Administrator

Administrator

   የእስራኤሉ ጠ/ሚ ፍ/ቤት እንዳልቀርብ ከለላ ይሰጠኝ አሉ


           የቀድሞው የአንጎላ ፕሬዚዳንት ኤዱዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ልጅ የሆነችውና የአባቷን ስልጣን መከታ በማድረግ ባካበተችው ሃብት የአፍሪካ ቁጥር አንድ ቢሊየነር እንደሆነች የሚነገርላት ኤልዛቤል ዶስ ሳንቶስ፤ ያላግባብ አፍርታዋለች የተባለው አንድ ቢሊዮን ዶላር ያህል ሃብት እንዳይንቀሳቀስ መታገዱን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
አገሪቱን ለ40 አመታት ያህል ያስተዳደሩትን ኤዱዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ተክተው ከ2 አመታት በፊት ወደ ስልጣን የመጡት ፕሬዚዳንት ጃኦ ሎሬንኮ፤ ብሔራዊ የጸረ-ሙስና ዘመቻ መጀመራቸውንና 2.2 ቢሊዮን ዶላር ያህል ሃብት እንዳላት የሚነገርላት የቢሊየነሯ ኤልዛቤል ዶስ ሳንቶስ ሃብት እንዳይንቀሳቀስ፣ ከሰሞኑ በፍርድ ቤት የተላለፈው ውሳኔም የዚህ ዘመቻ አካል እንደሆነ ዘገባው አመልክቷል፡፡
የአገሪቱ መንግስት የነዳጅ ኩባንያ ዋና ስራ አስፈጻሚ የሆነቸው የ46 አመቷ ኤልዛቤል ዶስ ሳንቶስ፣ ግዙፉን የቴሌኮም ኩባንያ ዩኒቴልን ጨምሮ በበርካታ ኩባንያዎች ውስጥ ከፍተኛ የሃብት ድርሻ እንዳላቸው ያስታወሰው ዘገባው፣ የአባቷን ስልጣን መከታ በማድረግ በሙስናና በምዝበራ ሃብት አፍርታለች በሚል ክስ ቢቀርብባትም፣ ምንም አይነት ወንጀል እንዳልፈጸመች ስታስተባብል መቆየቷንም ገልጧል፡፡
ፍርድ ቤቱ ውሳኔውን ማስተላለፉን ተከትሎ ኤልዛቤል በትዊተር ድረገጽ ባስተላለፈችው መልዕክት፤ ውሳኔውን በፖለቲካ ጫና የተላለፈብኝ ነው ስትል መቃወሟን የጠቆመው ዘገባው፣ የቀረቡብኝን የሃሰት ክሶች በህግ ተከራክሬ ነጻ ለመውጣት ዝግጁ ነኝ ማለቷንም አመልክቷል፡፡ የቀረበባትን የሙስና ክስ በማጣራት ላይ የሚገኘው ፍርድ ቤቱ  ባስተላለፈው ውሳኔ፤ ኤልዛቤል በባንክ ውስጥ ያላት ገንዘብና በግዙፍ ኩባንያዎች ውስጥ ያላት የሃብት ድርሻ እንዳይንቀሳቀስ ከማገዱ በተጨማሪ የባለቤቷ ሲንዲካ ዶኮሎ ሃብትም እንዳይንቀሳቀስ ማገዱን ዘገባው አክሎ ገልጧል::
በሌላ በኩል ደግሞ የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤኒያሚን ኔታኒያሁ በቀረቡባቸው የሙስና፣ የእምነት ማጉደልና የማታለል ክሶች ፍርድ ቤት እንዳይቀርቡ የህግ ከለላ ይሰጠኝ ሲሉ ለፓርላማው ጥያቄ ማቅረባቸውን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡ ከዚህ ቀደም ሶስት የወንጀል ክሶች የተመሰረቱባቸውና ምንም አይነት ወንጀል አልፈጸምኩም በማለት ምላሽ ሲሰጡ የቆዩት የ70 አመቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታኒያሁ ባለፈው ረቡዕ ለአገሪቱ ፓርላማ በላኩት ደብዳቤ፤ለተወሰነ ጊዜ ፍርድ ቤት እንዳይቀርቡ የህግ ከለላ እንዲሰጣቸው መጠየቃቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ጥያቄያቸው ተቀባይነት ሊያገኝ የሚችለው ከፓርላማው አባላት ከግማሽ በላይ ድጋፍ ሲያገኝ መሆኑንም አመልክቷል፡፡
ኔታኒያሁ ቀጣዩ የአገሪቱ ምርጫ እስከሚካሄድበት ጊዜ ድረስ የፍርድ ሂደቱ እንዳይጀመር ለፓርላማው የህግ ከለላ ጥያቄ ማቅረባቸውን ተከትሎ፣ የተቀናቃኝ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ከፍተኛ ተቃውሞ ማሰማታቸውንና ሰውዬው የህግ ከለላው እንዳይሰጣቸው ተግተው እንደሚታገሉ በይፋ አስታውቀዋል፡፡ እስራኤል በአንድ አመት ውስጥ ባካሄደቻቸው ሁለት ምርጫዎች ኔታኒያሁም ሆኑ ተቀናቃኛቸው ቤኒ ጋንዝ መንግስት ለመመስረት የሚያስችላቸውን ድምጽ ማግኘት ባለመቻላቸው ለሶስተኛው ምርጫ ዝግጅት በመደረግ ላይ መሆኑን ያስታወሰው ዘገባው፤ የኔታኒያሁ የህግ ከለላ ጥያቄም የተከሰሱበት ወንጀል በፍርድ ቤት የሚታይበት ጊዜ ከምርጫው በኋላ እንዲጀመር ከመፈለግ የመነጨ ነው ብሏል፡፡


   ዶ/ር ድሬ በ950 ሚ. ዶላር ገቢ የ10 አመታት ቀዳሚው ሙዚቀኛ ሆኗል

         የአለማችን ቀዳሚዎቹ 500 ባለጸጎች ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 ሃብታቸው በድምሩ በ1.2 ትሪሊዮን ዶላር ወይም በ25 በመቶ ጭማሪ በማሳየት 5.9 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን ብሉምበርግ ሲዘግብ፤ ፎርብስ በበኩሉ ዝነኛው ድምጻዊ ዶክተር ድሬ ባለፉት አስር አመታት ከአለማችን ሙዚቀኞች መካከል ከፍተኛውን ገቢ ማግኘቱን አስነብቧል፡፡
ባለፉት 12 ወራት የሃብት መጠናቸው በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል በሚል በአንደኛነት ደረጃ ላይ የተቀመጡት ፈረንሳዊው ቢሊየነር በርናንድ አርኖልት ሲሆኑ ባለጸጋው በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ 36.5 ቢሊዮን ዶላር ያህል ተጨማሪ ሃብት ማካበታቸውን ብሉምበርግ አስነብቧል:: ከፍተኛ የሃብት ጭማሪ ካሳዩት የአለማችን ቢሊየነሮች መካከል አብዛኞቹ በቴክኖሎጂውና በቅንጦት ቁሳቁስ ምርት ዘርፍ የተሰማሩ እንደሆኑ የጠቆመው ዘገባው፤ የፌስቡክ መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ ማርክ ዙክበርግ የ27.3 ቢሊዮን ዶላር፣ የማይክሮሶፍቱ መስራች ቢል ጌትስ ደግሞ የ22.7 ቢሊዮን ዶላር የሃብት ጭማሪ በማስመዝገብ የሁለተኛና የሶስተኛ ደረጃ ላይ መቀመጣቸውንም አመልክቷል፡፡
በአመቱ በፍቺ ለተለያዩዋት የቀድሞ የትዳር አጋራቸው በካሳ መልክ የከፈሉትን 8 ቢሊዮን ዶላር ጨምሮ ሃብታቸው በ10 ቢሊዮን ዶላር የቀነሰባቸው የአማዞኑ መስራች ጄፍ ቤዞስ፣ ምንም እንኳን በ2019 የሃብት መጠናቸው በእጅጉ የቀነሰባቸው ሁለተኛው የአለማችን ባለጸጋ ቢሆኑም፣ አሁንም በ116 ቢሊዮን ዶላር ሃብት የአመቱ የአለማችን ቁጥር አንድ ቢሊየነርነት ክብራቸውን የነጠቃቸው የለም:: የማይክሮሶፍቱ መስራች ቢል ጌትስ በ113 ቢሊዮን ዶላር ሃብት የአለማችን ሁለተኛው ባለጸጋ ሲሆኑ፣ ፈረንሳዊው ቢሊየነር በርናንድ አርኖልት በበኩላቸው፤ በ106 ቢሊዮን ዶላር የሶስተኛነት ደረጃን መያዛቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
ከአለማችን 500 ቢሊየነሮች መካከል በአመቱ የሃብት መጠናቸው ቅናሽ ያሳየባቸው 52 ባለጸጎች ብቻ ናቸው ያለው ብሉምበርግ፤ በአመቱ የ10.2 ቢሊዮን ዶላር ሃብት ያጡት በሚዲያው ዘርፍ የተሰማሩት አሜሪካዊው ቢሊየነር ሩፐርት ሙርዶክ ከፍተኛው የሃብት መቀነስ  ያጋጠማቸው ቀዳሚው የአለማችን ቢሊየነር መሆናቸውንም ጠቁሟል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ ባለፉት 10 አመታት ከፍተኛ ገቢ ያገኙ የአለማችን ዝነኛ ሙዚቀኞች ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገው ፎርብስ መጽሄት፤ ታዋቂው የሂፖፕ ሙዚቃ አቀንቃኝ ዶ/ር ድሬ በ950 ሚሊዮን ዶላር ገቢ፣ በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጡን ገልጧል፡፡ ባለፉት አስር አመታት በድምሩ 825 ሚሊዮን ዶላር ገቢ በማግኘት በሁለተኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠቺው ታዋቂዋ ድምጻዊት ቴለር ስዊፍት ስትሆን ቢዮንሴ ኖውልስ በ685 ሚሊዮን ዶላር በሶስተኛነት ትከተላለች፡፡
ዩቱ የሙዚቃ ቡድን አባላት 675 ሚሊዮን ዶላር፣ ፒዲዲ በ605 ሚሊዮን ዶላር፣ ኤልተን ጆን በ565 ሚሊዮን ዶላር፣ ጄይዚ በ560 ሚሊዮን ዶላር፣ ፖል ማካርቲኒ በ535 ሚሊዮን ዶላር፣ ኬቲ ፔሪ በ530 ሚሊዮን ዶላር፣ ሌዲ ጋጋ በ500 ሚሊዮን ዶላር ገቢ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም ፎርብስ በዘገባው አስታውቋል፡፡


  የቀድሞ የአሜሪካ ቀዳማዊት እመቤት ሚሼል ኦባማ እና ባለቤታቸው ባራክ ኦባማ የአመቱ የአለማችን ድንቅ ሰዎች ተብለው መመረጣቸውን ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል:: ጋሉፕ የተባለው ተቋም በአሜሪካ የሰራውን ጥናት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ የ55 አመቷ ሚሼል ኦባማ እንዳምናው ሁሉ ዘንድሮም የአለማችን ቁጥር አንድ ድንቅ ሴት ተብለው ተመርጠዋል፡፡
በተቋሙ ዝርዝር ሁለተኛዋ ተደናቂ ሴት ተብለው ስማቸው የተጠቀሰው ቀዳማዊት እመቤት ሜሊኒያ ትራምፕ ሲሆኑ፣ ሄላሪ ክሊንተን እና ኦፕራ ዊንፍሬይ የሶስተኛነት ደረጃን ይዘዋል፡፡ ጋሉፕ ከአሜሪካውያን ድምጽ እየሰበሰበ በየአመቱ ይፋ በሚያደርገው የወንድ ድንቆች ዝርዝር ውስጥ ባለፉት 11 ተከታታይ አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ የዘለቁት የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ፣ ዘንድሮም ከዶናልድ ትራምፕ ጋር ተመሳሳይ ድምጽ በማግኘት በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጣቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በዘንድሮው የድንቅ ወንዶች ዝርዝር ውስጥ በሁለተኛ ደረጃ ላይ የተቀመጡት የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ጂሚ ካርተር ሲሆኑ፣ የቴስላ ኩባንያ መስራችና ባለቤት ቢሊየነሩ ኤለን ሙስክ እንዲሁም የማይክሮሶፍት መስራችና በጎ አድራጊው ቢሊየነር ቢል ጌትስ በሶስተኛና በአራተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል፡፡

  ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 በመላው አለም በአውሮፕላን አደጋ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ከአንድ አመት በፊት ከነበረው ከግማሽ በላይ ቅናሽ ማሳየቱን ሮይተርስ ከትናንት በስቲያ ዘግቧል፡፡
ቲ70 የተሰኘውና ተቀማጭነቱ በሆላንድ የሆነው የአቪየሽን ዘርፍ አማካሪ ተቋም ሰሞኑን ያወጣውን አመታዊ ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ በአመቱ በመላው አለም 86 የንግድ አውሮፕላኖች አደጋ እንዳጋጠማቸውና በአደጋዎቹ በድምሩ 257 ሰዎች ለሞት መዳረጋቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ በአመቱ ለሞት ከተዳረጉት ሰዎች መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆነውን ድርሻ የሚይዙት ባለፈው መጋቢት ወር ላይ በተከሰከሰው የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን ለሞት የተዳረጉት 157 ሰዎች መሆናቸውንም ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡
ባለፈው የፈረንጆች አመት 2018 በመላው አለም የተከሰቱት አስከፊ የአውሮፕላን አደጋዎች 13 እንደነበሩና በአደጋዎቹ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥርም 534 እንደነበርም ዘገባው አስታውሷል፡፡ የፈረንጆች አመት 2017 በታሪክ እጅግ አነስተኛው የአውሮፕላን አደጋ ክስተት የተመዘገበበት እንደነበር ያስታወሰው ሪፖርቱ፤ በአመቱ የተከሰቱት አስከፊ የአውሮፕላን አደጋዎች ሁለት ብቻ እንደነበሩና የሟቾች ቁጥር 13 ብቻ እንደነበርም አክሎ ገልጧል፡፡


  የሁሉም ከፍተኛ ባለስልጣናት ደመወዝ እንዲቀነስ መመሪያ ሰጥተዋል

              የዛምቢያው ፕሬዚዳንት ኤድጋር ሉንጉ የራሳቸውን ጨምሮ የሁሉም ሌሎች የአገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣናት ደመወዝ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲቀነስ የሚያስገድድ ጥብቅ ውሳኔ ማሳለፋቸውን አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ዜጎች በድህነት በሚማቅቁባት አገር ውስጥ ከፍተኛ ባለስልጣናት ከሚገባቸው በላይ ደመወዝ እየተከፈላቸው ነው ያሉት ፕሬዚዳንቱ፤ የእሳቸውን ጨምሮ የሁሉም የአገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣናት ደመወዝ እንዲቀነስ መመሪያ ማስተላለፋቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በመመሪያው መሰረት፤ ፕሬዚዳንት ሉንጉን ጨምሮ በከፍተኛ የደመወዝ እርከን ውስጥ የሚገኙ ቁልፍ የአገሪቱ ባለስልጣናት ከደመወዛቸው ላይ እስከ 20 በመቶ የሚደርስ ቅናሽ ይደረግባቸዋል ተብሎ እንደሚጠበቅ የጠቆመው ዘገባው፤ ቅናሹ በእየ እርከኑ እስከ 10 በመቶ እንደሚደርስም አመልክቷል፡፡
የመንግስትን ወጪ ለመቀነስ ታጥቆ የተነሳው የፕሬዚዳንት ሉንጉ መንግስት፤ በቀጣይም ከፍተኛ ባለስልጣናት ለስብሰባና ለሌሎች ጉዳዮች ወደ ውጭ አገራት የሚያደርጉትን ጉዞ እንዲያቋርጡ አዲስ ትዕዛዝ ይሰጣል ተብሎ እንደሚጠበቅም የተነገረ ሲሆን ከደመወዝ ቅናሹና ከመሰል ቁጠባዎች የሚገኘው ገንዘብ ድሃ ዜጎችን ለመደጎም ለታሰቡ ፕሮጀክቶች እንደሚመደብ ተጠቁሟል፡፡

   የፈረንጆች አዲስ አመት የመጀመሪያዋ ቀን በሆነችው ባለፈው ረቡዕ ብቻ በመላው አለም 392 ሺህ ያህል ልጆች ተወልደዋል ተብሎ እንደሚገመት ተመድ አስታውቋል፡፡ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የህጻናት መርጃ ተቋም ዩኒሴፍ ይፋ ያደረገውን መረጃ ጠቅሶ አልጀዚራ አንደዘገበው፤ በዕለቱ በህንድ 67 ሺህ 385፣ በቻይና 46 ሺህ 299፣ በናይጀሪያ 26 ሺህ 39 ህጻናት እንደተወለዱ ይገመታል፡፡
ባለፉት ሶስት አስርት አመታት ዕድሜያቸው አምስት አመት ሳይሞላቸው ለሞት የሚዳረጉ ህጻናት ቁጥር ከግማሽ በላይ መቀነስ  ቢያሳይም፣ የሚወለዱ ህጻናት ቁጥር በአንጻሩ በአዝጋሚነት መቀነሱን ተቋሙ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
በመላው አለም በፈረንጆች አመት 2018 በተወለዱ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ የሞቱ ህጻናት ቁጥር 2.5 ሚሊዮን እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው.፤ ከእነዚህ መካከልም ከ35 በመቶ በላይ የሚሆኑት በተወለዱበት እለት ይህቺን አለም በሞት እንደተለዩዋትም አክሎ ገልጧል፡፡

  የመንግሥቱ ኃ/ማርያም ወዳጅ…
ጌታቸው ኃ/ማርያም የኢሠፓ አባል ነበር:: በስራው ላይ ግን ይህ ፍጹም አይንፀባረቅም ነበር፡፡ ጌታቸው እና ሊቀመንበር መንግስቱ ኃ/ማርያም ይቀራረባሉ፡፡ ትውውቃቸው የሚጀምረው ጅማ እንደነበርም ይነገራል:: ሊቀመንበሩ ጌታቸውን ያቀርቡታል፡፡ በጉዟቸው ሁሉ አብሯቸው ነው፡፡
በሀገር ውስጥም ሆነ በውጪ፡፡ በዓሉ ግርማ፤ ፀጋዬ ኃ/ማርያም በተሰኘው ገጸ ባህሪው ጋዜጠኛው ለሊቀመንበሩ ያለውን ፍቅር እንዲህ ገልጾታል፡- “ተርገብጋቢ ወንዳወንድ ድምጽ፤ እንደ መብረቅ ቦግ የሚል ከልብ የመነጨ ፈገግታ፤ ቅስምን ድንገት የሚሰብር ልባዊ ትህትና:: ሰውየው ባማረ ሚሊተሪ ዩኒፎርም ነበሩ፡፡ ሳያቸው በራስ የመተማመን ድፍረት ተሰማኝ:: የሀገር መሪዎች እንደ ማንኛውም ሰው ተራ ሟች መሆናቸው ቢታወቅም ሲያይዋቸው የሆነ ፍቅር፣ አክብሮትና ፍርሃት፣ እና ድፍረት ለምን በሰው ሆነው ይታዩኛል፡፡ ምናልባት የሀገርና የህዝብ ክብርና ኩራት ቃል ጠባቂና አስከባሪ ባለአደራ ስለሆኑ ይሆናል:: የሆነው ሆኖ በዚህ ምክንያትም ይሁን በሌላ ባለስልጣናትን ማክበር በጣም እወዳለሁ:: ይህንን ጸባዬን በማየት የሥራ ባልደረቦቼ “ይኼው እንግዲህ ባለስልጣን ሲያይ ጭራውን ሊቆላ ነው ይላሉ:: እኔ ግን ጭራዬን የምቆላ ሰው አይደለሁም፡፡ ቆልቼስ የት ልደርስ?”
ዝናቡ ዘነበ አልኩ እንጂ ሰማዩን
አላስለቀስኩት
ኢህአዴግ አዲስ አበባን በተቆጣጠረ ሰሞን መላው ጋዜጠኛ በማዘጋጃ ቤት ለግምገማ ይቀመጣል፡፡ ያ ዘመን ደግሞ የመገማገም፣ የመወነጃጀልና የመሰዳደብ ዛር የነገሰበት ነበር:: የኢህአዴግ ካድሬዎች በልባቸው የቋጠሩትን አላማ ይዘው፣ ተለጣፊና አለሁ ባይ ጋዜጠኞች ያቀበሏቸውን ወንጀሎች ሰንቀው ተሰይመዋል:: ጌታቸው ላይ አንድ ወንጀል ቀረበ፡፡ ከኮሎኔል መንግስቱ ኃ/ማርያም ጋር ውጪ ሀገር ሄዶ ሲዘግብ የነበረውን ሁኔታ አስታውሰው እንዲህ ሲሉ ወነጀሉት “ኮሎኔሉ ከአውሮፕላን ሲወርዱ ዝናብ ዘነበ የሚል ዘገባ ሰርተሃል፣ ምን ማለት ፈልገህ ነው?” ሲሉ ጠየቁት እሱም እንዲህ ሲል መለሰ የሚፈራ አለመሆኑን እያስረዳ ቀጠለ “እኔ ጌታቸው ኃ/ማርያም የዘነበውን ዝናብ ዘነበ አልኩ እንጂ ሰማዩን አላስለቀስኩት” ሲል መለሰ፡፡ ሁሉም በድፍረቱ ተገረሙ፡፡ ውንጀላው ብዙዎችን አላሳመነም ከኢህአዴጉ ካድሬ ውጪ፡፡ ይሁንና ከሚወደው ሙያው ሳይወድ 1983 ላይ ተሸኘ፡፡ ተሰናበተ፡፡ የእሱ መሰናበት የጐዳው ጌታቸውን ብቻ አልነበረም፤ በሁለት እግሩ ለመቆም ይንገዳገድ የነበረውን የሀገራችንን የሚዲያ ዕድገትና ጋዜጠኞችን ጭምር እንጂ፡፡   
“ሞገደኛው ጋዜጠኛ”
መንግስቱ ገዳሙ ሞገደኛ የሚል ስያሜ የተሰጠው ከሙያዊ ሕይወቱ በመነጨ ሞጋች ስለነበር ነው፡፡ ጽሑፎቹ የሕዝቡን እውነተኛ ሕይወት የሚዳስሱ፣ ችግሩንና በደሉን ከፍላጐቱ ጋር የሚያመለክቱ ነበሩ፡፡ በተለይም የሥርዓቱን ንቅዘት በመዋጋት የሚደርስበት አሳርና መከራ ከሙያው አላገደውም፡፡ መንግስቱ “የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች የገና ዳቦ” ናቸው ሲል ብዙ ጊዜ ተናግሯል፡፡ የሞገደኛው ጋዜጠኛ መንግስቱ ገዳሙ ገድል ብዙ ነው:: በመንግስቱ ንዋይ መፈንቅለ መንግስት ወቅት የፒያሳን ሕዝብ በመኪና እየተዘዋወረ ቀስቅሷል:: ሁኔታው ሲለወጥ በሲዳሞ የአራት ወራት ግዞት ደርሶበታል፡፡ በአያሌ የሕዝብ አመጾች እየተሳተፈ ስላስቸገረም በየፖሊስ ጣቢያው ታስሮ የሻማ ከፍሏል፡፡
መንግስቱ ገዳሙ አንጋፋ ጠጪ በመባል የሚታወቅ ሲሆን ለምን እንደሚጠጣ ሲጠየቅ፤ “እኔ እኮ ለምን እንደምጠጣ እናንተ ደንቆሮዎች አይገባችሁም፤ የእኔ አእምሮ ከተራው ሰው አእምሮ በጣም የላቀ ነው፡፡ ስለዚህ ከእናንተ ጋር ለመነጋገር ያንን ከፍተኛ አእምሮዬን በአልኮል ኃይል ነው ወደ እናንተ ደረጃ ላወርድ የምችለው” በማለት መናገሩ ይታወሳል፡፡
ከጽሑፉና ከንግግሩ ባሻገር መንግሥቱ ገዳሙ በእለታዊ ድርጊቱ ስርዓቱን ይቃወም ነበር፡፡ ለምሳሌ አንዲት አህያ ጆሮዋ ላይ ብር ለጥፎ በየመጠጥ ቤቱ እየዞረ፣ አስተናጋጆቹ እንዲታዘዟት ያደርግ ነበር፡፡ በዚህም የጊዜው ባለስልጣኖች በገንዘብ እንጂ በአስተሳሰብ ከአህያ እንደማይሻሉ ለማስረዳት ያደረገው ነው ተብሏል፡፡ አህያዋን ይዟት በየቦታው ሲዞር “ምንድን ነች?” ብለው ሲጠይቁትም “የማስታወቂያ ሚኒስቴር ባልደረባ ነች” እያለ ይመልስ እንደነበር ይወሳል፤ በዚያ ዘመን ማስታወቂያውን በአህያ እየዞረ የሚያስነግረው ብሔራዊ ሎተሪ፤ በማስታወቂያ ሚኒስቴር ሥር ነበር፡፡ አህያዋም የባለስልጣኖች ተምሳሌት ነበረች፡፡ “
ከማን አንሼ” በምትሰኝ መጽሐፉ ላይ አንድ ሰው እጅ እንዲነሳት የተደረገችው ክራቫት ያሰረች አህያ፤ የወቅቱን የፓርላማ አባላት ለመሳደብ ሆን ብሎ ያዘጋጃት ናት ይባላል፡፡
***
“ዜና እያነበብኩ በጥይት ተመታሁ…”
ወቅቱ 2008 ክረምት ላይ ነበር፣ በሀገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች የተቃውሞ ድምጾችና ግርግሮች በብዛት የሚታዩበት ሰሞን፡፡ ከእነዚህ ቦታዎች አንዱ ደግሞ ጐንደርና አካባቢው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ ቴሌቪዥንም በአብዛኛው ማህበረሰብ ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞ የገጠመው በዚሁ ጊዜ ነበር፡፡ “ኮለኔል ደመቀ ዘውዱ በቁጥጥር ስር ውሏል” የሚል ዜና እና መግለጫ የእለቱ ዋና ዜና ሆኖ ጊዜ ተመድቦለታል:: የእለቱ ተረኛ ዜና አንባቢ ደግሞ መሰለ ገ/ህይወት፡፡
ዜና ማንበቡን ጀመረ፡፡ ወዲህ ደግሞ ደባርቅ ከተማ ላይ አንድ አርሶ አደር ዜናውን በከፍተኛ ንዴት ትኩረት ሰጥቶ መከታተሉን ቀጠለ፤ መሰለም ይህንን መግለጫ ማንበቡን ቀጥሏል:: አርሶአደሩ ግን የመሰለን ዜና መስማትና መቋቋም አቃተው፡፡
ክላሹን አነሳ፤ አቀባበለ፤ ወደ ቴሌቪዥኑ ተኮሰ፡፡ መሰለን ያገኘ ያክል እፎይታ ተሰማው:: ዜናው ተቋረጠ፡፡ “ይህንን የነገረኝ አንድ የቅርንጫፍ ባልደረባችን ነው:: በዚህም ምን ያክል ኢቲቪ ይጠላ እንደነበርና ለእኛ ያላቸው አመለካከት ከባድ እንደሆነ ተረድቻለሁ፡፡ ይህንን ጉዳይ ስሰማ በጣም ነው የደነገጥኩት፡፡ መሰለ በጥይት ተመታ እየተባለም ረጅም ጊዜ ይወራ ነበር፡፡
***
“ለ8 ቀን ኒሻን የሸለሙኝ አርበኛ”
እነዚህ የተቃውሞና የጥላቻ ድምጾች እንዳሉ ሁሉ፣ በተቃራኒው ደግሞ አድናቆቱም ከፍተኛ ነበር፡፡ “አንድ አባት አርበኛ በጣም እንደሚያደንቁኝ ከነገሩኝ በኋላ የሚሰጡኝ ግራ ሲገባቸው፣ በጣሊያን ወረራ ላይ የተሸለሙትን ኒሻን “ለስምንት ቀን አድርገህ መልስልኝ” ብለውኛል፡፡
የተለያዩ ስድቦችና በፎቶሾፕ የተሰሩ አስቂኝ ፎቶዎች…በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያዎች እከታተል ነበር፡፡
ኢቲቪ የመንግስት አፍና የስርዓቱ ማንጸባረቂያ ስለሆነ ህዝቡ ዜናውን እኛ የምናዘጋጀው ይመስለው ነበር፡፡” እኔ ተቋሙ የቀጠረኝ የተሰጠኝን ማንኛውንም ዜና ለማንበብ እንጂ መርጬ “ይሄን አላነብም፤ ይሔኛው ደግሞ ይቅርብኝ” የማለት መብት የለኝም፡፡…
***
“ከመንግስቱ ኃ/ማርያም ኮበለሉ…”
ግንቦት 13/1983 ዓ.ም በኢትዮጵያ ራዲዮ ለሚገኙ ጋዜጠኞች እንደማንኛውም ቀን ሆና የቆየችው እስከ ረፋዱ 5፡00 ሰዓት ድረስ ብቻ ነበር፡፡ ምንም አዲስ ነገር አልነበረም፡፡ ምንም እንኳን ጦርነቱ በአዲስ አበባ ዙሪያ እንደቀጠለ ቢሆንም፡፡
በወቅቱ የማስታወቂያ ሚኒስትር የነበሩት አቶ አብዱልሀሺዝ ይባላሉ፡፡ ወደ ኢትዮጵያ ራዲዮ መጡና ጌታቸው ኃ/ማርያምን አናገሩት:: እንዲህም አ፡- “ዛሬ፤ በተለይም ራዲዮ ዜና አንባቢዎች የትም አትሄዱም፤ የሚጠበቅ ዜና አለ” ብለው ተናግረው ወጡ:: ግቢው ግራ ገባው:: ጋዜጠኞቹም ይህንን አዲስ ዜና ማን ያነበው ይሆን? እያሉ መጠባበቅ ጀመሩ:: ምናልባትም የራሳቸውን የሞት ፍርድ ማንበብም ሊሆን ይችላል፤ ግን ደግሞ የሆነ መሬት አንቀጥቅጥ ዜና እንዳለ አምነዋል፡፡ የዚህ ዜና ታሪክ አካል መሆን ሁሉም ይፈልጋሉ:: ሰዓቱ እየሄደ ነው፡፡ ከቀኑ 6፡00 ሰዓት ሆነ፡፡ “ጣቢያው እንዳይዘጋ፤ ጠብቁ” የሚል ትእዛዝ ድጋሚ ተላለፈ፡፡
አለምነህ ይህን ዜና ለማንበብ ከሁሉም በላይ ጓጓ፡፡ ዳሪዮስ ሞዲ ልምድ ስላለው እሱ ሊያነበው ይችላል በሚል ፍርሃት አለምነህ ዳሪዮስ ሞዲን በቅርብ ርቀት ይከታተለው ጀመር፡፡ ነጋሽ መሐመድም ቢሆን ሊያነበው እንደሚችል ሲያስብ ይበልጡን ፈራ፡፡
አለምነህ ዋሴ ሁሉንም በአይኑ ሲፈልግ ዳሪዮስ ሞዲን አጣው፡፡ በአካባቢው አለመኖሩንም ሲያይ ደስታው ወደር አልነበረውም፡፡ ሰዓቱ 6፡30 ሆኗል፡፡
ዜናውን የሚያመጡት ሰዎች ገቡና በቀጥታ ወደ ስቱዲዮ መውረድ ጀመሩ፡፡ አለምነህ ተከትሎ ገባ፤ እሱ ሊያነበው እንደሚችልም እርግጠኛ ሆነ፡፡ ነገር ግን ወደ ስቱዲዮ ሲጠጉ፣ ዳሪዮስ ሞዲ ከስቱዲዮ ሆኖ ቀድሞ ገብቶ “አድማጮች ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ በጉጉት የሚጠበቅ ዜና አለ” ብሎ እያስተዋወቀ ነበር:: ይሄንን ታላቅ ዜና አለምነህ በልምድ ማነስ ምክንያት (ዳሪዮስ ስቱዲዮውን ቀድሞ ይዞት ኖሮ) ለማንበብ ሳይታደል ቀረ፡፡ “የሚያስቅ ሀዘን” ብሎ ይገልጸዋል ይህንን ልዩ አጋጣሚም - አለምነህ ዋሴ፡፡ ዜናውም “መንግሥቱ ኃ/ማርያም በዛሬው እለት ከስልጣን ወርደው ከኢትዮጵያ ውጪ ሄደዋል” የሚል ነበር፡፡ (እንግዳ፣ ኢትዮጵያ ቴሌቪዥን)
ምንጭ፡-
(“የጋዜጠኞች ወግ” በግዛቸው አሻግሬ)

*ታህሳስ 29 ቀን 1992 ዓ.ም የመጀመሪያው “አዲስ አድማስ” ጋዜጣ፣ በመጀመሪያው ዕለተ ቅዳሜ ለንባብ በቃ!!
* ላለፉት 20 ዓመታት በየሳምንቱ ቅዳሜ፤ እውነተኛና ትክክለኛ፣ ምሉዕና ሚዛናዊ ዜናዎችን… በመረጃ የበለፀጉ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ዘገባዎችን…ጠንካራ
ትንታኔዎችን… በኪናዊ ውበታቸው የላቁ ማህበራዊና ጥበባዊ ጽሑፎችን አስነብበናል!!
* አምስት አገራዊ ምርጫዎችን ዘግበን፣ ከአገራችንና ከአንባቢዎቻችን ጋር ብዙ ውጣ ውረዶችን አልፈናል፤ ለዘንድሮው ምርጫም እየተዘጋጀን ነው!!
*ድንቅ ጽሁፎችን በፍቅር እያበረከታችሁ ለዘለቃችሁ የአድማስ ብዕርተኞች ሁሉ፤ባለውለታዎቻችን ናችሁ!!
* ለሁለት አስርት ዓመታት በፍቅር ያነበባችሁን ሁሉ እናመሰግናለን፤ እንወዳችኋለን!!
*ምርትና አገልግሎታችሁን ለማስተዋወቅ እኛን ለመረጣችሁ ድርጅቶች ሁሉ አክብሮታችንን እንገልጻለን!!
* ዓላማችን መረጃንና ዕውቀትን በማክበር፤ በአዕምሮና በሥራ የሚበለጽግ፣ ራሱን
ችሎ የሚያስብና የሚቆም፣ ምክንያታዊና አስተዋይ ትውልድ ይበረክት ዘንድ መትጋት ነው!!

                                መልካም የገና በዓል!!!

 ሊጠናቀቅ የሶስት ቀናት ዕድሜ ብቻ በቀረው የፈረንጆች አመት 2019 አለማችን ብዙ ክፉና ደጎችን አስተናግዳለች፡፡ እጅግ አሳዛኝና አስደንጋጭ ነገሮች በተፈጸሙበት፣ በርካታ በጎና አስደሳች ነገሮች በተሰሙበት፣ ብዙዎችን ጭንቀትና ፍርሃት ውስጥ የከተቱ በርካታ ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ክስተቶች በተስተናገዱበት የተገባደደው የፈረንጆች አመት 2019፤ የአለማችን መገናኛ ብዙሃን ትኩረት ሰጥተው ከዘገቧቸው አንኳር ጉዳዮች መካከል የተወሰኑትን መራርጠን እነሆ ብለናል፡፡
የተቃውሞና የአመጽ ማዕበል
የተገባደደው የፈረንጆች አመት 2019 ሰበብ ምክንያቱም ሆነ አላማና ግቡ ይለያይ እንጂ ከአፍሪካ እስከ እስያ፣ ከአውሮፓ እስከ መካከለኛው ምስራቅና አሜሪካ አለማችን በያቅጣጫው በተቃውሞ ስትናጥ የከረመችበት የተቃውሞና የአመጽ አመት ነበር፡፡ ከሊባኖስ እስከ ባርሴሎና፣ ከእንግሊዝ እስከ ጣሊያን፤ አለማችን ዙሪያ ገባውን በተቃውሞ እሳት ስትለበለብ ነው አመቱን የገፋችው፡፡
ቦሊቪያውያን በቅርቡ በተካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ፤ “የህዝብን ድምጽ አጭበርብረው አሸናፊነታቸውን አውጀዋል” ያሏቸውን ፕሬዚደንት ኢቮ ሞራሌስ፤ ለመቃወም እሳት ለብሰው እሳት ጎርሰው፣ አደባባይ በመውጣት ከፖሊስ ሲተናነቁና በተቃውሞ ማዕበል አገሪቱን ሲያጥለቀልቋት ከርመዋል፡፡
በቺሊ ባለፈው ጥቅምት ወር የትራንስፖርት ዋጋ ጭማሪ መደረጉን ተከትሎ፣ ጉዳዩ ያስቆጣቸው የአገሪቱ ዜጎች፤ የመዲናዋን ሳንቲያጎ ጎዳናዎች በማጥለቅለቅ ተቃውሞ ከማሰማት አልፈው መደብሮችን መዝረፍና አውቶብሶችን ማቃጠላቸውን ተያያዙት፡፡
 የህዝቡ ቁጣ ያሳሰበው የአገሪቱ መንግስትም ነገሩ ከቁጥጥር ውጭ ከመሆኑ በፊት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማጽደቅ ሁኔታዎችን ለማረጋጋት ደፋ ቀና ሲል ከርሟል፡፡
የኢኳዶር መንግስት ለአስርት አመታት ያህል በነዳጅ ዋጋ ላይ ሲያደርግ የዘለቀውን ድጎማ ማንሳቱን ተከትሎ፣ የአገሪቱ ዜጎች በተቃውሞ ጎዳናዎችን ያጥለቀለቁትም ሆነ በሆንግ ኮንግ በታሪኳ አይታው በማታውቀው ማብቂያ የሌለው፣ ለወራት የዘለቀ ተቃውሞ የታመሰችው በዚሁ የ2019 አመት ነው፡፡
የአለማችን አገራት በተቃውሞ የሚታመሱበት ሰበብ እየቅል ቢሆንም፣ በተደጋጋሚ ለተቃውሞ ምክንያት ሆነዋል ብሎ ሮይተርስ ከጠቀሳቸው ዋነኛ ጉዳዮች መካከል አንዱ ነው - ኢኮኖሚ፡፡ ኢኳዶር፣ ቤሩት፣ ሃይቲና ኢራቅን ጨምሮ በአመቱ በበርካታ አገራት የተቀሰቀሱት ተቃውሞዎች፤ ዜጎችን ባስቆጡ የመንግስታት ኢኮኖሚያዊ እርምጃዎች ሳቢያ መሆኑን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
በአወዛጋቢ የስራ ፈቃድ አዋጅ ተጀምሮ ሌሎች ጥያቄዎችን እያግተለተለ ላለፉት አምስት ወራት የዘለቀውን የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ ጨምሮ በተለያዩ አገራት ዜጎችን ለተቃውሞ ያስወጣ ሌላኛው ምክንያት ተብሎ የተጠቀሰው ደግሞ የፖለቲካዊ ነጻነት ወይም የሉአላዊነት ጥያቄ ነው፡፡ የስፔን መዲና ባርሴሎናን ጎዳናዎች በመቶ ሺዎች በሚጠጉ ካታሎናውያን ያጥለቀለቀው የጋለ የተቃውሞ ሰልፍም ለአመታት ከዘለቀ የመገንጠልና ራሱን የቻለ ሉአላዊ አገር የመፍጠር ጥያቄ ጋር የተያያዘ መሆኑን ነው ሮይተርስ ያስነበበው፡፡ መንግስት በሙስና ተጨማልቋል፤ ሹመት በዝምድናና በውግንና ሆኗል፤ ባለስልጣናት ከዜጎች በሚዘርፉት ሃብት የግል ካዝናዎቻቸውን እየሞሉ ነው የሚሉና መሰል የሙስና ምሬት የወለዷቸው ተቃውሞዎች ከተቀሰቀሱባቸው አገራት መካከልም ሊባኖስ፣ ኢራቅና ግብጽ እንደሚገኙበትም ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በአመቱ በተለያዩ የአለማችን አገራት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተቃዋሚዎችን አደባባይ ያስወጣው ሌላኛው የተቃውሞ ሰበብ ደግሞ የአየር ንብረት ለውጥ ነው፡፡ መንግስታት ለአየር ንብረት ለውጥ በቂ ትኩረት እንዲሰጡ የሚጠይቁ በርካታ ተቃዋሚዎች፤ ከአሜሪካ እስከ እንግሊዝ፣ ከጀርመን እስከ ስፔን፣ ከኦስትሪያ እስከ ፈረንሳይና ኒውዚላንድ ጎዳናዎችን ያጥለቀለቁትም በዚሁ አመት ነበር፡፡
አፍሪካ
የተገባደደው አመት 2019 አፍሪካ ከአወዛጋቢ ምርጫዎች እስከ አሰቃቂ የስደት አደጋዎች፣ ከተፈጥሮ አደጋዎች እስከ ፖለቲካና ኢኮኖሚ ቀውሶች በርካታ ጉልህ ክስተቶችን ያስተናገደችበት ነበር፡፡ ከሶስት አስርት አመታት በላይ ሱዳንን አንቀጥቅጠው የገዙት ኦማር አልበሽር፤ መሬት በሚያንቀጠቅጥ ህዝባዊ ተቃውሞ ከመንበረ ስልጣናቸው ወርደው ወደ እር ቤት የተሸኙበት፤ የዚምባቡዌው መሪ ሮበርት ሙጋቤ፤ ከስልጣን ወርደው ወደ መቃብር የተሸኙበት ታሪካዊ አመት ነበር - 2019፡፡
የደቡብ አፍሪካውን የመጤ ጠልነት ጥቃት ጨምሮ አፍሪካ በአመቱ ካስተናገደቻቸው አሳዛኝ ክስተቶች መካከልም፣ በወርሃ መጋቢት በሞዛምቢክ የተከሰተውና ብዙዎችን ለሞትና ለመፈናቀል የዳረገው ሳይክሎን ኢዳይ የተባለው ጎርፍ እንዲሁም በዚምባቡዌና በማላዊ የተከሰቱት አደገኛ የተፈጥሮ አደጋዎች የሚጠቀሱ ሲሆን፣ በምስራቃዊ አፍሪካ ከፍተኛ ዝናብ 2.8 ሚሊዮን ያህል ሰዎችን ተጎጂ ማድረጉ ይነገራል፡፡
ከሁለት አስርት አመታት በላይ ተኳርፈው የኖሩትን ኢትዮጵያና ኤርትራ ባልተገመተ ሁኔታ ወደ ሰላም ያመጡት ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ የኖቤል የሰላም ተሸላሚ በሆኑበትና አገራችን ሳተላይት ያመጠቀችበትን አዲስ ታሪክ የጻፈችበት የ2019 አመት፣ አፍሪካ ካስተናገደቻቸው ሌሎች በጎ ክስተቶች መካከል የሚጠቀሰው ጉዳይም በምዕራብ አፍሪካ አገራት በሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ለሞት ለዳረገው የኢቦላ ቫይረስ መድሃኒት የመገኘቱ የምስራች አንዱ ነበር፡፡
ምርጫ
2019 ዩክሬን፣ እንግሊዝ፣ ፖላንድ፣ ኢራቅ፣ አፍጋኒስታን እና ሲሪላንካን ጨምሮ በአለም ዙሪያ የሚገኙ በርካታ አገራት ምርጫ ያከናወኑበት አመት እንደነበር ያስታወሰው ዘጋርዲያን በበኩሉ፣ መንግስት ለመመስረት የሚያስችል ድምጽ በመታጣቱ ለሶስተኛ ጊዜ ምርጫ ለመመስረት የተዘጋጀችውን እስራኤል ምርጫ በተለየ ሁኔታ ጠቅሶታል፡፡
በአመቱ ናይጀሪያ፣ ቦትሱዋና፣ ሴኔጋል፣ ናሚቢያ፣ ሞዛምቢክና ጊኒ ቢሳኡን ጨምሮ በበርካታ የአፍሪካ አገራት ምርጫ የተከናወነ ሲሆን፣ እንደተለመደው አብዛኞቹ አገራት ምርጫን ተከትሎ በሚፈጠር ብጥብጥና ተቃውሞ በርካታ ዜጎቻቸውን በሞት ያጡበት እንደነበር ቢቢሲ አስታውሷል፡፡
ስደት
ተመድ ባለፉት አስር አመታት የ23 በመቶ ጭማሪ ያሳየው የአለማችን ስደተኞች ቁጥር፣ በፈረንጆች አመት 2019 በመላው አለም የስደት ህይወትን በመግፋት ላይ የሚገኙ ሰዎች ቁጥር 272 ሚሊዮን መድረሱን ያስታወቀውም ባለፈው ወር ባወጣው አለማቀፍ የስደት ሁኔታ አመላካች ሪፖርቱ ነበር፡፡
በፈረንጆች አመት 2019 በአውሮፓ 82 ሚሊዮን፣ በሰሜን አሜሪካ 59 ሚሊዮን በሰሜን አሜሪካና ምዕራብ እስያ አገራት ደግሞ በተመሳሳይ 49 ሚሊዮን ያህል ሰዎች የስደት ህይወትን በመግፋት ላይ እንደሚገኙ የጠቆመው ተመድ፤  ከአለማችን 272 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል ግማሽ ያህሉ በአስር አገራት ውስጥ እንደሚኖሩም ገልጧል፡፡
ብዙ ዜጎቿ የተሰደዱባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ህንድ ናት ያለው ሪፖርቱ፤ 18 ሚሊዮን ህንዳውያን አገራቸውን ጥለው በመሰደድ በሌሎች አገራት ኑሯቸውን እየገፉ እንደሚገኙም አመልክቷል፡፡ ከአለማችን የህዝብ ቁጥር እድገት ይልቅ የአለማችን ስደተኞች ቁጥር እድገት ብልጫ እንዳለው የገለጸው ሪፖርቱ፣ በተገባደደው የፈረንጆች አመት በስደት ላይ ከሚገኙት 272 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል 48 በመቶው ሴቶች መሆናቸውንም አስታውቋል፡፡
አለማቀፉ የስደተኞች ድርጅት ከቀናት በፊት ባወጣው አመታዊ ሪፖርት እንዳለው፣ በአመቱ በአለማችን የተለያዩ ክፍሎች 3 ሺህ 170 ያህል ስደተኞች ድንበር አቋርጠው የስደት ጉዞ በማድረግ ላይ እያሉ ለህልፈተ ህይወት ተዳርገዋል፡፡
በአመቱ በስደት ላይ ሳሉ ለሞት ከተዳረጉ ስደተኞች አመካከል ከፍተኛውን ቁጥር የሚይዙት ሜዲትራኒያን ባህርን አቋርጠው ወደተለያዩ የአውሮፓ አገራት ለመጓዝ ሲሞክሩ የነበሩ አፍሪካውያን ስደተኞች መሆናቸውንና በአመቱ በወር 10 ሺህ ያህል ስደተኞች ከአፍሪካ ቀንድ ወደ የመን ተሻግረዋል ተብሎ እንደሚታመንም ድርጅቱ አስታውሷል::
አስከፊ የተፈጥሮ አደጋዎች
2019 የአየር ንብረት ለውጥ ያስከተላቸው በርካታ የተፈጥሮ አደጋዎች በተለያዩ የአለማችን አገራት በርካቶችን ለሞትና ለመፈናቀል አደጋ የዳረገበት አመት እንደነበር መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በአመቱ 10 የተፈጥሮ አደጋዎችን አስተናግዳ 1 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ጉዳት የደረሰባት አሜሪካን ጨምሮ በተፈጥሮ አደጋዎች ሳቢያ በርካታ አገራት ኢኮኖሚያቸው ክፉኛ መጎዳቱን የጠቆመው የአለም የሜትሪዮሎጂ ኤጀንሲ፣ ለአብነትም በሞዛምቢክ የተከሰተውንና በቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር ጉዳት ያደረሰውን የጎርፍ አደጋ ያስታውሳል፡፡
መስከረም ወር ላይ ባህማስን የመታው ሃሪኬን ዶሪያን፣ በነሃሴ ወር ቻይና ውስጥ ተከስቶ 72 ሰዎችን ለሞት የዳረገው ታይፎን ሌኪማ፣ በጥቅምት ወር ላይ በጃፓን ተከስቶ 80 ሰዎችን የገደለው ታይፎን ሃግቢስ፣ በሰኔ 90 ህንዳውያንንና ከ160 በላይ ጃፓናውያንን ለሞት የዳረጉት የሃይለኛ ሙቀት ክስተቶች፣ 900 የአፍሪካ አገራት ዜጎችን ለሞት የዳረገው ሳይክሎን ኢዳይ እንዲሁም በ14 የአፍሪካ አገራት 45 ሚሊዮን ሰዎችን ለተረጂነት የዳረገው ድርቅ አለማችን ካስተናገደቻቸው በርካታ የተፈጥሮ አደጋዎች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው፡፡
የትራምፕ መከሰስ
አመቱ እየተገባደደ ባለበት የመጨረሻው ወር ላይ ከተከሰቱና የመገናኛ ብዙሃንን ቀልብ ከሳቡ የአመቱ ጉልህ አለማቀፋዊ ክስተቶች ተርታ የሚሰለፈው ሌላው ጉዳይ ደግሞ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ መከሰስ ነው:: የአሜሪካ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፤ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ስልጣናቸውን ያላግባብ በመጠቀምና የምክር ቤቱን ስራ በማደናቀፍ እንዲከሰሱና ከስልጣናቸው እንዲወርዱ በአብላጫ ድምጽ መወሰኑን ተከትሎ ነበር፣ ትራምፕ በአገሪቱ ታሪክ ሴኔት ፊት ቀርበው ክሳቸውን እንዲከላከሉ የተወሰነባቸው ሶስተኛው ፕሬዚዳንት ሆነው በታሪክ መዝገብ ላይ የሰፈሩት፡፡
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ የዩክሬን አቻቸው ቭላድሚር ዘለንስኪን በቀድሞው የአሜሪካ ምክትል ፕሬዚዳንትና በምርጫ ተቀናቃኛቸው ጆ ባይደን እና በልጃቸው ላይ የሙስና ምርመራ እንዲያደርጉ በመደለልና ጫና በማድረግ ስልጣንን ያለአግባብ በመጠቀም፤ እንዲሁም ከዚህ ጋር በተያያዘ ለሚደረግባቸው ምርመራ መረጃዎችን ባለመስጠትና የምክር ቤቱን ስራ በማደናቀፍ እንዲከሰሱ በቀረበባቸው የውሳኔ ሃሳብ ዙሪያ፣ ለአስር ሰዓታት ያህል ከተደረገ ክርክር በኋላ ነበር፣ የምክር ቤቱ አባላት ፕሬዚዳንቱ  እንዲከሰሱና ሴኔት ፊት ቀርበው የቀረቡባቸውን ክሶች እንዲከላከሉ በአብላጫ ድምጽ የወሰኑት፡፡
ሴኔቱ የተገባደደውን አመት ሸኝቶ ከሳምንታት በኋላ ዳግም ተገናኝቶ በጉዳዩ ዙሪያ በመምከር ውሳኔ ያሳልፋል ተብሎ የሚጠበቅ ቢሆንም፣  ትራምፕ ስልጣናቸውን የሚለቅቁት ከሴኔቱ አባላት ሁለት ሶስተኛው የድጋፍ ድምጽ ከሰጡበት ብቻ ነው፡፡  ሴኔቱ ሪፐብሊካን የሚበዙበት እንደመሆኑ ግን በፕሬዚዳንቱ ላይ ውሳኔው የመተላለፉ ዕድል አነስተኛ እንደሆነ የሚናገሩ ብዙዎች ናቸው::  ብዙዎች እንደገመቱት ሳይሆን ቀርቶ፣ ሴኔቱ ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከስልጣን እንዲሰናበቱ ውሳኔ የሚያስተላልፍ ከሆነ፣ ምክትላቸው ማይክ ፔንስ በመጪው አዲስ አመት ስልጣኑን ተረክበው እስከ ቀጣዩ 2021 የአሜሪካ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አገሪቱን ያስተዳድራሉ ተብሏል፡፡
በሞት የተለዩ ዝነኞች
ከፖለቲካው መስክ የዚምባቡዌው የቀድሞ ፕሬዚዳንት ሮበርት ሙጋቤ፣ የቀድሞው የፈረንሳይ ፕሬዚዳንት ዣክ ሲራክ እና የግብጹ አቻቸው ሞሃመድ ሙርሲ ከዚህ አለም በሞት የተለዩበት 2019፣ አለማችን በተለይ በመዝናኛው መስክ ስማቸውን በደማቁ ለማስጻፍ የቻሉ በዛ ያሉ ዝነኞችን በሞት ያጣችበት አመት እንደነበር ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡
የአሜሪካን ትልቁ የክብር ሽልማት የፕሬዚደንቱ የነጻነት ሜዳይ የተቀበሉትና የኖቤል የስነጽሁፍ ተሸላሚዋ አሜሪካዊት ደራሲ ቶኒ ሞሪሰን ባለፈው ነሃሴ ነበር በተወለዱ በ88 አመታቸው ከዚህ አለም በሞት የተለዩት፡፡
አለማቀፍ ዝናን ያተረፈው ኤርትራዊው ራፐር ኒፕሲ ሃስል ባልታወቁ ሰዎች በተተኮሰበት ጥይት በ33 አመቱ ከዚህ አለም በሞት በተለየበት፣ በተገባደደው የፈረንጆች አመት 2019 ይህቺን አለም በሞት ከተለዩት ሌሎች የአለማችን ዝነኞች መካከል የሚጠቀሰው ደግሞ በአውሮፕላን አደጋ ለሞት የተዳረገው አርጀንቲናዊው የእግር ኳስ ተጫዋች ኢሚሊያኖ ሳላ ነው፡፡
በአመቱ ከዚህ አለም በሞት ከተለዩ ሌሎች ስመጥር የአለማችን ሰዎች መካከልም ታዋቂው ፈረንሳዊ የሙዚቃ ቀማሪና የጃዝ ፒያኒስት ሚሼል ሌግራንድ፣ የቀድሞው የጃፓን ጠቅላይ ሚኒስትር ያሱሺሮ ናካሶኔ፣ የአይሲሱ መሪ አቡበከር አል ባግዳዲ፣   የቀድሞ የህንድ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሱሻማ ስዋራጅ፣ የቀድሞው የአርጀንቲና ፕሬዚዳንት ፈርናንዶ ዲ ላ ሩኣ ይገኙበታል፡፡
ሌሎች ጉልህ ክስተቶች
የጋዜጠኛ ጀማል ካሾጊ ግድያ፣ ቦሪስ ጆንሰንን በጠቅላይ ሚኒስትርነት የመረጠውን የእንግሊዝ መንግስት አመቱን ሙሉ ወጥሮ ይዞት የዘለቀውና ከጫፍ የደረሰ የሚመስለው የአገሪቱ ከአውሮፓ ህብረት አባልነት የመውጣት ዕቅድ፣ የኢራን የአንግሊዝን የነዳጅ ታንከር መቆጣጠሯ፣ ተካርሮ የቀጠለው የአሜሪካና የቻይና የንግድ ጦርነት፣ ንብረትነቱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የሆነው የቦይንግ አውሮፕላን መከስከስ፣ የአሸባሪው ቡድን አይሲስ መሪ አቡበከር አልባግዳዲ መገደሉ፣ የሜሲ ለ6ኛ ጊዜ የባሎንዶር የወርቅ ኳስ ተሸላሚ መሆን እና የአማዞን ጫካ ቃጠሎም በአመቱ አለማችን ካስተናገዳቻቸውና የመገናኛ ብዙሃንን ትኩረት ስበው ከከረሙ ሌሎች በርካታ ጉልህ ክስተቶች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው፡፡


Page 6 of 464