ ክፍሎች የሚታሰሩ እስረኞች ከፍተኛ በደል የሚደርስባቸው፣ ሁሉም ሌሊት እየተጠሩ የሚደበደቡና ስቃይ የሚደርስባቸው ናቸው፡፡ በምርመራ ወቅት አናምንም ያሉ እስረኞች ለወርና ለሁለት ወር ያህል በእነዚህ ጠባብ ክፍሎች ይታሰራሉ፡፡ ሽንት ቤት የሚሄዱት፣ ፀሃይ የሚሞቁት ብቻቸውን ነው፡፡ ከሳይቤርያ ታሳሪዎች ሁሉ ከፍተኛ የአካልና የስነ ልቦና ጥቃት ይደርስባቸዋል፡፡ ያመነ እስረኛ ወደ ሳይቤርያ ሌሎች ክፍሎች፣ ወይ ደግሞ ወደ “ሸራተን” ይዛወራል፡፡
መርማሪዎች ፈፅማችኋል ያሏቸውን እንዲያምኑ 8 ቁጥር ከሚገቡት በተጨማሪ፣ የዐቃቤ ሕግ ምስክሮች ሆነው በሌሎች ተጠርጣሪዎች ላይ ቃላቸውን እንዲሰጡ የሚፈለጉ ተጠርጣሪዎችም በዚህ ክፍል ይታሰራሉ፡፡ ሰዎች መጀመርያ በወንጀል ተጠርጥረው ገብተው መረጃ ሲጠፋ፣ በሌላ ሰው ላይ በሀሰት እንዲመሰክሩ ሲጠየቁ፣ ካልተስማሙ 8 ቁጥር ይታሰራሉ። እንመሰክራለን ካሉ ግን ወደ ጣውላ ቤት ይዛወራሉ፡፡ 8 ቁጥር ከሳይቤርያ ቀሪ ክፍሎችም የባሰ ነው፡፡ በዚህኛው ክፍል ደግሞ ከሰው ጋር መብላት፣ የሰው ድምፅ መስማትም ይናፍቃል፡፡
ምርመራውን የጨረሰ፣ ቃል ሰጥቶ የፈረመ እስረኛ የሚታሰርበት የእስር ቤት ክፍል ነው፡፡ 12 ክፍሎች ያሉት ጠባብ ክፍል ሲሆን ቤቶቹ ክፍት ሆነው ይውላሉ፡፡ እስረኞች ወደ ሌሎች ክፍሎች እየተዘወዋወሩ መጫወት ይችላሉ፡፡ ቤቶቹ በር ላይ ሆኖ ፀሀይ መሞቅ ይቻላል፡፡ ይህም ከሳይቤሪያ ጋር ሲነፃፀር ሸራተን የሚል ስያሜ  አሰጥቶታል፡፡ ይህ እስር ቤት፣ በቤቶች መካከል የተወሰነ የሰማይ ክፍልን ያሳያል፡፡ በር ላይ ቁጭ ብሎ ፀሀይ መሞቅ፣ አየር ማግኘት ይቻላል፡፡ እስረኛው እንደ ሳይቤሪያ በፖሊስ እየተጠበቀና “ጨርስ” እየተባለ ሳይሆን በፈለገው ሰዓት ወደ መፀዳጃ ቤት መሄድ ይችላል፡፡ ወደ ሌላ ክፍል ገብቶ ከጓደኞቹ ጋር መጫወት ይችላል። አንድ እስረኛ ተጨማሪ መረጃ ከተገኘበት ወይም በሌላ ሰው እንዲመሰክር ተጠይቆ አልመሰክርም ካለ ከሸራተን ወደ ሳይቤርያ፣ ብሎም ወደ 8 ቁጥር ይመለሳል፡፡
ጣውላ ቤት
ከወንጀል ምርመራ ቢሮዎች ስር የሚገኙ ክፍሎች ናቸው። ሴቶችና ምስክሮች የሚታሰሩበት ሲሆን አራት ክፍሎች አሉት። ሁለቱ የሴቶች፣ ሁለቱ የምስክሮች ሲሆኑ ክፍሎቹ ተከፍተው ስለሚውሉ አየር ያገኛሉ፡፡ በር ላይ ቁጭ ብለው ፀሀይ መሞቅ ይችላሉ፡፡
  ምርመራ
ማዕከላዊ 24 ሰዓት ምርመራ የሚደረግበት እስር ቤት ነው፡፡ ድብደባ የሚፈፀመው በአብዛኛው ሌሊት ነው፡፡ ይህም የሚደረገው ጩኽት እንዳይሰማና ድብደባ ሲፈፅሙ ብዙ እስረኛ እንዳያይና እንዳይሰማ ነው፡፡ አንድ እስረኛ እስከ 6 በሚደርሱ መርማሪዎች ሊመረመር ይችላል፡፡ ሁሉም ያዋክቡታል፡፡ ፊት ለፊት ካለው ጋር እየተነጋገረ፣ ከኋላም መጥተው ይደበድቡታል፡፡
ግድግዳ ላይ መስቀል፣ ከአቅም በላይ ስፖርት በማሰራት እስረኛው ተዝለፍልፎ እንዲወድቅና እንዲሰቃይ ማድረግ፣ ስፖርት በሚሰራበት ወቅት ሳያስበው መትቶ መጣል፣ በገመድ መግረፍ፣ ሁለት ጠረጴዛዎች ላይ “ወፌ ላላ” መስቀል (መገልበጥ)፣ በእንጨት፣ በጥፊ፣ በእርግጫ መደብደብ፣ ስድብና ዛቻ የተለመዱ ናቸው፡፡ የኤሌክትሪክ ንዝረት፣ ጥፍር መንቀል፣ ርቃን መመርመር፣ ብልትን በሴቶች እያስነኩ ማሸማቀቅ፣ የውሃ ኮዳ ማንጠልጠል፣ በሽጉጥ ማስፈራራት፣…ፀያፍ ነገር ማስፈራሪያ ማድረግና የመሳሰሉት የተለመዱ የምርመራ ክፍሎቹ መገለጫዎች ናቸው፡፡
(በጌታቸው ሺፈራው “የሰቆቃ ድምጾች”፤ ሰኔ 2010 ዓ.ም)

 እንደ ሥነ-ተረት በሀገራችን የሚነገር አንድ ታሪክ አለ፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን የጎረቤቱን አገር በመውረር የታወቀ አንድ ንጉሥ ነበረ፡፡ ይህ ንጉሥ እንደለመደው አንድ ዓይነት ጎሣ የሚኖርበትን ጎረቤት አገር ወረረና አገሬውን አስገብሮ ገዥ ሆኖ ያስተዳደር ጀመር፡፡ ያም ሆኖ የአገሬው ህዝብ የተገዛለት እየመሰለ አንድ ቀን እንደሚያጠፋው እየዶለተ መሆኑን መረጃ ደረሰው፡፡ ስለሆነም ንጉሡ ያንን ህዝብ ለማጥፋት ዘዴ ያውጠነጥን ገባ፡፡ በመጨረሻም ህዝቡ ሁሉ ግብር የሚበላበት አንድ ታላቅ ድግሥ ደገሠና፤
“ህፃን፣ ሽማግሌ፣ ወጣት፣ ጎልማሳ፣ ወንድ፣ ሴት ሳይባል ሁሉም ሰው ከንጉሥ ግብር እንዳይቀር” ሲል አወጀ፤ አዘዘ፡፡
አገሬው አንድም ሳይቀር ወደ ድግሱ መጉፍ ጀመረ፡፡
በዚያ አገር ላይ አንድ እጅግ ብልህና አብራሄ ህሊና ያለው ዐይነ ሥውር ሰው ነበረ፡፡ በዚያው አገር ከሴት ልጁ ጋር ይኖራል፡፡ የዚህን ዐይነ-ስውር አስተዋይነትና ጠቢብነት ያ ክፉ ንጉሥ ያውቃል፡፡ ስለዚህም የቅርብ ሰዎቹን ጠርቶ፤
“ያ ዐይነ-ስውር ሰው ወደ ድግሴ መጥቷል ወይ?” ሲል ጠየቀ፡፡
ሰዎቹም፤
“ንጉሥ ሆይ! እስካሁን አልታየም” አሉት፡፡
ንጉሡም፤
“በሉ፤ እስከመጨረሻው መምጣት አለመምጣቱን አጣርታችሁ እንድታሳውቁኝ” ሲል አዘዘ፡፡
ዐይነ ስውሩ ብልህ ሰው ከልጁ ጋር እቤቱ ነበረ፡፡ ሴት ልጁም፤
“አባዬ፤ ንጉሡ ወደ ግብሩ ማንም እንዳይቀር” ብሎ አዟልና እንውጣ? አለችው፡፡
ብልሁ ዐይነስውርም፤
“እስቲ ብቅ በይና ወድ ድንኳኑ የሚሄደውን ሰው ሁኔታ አጣሪና ትነግሪኛለሽ?” አላት፡፡
ልጅቱ አባቷ እንደነገራት ወደጎዳናው ወጥታ የህዝቡን አካሄድ ተመለከተችና ተመለሰች፡፡
“እህስ? ምን አየሽ?” አላት አባቷ፡፡
“ህዝቡ ወደማብሩ እንደጉድ ይጎርፋል” ስትል መለሰችለት፡፡
ዐይነ-ስወሩ አባትም፤
“ለመሆኑ የሚሄድ እንጂ የሚመለስ ሰው አይተሻል?”
ሲል ጠየቃት፡፡
ልጅቱም ትንሽ አስባ፤
“ኧረ አባዬ፤ ማንም ሲመለስ አላየሁም” ስትል መለሰችለት፡፡
ዐይነ-ስውሩ አባትም፤
“በይ ተነሽ ወደ አንድ ስውር ሥፍራ ውሰጂኝ”
“ለምን?”
“ለመደበቅ”
“ከማን ነው የምንደበቀው?”
“ከንጉሡ ጋሻ-ጃግሬዎች”
“ለምን?”
“አየሽ የኔ ልጅ፤ ህዝቡ ሁሉ ወደ ድግሱ እየሄደ ማንም ሰው ሳይመለስ ከቀረ፤ ነገር አለ ማለት ነው፡፡ ንጉሡ እኔና አንቺ መቅረታችንን ሲያውቅ ጋሻ- ጃግሬዎቹን ወደ ቤታችን መላኩ አይቀርም፡፡ አስገድደው ሊወስዱን ይችላሉና መጠንቀቁ አይከፋም፡፡”
“ግንኮ ድግስ ነው አባዬ፡፡ ከመብላት ከመጠጣት በስተቀር ምን ይኖራል ብለህ ነው?”
“አየሽ ልጄ፤ ህዝብ እንዲህ ጥርግርግ ብሎ ወደ አንድ አቅጣጫ ሲነጉድ መጠራጠር ጥሩ ነው፡፡ አገሬው አንድ ችግር ቢገጥመው እንኳን እኛ አንተርፋለን፡፡
አባትና ልጅ አንድ ጉድጓድ ውስጥ ተደበቁ፡፡
*    *    *
ዕውነትም ንጉሡ የዐይነ-ስውሩን ሰው አለመምጣት ሲገነዘብ፤
“ሂዱና ቤቱ ፈልጉት፡፡ ቤቱ ካጣችሁ ሰፈሩን አስሱ” አለና ጋሽ አጃግሬዎቹን ላከ፡፡ ፈረሰኞች ወደ ዐይነ-ስውሩ መንደር መጡ፡፡
ዐይነ-ስውሩ ብልህ ሰው፤
“ልጄ የምሰማው ድምፅ ምንድነው?” ሲል ጠየቃት፡፡
ልጅቱም፣
“አባዬ፤ ፈረሰኞች እየመጡ ነው!”
“በይ ብዙ ጠጠሮች ልቀሚና ያዥ”
“ከዚያስ?”
“አንድ ፈረሰኛ ሲያልፍ አንድ ጠጠር ትጥያለሽ፡፡ ለሁሉም እንደዚህ ካደረግሽ በኋላ፤ ሲመለሱም እነዚያን የጣልሻቸውን ጠጠሮች እያነሳሽ ትቆጥሪያቸዋለሽ፡፡ ያለፉት ፈረሰኞች መመላለሳቸውን በዚያ ታረጋግጫለሽ!”
ልጅቷ አባቷ ያላትን አደረገች፡፡ ያለፉት ፈረሰኞች መመለሳቸውንም በትክክል አረጋግጣ ለአባቷ ነገረችው፡፡
አባቷም፤
“አየሽ ፈልገው አጥተውን ተመለሱ ማለት ነው!”
* * *
ንጉሡ ባዘጋጀው ግብር እጅግ የሚያሰክር፣ የዝሆን ሐሞት የተቀላቀለበት ጠጅ ተዘጋጅቷል፡፡ ድንኳን የተሠራው እገደል አፋፍ ላይ ነው፡፡ ሰው በልቶ ጠጥቶ እንዲወጣ የተደረገው ወደ ገደሉ ነው! ሰክሮ የሚወጣው ህዝብ እየተንገዳገደ ገደል ገባ! በፈቃዱ ገደል እንደገባ ተቆጠረ፡፡ ማንም አልተረፈም፡፡
ዐይነ-ስውሩና ልጅ ወደ አቅራቢያው አገር ተሰደዱ፡፡ ከዚያም፤
“እንግዲህ ልጄ የእኛ አገር ሰው አለቀ፡፡ የቀረነው እኔና አንቺ ብቻ ነን፡፡ ስለዚህ ተጋብተን፣ ተዋልደን ትውልዳችንን ማቆየት አለብን” አላት፡፡
ልጅቱም፤ “አባዬ አገር ጉድ ይለናል! እኔ አላረገውም!” አለች፡፡
“እንግዲያው የጅብ ቆዳ ፈልጊና አምጪ” አላት፡፡
ፈልጋ፣ ገዝታ አመጣች፡፡
“በይ አሁን እኔ ያልኩሽን ታደርጊያለሽ? ቃል ግቢልኝ”
“እሺ” ብላ ቃል ገባች፡፡
“የጅብ ቆዳውን ለብሰሽ ወደ ገበያ ሂጂ” ብሎ አዘዛት፡፡ ቃል ገብታለችና ለብሳ ሄደች፡፡ ገበያተኛው “ጉድ! ጉድ!” እያለ ተበተነ። በሣምንቱ አባት ልጁ አሁንም የጅቡን ቆዳ ለብሳ እንድትሄድ አዘዛትና ሄደች፡፡ አሁን ደግሞ ሶስት አራተኛው ገበያተኛ ተበተነ፡፡ ልጅቱ ለአባቷ የሆነውን ነገረችው። አባትዬው በሶስተኛው ሳምንትም የጅቡን ቆዳ ለብሳ እንድትሄድ አደረጋት፡፡ አሁን ደግሞ ግማሹ ገበያተኛ ብቻ ተበተነ፡፡ ቀስ በቀስ፣ በአምስተኛው ሳምንት፤ ማንም ገበያተኛ የጅብ ቆዳ የለበሰችው ልጅ ከጉዳይ ሳይጥፋት ገበያውን ቀጠለ፡፡ ይሄንኑ የሆነውን ተመልሳ ነገረችው፡-
“አባዬ ዛሬ ማንም አልሸሸኝም፡፡ ሰው ሁሉ ዝም ብሎ መገበያየቱን ቀጠለ!
አባትዬውም፤
“ይሄውልሽ ልጄ፤ “ጉድ አንድ ሰሞን ነው!” እኛ ብንጋባ ዘራችንን እናተርፋለን፡፡ ከዚያም ልጆቻችን ከሌሎች ሰዎች ጋር ይጋባሉ”
ልጅቷም፤
“ታዲያ በመጨረሻ ያው ከሌሎች ከተጋባን ተደባለቅን አይደለም እንዴ?”
አባትዬውም፤
“ልክ ነሽ ልጄ! ሰው ሆኖ ከሌላ ዘር ያልተደባለቀ የለም፡፡ የኔ ዘር ነው ንፁህ የሚባል ነገር ፈፅሞ የለም!” አላት፡፡
* * * * *
 “አሰላም አሌኩም አሁንም አሁንም ያለንበት ዘመን አያስተማምንም” ይላል የመንዙማው ግጥም! ያለንበት ዘመን ከምንም ነገር በላይ ጥንቃቄን የሚጠይቅ ነው፡፡ ፍቅር ወደ አምልኮተ- ሰብ (Cult) እንዳያመራ ጥንቃቄን የሙጥኝ ማለት ያለብን ዘመን ነው፡፡ የምንወድደው መሪ አስተሳሰብ ላይ ድክመት ብናይ፤ ያቀዋል፣ አውቆ ነው፣ ሳያስብበት አይቀርም ማለትን መፆም ይኖርብን ይሆናል፡፡ አብዛኛውን ጊዜ ስህተት የሚከሰተው የአላስፈላጊ መላላት ሰለባ በምንሆንበት ጊዜ ነው! ሰዎችን ከእሥር ቤት አስፈታን ማለት ከእንግዲህ እሥር ደህና ሰንብች ማለት አይደለም፡፡ ህዝብ እንዳሻው ሊተረጉም ይችላልና ፍፁም ህገ-ወጥ ድርጊት ሲፈፅሙ የተገኙ ግለሰቦች፤ አግባብ ያለው ህጋዊ እርምጃ ቢወሰድባቸው፤ “ይሄዋ መሪያችን ራሱ ሲቃወም የነበረውን ነገር፣ ገና በሩብ ዓመት ውስጥ ገብቶ ተዘፈቀበት”፤ “ያመኑት ፈረስ፣ ጣለ በደንደስ!”
ከተማረ ፉከራ
ያልተማረ እንዴት አደርክ?” ይሻላል ወዘተ ይባላል። ያለንበት ዘመን የገዛ ደጋፊያችን እገዛ፤ “አያድን ጋሻ ቂጥ ያስወጋል” እንዳይሆን በተቻለ የምንጠነቀቅበት ነው!
“አይዞህ” ለመባባል እንኳ ሰዓት የምናጣበት ጊዜ ሊፈጠር ይችላል፡፡ ነፃነትን የመራብ፣ ዲሞክራሲን የመጠማት፣ ፍትህን የማጣት በደል የነበረበትን ህዝብ፤ ሁሉን በአንዴ ተጎናፅፈሃል ሲባል ከባድ የመሳከር ስሜት ውስጥ የመስጠም አደጋ ላይ ሊወድቅ ይችላል፡፡ ሚዛን ይጠፋል፡፡ ሳይግባቡ በስሜት መነዳት ይከተላል፡፡ ጓዳና ገመናን ግልጥልጥ አድርጎ መዋረድን ያመጣል፡፡ ትፍሥሕተ- ገነትን የተጎናፀፍን ይመስል በሀሴት ማዕበል እንጥለቀለቃለን!! ይሄ አደጋ ነው! ያለንበት ዘመን አንዱ ልል ገፅታ ይሄ ነው!
የቋንቋ መወራረስ ሌላው አስገራሚ ባህሪ ነው! የደርግ ዘመን ካድሬያዊ ልሣን ነበረው፡፡ ከላይ እስከ ታች የሚፈስ፣ ከተመሳሳይ ጣር የሚፈልቅ የሚመስል የቃላት ጋጋታ- እንደ በቀቀን መትከንከን፤ ይውደም ብሎ ይለምልም እስኪባል ድረስ የሚደጋገም ፈሊጥ፡፡ ከዝቅተኛው መደብ ሰው እስከ አብዮታዊ ጓድ  ድረስ በክሊሼ የቁም ቃላት ውርስ መጥለቅለቅ! መሸቀጫ አሰልቺ ሐረጎችን ማነብነብ! አርቲፊሻል የቃላት የደም ቧንቧ የተገጠመልን እስኪመልስ ድረስ መንደቅደቅ!
አድሃሪ፣ አብዮተኛ፣ ንቃት፣ ትግላችን መራራ፣ ሂስና ግለሂስ፣ ዘመቻ  ወ.ዘተ… ከዚያ የኢሕአዴግ ዘመን መጣ! ሁሉም የፖለቲካ ቃላት ከአንድ ፋብሪካ የተፈለፈሉ ይመስል በግምገማ ቢጋር ውስጥ ያሉ- “ይሄን አልወስደውም”፣ “ጉዳዩን አጥርተን እንየው”… “ሥራውን አላደማኸውም”… “በሂደት ይረጋገጣል”… “ዝግጁነት ይጎድለናል”… “መንቀልያዋን (ሥራ መሠረቷን) አምጣት፡፡” “ድክመትን የመሸፋፈን አካሄድ ተንፀባርቆበታል”… “ጓዱ የባህሪ ለውጥ አሳይቷል” ወዘተ ሆነ የቋንቋው ወጀብ! እያንዳንዱ ዘመን የየራሱን የቋንቋ ወረት መቀፍቀፉን ዛሬም እናያለን፡፡ “ስቴሪዮታይፕ” /Stereotype/ cliché/ በቀቀናዊነት፤ አሻራው ፍጥጥ ብሎ እንደጎረምሳ ብጉር ይታያል!
ፍቅር…ሰላም…አንድነት…መቻቻል…መግባባት…በጠረጴዛ ውይይት መፍታት…እርቅ…ምህረት…ይቅርታ ወዘተ የዘመኑ ፈርጣ ፈርጦች ሆነዋል! የሚገርመው እነዚህ ቃላት “በራሳቸው ጊዜ” የመጡ እንጂ፣ ማንም ማንንም ይህን ተናገር ብሎ አሊያም በዚህ ልሣን ካልተናገርክ ትቀጣለህ ብሎ መንግስት አዞ/አስፈራርቶ አይደለም! የየዘመኑ ቋንቋ ያለማንም መመሪያዊ ተፅዕኖ በየራሱ አሸንዳ ውስጥ ይፈስሳል! በየድጋፍ ሠልፉ የምንታዘበው ድግግሞሽ ይህ መሆኑ ያስገርማል!
ሌላው የዘመኑ ተመሳሳይ ባህሪ የቢሮክራሲው መሣሪያ (bureaucratic apparatus) ተመሳሳይ ጎራዊ ዘዴ ነው። የሥራ ማቀዛቀዝ፣ በዱሮው ቋንቋ sit-down-strike እና አቅጣጫ የማጣት ግራ-ገብ አካሄድ አሊያም መላ-ማጣት (obscurantism) ደርጋማነት ነው! በወገናዊነት ድርና-ማግ የተተበተበ ቢሮክራሲ፣ በአዲስ ደም ሥርዐት (new-blood-injection) እና መተካካት ቡድናዊ ዝምድና (partisan nepotism) ውስጥ በመቆላለፉ አሁን ለታሰበው ሽግግር እንቅፋት አይፈጥርም ብሎ ማሰብ ቢያንስ የዋህነት ነው! በአሮጌ ጋን አዲስ ጠላ መጥመቅ (old wine in a new bottle) አባዜው ብዙ ነው!! ነባሩ ሥርዓት የፈጠራቸው ሙሉ በሙሉም ባይሆን በመንገድ ላይ ያሉ ኢ-ዲሞክራሲያዊ /ሀሳዊ-ዲሞክራሲያዊ ተቋማት (Pseudo-democratic institutions) ዕጣ- ፈንታ አለመታወቁ፣ የሂደቱ ድንግዝግዝ ውዥንብር ነፀብራቅ ነው፡፡ ሰፋ ያለ አዲስ ዕይታን (a new vista) ይጠይቃል፡፡ አልፎ አልፎ እንደተወርዋሪ ኮከብ ፍንጥቅ ፍንጥቅ ያሉትን ግለሰቦች ተመልከተን፣ የአሮጌውን ቢሮክራሲ አዋሽ በርሜል (ጋን) ስፋትና ከዚህ አብራክም ሊወለድ የሚችለውን አዲስ አራስ ሙሉ በሙሉ መቀበል (ማመን) ፈታኝ ነው! አዲስ ምንጊዜም አሸናፊ ነው /the new is invicible/ የሚለውን ዲሌክቲካዊ ዕውነታ ብናበረታታም፣ የጎታቹን ቢሮክራሲ አቅም የምንንቀው አይሆንም፡፡ በተለይም ከአቀባባይ ነጋዴ ጋር ፋይናንሳዊ ትሥሥር እንዳለው ስናሰምርበት፣ ቢሮክራሲያዊ ከበርቴው ምን ያህል አንገቱን ቀና አድርጎ እንደሚጓዝ እንመሰክራለን! በዚህ አንፃር በአሮጌ ጋን አዲስ ጠላ መጥመቅ፣ ወይስ በአዲስ ጋን አሮጌ ጠላ መጥመቅ ወይስ ጋኑም ጠላውም አዲስ ነው የሚል ጥያቄ መጠየቅ ይታሰበን! ይታሰብበት!

የፌደራል ፖሊስ የደንብ ልብስ ለብሰውና በመሣሪያ ታግዘው፣ ከአንድ ግለሠብ ቤት ውስጥ 1.5 ሚሊዮን ብር እና መጠኑ በትክክል ያልታወቀ ዶላር የዘረፉ ተጠርጣሪዎች በፖሊስ ቁጥጥር ስር ዋሉ፡፡ ፖሊስ በተጠርጣሪዎቹ ላይ ምርመራ እያካሄደ ሲሆን ግለሰቦቹ የፌደራል ፖሊስ አባላት ይሁኑ አይሁኑ፣ በምርመራ እንደሚያረጋግጥም ተገልጿል፡፡
ሰኔ 27 ቀን 2010 ዓ.ም ቀትር ላይ በአዲስ አበባ ንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ፣ ሃና ማርያም አካባቢ፣ ሁለት የፌደራል ፖሊስ የደንብ ልብስ የለበሡ ሰዎች፣ የግለሰብ መኖርያ ቤት ውስጥ በመግባት ዝርፊያውን እንደፈፀሙ ምንጮች ጠቁመዋል፡፡
ሁለቱ ግለሠቦች የዘረፉትን ገንዘብ ይዘው ሲንቀሳቀሱ  የተመለከቱ የአካባቢው ነዋሪዎች “የድረሱልኝ ጩኸት” በማሠማት፣ ተጠርጣሪዎቹ በፖሊስ ቁጥጥር ስር እንዲውሉ ማድረጋቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ ተጠርጣሪዎቹ ዘረፋውን ከፈፀሙ በኋላ የተመለከቷቸውን ሰዎች በመሳሪያ ሲያስፈራሩ እንደነበር የተናገሩት ምንጮች፤ ወዲያውኑ በፖሊስ በተደረገባቸው ክትትል፣ ከአካባቢው ሳይርቁ መያዛቸውን ጠቁመዋል፡፡
ፖሊስ በበኩሉ፤ ተጠርጣሪዎቹ የፌደራል ፖሊስ አባላት ይሁኑ አይሁኑ ማረጋገጥን ጨምሮ፣ ምርመራ እያደረገ መሆኑን አስታውቋል፡፡

በያዝነው ሣምንት በሰሜን ምዕራብ እና በደቡብ ኢትዮጵያ በሚገኙ ሁለት የጠረፍ ከተሞች በተለያዩ መነሾዎች የተከሰቱት ጠንከር ያሉ ግጭቶች በሰው እና በንብረት ላይ ጉዳት ማስከተላቸውን ምንጮች አመለከቱ፡፡ ግጭቱቶቹ የተከሰቱትም በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የተዘጋጀው የጠረፍ ከተሞችን ችግሮች የመዳሰስና የፖሊሲ ምክረ ሐሳቦችን የመቀመር  ዓላማ ይዞ የተካሄደው አውደ ጥናት በተጠናቀቀ ማግስት ነው፡፡   
በዚህ አውደ ጥናት ላይ ኢትዮጵያ ሞያሌ እና መተማን ከመሳሰሉ የጠረፍ ከተሞች የመጡ ሰዎች የተሳተፉ ሲሆን እነዚሁ ተሳታፊዎች ጉባኤውን አጠናቀው ወደየመጡበት በመመለስ ላይ ሳሉ ግጭቶቹ መከሰታቸውን የጠቀሱት ምንጮቻችን፤ የመተማው ግጭት ሰኔ 27 ቀን 2010 ዓ.ም፣ የኢትዮጵያ ሞያሌው ደግሞ በማግስቱ ሰኔ 28 ቀን 2010 ዓ.ም በተከታታይ ቀናት መከሰታቸውን ጠቁመዋል፡፡ ውጥረት ተለይቷት በማታውቀው የኢትዮጵያ ሞያሌ ከተማ የተከሰተው ጎሣን መሠረት ያደረገ ግጭት መሆኑንና የመተማው ደግሞ ከእርሻ መሬት ጋር የተያያዘ እንደሆነ የጠቀሱት ምንጮች፤ ከሁለቱ ከተሞች የመጡት የጉባዔው ተሳታፊዎች፣ በስብሰባው ላይ ከሰጡት አስተያየት መረዳት እንደሚቻለው በተደጋጋሚ ግጭቶች ይከሰታሉ፡፡
በኢትዮጵያ ሞያሌ ከተማ ከሁለት ወር በፊት ሚያዚያ 28 ቀን 2010 ዓ.ም ተፈጥሮ በነበረ የጎሣ ግጭት በርካታ ሰዎችን ለጉዳት የዳረገና ንብረትም ያወደመ ግጭት መከሰቱ የሚታወስ ሲሆን፤ ከትናንት በስቲያ ሐሙስ ሰኔ 28 ቀን 2010 ዓ.ም ከሰዓት በኋላ ዳግም ባገረሸው ጎሣን መሠረት ያደረገ ግጭት ከሁለቱም ወገን ሰዎች መሞታቸውንና ከመሐል ሐገር ወደ ሞያሌ የሄዱ ዘጠኝ የጭነት መኪኖችም መጋየታቸውን አመልክተዋል፡፡
በሞያሌ በሚገኘው የፌደራል ገቢዎች እና ጉምሩክ ቅርንጫፍ መስሪያ ቤት ላይ ጉዳት መድረሱን የጠቀሱት ምንጮቻችን፤ በገሪ እና ቦረና ጎሣዎች መካከል የተከሰተውን ይህን ግጭት ለማብረድ የጸጥታ ኃይሎች ጥረት ማድረጋቸውን ጠቁመው፤ ግጭቱ በዘመናዊ መሣሪያ የተደገፈ በመሆኑ ጉዳቱን ከፍ እንደሚያደርገውና የጸጥታ ኃይሎች ግጭቱን ለመቆጣጠር የሚያደርጉትን ጥረት አስቸጋሪ እንደሚያደርገው አስውቀዋል፡፡
በኦሮሚያና በኢትዮ-ሶማሌ ክልል ሥር ለሚተዳደሩ ሁለት ወረዳዎች መቀመጫ በመሆን በምታገለግለውና የአንዳንድ የፌዴራል መስሪያ ቤቶች መቀመጫ በሆነችው የሞያሌ ከተማ፤ ከሁለት ወራት በፊት ከአስፋልት ግራና ቀኝ በመሆን ባካሄዱት የተኩስ ልውውጥ  በርካታ የከተማው ነዋሪዎች ለአካል ጉዳትና ለሞት መዳረጋቸውን እንዲሁም ንብረት መውደሙን ያስታወሱት እነዚሁ ምንጮች፤ ከተማዋ ዘወትር በውጥረት የምትኖርና ባልረባ ምክንያት ግጭት እንደሚቀሰቀስ፤ ሁለቱ ጎሣዎች በመበቃቀል መንፈስ እንደሚጠቃቁ፤ የከብት ዝርፊያ እንደሚካሄድና በከተማው በሰፊው በሚታዩ የሞተር ሳይክሎች የታገዘ የሰዎች ጠለፋ አንደሚፈጸም ተናግረዋል፡፡
በአንድ የአስፋልት መንገድ ግራና ቀኝ ተለያይተው በሚገኙት በሁለቱ መስተዳድሮች የሚታዘዙ የጸጥታ ኃይሎች፣  በግጭቱ ተሳታፊ እንደሚሆኑ የተናገሩት ምንጮቻችን፤ የሶማሌ ክልል ልዩ ኃይልና የኦሮሚያ ክልል አድማ በታኝ አባላት እንዲሁም የቀበሌ መስተዳድር ሚሊሻዎችን በስም ይጠቅሳሉ፡፡ የገሪ ጎሣ አባላት (ሶማሌ) እና የቦረና ጎሣ አባላት በፈጠሩት ግጭት፣ ከሁለቱም ወገን ሁለት-ሁለት ሰዎች ለህልፈተ ህይወት መዳረጋቸውንም አመልክተዋል፡፡
በሌላ በኩል፤ ሱዳንን ከኢትዮጵያ በሚያዋስነው የምዕራብ ጎንደር ዞን፣ መተማ አካባቢ የሚገኝ የእርሻ መሬት ይገባኛል ጥያቄ ለግጭቱ ምክንያት መሆኑን የጠቀሱት የዞኑ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ዘላለም ልጃለም፤ ‹‹ሱዳኖች በኢትዮጵያ መሬት ላይ የሚያነሱት የይገባኛል ጥያቄ ትክክል አይደለም›› ብለዋል፡፡
‹‹የእርሻ ስራ በሚያከናውኑ የአካባቢው የኢትዮጵያ አርሶ አደሮች ላይ ትንኮሳ በመፈጸማቸው ምክንያት ግጭቱ ተከስቷል›› ያሉት ኃላፊው፤ የአካባቢው አርሶ አደሮችም የመከላከል አጸፋ መውሰዳቸውንና አሁን የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በቋራ እና መተማ ጥበቃ እያደረገ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡ የዞኑ አስተዳዳሪና አርሶ አደሮች እንደተናገሩት፤ አሁን ላይ ግጭቱ የተረጋጋ ቢመስልም፤  በሱዳን ወታደሮች ትንኮሳ ምክንያት በአካባቢው ባሉ ሌሎቹ የኢትዮጵያ መሬቶች ላይ የእርሻ ስራ ማከናወን አልተቻለም ፡፡
ከአማራ ብዙሃን መገናኛ የተገኘው መረጃ፤ በግጭቱ ምክንያት በመተማ ደለሎ በኩል የሚገኝ የሱዳን ጦር የተደመሰሰ ሲሆን፤ አንድ የሱዳን ሻለቃ አመራር ህይወቱ አልፏል፡፡ በቋራ ነፍስ ገበያ በኩል በተፈጠረው ግጭትም 7 የሱዳን ወታደሮች መሞታቸውንና 2 መኪናዎችንና 7 የጦር መሳሪያዎችም መማረካቸውን አቶ ዘላለም ተናግረዋል፡፡
ሶስት የኢትዮጵያ አርሶ አደሮችና ሁለት የመከላከያ ሰራዊት አባላት ህይወታቸው ማለፉንም ሰምተናል፤ 6 ሰዎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸው ሆስፒታል መግባታቸው ታውቋል። ከነዚህም መካከል ሁለቱ የመከላከያ ሰራዊት አባላት ናቸው። ለጣምራ የጸጥታ ቁጥጥር በሚል በአካባቢው የሰፈረው የሱዳን ጦር፣ በተለያዩ ጊዜያት ትንኮሳ እንደሚፈጽም የአካባቢው ነዋሪዎችና ዋና አስተዳዳሪው አስረድተዋል። በተደጋጋሚ በሰላማዊ መንገድ ቦታውን ለቀው እንዲወጡ ጥረት ቢደረግም ፈቃደኛ አለመሆናቸውም ታውቋል፡፡
(የድንበር ጉዳዮችን የሚፈትሸውንና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሰሞኑን የተካሄደውን ወርክሾፕ የተመለከተ የቅኝት ዘገባ በሚቀጥለው ዕትም ለንባብ ይቀርባል፡፡)

Page 8 of 400