Administrator

Administrator

     የአሜሪካ መከላከያ ቢሮ ፔንታጎን በ13.27 ሚሊዮን ዶላር በአይነቱ አዲስ የሆነና “ገንስሊንገር” የሚል ስያሜ የተሰጠው ዘመናዊ በራሪ ጠመንጃ ለመስራት ማቀዱ ተነግሯል፡፡
የአሜሪካ የወታደራዊ ፕሮጀክቶች ተቋም ዳርፓ ተግባራዊ ሊያደርገው ያቀደው አዲሱ በራሪ ጠመንጃ ያለ ተኳሽ በአየር ላይና በምድር እየበረረ ጥቃት መፈጸም የሚችል መሆኑን የዘገበው ፎክስ ኒውስ፤ ለአዲሱ ጠመንጃ ምርምርና ምርት የሚውለው ገንዘብ እንዲመደብለት መጠየቁን አመልክቷል፡፡
አዲሱ በራሪ ጠመንጃ ምን ያህል መጠን እንዳለውና የሚጠቀመው ተተኳሽ ምን እንደሆነ በግልጽ አለመታወቁን የጠቆመው ዘገባው፤ ሰርጎገቦችን ለማጥቃት በሚደረጉ ዘመቻዎች ላይ ጥቅም ላይ እንደሚውልም አመልክቷል፡፡

      ከዕለታት አንድ ቀን የዱር አራዊቶች ተሰባስበው አያ አንበሶ ስለታመመ “እንዴትና መቼ እንደምንጠይቀው እንወያይ” እየተባባሉ ሃሳብ እንዲሰጥበት አንድ በአንድ ሃሳብ ይሰነዝራሉ፡፡
ዝሆን - “እንደሚታወቀወ አያ አንበሶ ለብዙ ዓመታት ጌታችንና ንጉሣችን ሆኖ የቆየ ባለ ግርማ ሞገስ መሪያችን ነው፡፡ ስለዚህ አሁኑኑ ሄደን እንጠይቀውና ልንረዳው የምንችለው ነገር ካለ በዐይናችን በብረቱ ዐይተን፣ ከራሱ ልሣን የምንሰማውን ችግሩን አድምጠን፤ የምናደርገውን እናድርግ” አለ፡፡
ቀጥሎ የአቶ ነብሮ ተራ ሆነ፤
“እኔም ጌታ ዝሆን ያለውን ነው የምደግፈው፡፡ ስንት ዘመን በሥነስርዓት ሲገዛንና ሲያስተዳድረን የኖረውን የዱር አራዊት ንጉሥ ቢታመም ማሳከም፣ ራበኝ ጠማኝ ቢል ማብላት ማጠጣት ይጠበቅብናል፡፡ ስለዚህ ወደዚያው እንሂድ ነው የምለው፡፡”
ቀጥሎ ዝንጀሮ ተነሳና፤
“ግዴላችሁም የአያ አንበሶን ነገር ከጥንት ከጠዋት ጀምራ መላውን የምታውቀው ጦጢት ስለሆነች እሷ የምትለውን ብንሰማ ደስ ይለኛል፡፡”
ተኩላ ቀጠለ፡-
“እኔም የአያ ዝንጀሮን ሃሳብ ነው የምደግፈው፡፡ ጦጢት የምትለውን እናዳምጥ፡፡”
ድኩላ በበኩሉ፤
“ግዴላችሁም ወዲህ ወዲያ ማለታችንን ትተን ቀጥታ አያ አንበሶ ቤት ሄደን ጡረታም መውጣት ይፈልግ እንደሆን፣ ድኖ ዳግመኛ መምራት ይሻም እንደሆነ… ከራሱ አንደበት እንስማ:: ስለዚህ ሳንውል ሳናድር ወደዚያው ሄደን እናረጋግጥ፡፡”
በማህል ጦጢት እየሮጠች መጣች፡፡
“ጦጢት ምን ትያለሽ?” ተባለች፡፡
“አንድ መልዕክተኛ እንላክና ሁኔታውን አጣርቶ ይንገረን” አለ አዞ፤ ከጦጣ በፊት፡፡
አዞን ተከትሎ ዘንዶ ተናገረ፤ “ከጦጣ በፊት መናገር መርጫለሁ፡፡ እዚህ ተቀምጠን ይሄ ይሁን ያ ይሁን ከምንል ቀጥ ብለን ሄደን በዐይናችን በብረቱ አይተን እንፍረድ” አለ፡፡
በመጨረሻ፤
“ጦጢት ምን ይሁን ትያለሽ ታዲያ?” ተባለች፡፡
ጦጢትም፤
“ግዴላችሁም ጊዜ ሰጥተን እንይ፡፡ ወይ አያ አንበሶ ይድናል፡፡ አሊያም እግዜር ካለልን ይሞታል፡፡ ብቻ አደራ አያ አንበሶ ያልኩትን እንዳይሰማ፡፡ ፀጥ እርጭ በሉ - አደራ፤ እኔ ግን ዕውነት ተናገሪ ካላችሁኝ… አያ አንበሶ ሲሞትም ይምረናል ብዬ አላምንም?”
አለችና እቅጩን ተናገረች፡፡
***
ክፋትና ጉልበት አለው ብለን የምናምነውን ሁሉ መፍራትና ባልሰማብኝ ብሎ መስጋት ያለ ነው፡፡ በተለይ የህገርና የህዝብ ጉዳይ ነው የምንለው ነገር ላይ ከሆነ ስጋታችን በጣም ይጨምራል፡፡ አንዳንዱ ጉዳዩን ከፖለቲካ ጋር ያዛምደውና ላብ ላብ ይለዋል፡፡ አንዳንዱ ምንም ይሁን ምን ስሜት አይሰጠኝም የሚል ይሆናል፡፡ ኑረዲን ኢሣ ያለውን ማስታወስ ይበጃል እዚህ ጋ፡-
“እኔ ምን አገባኝ የምትሉት ሀረግ
እሱ ነው ሀገሬን ያረዳት እንደበግ
ብዬ ግጥም ልፅፍ ተነሳሁኝና
…ምን አገባኝ ብዬ ቁጭ አልኩ እንደገና!”
ምን አገባኝ የማለት አባዜ አይጣል ነው!
ይሄ የእኔ ጉዳይ አይደለም እያልን የምንተወው ብዙ ነው፡፡ ይሄን ዓይነቱ አመለካከት ውሉ አድሮ ክፉውንም ደጉንም ደርቦ የመጨፍለቅ ችግር ላይ ይጥላል፡፡ እስከ ዛሬ በዲሞክራሲ፣ በእኩልነት፣ በወንድማማችነት፣ በፍትሐዊነት፣ በመተዛዘንና በመደጋገፍ ዙሪያ ያሳየነው ቸልተኝነት ዘለዓለማዊ እስኪመስል ድረስ ሲደጋገምብን የሚኖር ሆኗል፡፡ የፖለቲካ ህይወት “ይደገም አይደገም” የሚባል የፊልም ትርዒት አይደለም፡፡ ከማህበራዊ ሂደት ጋር ተስናስሎ ድርና ማጉን ለይቶ ማየት እስከማንችል ድረስ ሊወሳሰብ የሚችል ነው፡፡ ያልተመለሱ ጥያቄዎቻችን አያሌ ናቸው፡፡ ጊዜ እየረዘመ ሲሄድ የሚረሱም፤ የሚድበሰበሱም፣ ከናካቴው ደብዛቸው የሚጠፋም አያሌ ናቸው፡፡
በተለይ የኢኮኖሚ ጥያቄዎቻችንን በቅጡ አለማጤን ጣጣው የትየለሌ ነው፡፡ እንዳዲስ ደግመው ወደ ጠረጴዛው ብቅ የሚሉበት ሰዓት ግን ሊመጣ እንደሚችል አለመዘንጋትም፣ አለመዘናጋትም ደግ ነው፡፡ ሀገራችን ብዙ ታይቶ ጠፊ (Volatile) ክስተቶች ማስተናገዷ ከቶም አዲስ አይደለም፡፡ ጊዜና ቦታ እየመረጡ የሚመጡ ሂደቶችን በቅጡ አጥርቶ ማየት ይገባል፡-
እንደ ሼክስፒር፤
“ዛሬ ለወግ ያደረግሺው
ወይ ለነገ ይለምድብሻል
ልማድ ፊት እንዳሳዩት ነው
ወይ ይጠፋል ወይ ያጠፋል
ከርሞም የሠለጠነ እንደሁ
ተፈጥሮ ይሆናል ይባላል
…ማለት ያስፈልጋል፡፡ እንደ ዘበት በልማድ የጀመርናቸው ነገሮች ማቆሚያ እንዳያጡ ለከት ማበጀት ያሻል፡፡ ድክመቶቻችንን በወቅቱ እናሸንፍ፡፡ ስለ ትምህርት እንጨነቅ፡፡ ስለ ጤና እንጨነቅ፡፡ አስቦ ሂያጅ እንጂ የድንገቴ መንገደኞች አንሁን፡፡ ለዚህም በተቻለ፤ ጥብቅ ጥናት ማድረግ ተገቢ ነው፡፡
እንደ እስካሁኑ ያለ አንዳች እርምጃ ቸል የተባሉትን ብዙ ጉዳዮች ወቅታዊ መፍትሔ ከመስጠት ከመቆጠባችን የተነሳ እያደር ለሚገዝፉ ችግሮች እንደምንጋለጥ ልብ አንበል፡፡
“ለማናቸውም ድርጊትህ ጊዜ ምረጥ ጊዜ መስጠት ለማይገባው ነገር ጊዜ አትስጥ” እላለሁ፡፡”


Saturday, 15 February 2020 12:48

የልጆች ጥግ

   ውድ ልጆች፡- ከቤተሰብ አባላት ወይም ከክፍል ጓደኞቻችሁ አንድ ነገር መውሰድ ስትፈልጉ ፈቃዳቸውን መጠየቅ እንዳለባችሁ አትዘንጉ፡፡ ለምሳሌ፡- መጽሐፋቸውን ወስዳችሁ መጠቀም ከፈለጋችሁ፣ “መፅሐፍህን መዋስ እችላለሁ?” ብላችሁ በትህትና ጠይቁ፡፡ እህታችሁ ወይም ወንድማችሁ አሊያም ጓደኛችሁ መጽሐፋቸውን እንድትዋሱ ከፈቀዱላችሁ ታዲያ ንብረታቸውን በእንክብካቤ መያዝ ይኖርባችኋል፡፡ ገፆቹ መቀደድ የለባቸውም፡፡ ሽፋኑ ላይ ለስላሳ ወይም ጁስ ወይም ሌላ ነገር እንዳይፈስበት መጠንቀቅ ይገባችኋል፡፡  
መጽሐፉን ተጠቅማችሁ ወይም አንብባችሁ ስትጨርሱ፣ ወዲያውኑ መመለስ አለባችሁ፡፡ “አመሰግናለሁ! መጽሐፉ በጣም ጠቅሞኛል ወይም ወድጄዋለሁ” ከሚል ምስጋና ጋር መሆን ይገባዋል፡፡ እንዲያ ሲሆን ወደፊትም ሌሎች ነገሮችን በቀላሉ ሊያውሷችሁ ይችላሉ፡፡  
ውድ ልጆች፡- እናንተም ታዲያ መጽሐፋችሁን ወይም ጌማችሁን አሊያም ሌላ ነገር አውሱን ስትባሉ በደስታ መፍቀድ ይገባችኋል፡፡ የሌሎችን እየተዋሱና እየተጠቀሙ የራስን መደበቅ ወይም አለማዋስ ትክክል አይደለም፡፡ የቤተሰብ አባላትም ይሁኑ ጓደኞች ይከፉባችኋል፡፡
ሁልጊዜም ወላጆቻችሁንና ታላላቆቻችሁን ማክበርና ትዕዛዛቸውን ማክበር አለባችሁ፡፡ አስተማሪዎቻችሁንም ውደዷቸው፤ አክብሯቸው፡፡ በአስተማሪዎች ላይ መሳቅና ማሾፍ መጥፎ ተግባር ነው፡፡ የዕውቀት አባቶችና እናቶች ስለሆኑ መከበር አለባቸው፡፡   
እደጉ! እደጉ! እደጉ!

የማልታ መንግስት የአገሪቱን የትራፊክ ፖሊስ ዋና አዛዥ ጨምሮ 75 በመቶ ያህል የትራፊክ ፖሊሶችን በሙስና ወንጀል በቁጥጥር ስር ማዋሉን ዘ ኢንዲፔንደንት ከትናንት በስቲያ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
በትንሽዋ የሜዲትራንያን ባህር ደሴት ማልታ አገልግሎት በመስጠት ላይ ከሚገኙት 50 የትራፊክ ፖሊሶች መካከል 37ቱ ያልሰሩበትን የትርፍ ጊዜ ክፍያና ውሎ አበል መውሰድ፣ ነዳጅ ማጭበርበርና ከአሽከርካሪዎች ጉቦ መቀበልን ጨምሮ የተለያዩ የሙስና ወንጀሎችን መፈጸማቸው መረጋገጡን ተከትሎ፣ ባለፈው ማክሰኞ መታሰራቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሮበርት አቤላ፣ ሙስናን ለማጥፋት የሚደረገው መሰል እርምጃ ወደ ሌሎች የመንግስት ሰራተኞች እንደሚቀጥል መናገራቸውንም አመልክቷል፡፡
በቁጥጥር ስር የዋሉት የትራፊክ ፖሊሶች፣ ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፤ የአገሪቱ ዋና ፖሊስ አዛዥ ከወራት በፊት በአገሪቱ የተፈጸመን ሙስና በምርመራ በማጋለጧ ለእስር ከተዳረገች አንዲት ጋዜጠኛ ግድያ ጋር በተያያዘ ስልጣናቸውን በገዛ ፈቃዳቸው መልቀቃቸውንም አስታውሷል፡፡

    የአሜሪካ የፌደራል ምርመራ ቢሮ ኤፍቢአይ ባለፈው አመት ሪፖርት ከተደረጉለት የኢንተርኔት ጥቃቶች ብቻ ወንጀለኞች 3.5 ቢሊዮን ዶላር መዝረፋቸውን እንዳስታወቀ ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 ብቻ፣ በ48 የተለያዩ የአለማችን አገራት ውስጥ ከሚገኙ 467 ሺህ 361 ግለሰቦችና የንግድ ተቋማት፣ የኢንተርኔት ጥቃት ደርሶብናል የሚል አቤቱታ እንደቀረበለት የገለጸው ኤፍቢአይ፤ በአመቱ የኢንተርኔት ወንጀለኞች በድምሩ 3.5 ቢሊዮን ዶላር ያህል መዝረፋቸውንም አስታውቋል፡፡
የኢንተርኔት ወንጀለኞች ግለሰቦችንና የንግድ ተቋማትን የሚያጠቁባቸው መንገዶች ከጊዜ ወደ ጊዜ እየረቀቁና እየተወሳሰቡ መጥተዋል ያለው ቢሮው፤ ተጠቃሚዎችም ወንጀለኞችን ከጤነኞች ለመለየት የሚቸገሩበት ሁኔታ ተፈጥሯል ብሏል፡፡
ትክክለኛ በሚመስሉ ድረገጾችና የኤሌክትሮኒክ መልዕክት አድራሻዎች ተጠቅመው ከግለሰቦችና ተቋማት ጋር ግንኙነት የሚፈጥሩና ግላዊ መረጃዎችን የሚመነትፉ እንዲሁም ኮምፒውተሮችን ከአገልግሎት ውጭ የሚያደርጉ ወንጀለኞች እየበዙ መምጣታቸውንም ቢሮው ባወጣው ሪፖርት አመልክቷል፡፡
የግለሰቦችንና የንግድ ተቋማትን ኮምፒውተሮች በመዝጋትና ከጥቅም ውጭ በማድረግ፣ የተዘጋውን ለመክፈት ይህን ያህል ገንዘብ ክፈሉን እያሉ የሚደራደሩ የኢንተርኔት ጥቃት አድራሾች፣ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 ብቻ፣ 8.9 ሚሊዮን ዶላር ያህል ገቢ ማግኘታቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡

  ፓዎርቻይና ኢንተርናሽናል ግሩፕ ሊሚትድ የተባለው የቻይና ኩባንያ፣ በኡጋንዳ፣ በአባይ ወንዝ ላይ በ1.4 ቢሊዮን ዶላር ወጪ በአገሪቱ ትልቁን የኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ ለመስራት እንዲፈቀድለት ለአገሪቱ መንግስት ጥያቄ ማቅረቡን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡
ሮይተርስ አገኘሁት ያለውን ሰነድ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ የቻይናው ኩባንያ ለአገሪቱ መንግስት ያቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት ካገኘና 840 ሜጋ ዋት ሃይል የማመንጨት አቅም ይኖረዋል የተባለው አያጎ የተሰኘው የሃይድሮ ኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ ተጠናቅቆ ስራ የሚጀምር ከሆነ፣ የኡጋንዳ የኤሌክትሪክ ማመንጨት አቅም በ40 በመቶ ያህል ሊያድግ እንደሚችል ይጠበቃል፡፡
ኩባንያው አያጎ የሃይድሮ ኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብን ለመገንባት ያቀደው ኮዮጋ እና አልበርት በተባሉት የኡጋንዳ ሃይቆች መካከል በሚገኘው የአባይ ወንዝ ክፍል ላይ መሆኑን ዘገባው ጠቁሞ፣ የአገሪቱ የኤሌክትሪክ ሃይል ባለስልጣን ቃል አቀባይ ጂሊየስ ዋንዴራም፣ የቻይናው ኩባንያ ያቀረበው የግድብ ግንባታ ፕሮጀክት ሃሳብ፣ ለህዝቡ ቀርቦ አስተያየት እንደሚሰጥበት መናገራቸውንም አመልክቷል፡፡
የቻይናው ኩባንያ ለፕሮጀክቱ ማስፈጸሚያ የሚሆነውን በጀት በከፊል እርዳታና በብድር ለመሸፈን ማቀዱን የጠቆመው ዘገባው፤ ፕሮጀክቱ የኡጋንዳን አጠቃላይ የኤሌክትሪክ ሃይል ምርት ወደ 2 ሺህ 800 ሜጋ ዋት ያደርሰዋል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡

  ባለፉት ስምንት ተከታታይ አመታት የአፍሪካ ቁጥር አንድ ቢሊየነር ሆነው የዘለቁት ናይጀሪያዊው ባለጸጋ አሊኮ ዳንጎቴ፤ ዘንድሮም በ10.1 ቢሊዮን ዶላር የተጣራ ሃብት የአህጉሪቱ ቀዳሚ ባለጸጋ መሆናቸውን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
ፎርብስ መጽሄት ሰሙኑን ይፋ ባደረገው የ2020 የፈረንጆች አመት አፍሪካውያን ቢሊየነሮች ዝርዝር ውስጥ የሁለተኛነት ደረጃን የያዙት በግንባታና በኬሚካል ምርቶች ኢንዱስትሪ ዘርፎች የተሰማሩት ግብጻዊው ቢሊየነር ናሴፍ ሳዋሪስ ሲሆኑ፣ የባለሃብቱ የተጣራ ሃብት 8 ቢሊዮን ዶላር ያህል መድረሱ ተነግሯል፡፡
በቴሌኮምና በነዳጅ ዘርፎች የተሰማሩትና 7.7 ቢሊዮን ዶላር የተጣራ ሃብት ያፈሩት ሌላኛው ናይጀሪያዊ ቢሊየነር ማይክ አዴኑጋ በሶስተኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጡ፣ በአልማዝ ማዕድን ዘርፍ የተሰማሩት ደቡብ አፍሪካዊው ኒኪ ኦፕኔመርና ቤተሰቦቹ በ7.6 ቢሊዮን ዶላር ሃብት አራተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡
ከአፍሪካ ምርጥ 20 ቢሊየነሮች መካከል ሁለቱ ሴቶች መሆናቸውንና አንደኛዋ የአንጎላ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ጆሴ ኤዱዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ልጅ የሆነችውና በሙስና ከሰሞኑ ክስ የተመሰረተባት ኤሳቤል ዶስ ሳንቶስ መሆኗን የጠቆመው ፎርብስ መጽሄት፤ የሃያዎቹ አፍሪካውያን ቢሊየነሮች አጠቃላይ የሃብት መጠን 73.4 ቢሊዮን ዶላር መድረሱንም አክሎ ገልጧል፡፡
ከ54 የአፍሪካ አገራት መካከል የስምንቱ አገራት ቢሊየነሮች ብቻ በተካተቱበት በዘንድሮው የአፍሪካውያን ቢሊየነሮች ዝርዝር ውስጥ ግብጽና ደቡብ አፍሪካ በተመሳሳይ አምስት ቢሊየነሮችን፣ ናይጀሪያ አራት ቢሊየነሮችን፣ ሞሮኮ ሁለት ቢሊየነሮችን በማስመዝገብ፣ ከአንደኛ እስከ ሶስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

      ከሰሜን ኮርያ አጠቃላይ የህዝብ ብዛት ከ45 በመቶ በላይ የሚሆኑት ምግብን ጨምሮ አፋጣኝ የሰብዓዊ እርዳታ እንደሚያስፈልጋቸው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ ጉዳዮች ማስተባበሪያ ቢሮ ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ዩፒአይ እንደዘገበው፣ ከ10.4 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰሜን ኮርያውያን አፋጣኝ የምግብ እንዲሁም የጤና፣ የንጹህ ውሃና የንጽህና አቅርቦትን ጨምሮ የተለያዩ ሰብዓዊ እርዳታዎች ድጋፍ ካልተደረገላቸው፣ በአገሪቱ የከፋ ጥፋት ሊከተል እንደሚችልና ይህን ችግር ለማስቀረት 107 ሚሊዮን ዶላር  እንደሚያስፈልግም ተነግሯል፡፡
በአገሪቱ የተፈጥሮ አደጋዎች መስፋፋታቸውና ድሮም የማያወላዳው የግብርና መሰረተ ልማት የባሰ እየተበላሸ መቀጠሉ በፈጠረው የምግብ እጥረት ሳቢያ 10.1 ሚሊዮን ሰዎች አስቸኳይ የምግብ እርዳታ እንደሚፈልጉ የጠቆመው ዘገባው፣ አገሪቱ ከወራት በፊት ባለፈው አስር አመት የከፋውን ድርቅ እንዲሁም አደገኛ ሙቀትና የጎርፍ አደጋዎችን ማስተናገዷንም አስታውሷል፡፡
ከአገሪቱ ህጻናት ከ33 በመቶ በላይ የሚሆኑት ማግኘት የሚገባቸውን አነስተኛ የምግብ መጠን እንደማያገኙና 20 በመቶ ያህሉም በከፋ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት እንደሚሰቃዩም ተነግሯል፡፡
ከአጠቃላዩ የሰሜን ኮርያ ህዝብ 33 በመቶው ወይም 8.4 ሚሊዮን ያህሉ ንጹህ የመጠጥ ውሃ እንደማያገኝና ከገጠሩ ህዝብ 90 በመቶ የሚሆነው ደግሞ ለሞት ለሚዳርጉ የጤና ችግሮች ተጋላጭ ሆኖ እንደሚገኝም ዘገባው አመልክቷል፡፡
የአሜሪካ የሰብዓዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽንን ጨምሮ አያሌ አለማቀፍ ተቋማት ግን፣ በርካታ ሰሜን ኮርያውያንን ከተፈጥሮ አደጋ በላይ ለከፋ ችግርና ለአስቸኳይ የሰብዓዊ ድጋፍ የዳረጋቸው ዋነኛ ምክንያት የአምባገነን መንግስቷ የጠበቀ የምግብ ምርትና ስርጭት ቁጥጥር ስርዓትና በጀቱን ለጦር መሳሪያ ፕሮግራሞች ማዋሉ ነው በሚል እንደሚተቹ ዘገባው አመልክቷል፡፡


  በቻይና በተቀሰቀሰውና ወደተለያዩ የአለማችን አገራት መስፋፋቱን በቀጠለው ኮሮና ቫይረስ የተጠቁና ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር በተለይ ባለፈው ረቡዕ በከፍተኛ ሁኔታ ማሻቀቡን የዘገበው ሮይተርስ፣ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በመላው ቻይና በቫይረሱ የሞቱ ሰዎች ቁጥር 1 ሺህ 367፣ የተጠቂዎች ቁጥር ደግሞ 59 ሺህ 805 ያህል መድረሱን ገልጧል፡፡
በቻይና ሁቤይ ግዛት ባለፈው ረቡዕ ብቻ 242 ሰዎች መሞታቸውንና 14 ሺህ 840 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው መረጋገጡን የጠቆመው ዘገባው፣ ዕለቱ ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በአንድ ቀን ውስጥ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ለሞት የተዳረጉበት እንደሆነ ተነግሯል፡፡
እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በአለማቀፍ ደረጃ በኮሮና ቫይረስ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር 1 ሺህ 370 መድረሱንና የተጠቂዎች ቁጥር ደግሞ ከ60 ሺህ 300 ማለፉንም ዘገባው አመልክቷል::
የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ማክሰኞ በሰጠው መግለጫ፤ ኮሮና ቫይረስን የመከላከል ብቃት ያለው ክትባት በመጪዎቹ 18 ወራት ጊዜ ውስጥ ይገኛል ተብሎ እንደሚጠበቅ ያለውን ተስፋ የጠቆመ ሲሆን የሌሎች አገራት ተመራማሪዎችም መድሃኒትና ክትባት ለማግኘት እየተረባረቡ እንደሚገኙ ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
በአሜሪካ በሚገኙ ታማሚዎች ላይ ተሞክሮ አበረታች ውጤት ያስገኘውን አዲስ በሙከራ ደረጃ የሚገኝ የኮሮና ቫይረስ መድሃኒት፤ የቻይና ተመራማሪዎች ወደ ዉሃን ግዛት አስገብተው፣ በ761 ታማሚዎች ላይ እየሞከሩት መሆኑን የዘገበው ብሉምበርግ፤ በቻይና የሚገኝ አንድ መድሃኒት አምራች ኩባንያም ኮሮና ቫይረስን የመከላከል አቅም ይኖረዋል ተብሎ የታመነበትን ይህን መድሃኒት በሙከራ ደረጃ በብዛት ማምረት መጀመሩን አመልክቷል፡፡
በጃፓኑ ዮኮሃማ የባህር ዳርቻ እንቅስቃሴዋን አቋርጣ በጥብቅ እየተጠበቀች በምትገኘው መርከብ ውስጥ ከነበሩት ከ3 ሺህ 700 መንገደኞች መካከል በቫይረሱ መጠቃታቸው የተረጋገጡ ሰዎች ቁጥር ከትናንት በስቲያ 219 መድረሱን የዘገበው ቢቢሲ፤ ሁሉም ተሳፋሪዎች እንዳልተመረመሩና የተጠቂዎች ቁጥር ከዚህ የበለጠ ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡ 2 ሺህ ሰዎችን አሳፍራ በመጓዝ ላይ የነበረች ሌላ መርከብም የኮሮና ተጠቂዎችን ሳታሳፍር አትቀርም በሚል ጥርጣሬ ጃፓን፣ ታይላንድና ፊሊፒንስን ጨምሮ አምስት አገራት በወደባቸው እንዳታርፍ ሲከለክሏት ሰንብታ ከትናንት በስቲያ ካምቦዲያ ብታርፍም፣ አንድም ሰው በቫይረሱ አለመጠቃቱ በምርመራ መረጋገጡ ተነግሯል፡፡
አገራት ዲፕሎማቶችን ጨምሮ በርካታ ቁጥር ያላቸው ዜጎቻቸውን ከቻይና ማስወጣት መቀጠላቸውን የዘገበው ሮይተርስ፤ በሳምንቱ ዜጎቻቸውን ካስወጡት በርካታ አገራት መካከል አሜሪካ 300፣ ካናዳ 185፣ ሲንጋፖር 174፣ ፊሊፒንስ 30፣ እንግሊዝ 200፣ ኡዝቤኪስታን 251፣ ታይዋን 500፣ ብራዚል 34፣ ጣሊያን 56፣ ደቡብ ኮርያ 147 ዜጎቻቸውን ከቻይና ማስወጣታቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡ ባለፈው ሃሙስ ለመጀመሪያ ጊዜ አንድ ዜጋዋን በሞት የተነጠቀችው የጃፓን ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ለመግታት የሚውል የ10.3 ቢሊዮን የን ለመመደብ ማቀዳቸው የተዘገበ ሲሆን፣ ከጃፓን በተጨማሪ በሆንግ ኮንግ አንድ፣ በፊሊፒንስ አንድ ሰው በቫይረሱ ምክንያት ለሞት መዳረጉም ተነግሯል::
ኮሮና ቫይረስ የአለም ስጋት መሆኑ እንደቀጠለ ቢሆንም፣ ባሳለፍነው ሳምንት፣ በቻይና በየዕለቱ በኮሮና ቫይረስ አዲስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር በ48 ነጥብ 2 በመቶ ቀንሶ፣ ከሆስፒታል አገግመው የሚወጡ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥርም ከፍተኛ ጭማሪ አሳይቶ የነበረ ቢሆንም፣ ባለፈው ረቡዕ ግን የተጠቂዎችና የሟቾች ቁጥር ድንገት በከፍተኛ ሁኔታ ማሻቀቡን የሃገሪቱ ጤና ኮሚሽን አስታውቋል፡፡
በቻይና ከቫይረሱ የማገገም እድል ከሁለት ሳምንት በፊት ከነበረበት 1 ነጥብ 3 በመቶ ወደ 10 ነጥብ 6 በመቶ ከፍ ብሎ እንደነበር ያስታወሰው ኮሚሽኑ፤ እስካለፈው ማክሰኞ ድረስም 4 ሺህ 740 ሰዎች ከቫይረሱ ሙሉ በሙሉ አገግመው ከሆስፒታል መውጣታቸውንም አክሎ ገልጧል::



             የኮሮና ቫይረስ አለማቀፍ ስርጭት - እስከ ትናንት በስቲያ
ተ.ቁ         የአገር ስም        የተጠቂዎች ቁጥር     የሟቾችቁጥር
1       ቻይና               59,822                1,367
2        ጃፓን                 247*                    1
3       ሆንግ ኮንግ            51                        1
4       ሲንጋፖር               50
5       ታይላንድ                33
6       ደቡብ ኮርያ             28
7       ታይዋን                   18
8       ማሌዢያ                 18
9      ቬትናም                   16
10    ጀርመን                    16
11    አውስትራሊያ             15
12    አሜሪካ                    14
13    ፈረንሳይ                   11
14    ማካኡ                     10
15    እንግሊዝ                   9
16   የተባበሩት አረብ
ኤሜሬትስ                         8
17 ካናዳ                          7
18 ህንድ                          3
19 ፊሊፒንስ                     3                             1
20 ጣሊያን                       3
21 ሩስያ                           2
22 ስፔን                           2
23 ቤልጂየም                     1
24 ስዊድን                         1
25 ፊላንድ                         1
26 ኔፓል                          1
27 ሲሪላንካ                       1
28 ካምቦዲያ                      1
የጃፓን ተጠቂዎች ቁጥር የመርከብ ተጠቂዎችን ይጨምራል
ድምር                               60,381               1,370

   ከቅርብ ዐመታት በኋላ ፈረንጅ ፈረንጅ የሚሸቱ ነገሮች በእንግድነት ወደ ሃገራችን ገብተው ተመልሰው ከመውጣት ይልቅ ተንሰራፍተውና ተመቻችተው እየኖሩ ይመስላል፤ ምናልባትም መኖራቸው ሳያንስ የራሳችንን አሻራ ሳያጠፉም የቀረ አይመስልም፡፡ነገሩ ሳይቃጠል በቅጠል እንዲሉ ነውና ልንወያይባቸውና በጊዜ መስመር ልናበጅላቸው ይገባል፡፡ አለበለዚያ ወደቤታችን መጥቶ የተራገፈው ሸቀጥ፣ ነገ ቤታችንን ሊያፈርሰው ይችላል፡፡
 በየዐመቱ እንደዋዛ ብቅ ብለው ይጠፋሉ ስንላቸው፣ ስር ሰድደው፣ለገበያ ፍጆታ መዋልና የማስታወቂያ የአየር ሰዐት ማጣበብ ከጀመሩት ነገሮች ውስጥ አንዱ ‹‹የፍቅረኞች ቀን›› እየተባለ የሚጠራው ቫለንታይን ነው፡፡
የፍቅረኞች ቀን ሲባል ስሙ ደስ ይላል፤ፍቅርን የሚጠላም የለም፡፡ችግሩ ውስጡ ሲፈተሸ፣ጓዳው ሲበረበር ነው፡፡ፈረንጆች እንደኛ ያለወግ ይጫወቱበት፣ ወይም በስርዐት ያክብሩት ባላውቅም እኛ ሃገር ግን መስመር እየለቀቀ ወደ ወሲብ ገበያነት እያደገ መጥቷል፡፡
ፍቅር ትዳርን ለማክበር፣ ለወግ ለማዕረግ ካበቃ መልካም ነው፡፡ ፍቅር ለመተሳሰብ፣ ለመከባበር መንግድ ከሆነ ደስ ይላል:: ዘማዊነት ግን የፍቅር መገለጫ ሊሆን አይችልም፡፡
አሁን በኛ ሃገር እየታየ ያለው መልካም አይደለም፡፡ ጉዳዩ የፍቅረኞች ቀን ሳይሆን የዘማውያን ቀን እየሆነ ነው፡፡ ፍቅር ያለ አካል አንድነት አይሆንም›› ብንልም ያ ቀን በትዳር ለተሳሰሩ፣ በእጮኝነት ላሉ ቃል ኪዳን የማደሻ ቀን እንጂ ገና ሕይወታቸውን በቅጡ መምራት የማይችሉ ጨቅላዎችን ሕይወት መቅጠፊያና መንገዳቸውን ማሳሳቻ መሆን የለበትም፡፡
ሬድዮውና ቴሌቪዥኑ የማስታወቂያ ድቤውን በደበደበ ቁጥር የወጣቶችን ልብ በመስረቅ፣ ለተሳሳተ የሕይወት አቅጣጫ እያመቻቸ እንደሆነ ልብ ያልነው አልመሰለኝም፡፡ ትምህርታቸውን ማጥናት ትተው ወደ አደባባዮች መጥተው እንዲቀላቀሉን የዝሙት ነጋሪት መጎሰማችን የጠፋንም ይመስላል፡፡
ፍቅረኞች ቀን ስጦታ መሠጣጫ፣ መገባበዣ፣ መወያያና የቀጣይ ሕይወት ውይይት አጋጣሚ እንጂ ባህልን ባልጠበቀና ጨዋነት በጎደለው ሁኔታ ሰክሮና ተንዘላዝሎ መገኘት አይደለም፡፡
‹‹ፍቅር›› ስንል በተለያዩ ስያሜዎች የሚጠቀለሉ በርካታ መገለጫዎች እንዳሉት የስነጋብቻ ምሁራን ይናገራሉ:: ለቤተሰብ፣ ለጓደኛ፣ ለስጋ ዘመድ፣ ለተቃራኒ ጾታ ወዘተ በማለት ይከፋፍሏቸዋል፡፡
ታዲያ ለፍቅረኛም ቢሆን ነፍስና ስጋን የሚያጣምረው ፍቅርና በወሲብ ስሜት የተግለበለበው ስሜት በአንድ ጎራ አይመደቡም፡፡ ኢሮስ የተባለው የተቃራኒ ፍቅር እንኳ በአንድ ከረጢት የሚያዝ አይደለም፡፡
አንድ በፍቅርና በጋብቻ ጉዳይ የጻፉ ተመራማሪ እንደሚሉት፤ ብዙ ሰዎች ፍቅርን በሁለት ተቃራኒ ጾታ መካከል የሚፈጠር መስተጋብር ብቻ አድርገው ያዩታል፡፡ ለብዙ ዘመናት ፍቅርን ከአንሶላ መጋፈፍ ጋር ተያይዞ ሲታሰብና ሲተረክ ኖሯል፤ ብለው ይናገራሉ፡፡ ያም ብቻ አይደለም፤ከተገለጠው የፍቅር ግንኙነት ይልቅ በስርቆትና በድብቅ የሚደረገው ወሲብ ይጥማል እስከ ማለት ይስታሉ›› ብለዋል፡፡
ኤድ ዌት የተባሉት  ጻሐፊ ፍቅርን‹‹ መንፈሳዊ፣ስሜታዊና አካላዊ መሳሳብና መተሳሰር ነው ››ይሉታል፡፡ ይሁንና ፍቅር አንዴ ተመስርቶ ሳይፈተን ጣሪያ ላይ ተሰቅሎ የሚቆይ አይደለም፤ የሚያድግና የሚታደስ ነው፡፡ አንዳንዶች ሲገናኙ በአፍላ ፍቅር የነበራቸው ስሜት ይጠፋባቸዋል፡፡ ያ ደግሞ እንደገና ሊታደስ የሚችል ነው፡፡ ለምሳሌ እኒሁ የጋብቻ አማካሪጋ ከሙ ሰዎች የተጠየቁትን ነገሮች እንይ፡
 “We have lost the love that we once felt for each other.”
አንዴ አንዳቸው ለአንዳቸው የነበራቸውን የጦፈ ፍቅር ተነጥቀው፣ ሰማይ ሰማይ የሚያዩ ሞልተዋል፡፡ ደግሞ ለጊዜው ትዳራቸው በፍቅር እንዝርት የምትሾር፣ነገር ግን ያንኑ እያሳደጉ መሄድ የሚፈልጉ እንዳሉ ከጸሐፊው ድርሳን እንረዳለን፡፡
“We have good marriage now,but we want to continue to grow in love for each other”.
ፍቅር ስለሚታመምም መታከም አለበት:: የሚታከመውም አንዳንዴ ነገሮች ፈር ሳይለቁ በሚደረግ ግምገማና ፍተሻ ነው፡፡ የፍቅረኞች ቀን ለዚህ አይነቱ ሕክምና ቢውል ደግ በነበረ፡፡ አሁን እንደምንሰማው፤ በዕለቱ የሆቴሎች መኝታ መጣበብና ዘማዊነትን ነው፡፡ ዘማዊነት ደግሞ ትዳር ከማፍረስና ባህል ከማቆሸሽ ያለፈ ፋይዳ የለውም፡፡ ሲብስም ለሌላ በሽታ ይዳርጋል፡፡ እኛ ሃገር ጥምቀት በዐል ላይ ሎሚ መወራወርም በጨዋ ደንብ ትዳር ለመመስረት እንጂ ያለዕድሜና ያለ ዕቅድ ቀብጦ ሕይወትን ለማበላሸት አይደለም፡፡
<<the one who commit adultery with a woman is lacking sense;he who would destroy himself does it.>>
ከሴት ጋር የሚያመነዝር ግን አእምሮ የጎደለው ነው፤ እንዲሁም የሚያደርግ ነፍሱን ያጠፋል፡፡›› ይህ የጠቢቡ ሰለሞን አባባል ብዙ ሰዎች ላይ ሆኖ አይተናል፡፡ የሕይወት ጣዕም ሲያጠፋ፣ለፍቺ ሲዳርግ ተመልክተናል፡፡ ስለዚህ በየሰበቡ ባገኙበት መጋደም አሳፋሪ ብቻ ሳይሆን ትውልድ ገዳይ ነው፡፡
ፍቅርም ቢሆን ልንቆጣጠረውና ልንገዛው፣ በወጉ ልንጠቀምበት እንጂ ባሪያው ሊያደርገን አይገባም የሚሉ አሉ፡፡ እኔ ግን ለንጹህና በታማኝነት ለተመላ ፍቅር ባሪያ መሆንም ክፋት ያለው አይመስለኝም::
ይሁንና አንዱ የስነጋብቻ መጽሐፍ እንዲህ ይላል፡፡ love is an active power that I control by my own will.I am not the helpless slave of love. >>
ኢሮስ የተሰኘውን የፍቅር ዘውግ እንደ ወሲብ ቁና አድርገው ቢተረጉሙትም፣ የዘርፉ ምሁራን ግን ጉዳዩ ያ ብቻ አይደለም፤ ብዙ ጊዜ ወደ ትዳር የምንሻገርበት ድልድይ ነው›› ብለው ያደናንቁታል፡፡ እንዲያውም ያ ፍቅር በር ሲያንኳኳ ሁሉም ሰው ግጥም መጻፍና በዜማ ማንጎራጎር ይጀምራል፡፡ እኔ ስጨምርበት ደግሞ የፍቅር ልቦለዶችን ማሳደድ ይጀምራል፡፡ እዚያም ውስጥ ራሱንና ፍቅረኛውን ይፈልጋል፡፡ ሌሊቱ ይረዝምበታል፡፡ ፍቅር ግን ከወሲባዊ ስሜት የዘለለ ዘላለማዊ የመንፈስና የነፍስ ቁርኝት መሆኑ የተጨበጨበለት እውነት ነው፡፡
በግሪክ ቋንቋ ኢፒቱሚያ የተባለው የፍቅር አይነት መጽሐፍ ቅዱሱ እንደ ስጋዊ ምኞት ቢተረጉመውም በባልና ሚስት ጥምረት ግን የራሱ በጎ ድርሻ አለው፡፡ ከወሲብ ያለፈ ጉድኝትና ትስስር ይፈጥራልና!!
ይህ ማለት ደግሞ ለባልና ሚስቱ በባህልም ሆነ በመለኮት የተፈቀደ መንገድ የሚያምር ጎዳና ነው፡፡ የመዘክር ግርማ ቀጣይ ግጥም ውሃ ልኩን ሳትገጥም አትቀርም፡፡
‹‹ከመቼ ወዲህ ነው፣ወፍ ልብስ የምታወልቀው?
ይልቅ እሷን ምሰል፣ ልብስህን አውልቀው!››
   ብላኝ ልብሷን ጥላ
ትታኝ ገሰገሰች፣ወፏን ተከትላ፡፡
‹‹እሺ ስንቅ እንያዝ?››ልላት አሰብኩና
 ተውኩት ሳልጀምረው
የትኛዋ ወፍ ነች፣ ስንቅ ይዛ ምትዞረው?!
በቃ ተከተልኳት፤
ጥብቅ አረገችኝ፣ጥብቅ አደረኳት፡፡
አንደበቴ ሰላ፣ዝማሬ ጀመረው
ልቤ ክንፍ አወጣ፤መንሳፈፍ አማረው
ከመቼ ወዲህ ነው ወፍ የማትበረው?!
ይህ ሁሉ ፍቅር ግን የመንዘላዘል ሕመም ካልተጠናወተው የከበረና የሰው ልጆች የሚቆረፍደውን የሕይወት መንገድ እያደሱና አቅም እየጨመሩ እንዲቀጥሉ ከአምላካቸው የተሰጠ ሥጦታ ነው፡፡ ካከበርነው የከበረ ነው፤ ካረከስነው የረከሰ ይሆናል፡፡ ሕይወታችን በነውጥ እንዳይዋከብ ያለቦታው ከመቅበጥ መጠንቀቁ ይበጃል:: በተለይ ሣይገረዝና ሣይፈተሽ ቀጥታ ድንበር ጥሶ የገባው የፍቅረኞች ቀን በሃገራችን መልክና ሓይማኖታዊ ዳራ ተለውጦ በከበረው መንገድ እንድንጠቀምበት ማሳሰብ የሚያስፈልግበት ጊዜ ላይ ደርሰናል፡፡
ወይ የፍቅረኞች ቀን!!

Page 6 of 469