Administrator

Administrator

Saturday, 01 August 2020 13:27

የግጥም ጥግ

ሲከፋው፤
ከተማም እንደ ሰው ልጅ መልክ
የታመቀ ህመም ግርዶሽ
በበሩ ድባብ ይጥላል
የተነከረ ከል ሸማ
የጠቆረ ማቅ ይለብሳል
ፅልመት ፀሐዩን ያደምቃል
ሲቃጠል ብርሃን አይሰጥም
ሲጋይ መቀት አይወልድም
እንደ በረዶ ክምር
አጥንት ያቀዘቅዛል
የደም ዝውውር አግዶ
የስትንፋስ ሂደት ይዘጋል
    አንድ ባንድ የተካበው ካብ
    በቅፅበት ግፊት ተንዶ
    በበቀል ክብሪት ይጫራል፡፡
ያልተቀመረ ብሶት ጎርፍ
አይኑን ጨፍኖ ይነዳል
የጊዜን ምልክት ሳያይ
የዘመኑን ስልት ሳያጤን
የመፍትሄ ክር ይበጥሳል፡፡
    ሃሳብን ከሰው የማይለይ
    በእስትንፋስ የማይፀገይ
    ችግኝ ይኮተኩታል፡፡
ከበደች ተክለአብ
እንደ አውሮጳ አቆጣጠር ጁላይ 2020

Saturday, 01 August 2020 13:28

የግጥም ጥግ

 ሞት  ማስደንገጥ ሲያቅተው
ሞት ማስደንገጥ ሲያቅተው
ያን ጊዜ ነው
ምን መሆኔን የማላውቀው፡፡
    ነፍስ ነስጋ ስትለይ
    ተመልሳ ላትከተት
    የእንቁላል ዘመኑን አልፎ
    ሰብሮ እንደወጣ ነፍሳት
    እንኳን በግፍ ተሰርቃ
    እንደሷ ሕይወት ባዘለ
    በመሰሏ እጅ ተነጥቃ
    በእንቅልፍ ዓለም እንኳን
    ጀንበር ሲጠባ ባታይ
    ለወትሮው
    የቋሚው የውስጥ ለቅሶ
    የኗሪው የውስጥ ብካይ
    በቋሚው ውስጥ ነፍስ እንዳለ
    የሚያሳይ ምልክት ነበር
    ሰውን እንደ ሰው ሲያከብር
ምክንያት ለማዳን እንጂ
ጥብቅናው ለሞት ከሆነ
ልቤ
ህልፈት ካደነደነው
ነፍስ ሲጠፋ ካላዘነ
ማልቀስ ያለብኝ ለኔ ነው
በውስጤ ሕይወት ለሞተው
የፍትህ ዘር ለማልዘራው
የሰው ሞት ካደነደነኝ
ማልቀስ ያለብኝ ለኔ ነው፡፡
ከበደች ተክለአብ
እንደ አውሮጳ አቆጣጠር ጁላይ 2020


Saturday, 01 August 2020 13:26

ጥንዶች ሆይ!

  - በጥንካሬዎቻችሁ ላይ አተኩሩ
    - አንዳንድ ጉዳዮችን በጋራ ከውኑ
    - መሳሳቅና መጨዋወትን ተለማመዱ
    - ለአጋራችሁ ማራኪ ሁኑ
    - አንዳንዴ ብትነታረኩ ችግር የለውም
    - በተገኘው አጋጣሚ ሁሉ ተደናነቁ
    - ሁሌም ተደማመጡ
    - የአጋራችሁን ምርጫና ውሳኔ አክብሩ
    - “እወድሃለሁ”፣ “እወድሻለሁ” ተባባሉ

Saturday, 01 August 2020 13:24

የልጆች ጥግ

  ውድ ወላጆች ሆይ!!
ለልጆቻችሁ ጊዜ ስጡ
ከልጆቻችሁ ጋር ጥልቅ ግንኙነትና ቅርብ ትውውቅ መስርቱ፡፡ በየዕለቱ ከልጆቻችሁ ጋር የምታሳልፉት በቂ ጊዜ ይኑራችሁ፡፡ ወላጆች ከልጆቻቸው ጋር በአንድ ክፍል ውስጥ በመቀመጣቸው ብቻ ግን ከልጆቻቸው ጋር በቂ ጊዜ እያሳለፉ ነው ማለት አይደለም፡፡ ልጆች በየራሳቸው ጨዋታ ተወጥረው፣ ወላጆችም ኮምፒዩተራቸው ላይ ተደፍተው ኢ-ሜይል የሚመለከቱ ወይም ኢንተርኔት የሚበረብሩ ከሆነ አንድ ላይ ናቸው ማለት አይቻልም፡፡
ወላጆች፤ ከልጆቻችሁ ጋር የጨዋታ ጊዜ ይኑራችሁ፡፡ መሬት ላይ አብራችኋቸው እየተንከባለላችሁ ተጫወቱ፤ ተላፉ፤ ተቀላለዱ፤ ተረት ንገሯቸው፤ እንቆቅልሽ ጠይቋቸው፤ መጻሕፍትም አንብቡላቸው፡፡ ስለ ት/ቤት ጓደኞቻቸው ጠይቋቸው፡፡ ስለ ት/ቤታቸው ወይም አስተማሪዎቻቸው ምን እንደሚያስቡና እንደሚሰማቸው ለማወቅ ሞክሩ፡፡  
አድማሳቸውን አስፉላቸው
ለልጆቻችሁ ከቤተሰቦቻቸው ወይም ከቅርብ ጓደኞቻቸው ውጭ ያለውን ዓለም አስተዋውቋቸው፡፡ የብሔር፣ ፆታ፣ ሃይማኖትና ባህል ልዩነቶችን እንዲቀበሉና እንዲያከብሩ አስተምሯቸው፡፡
በሌሎች የዓለም ክፍሎች ስለሚገኙ ሥፍራዎች፣ ባህሎች… ልማዶች… የአኗኗር ዘይቤዎች ዕውቀትና ግንዛቤ ይኖራቸው ዘንድ አስተምሯቸው፤ ንገሯቸው፡፡ ይህን በማድረጋችሁም የዕይታ አድማሳቸውን ታሰፉላችኋላችሁ፡፡
በተግባር አሳይዋቸው  
ልጆቻችሁ እንዲሆኑ የምትሹትን በቃል ወይም በምክር መልክ ከመንገር ይልቅ ሆናችሁ አሳይዋቸው፡፡ ለምሳሌ ደግነትን፣ ትህትናን፣ አክብሮትን፣ ሃቀኝነትን ጨዋነትን ወዘተ--- በዕለት ተዕለት ህይወታችሁ እየሆናችሁና እየኖራችሁ አስተምሯቸው::
የቤት ሠራተኛዋን ወይም ሞግዚቷን በትህትና በማናገር፣ የተቸገረን በመርዳት፣ ለታላላቆች አክብሮት በማሳየት ወዘተ--በበጐ ሥነምግባር ልትቀርጿቸው ትችላላችሁ፡፡ ልጆቻችሁ እንዲሆኑ የምትሹትን ሆናችሁ ማሳየት ወይም ማስተማር አንድ ነገር ነው::
በሌላ በኩል፤ በልጆቻችሁ መሃል ስለ ልዩነትና ጥላቻ ማውራት፣ እንዲሁም ሃሜትና ክፉ ቃላትን መወርወር የልጆች ባህርይ ላይ አሉታዊ ተጽእኖ ያሳድራልና ከዚህ ድርጊት ተቆጠቡ፡፡
የማድነቅ ፋይዳ  
ለልጆቻችሁ አቅማቸውን የሚመጥን ሥራ ሰጥታችሁ በአግባቡ ሰርተው ግዴታቸውን ከተወጡ፣ ሳትሰትቱ  በወጉ አድንቋቸው፡፡
ከተቻለም ሸልሟቸው:: በተጨማሪ፤ በትምህርታቸው ወይም በጂምናስቲክ አሊያም ደግሞ በተሰጥኦ ውድድር ግሩም ውጤት ሲያመጡም አድናቆታችሁን ከመቸር ወደ ኋላ አትበሉ:: ከአድናቆትም ባሻገር እንደ ማበረታቻ ሽልማት አበርክቱላቸው::
(ሽልማቱ ምንም ሊሆን ይችላል) ዋናው ቁምነገር ልጆቹ ለጉብዝናቸው ዕውቅና ለመስጠት የተበረከተላቸው መሆኑን መገንዘባቸው ነው፡፡ ልጆች፤ እየተደነቁና እየተመሰገኑ ካደጉ፤ እነሱም  በተራቸው አድናቂና አመስጋኝ ይሆናሉ፡፡


Tuesday, 04 August 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 ያ ትውልድና እነዚያ አበው
የ20ኛውን ክፍለ ዘመን ኢትዮጵያን ዘመናዊ የምሁር መደብ የሚተነትኑ መርማሪዎች በሦስት ይከፍሉታል፡፡
(1) ቅድመ ጣሊያን የነበረው የእነ ነጋድራስ ገብረ ሕይወት፣ የእነ ሐኪም ወርቅነህ፣ የእነ ፕ/ር አማኑኤል፣ የእነ ፊታውራሪ ተክለ ሐዋርያት ተክለ ማርያም፣ የእነ ብላታ ደሬሳ አመንቴ… ትውልድ ነው:: ይህ ትውልድ የሀገሩ ወደ ኋላ መቅረት አስጸጽቶት አንድ ጊዜ ወደ ምዕራብ አውሮፓ፣ ሌላ ጊዜ ወደ መስኮብ፣ እንደገና ወደ ሩቅ ምሥራቅ እያማተረ ሳለ ጉዞው በጣሊያን ወረራ ተቀጨ፡፡
(2) ከጣሊያን ወረራ በኋላ የመጣው ትውልድ በተቋማት ግንባታና በጣሊያን ጦርነት የወደቀችውን ሀገርና ብሔራዊ ስሜትን ማነፅ ላይ ያተኮረ ነበር፡፡ በከፊል ተሳክቶለት አለፈ፡፡ ‹‹ከፊሉ›› ግን ቀላል ከፊል አልነበረም፡፡ የተከለው ዘመናዊነት ትውፊትን ቸል ያለ ምናልባትም የተጸየፈ ነበረ፡፡ ቤተ ክርስቲያንን እንደ መሣሪያና የቀደመው አሮጌ ዘመን አጋፋሪ የመመልከት አዝማሚያ ነበረው፡፡
(3) ያ ትውልድ ከዚህ አዝማሚያ ተወለደ:: ከማንነቱ የተነቀለ (በዶ/ር ዮናስ አድማሱ አነጋገር nihilist) ትውልድ ተፈጠረ፡፡
በቤተ ክህነቱ በኩል ስንሄድም ብዙም ያልራቀ ተጋድሎ እናያለን፡፡
(1) ቅድመ ጣሊያን የነበሩ ሊቃውንት በቅዱሳት መጻሕፍት ኅትመትና ከብሔራውያን ሊቃውንት ጳጳሳትን ለማስሾም አስደናቂ ተጋድሎ ያደርጋሉ፡፡
ተሳክቶላቸውም ሰማዕቱን አቡነ ጴጥሮስን ጨምሮ ጥቂት ጳጳሳትን ያስሾማሉ፡፡ ሆኖም ሂደቱ ቀጥሎ ወደ መንበረ ፕትርክና ከማደጉ በፊት የጣሊያን ወረራ መጣና ለጊዜው ታጎለ፡፡ ሊቃውንቱ ከዐርበኞች ተቀላቅለው ተሠዉ፣ አጽናኑ፣ ጸለዩ፣…፡፡ ግብጻዊው አቡነ ቄርሎስ ግን ‹‹ለማን ሀገር ማን ሊሠዋ!›› በሚመስል መልኩ ሀገራቸው ተመለሱ፡፡
(2) ድኅረ ጣሊያን የነበሩ ሊቃውንት የግብጻዊው አቡን ሽሽት፣ የዴር ሡልጣን ተገፍዖ፣ የስብከተ ወንጌል ጥማት፣ ቁጭት፣ የሥርዋጽ ሤራ፣… ገፋፋቸውና መንበሩን ከሊቀ ጵጵስና ወደ ፕትርክና አሳድገው፣ በራሷ ተወላጅ ፓትርያርክ የምትመራ ቤ/ክ ቀኖናንና ሐዋርያዊ መተካካትን ባከበረ መልኩ ለማቋቋም በብርቱ ታገሉ፡፡ ተሳካላቸው!
(3)ሦስተኛው የቤተ ክህነት ትውልድ ዐላማ ትውልዱን መድረስ፣ ተቋሙን ማጠንከር ነበር፡፡ ያሳዝናል! ከማንነቱ ከተነቀለው ትውልድ ጋር የሚገጥመው ይህ የቤተ ክህነት ቢሮክራሲ ነበር፡፡ ተበላ! የሆነውን ሁሉ ለማዘከር በብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ የደረሰውን ማሰብ ይበቃል፡፡
በእነዚህ የቤ/ክ ውጣ ውረዶች ሰው ብንፈልግ ብንዘክር፣ የእነ ብላታ መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስን፣ የእነ መልአከ ብርሃን አድማሱን፣ የእነ አቡነ ዮሐንስ (ዘትግራይ)፣ … ስም እንጠራለን፡፡ ሦስቱንም ትውልድ ያዩና የታዘቡ ናቸውና፡፡ መልአከ ብርሃንን ስንዘክር መንበር ለማቆም በ1918 ዓ.ም. በመንፈሰ ጉባኤ የተደረገውን ትግል፣ በጣሊያን ወረራ ጊዜ የነበረውን የሊቃውንት ኀዘን፣ ቅድመ ጣሊያን መንበር በማቆምና ከቆመም በኋላ የሊቃውንት ጉባኤ መቋቋሙን፣ የ1948ቱን ክልስ ሕገ መንግሥት፣ የሃይማኖት ነጻነት እውቅና ተከትሎ፣ ቤተ ክርስቲያን የሠራችውን የዕቅበተ እምነት ተግባር በእርሳቸው እናያለን፡፡ መልአከ ብርሃንን ጨምሮ የወቅቱ ሊቃውንትና የቤተ ክህነቱ ትኩረት ወጣቱ ነበር፡፡ የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ መከፈት፣ እንደታሰበው ባይዘልቅም የሃይማኖተው አበው ማኅበር መመሥረት፣ የቤተ ክርስቲያን ልሳን የሆኑ ጋዜጦችና መጽሔቶች መጠናከር፣ የእነ ተምሮ ማስተማር ጅምር፣ በታዋቂው የመጫ ቱለማ መሥራች ጄ/ል ታደሰ ብሩ ይደገፍ የነበረው የስብከተ ወንጌል ተልእኮ፣ ሀገርና ሃይማኖትን ሳያጣርሱ መሥዋዕትነት የከፈሉትን አቡነ ጴጥሮስን መዘከሩ፣… ሁሉም ወጣቱን ለመያዝ የተደረጉ ነበሩ:: እነዚያ አባቶች፣ ያ ትውልድ ከመሥመር እየወጣ መሆኑ ገብቷቸው በመዋቅር ሊያቅፉት፣ በመጽሐፍ ሊነግሩት፣ በስብከት ሊስቡት፣ … ደከሙ፣ ተራወጡ፣ ኳተኑ:: አልሆነም፡፡ ተላለፉ፡፡ የኔ ትውልድ ዛሬ እነዚያን አበው፤ በመልአከ ብርሃን አድማሱ ርእስነት ሲዘክር ደስ ይለኛል፡፡ ሀገራዊ መርገምን ከማብረድ፣ ከትውፊት ያልተፋታ ዘመናዊ ሕይወትን ከመዋጀት እቆጥረዋለሁ፡፡ እግዚአብሔር ይመስገን!
(ከአማን ነጸረ. ፌስቡክ)

ትሁቱን ደራሲ ለመዘከር
“ሕያው ፍቅር “የተሠኘውን ረዥም ልቦለድ መጽሐፍ የጻፈውና በቅርቡ “ታንጀሪና ሆቴልና ሌሎች አጫጭር ታሪኮች” በሚል ርዕስ አዲስ መጽሐፍ ያሳተመው ደራሲ ደረጀ በቀለ፤ ሠሞኑን ከዚህ ዐለም በሞት ተለይቷል። የበኩር ሥራው “ሕያው ፍቅር” በተለይ በገጸባሕርያት አሣሣሉ፣ በመቸት ገለጻው አይረሳም።ታሪኩ ብሔራዊ ቴአትር ጀምሮ፣ ብዙ ጊዜ ቴአትር አካባቢ ቢቆይም፣ የተለያዩ የሕይወት ደጆችን ይረግጣል።
ዋና ገፀባሕርይው ቻርሊም ከሃያ ዐመታት በላይ እንደ ጧፍ የነደደበት መድረክ፤ እንጀራ ሣያጠግበው ቀርቶ፣ ሚስቱን ነጥቆት ስለነበር በመሀላ ያበቃል፤ በምሬት ይደመድማል። ወንጀሎች፣ የአብዮቱ ሠልፎች፣ የፍቅር ቋያዎችን የያዘው ሕያው ፍቅር፤ በእውነታዊነት የሚመደብ፣ ዘመናዊ የምንላቸው ድርሰቶች አካል ነው። ቻርሊ፣ ናፖሊዮን፣ ሣራ ጋዴም፣ ዕብድዋ የንጋት ንግሥት፣ እህል አስፈጪው፣ ውሻ ጎታቹ፣ ባለሱቁ ወዘተ የማይረሱ ናቸው።
ደረጀ ወደ ሃያ የሚጠጉ መጻሕፍት የተረጎመ ሲሆን ሃያ መጻሕፍትን በአርታኢነት አቃንቷል።
ደራሲ ደረጀ በቀለ፤ በግል ባሕርይው ከሚገመተው በላይ ትሁት፣ የበደሉትን ሰዎች ክፋት እንኳ ቆፍረውት የማያወጣ፣ የኢዮብን ትዕግስት የሰጠው ነው። ሰው ሕይወቱ ሲያልፍ የሌለውን ፀባይ፣ችሎታና ማዕረግ መደርደር የተለመደ ቢሆንም እኔ በበኩሌ እቸገርበታለሁ። አልስማማም። አሁን ስለ ደረጀም ስናገር፤ ከዚህ ውጭ ሆኜ ነው። “ታንጀሪና ሆቴልና ሌሎች አጫጭር ታሪኮች”በሚል ርዕስ የታተመውን አዲሱን መጽሐፉን አንብቡና፣ ያንን በፊደላት ኅብር የሚፈስስ ሙዚቃ፣ያንን በቃላትና ሀረጋት የሚተምም የፊልም ሕይወት እዩት።ለኔ ድንቅ ነበር።
(ከደረጀ በላይነህ ፌስቡክ)

የሰለሞን ደሬሳ ፍልስፍና
“ኢትዮጵያ ውስጥ ተቀምጦ እኔ የትግራይ ሰው ነኝ፣ እኔ አማራ ነኝ ብሎ አፍ ሞልቶ መናገሩ አለማወቅ ይመስለኛል። በሴት አያቶቻችን በራፍ ላይ ማን እንዳለፈ ስንቶቻችን ነው የምናውቀው? የኔን ጥሩ ኦሮሞነት እግዚሃብሔርና የሴት አያቶቼ ብቻ ናቸው የሚያውቁት። የሁሉንም እንዲሁ። ሰው ጦር ባለፈ ቁጥር በመዋለድ፣ በንግድ በመገናኘት፣ ተቸግሮ ከአገር ወጥቶ ሌላ ቦታ በመኖር ይቀላቀላል።
ሰለሞን ደሬሳ 1992 ከሪፓርተር ጋር የተደረገ ቃለ ምልልስ
(ከሱራፌል አየለ ፌስቡክ )

“እኛ እና ሚዲያዎቻችን”
በዚህ ዘመን WiFi መጠቀም የሃብት መገለጫ ሆኖ መታየቱ እንዳለ ይቆየንና የመረጃ አቀባበላችንን በተመለከተ አንዳንድ ነገር እንወያይ .... ምክንያቱም ዳታም ይጠቀም WiFi ...ያው ተመሳሳይ ጠረጴዛ ላይ ነው የተቀመጥነው፡፡
ትላንት ስለ ሚዲያዎቻችን በእንግሊዝኛ የተወሰነ ነገር ፅፌ ነበር፣ ነገር ግን በሰዓቱ ትንሽ ስሜታዊ ነበርኩ፣ የሰጠሁት ድምዳሜዎችም ወደ ጭፍንነት ያደሉ ናቸው...! የመረጃ አሰጣጣችንና አቀባበላችንን መሰረት አድርገን ስንመዝነው፣ ማንኛውም ማህበራዊ ሚዲያ የራሱ የሆነ ጥቅምና ጉዳት ይኖረዋል ብዬ አስባለሁ። በማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ሂደት የምንጎዳውም ሆነ የምንጠቀመው ለምናገኘው መረጃ በምንሰጠው ሚዛንና ክብደት ልክ ነውና!!
ታድያ ይሄንን የሚያውቁ ጥቂት  ግለሰቦች፣ እንደ ማንኛውም የሥራ ዘርፍ መተዳደሪያና የገቢ ምንጭ አድርገው ተጠቅመውበታል፤ ጥቂቶች ደግሞ ያለ ምንም ክፍያ በራሳቸው ተነሳሽነትና በራሳቸው ወጪ አዝናንተውናል፣ አስተምረውናል፣ ከምንም በላይ ደግሞ የንባብ ልምዳችንን አንድ እርምጃ ወደፊት ለማራመድ በሚደረገው ጥረት ጉልህ ሚና ተጫውተዋል፣ ባጠቃላይ መንግስትና ህብረተሰቡን ለማንቃት ብዙ ጥረዋል። ከዚህም በተጨማሪ... ሚዲያዎች፣ ብልሹ አሰራርንና ኢ-ዲሞክራሳዊ የሆነ አስተዳደርን ተቃውመውበታል፣ ጨቋኝና አምባገነን መንግስታትን ለመገርሰስ በሚደረገው ትግል የራሳቸውን ሚና አበርክተዋል!!
ከዚህ በተቃራኒው ደግሞ፣ በርካቶች ይሄንኑ ማህበራዊ ሚዲያ ተጠቅመው በርካቶች መርዛቸውን ረጭተውብናል፣ አባልተውናል፣ ጥላቻን ሰብከውበታል፣ ህዝብ ለህዝብ የጎሪጥ እንዲተያይ አድርገዋል።
እነኝህን አካላት በአንድ ጨርቅ ከመቋጠር ይልቅ በሦስት ምድብ ክፍሎ መመልከት ይሻላል ...
1. የፖለቲካ ትርፍ ለማግኘት ብቻ ተጨባጭ ያልሆነ ሀሰተኛ መረጃ የሚሰራጩ አሉ፣
2. የህዝቡን ሠላምና መረጋጋትን ወደ ጎን በመተው፣ ከተመልካች የሚያገኙትን ገንዘብና ላይክ ብቻ በመመልከት ወይም የራሳቸውን ሆድ ብቻ በማድመጥ፣ ጥዋትና ማታ አወዛጋቢ የሆነ መረጃ የሚያቀብሉ አሉ፣
3. መሄጃ ስላጡ ብቻ ወይም ሌላ መደበሪያ ስለሌላቸው ብቻ እዚህ ተጎልተው የሚውሉ... ነገር ግን ከላይ 1ኛ እና 2ኛ ቁጥር ላይ ከጠቀስኳቸው አካላት የሚሰራጩ መረጃዎችን እንደ ጋማ ከብት ሳያመነዥጉ፣ ያለ አንዳች ማንገራገር እየተቀባበሉ የሚያስተጋቡ የገደል ማሚቱ ሆነው፣ የሚያገለግሉትን ደግሞ ቤቱ ይቁጠራቸው....!
ትልቁና ዋነኛው የችግሩ ምንጭ ሆነው የሚታዩትም እነኝሁ ናቸው፣ 3ኛው ላይ ያሉት ማለቴ ነው... የሚዲያ ሚዲያ (ግም ለግም...)፣ እናንተ ከፈለጋችሁ ነብስ ያላቸው ሚዲያ (Living speakers) በሏቸው።
ስለ አንድ መረጃ ተጨባጭነትና እውነተኝነት ሊያረጋግጥ የሚችል ታሪካዊ፣ ባህላዊ፣ ተፈጥሯዊ፣ ሳይንሳዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ አየር ንብረታዊ፣ ሌላም ምክንያት መኖር አለመኖሩን ሳያጣሩ፣ በየቦታው ተዘዋውረው ሳያረጋግጡ፣ ... ከሁሉም በላይ ደግሞ በህሊናቸው መዝነው ከግምታቸው በላይ ሳያልፍ፣ እንዴት ክቡር በሆነው አእምሮአቸው ላይ ይለጥፋል? ይኼ ነው እንግዲ የጋማ ከብትነት...!
(ከሌንጮ በዳዳ ፌስቡክ)

Saturday, 01 August 2020 13:03

ማራኪ አንቀፅ

 የሚስቱን ግትርነት የታዘበው ጐልማሳው ሙሴ ሃኔቡ አድማው የምሳ ግብዣውንም ሆነ ሴንት-ቶማስን መጐብነትን እንደሚያደናቅፍ ሊነግራት አስቦ ከንቱ ልፋት ሲሆንበት ተወው፡፡
“ያዘጋጀውን ምግብ ለምን እንጥለዋለን? ደግሞም እነዚያን ሰዎች ለመጋበዝ መፈለጌን ታውቃለህ፡፡ ጋብቻው ቢፈፀም ደግሞ ከማንም በላይ ጥቅሙ ላንተው ነው:: ግብዣው የግድ ነውና፡ አትሞግተኝ” አለችው፡፡
የተጋለጠ ትከሻዋንና ከፊል እርቃን ደረቷን ተመለከተ፡፡ የጐልማሳው ባል ፊት ኮስታራ ቢሆንም የውስጣዊ የልቡን ፍርሃት ሸፍኖለታል፡፡
የእመቤት ሃኔቡ ሰውነት የአዋቂ ገላ ቢሆንም ዛሬም ስሜት የመቀስቀስ አቅሙን አላጣም፡፡ የስንዴ ማሳ ወርቃማ ቀለም ያለው ለስላሳ ቆዳዋን ሲመለከት ተወርውሮ ሊከመርባትና በጡቶቶ መካከል ፊቱን ሊቀብር ተመኘ፡፡ የተቀባችው ሽቶ እንዲሁም የመኝታ ቤቷ ጠረን የአማላይ ሴት መገለጫ ናቸው፡፡ የደም ስሩን የወጠረውን ስሜት ተቆጣጥሮ ምኞቱን ተወዉ፡፡ ለአስር አመታት ጥንዶቹ መኝታ ለይተዋል፡፡
“እሺ፤ እንዳቀድሽው ይቀጥላል” ብሏት ወጣ፡፡
ሙሴ-ሃኔቡ የተወለደው አርዲነስ ግዛት ውስጥ ቢሆንም የህፃንነት ዘመኑ አስቸጋሪ በመሆኑ ወላጆቹ በመሞታቸው ፖሪስ የህፃናት ማሳደጊያ ውስጥ ለመኖር ተገደደ:: የማዕድን ሙያ ማሰልጠኛ በመግባት በሃያ አራት አመት እድሜው ኢንጂነር በመሆን ሴንት -ባርቤ ማዕድን ማውጫን ተቀላቀለ:: ቅርንጫፍ ኢንጂነር በመሆን ፖስ-ዴ-ካላስ መኖር ጀመረ፡፡
ፖስ-ዴ-ካላስ ሳለ ነበር ከባለፀጋው የክር ፋብሪካ ባለቤት ልጅ ጋር ትዳር የመሰረተው፡፡ እመቤት ሃኔቡን ካገባ በኋላ ጥንዶቹ ለአስራ አምስት ዓመታት በዚያው ገጠራማ ግዛት ኖሩ፡፡ አመታቱ ለሁለቱ ተመሳሳይና እጅግ በጣም አሰልቺ ነበሩ:: መሰላቻቸቱን ለአፍታ የሚያስቀርላቸው አጋጣሚ አልነበረም፤ ልጅም አልወለዱም፡፡
የተቀናጣ ህይወት በመመኘት ያደገችው እመቤት ሃኔቡ የባሏን ስራም ሆነ ዝቅተኛ ደሞዝ በግልፅ መናቅ ጀመረች፡፡ የሁለቱ አለመጣጣም ቀጠለ፡፡ በመካከላቸውም የስጋ ፍላጎት መጋራት አልነበረም፡፡ የሚስቱ አካላዊ ቅርፅ ፍትወት ቀስቃሽ ነው፡፡ ገላዋን በጣም ቢወድላትም ቅሉ ተለያይተው ነበር የሚተኙት፡፡ ይህ ደግሞ ዘወትር ልቡን ያደማዋል፡፡ እመቤት ሃኔቡ በግልፅ የምትጎበኘው ውሽማ እንዳላት እያወቀ ባልየው አልተቃወማትም፡፡ የተሻለ መቀራረብ ለመፍጠር በመመኘት ፖሪስ የቢሮ ስራ አግኝቶ ይዟት ሄደ፡፡ ፖሪስ የሁለቱን መለያየት ይፋ ያደረገ ገጠመኝ ተፈጠረ፡፡ እመቤቲቱ በፖሪስ ህይወቷ ከባላገር ሴትነት ወደ ዘመናዊ ፋሽን ተከታይነት ተቀየረች፡፡ ለአስር አመታት በፖሪስ ከኖሩ በኋላ ሙሴ-ሃኔቡ በህይወታቸው ተሰላቸና ፍቺ ፈፀሙ፤ ከፍቺው በኋላ ሚስቱ በሃዘን መጎዳቷን አይቶ የሞንሱ ማዕድን ኩባንያ ሃላፊ የመሆን እድል ሲያገኝ ይዟት ለመሄድ ወሰነ፡፡
ባልና ሚስቱ የሞንሱ ቆይታቸው ስድስት ወር እንዳለፈው ወደ ቀድሞው መሰላቸት ተመለሱ፡፡ እመቤት ሃኔቡ ለወራት ራሷን ነጥላ ከረመች፡፡ ከመንፈቅ በኋላ ለግዜ ማሳለፊያ ያሰበችውን የቤት ማስዋብ ስራ ተያያዘችው፡፡ የቤቱ ውበት እስከ ሊል ከተማ ድረስ ተደነቀላት፡፡ ብዙም ሳይቆይ ግን በድጋሚ ሰለቻት፡፡
ባለቤቷ ላይ መነጫነጭ ቀጠለች፡፡ ለአርባ ሺህ ፍራንክ ደሞዝ ብሎ የእርሷን ህይወት እንዳባከነ መናገር ሁሉ ጀመረች፡፡ ባሏ እንደ እኩዮቹ ትልቅ ህልም የለሽ መሆኑ አበሳጫት፡፡ የማዕድን ኩባንያ አክሲዮን ድርሻ እንዲኖረው አለመፈለጉ የባሰ ያነጫንጫት ቀጠለ፡፡
ሙሴ ሃኔቡ ምላሽ ያጣ ስሜቱን ለመሸሽ ራሱን በስራ ውስጥ መደበቅ ቀጥሏል:: እድሜው ሲጨምር የሥጋ አምሮቱ ከፍተኛ ሆነበት ፡፡ ሚስቱ የእርሱ ያለመሆኗ ደግሞ የበለጠ አሰቃየው፡፡ እርሱ በስሩ ሊያደርጋትና የጥማቱ ተገዥ አድርጎ ሊቆጣጠራት ቢሻም ሚስቱ በአንፃሩ ራሷን ለሌላ ወንድ አሳልፋ መስጠቷን ቀጠለች፡፡
ዘወትር ማለዳ ከአልጋው ሲወርድ የሚያስበው ነገር የሚስቱን ስሜት አንበርክኮ ማሸነፍ ነው፡፡ ሆኖም በቀዝቃዛ አይኖቿ ስትመከከተውና የልቧን እንቢተኝነት ስታሳየው እጇን መንካት አቆመ፡፡ ለስድስት ወራት ባል ስጋዊ ደስታ በማጣት ተሰቃየ፡፡ እመቤት ሃኔቡም ቤቱን አስውባ ስትጨርስ ወደቀድሞው አሰልቺ ህይወቷ ተመለሰች፡፡ ሞት የተሻለ አማራጭ መሆኑ ተሰማት፡፡

 ባለፉት 3 ወራት ሬኖ 8.58 ቢ. ዶላር፣ ሼል 18.3 ቢ. ዶላር ከስረዋል

             የቻይናው የሞባይል አምራች ኩባንያ ሁዋዌ ለረጅም አመታት በሳምሰንግ ተይዞ የነበረውን የአለማችን ቁጥር አንድ የሞባይል አምራች ኩባንያ ክብር መንጠቁን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ካናሊስ የተባለው አለማቀፍ የጥናት ተቋም ከሰሞኑ ያወጣውን ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው አንዳለው ሁዋዌ እስካለፈው ሰኔ ወር በነበሩት ሶስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ 55.8 ሚሊዮን ሞባይሎችን በመሸጥ ነው በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ በአለማቀፉ የስማርት ስልኮች ገበያ ድርሻ ቀዳሚነቱን የያዘው፡፡
የደቡብ ኮርያው ሳምሰንግ በተጠቀሰው ጊዜ 53.7 ሚሊዮን ሞባይሎችን ብቻ በመሸጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ሁለተኛነት ደረጃ ዝቅ ቢልም፣ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ በመላው አለም በርካታ ሰዎች በቤታቸው ሆነው ስራቸውን ለመስራትና በርቀት ለመማር ከመገደዳቸው ጋር በተያያዘ ገቢውና ትርፉ እንደጨመረለት ኩባንያው አስታውቋል፡፡
ሳምሰንግ በዚህ አመት ያገኘው ትርፍ ካለፈው አመት ጋር ሲወዳደር በ23 በመቶ ጭማሬ ማሳየቱንና አብዛኛውን ትርፍ ሊያገኝ የቻለው በኮምፒውተር መለዋወጫና የመረጃ ቋት ምርቶቹ ሽያጭ መሆኑንም ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ ማስታወቁ ተነግሯል፡፡
በሌሎች የቢዝነስ ዜናዎች ደግሞ፣ ታዋቂው የፈረንሳይ የመኪና አምራች ኩባንያ ሬኖ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ መደብሮቹንና ፋብሪካዎችን ለሳምንታት ለመዝጋት መገደዱን ተከትሎ ሽያጩ ከ33 በመቶ በላይ ቅናሽ ማሳየቱንና በዚህም በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ የ8.58 ቢሊዮን ዶላር የመንፈቅ አመት ኪሳራ እንዳጋጠመው ከሰሞኑ አስታውቋል፡፡
ታዋቂው የነዳጅ ኩባንያ ሼል በበኩሉ የነዳጅና የዘይት ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ከማሽቆልቆሉ ጋር በተያያዘ ባለፉተት ሶስት ወራት ብቻ የ18.3 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ እንዳጋጠመው ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ ማስታወቁን ያስነበበው ብሉምበርግ፣ ቶታል ኩባንያ በበኩሉ በተጠቀሰው ጊዜ የ126 ሚሊዮን ዶላር ትርፍ ማስመዝገቡን አመልክቷል፡፡

  በ2019 የፈረንጆች አመት ብቻ በአፍሪካ በኩል ሜዲትራኒያን ባህርን አቋርጠው ወደአውሮፓ አገራት ለመግባት በጉዞ ላይ የነበሩ ከ1ሺህ 750 በላይ ስደተኞች በጉዞ ላይ ሳሉ ለሞት መዳረጋቸውን ተመድ አስታውቋል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኪሚሽን ከሰሞኑ ባወጣው አዲስ ሪፖርት እንዳለው፣ በአመቱ በወር ቢያንስ 72 ስደተኞች በሰሃራ በረሃ እና በሊቢያ በኩል አድርገው ሜዲትራኒያን ባህርን በመሻገር ወደ አውሮፓ አገራት ለመግባት ሲሞክሩ ለሞት ተዳርገዋል፡፡
ስደተኞቹ ህገወጥ የሰዎች አዘዋዋሪዎች፣ የድንበር ጠባቂዎች፣ ታጣቂዎችና ፖሊሶችን ጨምሮ በተለያዩ አካላት ከፍተኛ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶችና የተለያዩ አካላዊ ጥቃቶች እንደሚደርሱባቸው የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የጥቃት መጠኑ ከጊዜ ወደ ጊዜ በከፍተኛ ሁኔታ ማደጉንም አብራርቷል፡፡


 የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር ከ17.2 ሚሊዮን አልፏል


             የአለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ አለማችን ከዚህ ቀደም ከገጠሟትና በአደገኛነት ከተመዘገቡ የጤና ቀውሶች ሁሉ እጅግ የከፋው እንደሆነና ተባብሶ በቀጠለው በዚህ አደገኛ ወረርሽኝ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ባለፉት ስድስት ሳምንታት በእጥፍ መጨመሩን ባስታወቁበት በዚህ ሳምንት፣ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች ቁጥር ከ17 ሚሊዮን እንዳለፈ ተነግሯል፡፡
ቫይረሱ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም ከ17.2 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና ከ671 ሺህ በላይ ሰዎችን ደግሞ ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን ያስነበበው ዎርልዶ ሜትር ድረገጽ፣ በአለም ዙሪያ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥርም ከ10.7 ሚሊዮን ማለፉን አመልክቷል፡፡
ከቫይረሱ ተጠቂዎችም ሆነ ሟቾች ቁጥር ከአለማችን አገራት በቀዳሚነት በዘለቀችው አሜሪካ ቫይረሱ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ ከ4.57 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ የሟቾች ቁጥርም ወደ 154 ሺህ መቃረቡን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
ብራዚል በ2.5 ሚሊዮን ተጠቂዎችና ከ90 ሺህ በላይ ሟቾች በሁለተኛነት ስትከተል፣ 1.59 ሚሊዮን ሰዎች የተጠቁባት ህንድ በተጠቂዎች ብዛት ሶስተኛ ደረጃን፣ ከ45 ሺህ በላይ ሰዎች ለሞት የተዳረጉባት ሜክሲኮ ደግሞ በሟቾች ብዛት በሶስተኛ ደረጃ ላይ እንደምትገኝም ተነግሯል፡፡
በአፍሪካ አህጉር እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች ቁጥር ወደ 900 ሺህ መቃረቡን የዘገበው አናዶሉ ኤጀንሲ፣ የሟቾች ቁጥር በበኩሉ ወደ 19 ሺህ መጠጋቱን አስነብቧል፡፡
ደቡብ አፍሪካ በ7 ሺህ 500፣ ግብጽ በ4 ሺህ 800፣ አልጀሪያ በ1ሺህ 186 የኮሮና ቫይረስ ሟቾች በአህጉሪቱ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ለሞት የተዳረጉባቸው ቀዳሚዎቹ ሶስት አገራት መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ በተጠቂዎች ቁጥር ደግሞ ደቡብ አፍሪካ በ471 ሺህ፣ ግብጽ በ93 ሺህ፣ ናይጀሪያ በ42 ሺህ እስከ ሶስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል ብሏል፡፡
ቫይረሱ በከፍተኛ ፍጥነት እየተስፋፋ በሚገኝባት አፍሪካ በቅርብ ጊዜያት የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ቁሳቁስ እጥረት ሊያጋጥም እንደሚችል የአፍሪካ በሽታ መቆጣጠርና መከላከል ማዕከል ማስታወቁን የዘገበው ቢቢሲ፣ አገራቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ባለው የአቅርቦት ሰንሰለት ችግር ምክንያት ሊያጋጥማቸው የሚችለውን የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ቁስቁስ እጥረት ለመቅረፍ ሊዘጋጁ እንደሚገባ መነገሩን አመልክቷል፡፡
በአፍሪካ የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ቁሳቁሶች እጥረት ቀደም ብሎም እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፣ እጥረቱ መባባሱ አፍሪካ የኮሮና ቫይረስ ስርጭትን ለመቆጣጠር በምታደርገው ጥረት ላይ እንቅፋት እንዳይፈጥር በብዙዎች ዘንድ ስጋት መፍጠሩንም አክሎ ገልጧል፡፡
የአለማችን ኢኮኖሚ ዕድገት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ቀውስ ጋር በተያያዘ በዘንድሮው አመት በታሪኩ ከፍተኛውን የ33 በመቶ ቅናሽ ማስመዝገቡን ፎርብስ መጽሄት የዘገበ ሲሆን፣ አለማቀፉ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ በበኩሉ እስከ ግንቦት በነበሩት ያለፉት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ 320 ቢሊዮን ዶላር ያህል እንዳጣ የተባበሩት መንግሥታት የአለም ቱሪዝም ድርጅት ማስታወቁን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
ድርጅቱ ከሰሞኑ ያወጣውን ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ በአለማችን የተለያዩ አገራት ከኮሮና ቫይረስ ስጋት ጋር በተያያዘ የእንቅስቃሴ ገደቦች በመጣላቸው በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ የጎብኚዎች ቁጥር በአለማቀፍ ደረጃ በ300 ሚሊዮን ያህል ቀንሷል፡፡
የአለማችን ባንኮች ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ቀውስ ጋር በተያያዘ ለደንበኞች ከሰጡት ብድር እስከ 2021 አመት መጨረሻ ሊያገኙት የሚገባውን 2 ትሪሊዮን ዶላር ሊያጡ እንደሚችሉ መነገሩን ቢዝነስ ስታንዳርድ የዘገበ ሲሆን፤ የፎቶግራፍ ካሜራዎችን፣ ማተሚያ ማሽኖችንና ፊልሞችን በማምረት የሚታወቀው የአሜሪካው ታዋቂ ኩባንያ ኮዳክ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ለመከላከል በማሰብ ከመደበኛ ስራው ውጭ መድሃኒት ወደ ማምረት መግባቱንም ሮይተርስ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡



    ሃገሪቱ ወደ ከፋ ቀውስ ውስጥ ከመግባቷ በፊት የእምነት አባቶች ፣ የሃገር ሽማግሌዎች፣ ተፅዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች ፣ምክንያታዊ አክቲቪስቶችና የዲፕሎማሲ ተቋማት፤ መንግስት ፖለቲካዊ መፍትሄ የሚገኝበት የውይይት መድረክ እንዲያመቻች ተፅዕኖ ይፈጥሩ ዘንድ ኢዴፓ ጠየቀ፡፡
የኢትዮጵያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) የፓርቲውን መስራችና የማዕከላዊ ኮሚቴ አባል አቶ ልደቱ አያሌውን እስር በተቃወመበት መግለጫው፤ ለሃገሪቱ ከቀውስ መውጫ ሁነኛ የፖለቲካ መፍትሄ የሚገኝበት፣ ሁሉን አቀፍ ውይይት ማካሄድ ነው ባሏል፡፡
የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ፣ ከተፈጠሩ ሁከትና ብጥብጦች ማግስት፣ አቶ ልደቱን  ጨምሮ የተቃዋሚ ፖለቲካ አመራሮችን ኢላማ ያደረገ እስራት ተፈፅሟል ያለው ፓርቲው፤ ከሁከትና ብጥብጥ ጋር ምንም ግንኙነት የሌላቸውን የሃሳብ ሰዎች ማሰር በአስቸኳይ ሊቆም ይገባል ባሏል፡፡
ሃገሪቱ አሁን ከገባችበት የቀውስ አዙሪት መውጣት የምትችለውም በውይይት ወደ መዋቅራዊ ሽግግር ስታመራ መሆኑን የገለፀው ኢዴፓ፤ ለዚህ አይነቱ መድረክ መንግስት ቀና ምላሽ እንዲሰጥ ኢዴፓ ጠይቋል፡፡ መንግስት ሃገሪቱን ወደነበረችበት የአፈና መንገድ ሊመለስ የሚችለው የጭፍን እርምጃ ትቶ በለውጡ መባቻ ላይ ለህዝቡና ለፖለቲካ ሃይሎች ቃል ገብቶ የነበረውን ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብት ማስከበር አለበት ብሏል - ፓርቲው፡፡
የግልና የመንግስት መገናኛ ብዙሃን፣ ባለፉት 27 ዓመታት ከተለመደው በጭፍን የመደገፍና በጭፍን የመቃወም  ባህሪ ተላቀው፣ ሞያዊ ሃላፊነታቸውን በአግባቡ እንዲወጡ ጥሪ አቅርቧል - ኢዴፓ፡፡