የኢትዮጵያ ዋነኛ የውጭ ምንዛሬ ምንጭና የኢኮኖሚው የጀርባ አጥንት የሆነው የቡና ኤክስፖርት ዘርፍ በአሁኑ ወቅት ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ፈተና ተደቅኖበታል። ለዚህም ዋነኛው ምክንያት ባለፉት ሦስት ዓመታት የነበረውን የቡና እጥረት ሙሉ በሙሉ ያካክሳል የተባለውና በታሪክ ከፍተኛ የሆነው የብራዚል ቡና ምርት ገበያውን ለማጥለቅለቅ መዘጋጀቱ ነው። ይህንን ተከትሎ በኒውዮርክና በለንደን ገበያ ላይ የቡና ዋጋ መውረድ የጀመረ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ ቡናና ሻይ ባለሥልጣን እንዲሁም የቡና ማህበራት አምራቾችና ላኪዎች፣ ያከማቹትን ቡና በፍጥነት ወደ ዓለም ገበያ እንዲያወጡ አስቸኳይ ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ።

በአገር ውስጥ የቡና ፍሬ ዋጋ በማሻቀቡ ምክንያት ላኪዎች ከፍተኛ ወጪ ያወጡ ቢሆንም፣ ወደፊት "ዋጋ ይጨምራል" በሚል ተስፋ ቡናቸውን በመጋዘን አከማችተው የመጠበቅ አዝማሚያ እየታየ ነው። ይሁን እንጂ የብራዚል ምርት ገበያውን ሙሉ በሙሉ ከመቆጣጠሩ በፊት ነጋዴዎች አሁኑኑ ቡናቸውን ካልሸጡና የዓለም ዋጋ ከወደቀ፣ ለአገር ውስጥ ነጋዴዎች ከፍተኛ ኪሳራ ከማስከተሉም በላይ አገሪቱ የምታጣው የውጭ ምንዛሬ በቀጥታ በዕለት ተዕለት የኑሮ ውድነት ላይ ከባድ ጫና ማሳረፉ አይቀሬ መሆኑ ተገልጿል። ምንም እንኳን የሲዳማ፣ ይርጋጨፌና ሐረር ቡናዎች አሁንም በጥሩ የዋጋ ተመን ላይ ቢሆኑም፣ በሚቀጥሉት ወራት ግን ዋጋቸው ሊያሽቆለቁል እንደሚችል ተገምቷል።

ከብራዚል የምርት ጎርፍና ከጦርነቱ ጫና በተጨማሪ፣ ሌላው ለኢትዮጵያ ቡና ትልቅ ስጋት የሆነው የአውሮፓ ህብረት ያወጣው አዲሱ የደን ጭፍጨፋ መከላከያ ሕግ ነው። ይህ ሕግ “ደንን በመጨፍጨፍ የተመረተ ቡና ወደ አውሮፓ እንዳይገባ” የሚከለክል በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ቡና የተመረተበትን ትክክለኛ የመሬት መገኛ መረጃ ማቅረብ ካልተቻለ፣ አገሪቱ ትልቁን የአውሮፓ ገበያ ሙሉ በሙሉ ልታጣ እንደምትችል ባለሙያዎች አስጠንቅቀዋል።

DW-

ታዋቂዋና ተወዳጇ ፕሮፌሰር ኤልሳቤጥ ወልደጊዮርጊስ ከዚህ ዓለም ከተለየችበት አንደኛ ዓመት መታሰቢያ ጋር ተያይዞ፣ ነገ ልዩ የዝክር ፕሮግራም ተዘጋጅቷል። ይህንን ፕሮግራም ያዘጋጁት ተማሪዎቿ፣ ጓደኞቿ እና የሥራ ባልደረቦቿ ሲሆኑ፣ ዓላማውም በሕይወት ዘመኗ ያበረከተችውን የላቀ አስተዋጽኦ፣ ውብ ስብዕና እና የማይረሱ ሥራዎቿን በጋራ ለመዘከርና ክብር ለመስጠት ነው።

ይህ ልዩ የመታሰቢያ ዝግጅት ነገ ቅዳሜ ግንቦት 15 ቀን 2018 ዓ.ም ከቀኑ 8:00 እስከ 11:00 ሰዓት ድረስ በገብረክርስቶስ ዘመናዊ የስነጥበብ ሙዚየም ውስጥ በድምቀት ይካሄዳል። የፕሮፌሰሯን አሻራ እና ውብ ትዝታዎች ለመጋራት በዝግጅቱ ላይ ሁላችሁም ተጋብዛችኋል።

ራሳቸውን «ጌቶ ኪድስ» እያሉ የሚጠሩትና በኡጋንዳ ካትዊ ከተሰኘ የድሆች ሰፈር የወጡት ታዳጊ ዳንሰኞች፣ የዘመናት ትልቅ ህልማቸው ዕውን ሆኗል። ለዚህ አስደናቂ ስኬት ደግሞ በዓለም አቀፍ ደረጃ ዝነኛ የሆነችው ኮሎምቢያዊቷ ድምፃዊት ሻኪራ ትልቁን ምስጋና ትወስዳለች። ድምፃዊቷ ታዳጊዎቹ በ2026 በምዕራብ ንፍቀ ክበብ (አሜሪካ፣ ካናዳና ሜክሲኮ) በሚካሄደው የዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ የእረፍት ሰዓት የሙዚቃ ኮንሰርት ላይ አብረዋት መድረክ እንዲጋሩ በይፋ ግብዣ አቅርባላቸዋለች።

ሻኪራ በማህበራዊ ሚዲያ ገጿ ላይ ባሰፈረችው መልዕክት፣ በኡጋንዳ የሚገኙትን የጌቶ ኪድስ የዳንስ ትርኢቶች በሙሉ ተከታትላ እጅግ መገረሟንና መደሰቷን ገልጻለች። በአለም ዋንጫ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የሚከናወነው ይህ ታላቅ የእረፍት ሰዓት የሙዚቃ ትርኢት ጁላይ 19 ቀን 2026 ዓ.ም በኒውጀርሲ በሚገኘው ሜት ላይፍ ስታዲየም የሚካሄድ ሲሆን፣ በዕለቱ ከሻኪራ በተጨማሪ እንደ ማዶና እና ቢቲኤስ ያሉ የዓለም የምንጊዜም ተወዳጅ ኮከቦች ስራዎቻቸውን ያቀርባሉ።

ይህ በ2014 የተመሰረተውና በማህበራዊ ሚዲያ በሚለቃቸው የዳንስ ቪዲዮዎች የዓለምን ትኩረት የሳበው የኡጋንዳው ጌቶ ኪድስ ቡድን አሁን ላይ ወደ ላቀ ታሪክ እየተሻገረ ይገኛል። ሻኪራ በዚህ ታሪካዊ መድረክ ላይ እነዚህን የኡጋንዳ ታዳጊዎች ማካተትዋ ብቻ ሳይሆን፣ በመላው ዓለም የሚገኙ ሌሎች ድንቅ የዳንስ ችሎታ ያላቸውን ሰዎችም ለማካተት ፍላጎት እንዳላት ገልጻለች፤ «በዚህ ትልቅ ሾው ላይ ከተለያዩ የዓለም ክፍሎች የመጡ ሰዎች እንዲቀርቡ እና ልዩ ልዩ ባህሎች እንዲንጸባረቁ እፈልጋለሁ» ስትልም አክላለች።

በርካታ ሀገራት ቢሊየነሮች በገንዘባቸው ምርጫን እንዳይቆጣጠሩ ለማድረግ ህጎቻቸውን አጥብቀዋል። ለምሳሌ ፈረንሳይ የድርጅቶችን የፖለቲካ ልገሳ ሙሉ በሙሉ ስታግድ፣ ብራዚልም ከከፍተኛ የሙስና ቅሌቶች በኋላ ይህንኑ ውሳኔ አስተላልፋለች። ካናዳ በግለሰቦች የፖለቲካ ልገሳ ላይ ጥብቅ ገደብ ጥላለች። ቤልጂየምና እስራኤል ደግሞ የሜጋ-ለጋሾችን ተፅዕኖ ለመቀነስ የልገሳ ጣሪያ በመጣልና ለመንግስት የፖለቲካ ፓርቲዎች ህዝባዊ የገንዘብ ድጋፍ በማድረግ ስርአቱን ይቆጣጠራሉ። ጃፓን ከኩባንያዎች እና ጥቅም አስከባሪ ቡድኖች የሚመጣን የፖለቲካ ልገሳ ስትገድብ፣ ኒውዚላንድ ደግሞ የውጭ ተፅዕኖን ለመግታት ከውጭ ሀገር የሚመጡ የፖለቲካ ልገሳዎችን አግግዳለች።

እነዚህ ሁሉ ሀገራት ሀብታሞች የመምረጥ መብት የላቸውም እያሉ አይደለም፤ ይልቁንም «ዲሞክራሲ በገንዘብ የሚገዛ ሸቀጥ መሆን የለበትም» እያሉ ነው። በአንፃሩ በአሜሪካ የፖለቲካ ስርአት ውስጥ ቢሊየነሮች በሱፐር ፓኮች፣ ድብቅ-ገንዘብ በሚያንቀሳቅሱ ቡድኖችና በተለያዩ መንገዶች እጅግ ግዙፍ መጠን ያለው ገንዘብ ማፍሰስ ይችላሉ። ደጋፊዎቹ ይህንን አሰራር "የሃሳብ ነፃነት" ሲሉት፣ ተቺዎች ግን "ህጋዊ የተደረገ ኢ-ፍትሃዊነት" ሲሉ ይጠሩታል። በመሆኑም ጥያቄው ቀላል ነው፦ ሌሎች ዲሞክራሲያዊ ሀገራት ቢሊየነሮች በምርጫ ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ መገደብ ከቻሉ፣ አሜሪካስ ተመሳሳይ እርምጃ መውሰድ የለባትም?

የፌዴራል ዳኞች አሥተዳደር ጉባኤ፣ በፌዴራሉ የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 1ኛ የውርስ ችሎት ተመድበው ሲሰሩ የነበሩትን ረዳት ዳኛ ታምሩ አያሌውን "ከባድ የስነ ምግባር ጥሠት" ፈጽመዋል በማለት ከዳኝነት ሥራቸው አሰናብቷል። ረዳት ዳኛው በእጃቸው ላይ ከነበረ የውርስ መዝገብ ጋር በተያያዘ ከተከራካሪ ወገኖች ጋር ህገ-ወጥ ግንኙነት በመፍጠር "ተገቢ ያልሆነ ጥቅም" መጠየቃቸውን ጉባኤው በይፋ ገልጧል። በተጨማሪም የፍርድ ቤት ሚስጢርና መረጃ የሆኑ የባንክ ምላሾችን አስቀድመው ለተከራካሪ ወገን ጠበቃ አጋርተዋል በሚል ክስ ቀርቦባቸዋል።

ረዳት ዳኛ ታምሩ አያሌው የቀረበባቸውን ይህንን ከባድ የሙስና እና የስነ-ምግባር ክስ እንዲከላከሉና ምላሽ እንዲሠጡ ባለፈው ሐምሌ 2017 ዓ.ም በጉባኤው በኩል መጥሪያ ቢሠጣቸውም ሊቀርቡና ሊከላከሉ አልቻሉም። በዚህም ምክንያት የአሥተዳደር ጉባኤው ግለሰቡ ሙሉ በሙሉ ከሥራ ገበታቸው እንዲሠናበቱ ጥብቅ ውሳኔ አሳልፏል።

በርካታ ሀገራት ቢሊየነሮች በገንዘባቸው ምርጫን እንዳይቆጣጠሩ ለማድረግ ህጎቻቸውን አጥብቀዋል። ለምሳሌ ፈረንሳይ የድርጅቶችን የፖለቲካ ልገሳ ሙሉ በሙሉ ስታግድ፣ ብራዚልም ከከፍተኛ የሙስና ቅሌቶች በኋላ ይህንኑ ውሳኔ አስተላልፋለች። ካናዳ በግለሰቦች የፖለቲካ ልገሳ ላይ ጥብቅ ገደብ ጥላለች። ቤልጂየምና እስራኤል ደግሞ የሜጋ-ለጋሾችን ተፅዕኖ ለመቀነስ የልገሳ ጣሪያ በመጣልና ለመንግስት የፖለቲካ ፓርቲዎች ህዝባዊ የገንዘብ ድጋፍ በማድረግ ስርአቱን ይቆጣጠራሉ። ጃፓን ከኩባንያዎች እና ጥቅም አስከባሪ ቡድኖች የሚመጣን የፖለቲካ ልገሳ ስትገድብ፣ ኒውዚላንድ ደግሞ የውጭ ተፅዕኖን ለመግታት ከውጭ ሀገር የሚመጡ የፖለቲካ ልገሳዎችን አግግዳለች።

እነዚህ ሁሉ ሀገራት ሀብታሞች የመምረጥ መብት የላቸውም እያሉ አይደለም፤ ይልቁንም «ዲሞክራሲ በገንዘብ የሚገዛ ሸቀጥ መሆን የለበትም» እያሉ ነው። በአንፃሩ በአሜሪካ የፖለቲካ ስርአት ውስጥ ቢሊየነሮች በሱፐር ፓኮች፣ ድብቅ-ገንዘብ በሚያንቀሳቅሱ ቡድኖችና በተለያዩ መንገዶች እጅግ ግዙፍ መጠን ያለው ገንዘብ ማፍሰስ ይችላሉ። ደጋፊዎቹ ይህንን አሰራር "የሃሳብ ነፃነት" ሲሉት፣ ተቺዎች ግን "ህጋዊ የተደረገ ኢ-ፍትሃዊነት" ሲሉ ይጠሩታል። በመሆኑም ጥያቄው ቀላል ነው፦ ሌሎች ዲሞክራሲያዊ ሀገራት ቢሊየነሮች በምርጫ ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ መገደብ ከቻሉ፣ አሜሪካስ ተመሳሳይ እርምጃ መውሰድ የለባትም?

ሕይወትን ለመለወጥ መጣር ብቻውን በቂ አይደለም፤ በትክክለኛው ዕውቀትና ጥበብ መመራትም ይጠይቃል። «ሕይወትና ስኬት» የቴሌግራም ቻናል በቢዝነስ፣ በፋይናንስ አያያዝ እና በግል ዕድገት ዙሪያ አዳዲስና ፍሬያማ ግንዛቤዎችን በማቅረብ ወደ ራዕይዎ የሚያደርጉትን ጉዞ ያፋጥነዋል። በዓለማችን ስኬታማ ሰዎች የተፈተነ ተሞክሮ እየታገዙ፣ የራስዎን የስኬት ታሪክ ለመጻፍ ዛሬውኑ ይነሱ!

በቻናላችን ምን ያገኛሉ?

አነቃቂ ታሪኮች፦ የቢሊየነሮች እና ተፅዕኖ ፈጣሪ የሥራ ፈጣሪዎች የድል ጎዳና።

የገንዘብ ጥበብ፦ «ገንዘብ ያገኘው ሳይሆን የጠበቀው ባለጸጋ ነው» እንዲሉ፤ ውጤታማ የቢዝነስ እና የኢንቨስትመንት ስልቶች።

ጥልቅ ምክሮች፦ ሕይወትን በጥበብ ለመምራትና ውስጣዊ አቅምን ለመቀስቀስ የሚረዱ ሥነ-ልቦናዊ ግንዛቤዎች።

ከ35 ዓመት በፊት ልክ በዛሬዋ ቀን የቀድሞ (የኢ.ሕ.ድ.ሪ) ፕሬዝዳንት የኢትዮጵያ ህዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፑሊክ፣ (የኢ.ሠ.ፓ) የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ ዋና ፀሐፊ የነበሩት ጓድ መንግስቱ ሃይለማርያም (ሌ/ኮ) ከአገር ወጥተው ወደ ሃገረ ዙምባቡዌ የሄዱበት ዕለት ነው።

ግንቦት 10 ቀን 1983 ዓ.ም ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማሪያም በመኖሪያ ቤታቸው ለከፍተኛ ባለስልጣኖቻቸው የእራት ግብዣ አደረጉ ፤ ግብዣው ሲጠናቀቅ ፕሬዘዳንቱ ከዚህ በፊት ባልተለመደ መልኩ ሁሉንም ተጋባዥ እንግዶች እበራፋቸው ላይ በመሆን አንድ ባንድ እየጨበጡ ሸኙዋቸው።

ግንቦት 12 ቀን 1983 ዓ.ም ፤ ፕሬዝዳንት መንግስቱ መሉውን ቀን የተለያዩ ወረቀቶችን እቢሯቸው ውስጥ ሲቀዳድዱ ዋሉ ፤ ማምሻው ላይ ግን ወደ ዘመቻ መምሪያ በማምራት ለከፍተኛ የጦር አዛዦቻቸው ንግግር አደረጉ።

ማክሰኛ ግንቦት 13 የፕሬዝዳንቱ ልዩ ረዳት ሻምበል መንግስቱ ፤ ብላቴ ማሰልጠኛ ጣቢያ ደርሶ ከዚያም ወደ አስመራ ደርሶ መልስ የሚበቃ ነዳጅ የሞላ አንድ ዳሽ 5 አውሮፕላን እንዲዘጋጅ ትእዛዝ አስተላለፉ።

በዛሬው እለት ከጠዋቱ ወደ 2:00 ገደማ ፕሬዝዳንቱ ከተመረጡ አጃቢዋች እንደዚሁም ከ3ኛው ክፍለጦር የመጣና የቅርብ አጃቢያቸው ከነበረው ከሻንበል ደመቀ ባንጃው ጋር በመሆን በኮሎኔል ተስፋዬ መሪነት ቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ በመድረስ ተዘጋጅታ ትጠብቅ ከነበረችው አውሮፕላን ተሳፈሩ።

አብዮቱና ትዝታዬ (ሌፍተናንት ኮሎኔል ፍሥሐ ደስታ)

ታሪክን_ወደኋላ

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በፌስቡክ ገጻቸው 6.9 ሚሊዮን ተከታዮችን በማፍራት፣ ከግብጹ ፕሬዝዳንት በመቀጠል በአህጉሪቱ በሁለተኛነት እጅግ ከፍተኛ ተከታይ ያለው ጠንካራ የዲጂታል ፖለቲካ መድረክ መገንባት ችለዋል። ይህ ሰፊ ተደራሽነታቸው በሀገር ውስጥና በአፍሪካ አቀፍ ደረጃ ያላቸውን ከፍተኛ ተጽዕኖ የሚያሳይ ሲሆን፣ ስለ ቀጣናዊ ዲፕሎማሲ፣ ስለ ኢኮኖሚ ማሻሻያ፣ ስለ መሰረተ ልማት እና ስለ አፍሪካ አንድነት የሚደረጉ ውይይቶችን በቀጥታ ለህዝብ ለማድረስና ለማስፋፋት ትልቅ አቅም ፈጥሮላቸዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን ግዙፍ የማህበራዊ ሚዲያ ተከታይ በመጠቀም በዲጂታሉ ዘመን ከአገር ውስጥ ዜጎች አልፎ ከአለም አቀፍ ማህበረሰብ ጋር በቀጥታ የመገናኘት አዲስ የመሪነት ጥበብን በተግባር አሳይተዋል። ይህም የእሳቸው የኦንላይን መገኘት የአፍሪካ መሪዎች ዘመናዊ የቴክኖሎጂ አማራጮችን በመጠቀም የህዝብ ግንኙነታቸውን እንዴት ማሳደግና ተጽዕኖ መፍጠር እንደሚችሉ ትልቅ ማሳያ ሆኗል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ከአዲስ አበባ ተነስተው ወደ ደብረ ማርቆስ በ"ኤፍ ኤም" የሕዝብ ማመላለሻ አውቶቡስ ሲጓዙ የነበሩ 34 መንገደኞች በሰሜን ሸዋ ዞን በታጣቂዎች ታገቱ። እገታው የተፈጸመው ግንቦት 11 ቀን 2018 ዓ.ም. በገብረ ጉራቻ እና በፊቼ ከተሞች መካከል "ዓሊዶሮ" ተብሎ በሚጠራ አካባቢ ሲሆን፣ ታጣቂዎቹ አውቶቡሱን በኃይል አስቁመው ተሳፋሪዎቹን ወደማይታወቅ አካባቢ ይዘዋቸው ተሰውረዋል። ከተሳፋሪዎቹ መካከል እስካሁን የደረሱበት የሚታወቀው የሦስት ግለሰቦች ብቻ ሲሆን፣ ጥቃቱን የፈጸሙት ታጣቂዎች ማንነትም ሆነ ከመንግሥት አካላት የተሰጠ ይፋዊ መግለጫ እስካሁን የለም።

ይህ አሰቃቂ ድርጊት በአዲስ አበባ–ደብረ ማርቆስ የትራንስፖርት መስመር ላይ አሳሳቢ እየሆነ የመጣውን የጸጥታ መደፍረስ ይበልጥ ያጎላ ሲሆን፣ በአካባቢው ተመሳሳይ ድርጊቶች በተደጋጋሚ መፈጸማቸው ተገልጿል። ከአራት ወራት በፊት በተመሳሳይ መስመር ላይ ሌላ አውቶቡስ ታግቶ የነበረ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. በመጋቢት 2025 ደግሞ በተመሳሳይ ዓሊዶሮ አካባቢ ታጣቂዎች በአውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት ከ56 በላይ ተሳፋሪዎችን አፍነው መውሰዳቸውን የዐይን እማኞች አስታውሰዋል። ታጣቂዎቹ በተሽከርካሪው ጎማዎች ላይ ተኩስ በመክፈት ካቆሙ በኋላ፣ ተሳፋሪዎችን እየደበደቡና እየጎተቱ ገደላማ ወደሆኑ ራቅ ያሉ ቦታዎች እንደወሰዷቸው ይነገራል።

በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ዋና ዋና አውራ ጎዳናዎች ላይ የሚፈጸሙት እነዚህ ተደጋጋሚ ጥቃቶችና እገታዎች በሕዝብ ትራንስፖርት ፍሰትና በዜጎች የመንቀሳቀስ መብት ላይ ከፍተኛ ስጋት ደቅነዋል። ከዚህ ቀደምም በሰኔ 2016 ዓ.ም. ከአማራ ክልል ወደ አዲስ አበባ በመጓዝ ላይ የነበሩ ከ100 በላይ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች በገብር ጉራቻ ከተማ አቅራቢያ ታግተው ከፍተኛ የገንዘብ ክፍያ ተጠይቆባቸዋል። የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) እና የተለያዩ የዜና ምንጮች በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች ውስጥ ከቀጠለው ግጭት ጋር ተያይዞ ለገንዘብ ማግኛ የሚፈጸሙ መሰል እገታዎች በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመሩ መምጣታቸውን በተደጋጋሚ አስጠንቅቀዋል።

AS-

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…