Administrator

Administrator

Saturday, 22 May 2021 12:38

“ከአመጿ ጀርባ”

     “ከአመጿ ጀርባ” የሚል ነው - መጽሐፉ። እውነተኛ ታሪክ ነው? ልብወለድ ድርሰት ነው? እርግጡን መናገር ያስቸግራል። መጽሐፉ፣ አዲስ ነው - በኤደን የተፃፈ፣ ወይም የተደረሰ።  ሽፋኑም ላይ፣ ገለጥ ሲደረግም፣ “ልብወለድ” ወይም “እውነተኛ ታሪክ” የሚል ታፔላ አልተለጠፈለትም። “አልነግራችሁም። አንብባችሁ ድረሱበት!” ለማለት ይሁን አይሁን አይታወቅም። በእርግጥ፣ ከድርሰቱ ወይም ከታሪኩ በፊት፣.... ስለመጽሐፉ ይዘት የሚናገር፣ መግቢያ ጽሑፍ አለ - አንድ ገፅ። እዚሁ መግቢያ ላይ፣ ስለ “ገፀባሕርያት” ትነግረናለች - ደራሲዋ። ልብወለድ ታሪክ ቢሆን ነው።
ግን ደግሞ፣ በመጽሐፉ ውስጥ፣ በእውነተኛ ስማቸው ለተጠቀሱና ለተተረኩ ሰዎች፣ መልዕክት ታስተላልፋለች። እውነተኛ ታሪክ ቢሆን ነው።
ልብወለድ ድርሰት ወይስ እውነተኛ ታሪክ?  ወይስ የሁለቱ ቅልቅል - አንዱ በሌላው ውስጥ ሰርጎ ገብ? ቁርጡን፣ ከደራሲዋ እስክንጠይቅ ድረስ፣... ከመጽሐፏ የመጀመሪያ ገፆች፣... ጥቂት ጥቂት እናስነብባችሁ - ልብወለድ ታሪክ እንደሆነ በመተማመን ወይም  ከልብ በእጅጉ ተስፋ በማድረግ።

              የአመፅ ዋዜማ።
ሁሉም ነገር ዋዜማ አለው፤ እውነቴን ነው።
...ህይወት፣ አንድ ሁነት ከመዝራቱ በፊት፣ ብዙ ሂደቶችን አልፎ፣ በርካታ የመግቢያ ደውል አስምቶ ነው። ሳይረገዝና ሳይማጥ የሚወለድ፣ ምንም የሕይወት ክስተት የለም። ነገሩ የማስተዋል ጉዳይ ነው።
የዛሬ አስራ ሁለት ዓመት ገደማ መሆኑ ነው፤ ... ግን፣ ልክ እንደትላንት ነው የማስታውሰው። በጊዜው፣ በጣም እወደው ከነበረው፣ ከድሮ ፍቅረኛዬ ጋር የተገናኘንበትን ቀን ልናከብር፣ ቀጠሮ ነበረን።
ከዚህ ቀን በፊት... ለጥቂት ወራት ምን ሳስብ እንደነበር፣ በአጭሩ...
የሕይወቴን ብኩንነትና እርባና ቢስነት፣ ከመቼውም በላይ የተረዳሁበት ጊዜ ነበር። ከሶስቱ ቁልፍ የሕይወቴ ማእዘኖች ውስጥ፣ ሁለቱ (ቤተሰቦቼና ስራዬ)፣ ፍሬ እና ደስታ አልባ ነበሩ። የእነሱ ሸክም ደግሞ፣ ሶስተኛውንና ጤነኛውን ጎኔን፣ ፍቅሬን እየገደለው ነበር።
ቤተሰቦቼን መሸከምና ማስታመም የታከትኩበት፤ የስራ ቦታ አለቃዬን ማከምና ማስተማር በቃኝ ያልኩበት፤ እራሴንም ጭምር ማደንዘዝ እና ማደነዝ የታከትኩበት ጊዜ ነበር። እነዚህ ሁለት ክፉኛ የታተሙ የሕይወቴ ጎኖች፣ ሦስተኛውና የምሳሳለት ፍቅሬ ላይ መጣል “ይብቃ” ያልኩበት፣ ታሪክ ቀያሪ ወቅት ነበር።
ሁለቱ የሕይወቴ ጎኖች ምንም ማብራሪያ አይሹም። ብዙ ሸክም እና ሕመም ይዘዋል። በተለይም ከቤተሰቦቼ ጋር የተያያዘው ጎኔ። እንደው ጎኔ ልበል እንጂ፣ የትኛው ጎኔ፣ የትኛው አናቴ ወይም እንጀቴ እንደሆነ መለየት ከባድ ነው።
አንደኛው የሕይወቴ ማእዘን፤ ፍቅሬ።
ስለ ስሱ ጎኔ ላውራ፣ ስለ የድሮ ፍቅረኛዬ። ሄኖክ ይባላል። እስከዛሬ ድረስ ሳስበው፣ ፈገግታው ልቤን ያበራዋል።
ወጣቶች ነበርን። ከ”ዩንቨርስቲ” ተመርቀን፣ ጥቂት ዓመታት መስራታችን ነበር። ፍቅራችን ወሰን አልነበረውም። ከተማው ውስጥ የነበርነው ከዋክብት፣ እኛ ብቻ ነበርን።
ስንገናኝ፣ ከተማችን ብቻ ሳትሆን ምድርም ትሞቃለች፤ ትደምቃለች። ሌሎችም ፍቅረኞች ሲዋደዱ ይሰማናል።
እኛ ስንስቅ፣ ግማሽ ጨረቃ ትሞላች። ሰዎች ሐዘናቸውን ይረሳሉ። ያለ ምክንያት ይፈነጥዛሉ። ይደሰታሉ። ፍቅራችን ከእኛ በላይ ነበር። የእኛም አልነበረም። ፍቅር ከነበረበት ጥልቀት ውስጥ ገብተን ስለቀመስነውና፣ ጠጥተነው ስለሰከርን፣ የእኛ መስሎን በፍቅር ወይን ልባችን ታወረ። ሰከርን።
ከስካራችን እና ከፍቅራችን ጀርባ ግን፣ ሁሌም አንድ ነገር ይታወቀኝ ነበር... የጨላለሙት ሁለቱ የሕይወት ማእዘኖቼ፣ ፍቅሬን እንዳፈኑት።
ሁለቱን ሸክሞቼን የማራግፈው፣ ውዴ ላይ እንደሆነ አውቃለሁ። ሸክሜ፣ ከእኔ አልፎ እሱንም እንደከበደው፣ ባይናገረውም ገብቶኛል። ምድርን የሚያሞቀው ፍቅራችንን፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ ሲያቀዘቅዘው ይታወቀኛል። ይሁን እንጂ፣ ሸክሜን ማውረድ፣ ወይም ውዴን ብቻ መምረጥ፣ ቀላል አልነበረም። ያው... እስኪሆን ድረስ ማለት ነው።
ፍቅራችን ወሰን አልነበረውም። በአንድ ሳንባ፣... ማለቴ በአንድ የሰው ሳንባ፤ የምንተነፍስ ነበር የምንመስለው። ግን ከቀን ወደ ቀን፣ የእኔ የህይወት ሸክም እጅግ እንደከበደው ገባኝ።
እንዴት ሁል ጊዜ ንትርክ እና ብሶት እያወራሁ፣ ቀናችንን ላበላሸው?
የለየላቸው ወመኔ ወንድሞቼንና ተስፋ የቆረጠው አባቴን፣ መጦር፣ መንከባከብ፣ መልሶም ማስተዳደር ደከመኝ። በዚያም ላይ፣ የሚያሳዩኝ ንቀትና ማንቋሸሽ፣ ታከተኝ። እንዴት ልበለው?
የአለቃዬን ጆሮ የሚወጋ ድምጽና ጭቅጭቅ መስማትና ትንኮሳዎቹን ማስተናገድ ሰለቸኝ። እያንዳንዷን ጉዳይ፣ ለአለቃዬ መልሼ እንደ ልጅ ማብራራት ታከተኝ። አቅሜን የሚመጥን ስራ እና ደሞዝ ናፈቁኝ። እንዴት ልበለው? ይሔንንስ፤ በየጊዜው እንዴት ደጋግሜ ልንገረው?
ህመሜ፣ ከእኔ አልፎ፣ ለውዴ መትረፉ ግልጽ ነበር። የፊቱ የፈገግታ ብርሃን፣ የልቡን የፍቅር እሳት እንዳደበዘዘው ታወቀኝ። ፈራሁ። ፈርቼ፣ በማላውቀው ጥልቀት ፈራሁ። ከእኛ ህይወት እልፎ ተርፎ ምድርን ያበራ ፍቅራችንን እንደማጣው ገባኝ። ሸክሜ፣ ስስ ጫንቃውን ክፉኛ እንደተጫነው ታወቀኝ።
ውዴ፣ እንደ እኔ የተወሳሰበ እና ሸክሙ የበዛ ህይወት ያለው አይመስለኝም። ጤነኛ ቤተሰብ እና ጤነኛ ስራ አለው። “ጤነኛ” የሚለው ቃል እራሱ፣ አሁን እንዲያግባባን እንጂ፣ ትርጉሙ ብዙ ነው።
...ፍቅራችን፣ በነበርንበት አካሄድ፣ ይሞታል እንጂ ህይወት አይዘራም ብዬ አምኛለሁ። ያንን ማየት፣ ለእኔ የሞት ሞት ነበር። በህይወቴ የነበረኝን ብቸኛ ተስፋ ላለማጣት የነበረኝ ሌላ ብቸኛ አማራጭ፤ እኔው እራሴ ቀድሜ መልቀቅ ነበር፤ ሳልነጠቅ መስጠት።
ውዴ ግን፣ ከአኳኋኔ ገብቶታል። የአፍቃሪ ቀልብ አይስትም። ከሶስት ወር ምጥ በኋላ፤ ሶስተኛ ዓመት ሊሞላን አካባቢ፤ እውነቱን እንደምነግረው አወቅኩ። እኔ ቀኑን አልመረጥኩም፤ ቀኑ ነው የመረጠን።
አንደኛው የሕይወት ማእዘን፤ ስንበት።
ሐሙስ ነበር ቀኑ። ከሰዓት በኋላ፣ ከቢሮ ፍቃድ ጠይቄ፣ እውዴ ቤት ሄድኩ። ምኔ እንደሄደም አላውቅም። ብቻ የተወሰነ ነገሬ ሄዷል። ቤቱን በአበባ፣ በጥቃቅን ጣፋጭ ነገሮችና በፍቅር ሞልቶታል። ሦስተኛ ዓመታችንን ልናከብር መሆኑ ነው።
ውዴ እና እኔ... በብዙ ነገርም እንመሳሰላለን። እጅ ለእጅ ተቆላልፈን፣ በፍቅር ሰረገላ፣ ቸርቸር ጎዳናን ቁልቁል እየከነፍን ስንወርድ... ዙረታችን ይገርመኛል። ፒያሳን እንደ ታቦት እንዞራታለን። ክሪያሶዝ እየተሻማን እንበላል። ቶሞካ ማኪያቶ እንጠጣለን። ምንም ከማንገዛቸው ትልቅ የልብስና የወርቅ መደብሮች፣ በአይናችን እንቀላውጣለን። ከየአዟሪው ማስቲካ እንገዛለን፤ ስናኝክ እንውላለን።
ትንሽ ኪሳችን ሞላ ካለ፤ ድሃብ ምሳ እንበላና፣ ሳንቲም ከተረፈን ሲኒማ አምፒየር እንገባለን። ...ጊዜው ካልመሸ መላቀቅ ስለሚከብደን፤ የጫማችን ተረከዝ እስኪጣመም ድረስ ፒያሳ ለፒያሳ እንዞራለን። አሁን አሁን ሳስበው፣ ፒያሣ ላይ የሚያጣብቅ አንዳች አባዜ ነበረብን።
እናም ውዴ የዚያን ሀሙስ... ጠብ እርግፍ ብሎ፣ እንደ አዲስ እንግዳ አስተናገደኝ። ምን እየሆንኩ እንደነበር በቅጡ አላስታውስም። ብቻ የሆነ ሰዓት ላይ እንደምንም ብዬ....
“ማ... (ለምን ሙሉውን “ማር” ብዬ እንደማልጠራው አላውቅም)፤ አንድ ምነግርህ ነገር አለኝ” አልኩት። አይኖቹን ሙሉ ለማየት እየተሳቀቅኩ።
“እኔም የምነግርሽ ከባድ ጉዳይ አለኝ፤ ማን ይቅደም?” አለኝ፣ ፀጉሬን በለስላሳ እጆቹ እየደባበሰኝ።
ዝም አልኩ። ዝምታዬ፣ በጣም ጮክ ያለ ነበር። ብዙ ድምፁ ነበረው። ሰምቶኛል። ግብቶታል። ማመን ስላልቻለ ጠየቀኝ።
“የኔ ማር አንቺ ቅደሚ፤ ምንድንነው የምትነግሪኝ?”፤... ፍርሀትና ልመና ድምጹ ውስጥ ነበር።
“ልቤ አብዝቶ ስለሚወድህ፣ እዚህ ላይ ይብቃን። እኔ ጣጣዬ ብዙ ነው። አንተ በቻልከው ሁሉ አክመኸኛል። የማያገግም የቤተሰቦቼን ህመም አብረኸኝ ታመሃል። የስራ ቦታ ሸክሜንና ብሶቴን ተቀብለኻል። አንተንም፣ ፍቅራችንም፣ ከዚህ በላይ መግደል አልፈልግም። እዚህ ላይ ይብቃን” አልኩና...
“ኡ፣ኡ... ፍፍፍፍ”... አልኩ። እንደወለድኩ ያህል ተሰማኝ። ለእርሱ ደግሞ፣ ሲሸሸው የከረመው መራራ እውነት ነበር። በተቀመጠበት ፈዞ ቀረ። ሁለታችን፣ የተለያየ መደንዘዝ ውስጥ ገብተን ስለነበር፣ ከዚያ በኋላ የነበረውን ነገር ብዙ አላስታውስም።
* * *
ዓርብ ጠዋት እንደምንም እየተጎተትኩ ቢሮ ገባሁ። ይቅርታ አሁንም፤ እኔ ልግባ፣ ወይንም ቀፎው ሰውነቴ ይግባ፣ እርግጠኛ አይደለሁም። ብቻ ሰውነቴ፣ እንደ ድንጋይ ከብዶኝ አረፈድኩ።
ወደ አራት ሰዓት አካባቢ፣ ስልኬ ጠራ። የውዴ አከራይ ነበረች። የምትለው ነገር፣ በግልጽ አይሰማም። ለቅሶና ጮኸቷ ውስጥ ግን፣ መርዶዬ ገባኝ። በቅፅበት ዙሪያዬ ሲጨልምብኝ ትዝ ይለኛል። ከእዛ በኋላ የሆነውን አላስታውስም።
* * *
ዓርብ ከሰዓት፣ ከዚህኛው ምድር አልነበረኩም። ምናልባትም፣ አራተኛው ወይንም አምስተኛው ሰማይ ላይ ነበርኩ። ይሄ እንግዲህ፣ የእኔ ግምት ነው። እዚህ ምድር ላይ እንዳልተገናኘን አውቃለሁ። ምናልባት፣ እኔ ግማሽ መንገድ ሄጄ፤ ውዴም ግማሽ መንገድ ወርዶ፣ ሊያበረታታኝ እና አይዞሽ ሊለኝ ይሆናል የተገኛኘነው። እኔ ምን አውቃለሁ? ለሁሉም፣... ከውዴ ጋር የመጨረሻ ስንብት አደረግን።
የነበርንበት ቦታ፣ ብዙም የሚያላቅስ አልነበረም። አብረን ለረጅም ሰዓት የተቀመጥን ይመስለኛል። ምንም ምናወራው ነገር አልነበረንም። አፍም አልነበረንም። ድምጽም አልነበረንም። በዝምታችን ውስጥ ግን፣ በቃላት የማይገለጽ፣ ጥልቅ አንድነትና የሚሞቅ ፍቅር ነበር። ፈገግታው ምድርን ያሞቃል። በመለያየት ጥልቀት ውስጥ ያለን አንድነት፣ ያየው ብቻ ያውቀዋል። የመለያየት ጥጉ ጋ ስትደርሺ ብቻ ነው፣ መለያየት የሚባለው ሀሳብ የውሸት እንደሆነ የምትረጂው። ያኔ የህይወትን አንድነት እና ሙሉነት ትረጂያለሽ። የእኔ፣ የእሱ፣ የእሷ፣ የእነርሱ የሚባል ነገር እንደሌለ ይገባሻል። እርግጥ ነው፣ ይሔ የሚገባው ለጥቂት እብዶች ብቻ ነው። ከዛማ ውዴን፤ ለስራ ጉዳይ እንደሚሸኝ ፍቅረኛ ሸኘሁት። በናፍቆት እና በስስት።
* * *
ቅዳሜ ጠዋት፣ ሆስፒታል አልጋ ላይ ነቃሁ። ለመስማትም ለማልቀስም እቅም አልነበረኝም። ከጥቂት ደቂቃ ንቃትና ህመም በኋላ፣ እንደገና ወደ ጥልቅ እንቅልፍ ገባሁ።
ለምንድን ነው መልካም ሰዎች የማይበረክቱት? ለምንስ በየጓዳችንና በየአደባባዩ፣ “ኧረ ይሄን ሰው ንቀልልኝ!” የሚባሉ ጨካኝ ሰዎች፣ እንደ ማቱሳላ ዘልዛላ እድሜ የሚሰጣቸው? ምክንያቱ አልገባኝም።
ማታ ላይ ወደ ለቅሶ ቤት ሄድኩኝ። የገባኝ ቢመስለኝም ብዙ ያልገባኝ ነገር ነበር። ብዙውን አላስታውስም። ማን ምን እንዳለ አላውቅም። ስወጣ ግን፣ አከራዬ ጠጋ ብላ አቀፈችኝና እያለቀሰች፣...
“አፈር ልብላ ልጄ፤ አንድ ፍሬ ልጅ!... ምን ሰይጣን ሹክ አለብኝ?” ብላ፣ አንዲት ብጣሽ ወረቀት ሰጠችኝ፤ ...አንጀት የሚበጣጥስ ነገር የያዘች።
* * *
ውዴ፤ ህይወት፣ ለብዙዎቻችን ቀላል ጓደኛ አይደለችም። አብረን ስንሆን ግን፣ የማልችለው ነገር አልነበረም። ያንቺም የኔም፣ ትልልቅ ፈተና፣ ተራ ነበር። ፍቅራችን ያሸንፈው ነበር። ፍቅራችን ስትወስጂብኝ ግን፣ ሁሉም ነገር ይከብዳል። ካንቺ በፊት፤ ብቻዬን ኖሬዋለሁ፤ አውቀዋለሁ፤ አልችለውም።
የእኔ የህይወት ፈተና፣ ካንቺ በጣም ቢብስ እንጂ፣ አያንስም። በሸክም ላይ ሸክም ለመጨመር፣ ዝርዝር ውስጥ አልገባም። ህይወቴ፣ ጣእምና ትርጉም ያላት፣ ካንቺ ጋር ስሆን ነበር። እኔ ልጠይቅሽ የተዘጋጀሁት አብረን እንድንኖር ነበር። አንቺ ደግሞ...
ከባድ ልዩነት ነው። ግን እረዳሻለሁ። ፍቅር ይረዳል። ህይወት በብዙ መልኩ ፈትናኝ እዚህ ደርሻለሁ። አሁን ግን ይብቃኝ። ደክሞኛል። ለመሄዴ፣ ራስሽን ምክንያት ለማድረግ አትሞክሪ። ከራሴ ውጪ ማንም ተጠያቂ አይደለም። ይልቅ፣ እያንዳንዷን ቀን ኑሪባት። ሳቂባት። ጀግና እንደሆንሽ አሳያት። መኖርን፣ እንደኔ አትፍሪ። ታሸንፊዋለሽ። ማንም ደስታሽን እንዲወስድ አትፍቀጂ።...



      (የኢትዮጵያ ኮሮና ቫይረስ ክለብ1 ስራ አስኪያጅ፣ ዶ/ር ሀይሉ ጌታቸው)

            የኮሮና ቫይረስ መጀመሪያ በቻይና ውሃ ታህሳስ 21 ቀን 2012 ለአለም ከተገለጸበት ጊዜ አንስቶ በብዙ ደረጃዎች አልፏል፡፡ ቻይና ስለ ቫይረሱ ሁኔታ ለአለም ሳይንቲስቶች በገለጸችበት ወቅት ጊዜ፣ የአብዛኞቻችን ግንዛቤ ግራ የመጋባትና በሽታው ምናልባትም እንደ ወፍ ጉንፋን ሊሆን ይችላል በሚል ግምት፣ በሽታውን አቅልሎ የማየት ዝንባሌ ነበረን፡፡ ቻይና የውሃን ከተማ ወይም ግዛት በዘጋችበት ወቅት የተጋነነ እርምጃ ነበር የመሰለን፡፡ በሽታው በኢጣሊያና በስፔን ደርሶ ብዙ ዜጐች ሲያልቁ፣ አለምን ክፉኛ አስደንግጧል፡፡ በኢጣሊያ ሰሜናዊ ክፍል ያውም የኮሮና ቤተ ክርስቲያን አካባቢ (ሎባርዲ) ያሳየ ሲሆን ያስከተለው እልቂት፤ የነበረውም የሐኪሞች ተስፋ መቁረጥ እጅግ አስደንጋጭ ነበረ፡፡ ኢጣሊያ ካደጉት አገሮች ተርታ የምትሰለፍ አገር ብትሆንም ቅሉ ለበሽታው መንበርከኳ አለምን አሸብሯል። በተመሳሳይ መልኩ፤ ከስፔን የሚወጡ  አስደንጋጭ ነበሩ፡፡
የኮሮና ቫይረስ ስርጭት በጣም አደጉ ከሚባሉት አገሮች አሜሪካንና እንግሊዝም ደርሶ  ብዙ ህዝብ ጨርሷል፡፡ እስከ አሁን ባለው መረጃ፤ ከአሜሪካ ስድስት መቶ ሺ፤ እንግሊዝ መቶ ሰላሳ ሺ ሞት ተመዝግቧል፡፡ በሽታው በብራዚልና በደቡብ አፍሪካ ባህሪውን ቀይሮ ተከስቷል፡፡ የብራዚሉ ወረርሽኝ የፕሬዚዳንት ጀር ባሳዩት የኮሮና ቫይረስን ተጽእኖ የማሳነስ አዝማሚያ  ዋጋ አስከፍሏል። ቫይረሱ  አራት መቶ አርባ ሺ ብራዚላውያንን ጨርሷል፡፡ አሁን በቅርቡ ክፉኛ ደግሞ በሽታው የተለየ ፈጣን የስርጭት ባህሪ፣ ሁለት መቶ ሰማኒያ ሺ ህንዳውያን የበሽታዉ ሰለባ ሆነዋል፡፡
የኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ ክለብ በሰራው ምርምር መሰረት፣ አሁን ቫይረሱ ያለበትን ሁኔታ  ከሶስት አቅጣጫዎች ((1) የኮሮና ቫይረስ ክትባት፣(2) የቫይረሱ በቤት ውስጥና ከቤት ውጪ ያለው የተለያየ ስርጭት እና (3) የኮሮና ቫይረስ በህንድ አገር ባልተጠበቀ ሁኔታ
እንዴት ሊሰራጭ እንደቻለና ኢትዮጵያ ከዚህ ምን መማር እንዳለባት) ቢታዩ ጠቃሚ ነው ብሎ ያምናል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ክትባት
የኮረና ቫይረስን ከመከላከያ መንገዶች ውስጥ ማህበራዊ ርቀትን መጠበቅ፣ የፊት ጭምብል ማድረግ፣ እጅን በሳሙና መታጠብ፣ ሳኒታይዘር መጠቀም ቤት ውስጥ መቀመጥ እና ሌሎችም በመንግስት የተጣሉ የእንቅስቃሴ ገደቦች ይጠቀሳሉ፡፡ ሌላው የመከላከያ መንገድ ክትባት ነው፡፡ ክትባትን በተመለከተ ለማዳበርና ለማሳደግ ጊዜ የፈጀ ቢሆንም፣ የአለም ጤና ድርጅት፣ ለአሜሪካ መንግስት፣ ለአውሮፓ ህብረት፣ ለራሺያ መንግስት እንዲሁም ለቻይና እና ህንድ እውቅና ሰጥቷቸው በርካታ የክትባት መድሃኒቶችን ለአገልግሎት እንዲውሉ ማድረግ ተችሏል፡፡ የኮሮና ቫይረስ ክትባት  ትኩረት ስለተሰጠው ክትባት ለመስራት በአማካይ ከሚፈለገው 18 ወራት ባነሰ ጊዜ ውስጥ ክትባቱ ተዘጋጅቶ ለህዝብ ቀርቧል፡፡ እንደ አሜሪካና አውሮፓ ህብረት ያሉት አገራት በብዛት ዜጎቻቸውን ክትባቱን እንዲያገኙ አድርገዋል። (ለምሳሌ፡- እስራኤል በተሳካ ሁኔታ ዜጎቿን ከትባለች) የክትባቱ ስርጭት በመላው አለም ሲታይ ፍትሐዊ ያልሆነ ወገንተኝነት ያመዘነበት እንደሆነ ተረጋግጧል፡፡ አፍሪካን ጨምሮ ባላደጉት አገሮች ግን የክትባቱ ስርጭት ብዙም ተስፋ ያለው አይመስልም። የኮቪድ -19 ክትባት ስርጭት በመላው አለም ፍትሐዊ ካልሆነ አሁን የሚታየው የኮሮና ቫይረስ ባህሪውን እየቀያየረ፣ የሰውን ልጅ እያጠቃ እንደሚቀጥል ግልጽ ነው፡፡ ስለሆነም የመከላከያ መንገዶቹ እና አብዛኛውን ህዝብ የመከተቡ አጀንዳ ካልተሳካ በስተቀር እንደ አውሮፓው የጭለማ ዘመን (500-1000 ዓ.ም) ውጤቱ የከፋ ሊሆን እንደሚችል መገመት አዳጋች አይደለም፡፡  በዚህ ጉዳይ ላይ የሠው ልጅ በህብረት ፍትሐዊ በሆነ መልኩ የክትባቱ ስርጭት እንዲዳረስ መሰለፍና መታገል አለበት፡፡
ኢትዮጵያ እንደ ሀገር ዜጎቿን ለመከተብ የአቅሟን እየጣረች መሆኑ ይታወቃል፡፡ ቢሆንም ጥረቷ ዜጎች ላይ እየደረሰ ካለው ጉዳት አንጻር በቂ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያ ከወዳጅ አገሮች፣ ከለጋሽ መንግስታት፣ ከአለም ጤና ድርጅት እንዲሁም ከዜጎቿ አስፈላጊውን ትብብር በመፍጠርና በማቀናጀት የኮሮና ቫይረስ ክትባት ለህዝቧ የማቅረብ አቅም ልታዳብር ይገባታል፡፡
የኮሮና ቫይረስ በቤት ውስጥና ከቤት ውጭ ያለው የተለያየ ስርጭት
የኮሮና ቫይረስ ስርጭት በአመዛኙ ከህዝብ አላስፈላጊ መሰባሰብ ጋር መያያዙ ይታወቃል። የህዝብ መሰባሰብ ግዴታ የሆነባቸው የስራ መስኮች ለምሳሌ እንደ ት/ቤት፣ የህክምና ተቋማት፣ የሀይማኖት ድርጅቶች፣ የማደሪያ ስፍራዎች ወዘተ… አሉ፡፡ ይህን በተመለከተ የአለም ጤና ድርጅትና የአሜሪካው ሲዲሲ ያወጡት መመሪያ አለ፡፡ ይህንን መመሪያ በትክክል ለመተግበር የኢኮኖሚ አቅምና የማህበረሰብ እድገት ወሳኝ ነው፡፡  እነብራዚል፣ ደቡብ አፍሪካና ህንድ መመሪያውን ችላ በማለታቸው ነው ለከፋ ችግር የተጋለጡ ኢትዮጵያም የጊዜ ጉዳይ ካልሆነ በቀር ለከፋ ችግር መጋለጧ አይቀርም።
የኮሮና ቫይረስ ክትባት በአለም ደረጃ እየተሰራጨ ቢሆንም፤ አሳሳቢው ነገር ክትባት የወሰደው ሰው በሽታውን የመከላከል አቅም በቤት ውስጥ እና ከቤት ውጪ ባለው ስርጭት በአለም ሳይንቲስቶች መግባባት አልተደረሰበትም፡፡ በተወሰነ ቦታ ላይ ምሳሌ መኖሪያ ቤት፣ የት/ቤት ክፍሎች፣ የህዝብ መጓጓዣ ላይ ስርጭቱ የከፋ ሊሆን እንደሚችልና፤ በተቃራኒው ከቤት ውጪ (ንጹህ አየር ባለበት ቦታ ላይ) ያለው ስርጭት ደካማ መሆኑን ብዙ ሊቃውንቶች መስክረዋል፡፡ የተከተቡት ሰዎች በቤት ውስጥና ከቤት ውጪ በበሽታው የመያዝም ይሁን በሽታውን የመከላከል ሁኔታ በበሽታው ጠቢባን መስማማት ላይ ስላልተደረሰ ሀገራት ፖሊሲ ለማውጣት ተቸግረዋል፡፡
በሀገራችንም ይህንን አሳሳቢ ሁኔታ በመረዳት በት/ቤቶችና በመንግስት መስሪያ ቤቶች የሚታየው ጥሩ አዝማሚያ፤ በመኖሪያ ቤቶች፣ በመጠጥ ቤቶች፣ በመዝናኛ ስፍራዎች ተግባራዊ እንዲሆን መንግስት የተጠና ፖሊሲ አውጥቶ ለህዝብ ማስታወቅ አለበት፡፡ በዚህም ላይ ነገሩ የሚመለከታቸው የግል ድርጅቶች (እንደ ኮሮና ቫይረስ ክለብ አይነቶች) የምክር ሀሳብ በመስጠት የድርሻቸውን ሊወጡ ይገባል።
የኮሮና ቫይረስ በህንድ አገር ባልተጠበቀ ሁኔታ እንዴት ሊሰራጭ እንደቻለ እና ኢትዮጵያ ከዛ ምን መማር እንዳለባት
ህንድ ከሌሎች ሀገሮች በተሻለ ሁኔታ ኮሮና ቫይረስን መከላከልና መቆጣጠር እንደምትችል ስትገልፅ ቆይታለች። ዜጎቿም በእኛ አገር በሽታው አይሰራጭም ብለው ነበር፡፡ ከሁሉም የሚያስገርመው ደግሞ ኮሮና ቫይረስን ለመከላከል የሚያስፈልጉ ግብአቶችን እያመረተች ለአውሮፓ አገሮች ጭምር የምትልክ አገር መሆኗ እውነት ሆኖም በቸልተኝነትና በጥንቃቄ ጉድለት ከአሜሪካና ብራዚል በባሰ ሁኔታ በሽታው በህዝብ መካከል ተሰራጭቶ የከፋ እልቂት አስከትሏል። ህንድ ውስጥ የተከሰተው ስርጭት የአለም ጤና ድርጅት በገለጸው መሰረት፣ የኮሮና ቫይረስ ባህሪውን የቀየረ በጣም አደገኛ፤ ከአሁን በፊት ከታዩት አራት (የቻይና፣ የእንግሊዝ፣ የደቡብ አፍሪካና የብራዚል) የኮሮና ቫይረስ ባህሪያት በተለየ ሁኔታ በአንድ ጊዜ ስርጭት ሶስት ባህሪያትን ያሳየ እንደሆነ ተረጋግጧል። ይህ ሁኔታ ለህንድ መንግስትና ህዝብ ብቻ ሳይሆን የአለም ህዝብ እንቅስቃሴን፣ የአለም አቀፍ የኢኮኖሚ ልውውጥን አደጋ ውስጥ የከተተ፤ በአገራት መካከል አለመተማመንን የፈጠረ ክስተት ሆኗል፡፡  ህንድ ከገባችበት ማጥ እንድትወጣም የዓለም አገራት ትብብርና ድጋፋቸውን አድርገዋል። ህንዶች ይህንን የኮሮና ቫይረስ ቀውስ ተምረውበት ሌላ ባህሪይ ያለው የኮሮና ቫይረስ እንዳይፈጠር ሳይንቲስቶቿ በትብብር መትጋት ይገባቸዋል።
ሁላችንም “ጤና ለሰው ልጅ ሁሉ” ብለን መቆም አለብን፡፡ በአለም ላይ በተለይ በአሜሪካ፣ ብራዚልና ህንድ የተከሰተው አስከፊ፣ አስደንጋጭና፣ ከአቅም በላይ የሆነ ወረርሽኝ ለኢትዮጵያ ጥሩ የማንቂያ ደውል ሊሆናት ይገባል፡፡ ኢትዮጵያ ከዚህ ትምህርት ወስዳ ህዝብን ቅድሚያ ማስጠንቀቂያ የመስጠት አቅም ማጎልበት አለባት፡፡ የህክምና ባለሙያ በብዛት በወረርሽኝ ህክምና ላይ ማሰልጠን ይኖርባታል። የሀይማኖት ተቋማትም በወረርሽኝ ላይ ግንዛቤ የማስጨበጥ ሃላፊነት አለባቸው፡፡ የግል ድርጅቶችም ለምሳሌ እንደ ኢትዮጵያ ኮሮና ቫይረስ ክለብ ያሉት ህብረተሰቡን የማነቃቃትና የማደራጀት ከፍተኛ ድርሻ ሊወስዱ ይገባል። ትምህርት ሚኒስቴር በሚያካሂዳቸው ስልጠናዎች ከመዋዕለ ህጻናት ጀምሮ በተላላፊ በሽታ ላይ በሚሰጠው ትምህርት እንደ ኮሮና ቫይረስ ባሉ አስከፊ በሽታዎች ላይ ትኩረት ሰጥቶ ማስተማርና የት/ቤት ክለቦችን አቋቁሞ ተከታታይ ስልጠና መስጠት አለበት፡፡
በመጨረሻም እኛ ኢትዮጵያውያን ከህንዶች አስከፊና አሳዛኝ የኮቪድ-19 ቀውስ  ተምረን ግዴለሽነትን በማስወገድ ለህይወታችን ዋጋ መስጠት ይገባናል።
***
(የኢትዮጵያ ኮሮና ቫይረስ ክለብ (Ethiopian Corona Virus Club(ECVC)) ወረርሸኝ ከመከሰቱ በፊት፣ በተከሰተበት ወቅትና ከተከሰተም በኋላ ለህዝብ መረጃ ለመስጠት የተቋቋመ የበጎ አድራጎት ድርጅት ነዉ፡፡ Phone: 09 88 23 96 61/ 09 11 44 90 18; email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. )


ፌስቡክ፣ ትዊተር፣ ኢንስታግራምና ዩቲዩብን ጨምሮ በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ አውታሮች ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተከታይ ያፈሩና ተጽዕኖ ፈጣሪ የሆኑ የአለማችን ዝነኞችን ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገው ቪዡዋል ካፒታል ድረገጽ፤ ፖርቹጋላዊውን የእግር ኳስ ተጫዋች ክርስቲያኖ ሮናልዶ በአንደኛ ደረጃ ላይ አስቀምጦታል፡፡
ሮናልዶ ፌስቡክንና ትዊተርን ጨምሮ እስከ ሚያዝያ ወር መጨረሻ በድምሩ 517 ሚሊዮን ተከታዮችን ማፍራቱን የጠቆመው ድረገጹ፣ አብዛኞቹን ተከታዮቹን ያፈራው ከኢንስታግራም ገጹ መሆኑን አስታውቋል፡፡
ታዋቂዎቹ የአለማችን ኮከብ ድምጻውያን ጀስቲን ቢበር በ455 ሚሊዮን፣ አሪያና ግራንዴ በ429 ሚሊዮን፣ ሴሊና ጎሜዝ በ425 ሚሊዮን እና ቴለር ስዊፍት በ31 ሚሊዮን ተከታዮች ከሁለተኛ እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
ዋይኔ ጆንሰን በ342 ሚሊዮን፣ ኬቲ ፔሪ በ338 ሚሊዮን፣ ካይሌ ጄነር በ333 ሚሊዮን፣ ሪሃና በ332 ሚሊዮን እና ኪም ካርዲሺያን በ319 ሚሊዮን የማህበራዊ ሚዲያ ተከታዮች ከስድስተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም መረጃው ይጠቁማል፡፡
ድረገጹ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተከታይ ያፈሩ ወይም ተጽዕኖ ፈጣሪ ብሎ ከዘረዘራቸው 50 የአለማችን ዝነኞችና ታዋቂ ሰዎች መካከል በኪነጥበቡ ዘርፍ የተሰማሩ ሲሆኑ፣ ከእነዚህ መካከልም 67 በመቶ የሚሆኑት ብዙ ተከታይ ያፈሩት በኢንስታግራም ገጻቸው መሆኑ ተነግሯል፡፡
ከኪነጥበቡ ውጭ በማህበራዊ ሚዲያው ተጽዕኖ ፈጣሪ ከተባሉ ሰዎች መካከልም የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማና የህንዱ ጠቅላይ ሚኒስትር ናሬንራ ሞዲ የሚገኙበት ሲሆን ሞዲ በድምሩ 175 ሚሊዮን ያህል ተከታዮችን ማፍራታቸውን ድረገጹ ጠቁሟል፡፡


      በውጭ አገራት የሚኖሩ የተለያዩ አገራት ዜጎች ወደ አገር ቤት የሚልኩት ገንዘብ (ሬሚታንስ) ከኮሮና ወረርሽኝ ቀውስ ጋር በተያያዘ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 በአለማቀፍ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል ተብሎ የተጠበቀውን ያህል ቅናሽ አለማሳየቱንና በአመቱ ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው የአለማችን አገራት በድምሩ 540 ዶላር ያህል መላኩን የአለም ባንክ ከሰሞኑ ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
በአመቱ ከተለያዩ የአለማችን አገራት ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው አገራት የተላከው ገንዘብ በ2019 የፈረንጆች አመት  ከተላከው የቀነሰው በ1.6 በመቶ ያህል ብቻ ነው ያለው ሪፖርቱ፣ አገራቱ በአመቱ ከሬሚታንስ ያገኙት ገንዘብ ከውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንትና ከልማት ድጋፍ ከውጭ አገራት ካገኙት አጠቃላይ ገንዘብ በላይ እንደሆነም ገልጧል፡፡
የሬሚታንስ ገንዘብ በላቲን አሜሪካና ካረቢያን የ6.5 በመቶ፣ በደቡብ እስያና በመካከለኛው ምስራቅና ሰሜን አፍሪካ በ2.3 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን የጠቆመው ዘገባው፣ በአንጻሩ ደግሞ በምስራቅ እስያና ፓሲፊክ በ7.9 በመቶ፣ በአውሮፓና መካከለኛው እስያ በ9.7 በመቶ፣ ከሰሃራ በታች ባሉ የአፍሪካ አገራት ደግሞ በ12.5 በመቶ ቅናሽ ማሳየቱንም አመልክቷል፡፡
በዘንድሮው የፈረንጆች አመት 2021 ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው አገራት የሚላከው ገንዘብ በ2.6 በመቶ በመጨመር ወደ 553 ቢሊዮን ዶላር ከፍ ይላል ተብሎ እንደሚጠበቅም የአለም ባንክ ሪፖርት ትንበያውን አስቀምጧል፡፡

አልኮልን በመጠኑ መጎንጨትም ሆነ አብዝቶ መጠጣት በአእምሮ ጤንነት ላይ ጉዳት ማስከተሉ እንደማይቀር በጥናት ማረጋገጣቸውን የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች ከሰሞኑ ባወጡት መግለጫ አስታውቀዋል፡፡
አልኮል በመጠኑ አልፎ አልፎ መጎንጨት ጉዳት አያስከትልም የሚለውን የብዙዎች አመለካከት አፈር ድሜ ያስገባው የዩኒቨርሲቲው ተመራማሪዎች የጥናት ውጤት እንደሚለው፣ አልኮል በመጠኑ መጎንጨትም ቢሆን በማዕከላዊ የነርቭ ስርዓት ላይ የጤና እክልን እንደሚያስከትል ማረጋገጡን ዴይሊ ሜይል ዘግቧል፡፡
ከዚህ በፊት በተደረገ አንድ ጥናት፣ በቀን አንድ ብርጭቆ ቀይ ወይን መጎንጨት የመርሳት በሽታንና ሁለተኛውን አይነት የስኳር በሽታ ጨምሮ የተወሰኑ በሽታዎችን ለመከላከል እንደሚረዳ መገለጹን ያስታወሰው ዘገባው፣ ይሄኛው ጥናት ግን በመጠኑ መጎንጨትም አደጋ አለው ሲል ማስጠንቀቁን ገልጧል፡፡ #አልኮል ከዚህ መለስ አይጎዳም ከዚህ ባለፍ ይጎዳል የሚባል ነገር የለም፤ አልኮል ያው አልኮል ነውና ጤናን ይጎዳል; ሲሉ ከ25 ሺህ በላይ ሰዎች የተሳተፉበትን ጥናት የመሩት የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲዋ ዶክተር አንያ ቶፒዋላ መናገራቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

   የቻይናው የኢንዱስትሪና የንግድ ባንክ በ1ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል

             ታዋቂው ፎርብስ መጽሄት የ2021 የፈረንጆች አመት የአለማችን ግዙፍ ኩባንያዎችን ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ በተቀመጡት አራት መስፈርቶች ድምር ውጤት በአንደኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠው የአመቱ የአለማችን ግዙፍ ኩባንያ የቻይናው የኢንዱስትሪና የንግድ ባንክ አይሲቢሲ ሆኗል፡፡
ኩባንያው በአመቱ 190.5 ቢ ዶላር ሽያጭ፣ 45.8 ቢሊዮን ዶላር ትርፍ፣ 4.9 ትሪሊዮን ዶላር አጠቃላይ ሃብት እና 249.5 ቢሊዮን ዶላር የገበያ ዋጋ በማስመዝገብ በድምር ውጤት በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጡን ነው ፎርብስ ያስታወቀው፡፡
የአሜሪካዎቹ ኩባንያዎች ጄፒሞርጋን ቼዝ እና ቤክሻየር ሃታዌይ ሁለተኛና ሶስተኛ ደረጃን የያዙ የአመቱ የአለማችን ግዙፍ ኩባንያዎች ሲሆኑ፣ የቻይና ኮንስትራክሽን ባንክ አራተኛ፣ የሳዑዲው የነዳጅ ኩባንያ አራምኮ ደግሞ አምስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል፡፡
የአሜሪካው የቴክኖሎጂ ኩባንያ አፕል፣ ባንክ ኦፍ አሜሪካ፣ የቻይናው ፒንግ አን ኢንሹራንስ ኩባንያ፣ የቻይና የግብርና ባንክና የአሜሪካው አማዞን እንደ ቅደም ተከተላቸው ከስድስተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውን ፎርብስ አስታውቋል፡፡
በአለማችን የሚገኙ ኩባንያዎችን አጠቃላይ ሃብት፣ የገበያ ዋጋ፣ ሽያጭና ትርፍ በመገምገም በየአመቱ ደረጃ የሚሰጠው ፎርብስ መጽሄት ለ19ኛ ጊዜ ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ 2000 ኩባንያዎችን ያካተተ ሲሆን፣ ኩባንያዎቹ በድምሩ በአመቱ 39.8 ትሪሊዮን ገቢ አግኝተዋል፡፡
ኩባንያዎቹ በአመቱ ያስመዘገቡት ትርፍ ካለፈው አመት በ24 በመቶ በመቀነስ 2.5 ትሪሊዮን መድረሱን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የገበያ ዋጋቸው 79.8 ትሪሊዮን ዶላር፣ አጠቃላይ ሃብታቸው ደግሞ 223 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን ሪፖርቱ ያሳያል፡፡
በዘንድሮው የፎርብስ መጽሄት የአለማችን ግዙፍ ኩባንያዎች ዝርዝር ውስጥ በየዘርፉ በቀዳሚነት ከተቀመጡት መካከልም፣ በአየር መንገድ ዘርፍ ዴልታ ኤርላይንስ፣ በቴክኖሎጂ ዘርፍ አፕል፣ በሪልስቴት ዘርፍ ብሩክፊልድ አሴት ማኔጅመንት፣ በባንክ ዘርፍ  ቻይናው የኢንዱስትሪና የንግድ ባንክ፣ በመድህኒትና ፋርማሲ ዘርፍ የአሜሪካው ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን፣ በትራንስፖርት ዘርፍ ፌዴክስ እንዲሁም በኢንሹራንስ ዘርፍ የቻይናው ፒንግ አን ይገኙበታል፡፡


 ማላዊ 20 ሺህ ያህል የኮሮና ክትባቶችን በይፋ አቃጥላለች

          አውስትራሊያውያንና አሜሪካውያን ሳይንቲስቶችን ያካተተ አንድ የተመራማሪዎች ቡድን፣ በኮሮና ቫይረስ በተጠቁ አይጦች ላይ ተሞክሮ 99.9 በመቶ ውጤታማ መሆኑ የተረጋገጠና ገና በምርምር ደረጃ ላይ ቢሆንም ሰዎችን በመፈወስ ረገድም ከፍተኛ ተስፋ የተጣለበት ፍቱን የጸረ-ኮሮና ቫይረስ መድሃኒት ማግኘታቸውን ከሰሞኑ እንዳስታወቁ ዥንዋ ዘግቧል፡፡
የአውስትራሊያው ግሪፍዝ ዩኒቨርሲቲና ካሊፎርኒያ ከሚገኘው ሲቲ ኦፍ ሆፕ የካንሰር ምርምር ማዕከል የተውጣጡ ሳይንቲስቶች ከሰሞኑ ይፋ ያደረጉትን የምርምር ውጤት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ ሳይንቲስቶቹ አግኝተነዋል ያሉት ጸረ-ቫይረስ መድሃኒት በኮሮና ቫይረስ በተጠቁ አይጦች ላይ ተሞክሮ ቫይረሱን እንዳይባዛ በማድረግና በመግደል ረገድ ውጤታማነቱ 99.9 በመቶ ፍቱን መሆኑ ተረጋግጧል፡፡
ሲአርኤንኤ በተባለ ሳይንሳዊ መንገድ የሚሰራው መድሃኒቱ በተጠቂዎች አካል ውስጥ የሚገኘውን የኮሮና ቫይረስ ክምችት በ99.9 በመቶ ያህል እንደሚቀንስና፣ ተጠቂዎች መድሃኒቱ ከተሰጣቸው በኋላ በሳንባቸው ውስጥ ምንም የኮሮና ቫይረስ  እንደማይገኝ የምርምር ቡድኑ መሪ ፕሮፌሰር ኒጌል ማክሚላን ጆርናል ኦፍ ሞሎኪዩላር ቴራፒ በተባለው መጽሄት ባሳተሙት የምርምር ውጤት ጽሁፍ ማስታወቃቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ከዚህ ቀደም ታሚፍሉ፣ ዛናሚቪርና ሬምዲስቪርን የመሳሰሉ ጸረ-ቫይረሶች ለኮቪድ ታማሚዎች ሲሰጡ ቢቆዩም፣ በቫይረሱ የመያዝ ምልክቶችን የሚያፋጥኑና ታማሚው ቀደም ብሎ እንዲያገግም የሚያግዙ እንጂ እንደዚህኛው የምርምር ውጤት ቫይረሱን በከፍተኛ ሁኔታ የሚቀንሱና ፈዋሽ እንዳልሆኑም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ዜና ደግሞ፣ ማላዊ የአገልግሎት መስጫ ጊዜያቸው አልፏል ያለቻቸውን ወደ 20 ሺህ የሚጠጉ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን ባለፈው ረቡዕ ማለዳ በመዲናዋ በሚገኘው ካሙዙ ሴንትራል ሆስፒታል ማቃጠሏን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ መንግስት ከውጭ አገር ዘግይተው በመግባታቸው ሳቢያ የመጠቀሚያ ጊዜያቸው አልፏል ያላቸውን 19 ሺህ 610 የአስትራዜኒካ የኮሮና ክትባቶች በማቃጠል ማስወገዱን የጠቆመው ዘገባው፣ ይህም ህዝቡ በክትባቶቹ ላይ ያለው እምነት እንዲያድግ ያደርጋል ብሎ እንደሚያምኑ የአገሪቱ የጤና ሚኒስትር ቃል አቀባይ መናገራቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
ማላዊ በአፍሪካ ጊዜያቸው ያለፈባቸውን የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች በይፋ በማቃጠል ያስወገደች የመጀመሪያዋ አገር መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ አገሪቱ ከአፍሪካ ህብረት ካገኘቻቸው 102,000 የአስትራዜኒካ ክትባቶች መካከል 80 በመቶ ያህሉን ለዜጎቿ መስጠቷንም አስረድቷል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽን ጋር በተያያዘ እንዲራዘም የተደረገውና በመጪው ሃምሌ ወር መጨረሻ ኮሮናን ለመከላከል በሚያስችል ጥብቅ ቁጥጥር እንዲካሄድ የ2020 የቶክዮ ኦሎምፒክ በድጋሚ እንዲሰረዝ የአገሪቱ ዶክተሮች ለመንግስት ጥሪ ማቅረባቸውን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ 6 ሺህ ያህል የህክምና ዶክተሮችንና የጤና ባለሙያዎችን በአባልነት የያዘው የቶክዮ ሀኪሞች ማህበር፣ ባለፈው ማክሰኞ ለአገሪቱ መንግስት አሰባስበው ባስገቡት ፊርማ #ኮሮና አሁንም ስጋት ነው፤ ወረርሽኙ ዳግም ቢያገረሽ በቂ ህክምና ልንሰጥ የምንችለበት ሁኔታ ላይ አይደለም የምንገኘው ስለሆነም የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ኦሎምፒኩ በድጋሚ እንዲራዘም በአለማቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ላይ ጫና ሊያደርጉ ይገባል; ሲሉ መጠየቃቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
ማህበሩ ከአባላቱ በተጨማሪ ሌሎችም ሃሳቡን እንዲደግፉት በድረገጽ በጀመረው የፊርማ ማሰባሰብ ዘመቻ ላይም፣ በመቶ ሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ፊርማቸውን በማስፈር ኦሎምፒክ እንዲራዘም መጠየቃቸውን ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

   በሰዓሊ መምህርና የፎቶግራፍ ባለሙያ ወንዶሰን በየነ የተነሱ በርካታ ፎቶዎች ከአማርኛ ግጥም ጋር የሚቀርቡበት “Ethiopia Through my Eyes” የተሰኘ የፎቶ ግራፍ ኤግዚቢሽን የፊታችን አርብ ግንቦት 20 ቀን 2013 ዓ.ም ከቀኑ 9፡00 ጀምሮ ካዛንቺስ በሚገኘው ራዲሰን ብሉ ሆቴል ይከፈታል።
“ፎቶግራፎቼ ለኔ የጥበብ ተጋሪዎቼ ናቸው፣ በጥልቅ እይታ ያነሳኋቸው ፎቶዎች ስሜቴንና ዕይታዬን ይገልጡልኛል” የሚለው ሰዓሊ መምህርና ፎቶግራፈር ወንዶሰን በየነ፣ በዚህ ስሜት ያነሳቸው መልከአምድርን፣ የሰው መልክን፣ የኑሮ ዘይቤንና ባህልን የሚያሳዩ ፎቶዎች በኤግዚቢሽኑ ለዕይታ እንደሚቀርቡ ታውቋል። በመክፈቻ ስነ-ስርዓቱ ላይ ሰዓሊያን የፎቶግራፍ ባለሙያዎችና የጥበብ አፍቃሪያን እንደሚታደሙ የተገለጸ ሲሆን በኤግዚቢሽኑ የአማርኛ ግጥሞች እንደሚካተቱና ኤግዚቢሽኑ እስከ ረቡዕ ግንቦት 25 ቀን ለእይታ ክፍት ሆኖ እንደሚቆይ ታውቋል።

          ከመደናገር መነጋገር በሚል ርዕስ ለንባብ የበቃች የዶ/ር ሳሙኤል ወልዴ ምጥን መፅሀፍ ውስጥ ለዛሬ ርዕስ አንቀፃችን የምትሆን ቁምነገረኛ አስተማሪ ፅሁፍ አግኝተን እንደሚከተለው አቀረብናት፡፡

    ተጠያቂነትን የሚፈራ መሪ….

ተጠያቂነት የሚፈራ መሪ፣የቤት ስራውን ሳይሰራ እንደሚቀመጥ ሰነፍ ተማሪ ነው። ከተጠያቂነት የሚሸሹ መሪዎች፤ ለዜጎቻቸው የስራ ሪፖርት ማሰማትም ሆነ ለውይይት መጋበዝ አይፈልጉም፡፡ጋዜጣዊ መግለጫን እንደ ጦር ይፈሩታል፡፡ ምክንያቱም ይነሳሉ ብለው ለሚጠረጥሯቸው ጥያቄዎች አጥጋቢ ምላሽ አይኖራቸውም፡፡ ይህን ካደረጉም እነሱም በጥሩ ቀለም የሚስላቸውን ድርጊት እየቀነጫጨቡ፣ትንሹን እያባዙ በማቅረብ ሳይጠየቁ በራቸውን በፍጥነት ይዘጋሉ፡፡
ከተጠያቂነት የሚሸሹ መሪዎች በትናንትና ጥፋታቸው እየጸኑ የሚሄዱ እንጂ፣ከጥፋታቸው ተምረው የሚመለሱ አይደሉም፡፡ ከተጠያቂነት የሚሸሹ መሪዎች ሊጠይቃቸው የሚችለውን ግለሰብ ፊት የሚነሱ ብቻ ሳይሆኑ፣ የዛ ግለስብ ስምም ዝክርም እንዲወሳ የማይፈቅዱ ናቸው። ከተጠያቂነታቸው የሚሸሹ መሪዎች ተቃራኒ ወይም ተቃዋሚ ሀሳብን የሚያዳፍኑ ናቸው። የተዳፈነ እሳት ደግሞ ጊዜ ጠብቆ ምን ሊሆን እንደሚችል የሰው ልጅ የረጅም ጊዜ ታሪክ ደጋግሞ አስምሮበታል፡፡
ይህም ሲባል አሉታዊ ምላሽ ሁሉ ገንቢ ነው ማለት አይቻልም፡፡ አንዳንድ ግለሰቦችም ሆኑ የማህበረሰብ አባላት፣የሚደረገው መልካም ነገር የማይታያቸው፣ ሁልጊዜ ለስሞታና ለሀሜታ የሚፈጥኑ መሆናቸው አይቀርም፡፡ እነዚህ ግለሰቦች ወይም የማህበረሰቡ አባሎች የራሳቸው የተደበቀ የጨለማ ምክር ያላቸው፣ እነሱ ካልመሩና አንቱ ካልተባሉ በስተቀር የመኖር ትርጉም የሚጠፋባቸው፣ስነ- ልቦና ቀውስ የተጠናወታቸው ህመምተኞች ናቸው፡፡
ሌላውን ግለሰብ ወይንም የማህበረሰብ ክፍል ድካምና ጥረት ውድቅ ባደረጉ ቁጥር፣እነሱ ታላቅነትን የተላበሱ ስለሚመስላቸው አንደበታቸውን ለሰባሪ ቃል፣አይናቸውን ደግሞ ጥፋትን ብቻ ለመመልከት የተከፈቱ ናቸው፡፡ ሲናገሩ ገንቢ ሂስ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ሌላውን ዜጋ ወይንም በጊዜው በመሪነት ወንበር የተቀመጠውን ሰው፣ በአደባባይ የውስጥ ልብሱን ገልበውና አውልቀው በማዋረድ ራሳቸውን ለማስከበር የሚያሴሩ ሸረኞች ናቸው፡፡
እነዚህ ቅን የሆነን ጅማሬ ውሃ በማጠጣትና በመንከባከብ ወደ ፍሬ እንዲደርስ ከማገዝ ይልቅ ትንሿን እንቡጥ፣ ከስር በመንቀል ወዲያው እንድትወድም የሚችሉትን ሁሉ ከመጋረጃ ጀርባ ይሁን በአደባባይ የሚፈፅሙ፣ የህዝብ ሰላም፣ምቀኞች ናቸው፡፡ ሌላው ወገናቸው ሰርቶ ሲመሰገን ማየትና መስማት እንደ ኮምጣጤ የሚመራቸው ግለኞች፣ የስኬት ደንቃራዎች ናቸው።
የአሉታ ድምፃቸው  ለግንበታ ሳይሆን ፣ ለማውደም ያነጣጠረ ስለሆነ፣ ሰሚውን የሚያንጽ ምንም የእወቀትና የጥበብ ቃል የለውም፡፡ ከራሳቸው ጋር ሰላም የሌላቸው፣የራሳቸውን የግል ኑሮ በውጤታማነት የመምራት አቅም ያጡ፣ቤታቸው፣ትዳራቸው፣የተፋታባቸው፣ በእኩይ ስነ ምግባራቸው ቤተሰብ ወዳጅ ያራቃቸው ስለሆኑ፣ለሀገር አመራር የበቃ ሰናይ ስነ ምግባር አላቸው ብሎ ማሰብ፣ በመሪነት ወንበር ድንገት ተቀምጠው ለሚያወርዱት ውርጅብኝ ተስማምቶ መፈረም ነው፡፡
ቤቱን በቅጡ ያላስተዳደረ ሰው፣ የህዝብ አለቃ ሲሆን፣ተለውጦ የመልካም አስተዳደር ሰብዕና ይጎናጸፋል ተስፋ ማድረግ፣ቢያንስ የዋህነት ነው፡፡ ለዚህ ነው አንድ ሰው “እኔ” ብሎ እራሱን ሳያስተዋውቅ፣ ይህ ሰው ከቤተሰቡ፣ከወዳጆቹ፣ ከስራ ባልደረቦቹ ጋር የነበረው ግንኙነት ምን ይመስል ነበር? ብሎ መጠየቅ የሚያስፈልገው፡፡ ምክንያቱም ሰዎች አንዱ ጋር የሚሆኑት፣ሌላው ጋር የሆኑትንት፣ ስለሆነ ነው፡፡
ቆም ብለው እራሳቸውን የማያዩ፣ የሚሰነዘርላቸውን ገንቢ ሀሳብ ተቀብለው የማያስተካሉ፣ ህክምናም የሚያስፈልጋቸው ከሆነ ታክመው ችግራቸውን  ያልቀረፉ ሰዎች፣ያለምን ስነ ልቦናዊ እገዛ ነገ ጠዋት ሲነሱ   ሌላ ሰዎች ሆነው ይለወጣሉ ብሉ መጠበቅ ሞኝነት ነው፡፡ በመለኮታዊ ታምር ይሁን ራስን በግል  ሆነ በጋራ በማረቅ ያልተቃና ጠማማነት፣ ነገ ቀና ሆኖ ቀን ይለውጠዋል፤ ማለት የሚያከስር ተስፋ ነው፡፡
ስለዚህ እነዚህ በሌላ ወገን ስኬት የሚቃጠሉ፣ሌላውን በመክሰስ ራሳቸውን ነፃ የሚያደርጉ የሚመስላቸው ሰዎች፣አሉታዊ ሂስ መስጠታቸውን መቼም ስለማያቆሙ፣ማን መሆናቸውን አጥርቶ ማወቅ፣ሁልጊዜ ከሚወረውሩት ፍላፃ እራስንና የተያዘን መልካም ሀሳብ ለመጋረድ ይጠቅማል፡፡ ስለ እንደነዚህ ዓይነት እኩይ ሰብዕናዎች ሊታወቅ የሚገባው ጉዳይ፣ የሰላም ሰዎች አለመሆናቸውን ነው፡፡ ሆን ብለው በቤተሰብ፣ በማህበረሰብና፣ በብሔረሰብና መካከል ጠብና ግጭት የሚጭሩ የሰላም ጠሮች ናቸው፡፡
ህዝብ ውጥረት ውስጥ ሲወድቅ፣የእነሱን እኩይ ስነ ምግባር ልብ ስለማይል፣ሁልጊዜ አለመረጋጋትን በመዝራት፣ራሳቸውን በዚያ ግርግር የሚደብቁ፣ በዜጋ ግራ መጋባት የሚስቁ የሚሳለቁ ከንቱ ሰዎች ናቸው፡፡ ራሳቸው የጫሩትን ጠብ፣ዞር ብለው ደግሞ ካልዳኘን ብለው የሚቀርቡ ጉበኛ ፈራጆች፣ሌባ ፖሊሶችም ናቸው፡፡ በወገን ግጭት ምክንያት በከንቱ የሚጠፋ የሰው ሕይወት፣ ጊዜ፣ የሀገር ሀብትና፣ንብረት የማይገዳቸው፤ ነገር ግን በግጭቱ ምክንያት የሚከፈትላቸውን መልካም አጋጣሚ ለዘረፋቸው የሚጠቀሙ ምንኞች ናቸው፡፡
እነዚህ ግለሰቦች ወይንም መሪዎች የሰላም መፍትሔ የላቸውም ኖሯቸውም አያውቅም የግጭቱ ዘመን እንዲራዘም እሳቱ ላይ ጋዝ የሚያርከፈክፉ አደጋ ጣዮችም ናቸው፡፡ የሰላም ምክርን ማሳጣት ብቻ ሳይሆን፣ ምንም ዓይነት የሰላም ማመቻመች አይመቻቸውም፡፡ ለእርቅ የሚደረገውን ሀሳብ ሁሉ ውድቅ የሚያደርጉ ከመሆናቸው የተነሳ፣ ባላዋቂ ሰዎች ውስጥ እየተደበቁ የራሳቸውን እኩይ ሃሳብ በማራመድ የሳር ውስጥ እባብ በመሆን ይታወቃሉ፡፡ ለሰላም ሲባል ሊከፈል የሚገባውን ዋጋ መክፈል የማይፈልጉ የውጥረትና ግጭት  ዘመን እንዲረዝም የሚሹ፣ የረባ ባህላዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ መረጃ የሌለውን  አላዋቂ ዜጋ እየደለሉ፣ በጀርባ የሚፈናጠጡ ተጣባቂና ተለጣፊ ህዋሳት ናቸው፡፡
እነዚህ ግለሰቦች እያወቁ ከሚረጩት መርዝ ህዝብም ሆነ መንግስት ሊጠነቀቅ ይገባል። ሂስ ሰጪ ሁሉ ገንቢ እንዳልሆነ መገንዘብ ከመፈራረስ ያተርፋል፡፡ መልካም መሪዎች ግን ለበጎ ምክር  ብድግ ብለው የሚሰለፉ፣ በእሺ ባዮች ሳይሆኑ፣ ከቀና ልብና ለቀና የነገ ተስፋ ሲሉ፣ እውነቱን በፍቅር በሚናገሩ ሰዎች የተከበቡ ናቸው፡፡ መሪዎች ጉድለታቸውን በዜጋቸው ብቃት በመሙላት፣ ስልጣናቸውን በማከፋፈል የተሻለ እይታ ባላቸው ሰዎች ሊከበቡ እንጂ በምሁራንና የተሻለ ያውቃሉ በሚባሉ ዜጋዎች ምክንያት ስጋት ውስጥ ሊገቡ አይገባቸውም፡፡

   "የግብጽ የውጭ ጉዳይ ሚ/ር በህዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት ዙሪያ የሰጡት አስተያየት የኢትዮጵያን አቋም የሚደግፍ ነው"

                ኢትዮጵያ በመጭው የክረምት ወራት በታላቁ ሕዳሴ ግድብ፣ የሙከራ ኃይል ማመንጨት እንደምትጀምር የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር  የገለጸ ሲሆን በመጭው ክረምት ሁለተኛው ዙር የውሃ ሙሌት በተያዘለት ጊዜ እንደሚካሄድም ተነግሯል፡፡
ከግድቡ ሙሌትና ግንባታ ጋር ተያይዞ የአሠራር ሂደቱን “ምንም ዓይነት ኃይል አያደናቅፈውም” ብሏል፤ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ ባወጣው መግለጫ፡፡
የግድቡ ተደራዳሪዎች ቴክኒክ ቡድን አባል ዶ/ር  በለጠ ብርሃኑ ባለፈው ረቡዕ ለኢቢሲ በሰጡት አስተያየት፤ የግድቡ አጠቃላይ ግንባታ 80 በመቶ መድረሱን ገልጸዋል።
በተያያዘ ዜና፤የታላቁ  የህዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌት በተያዘለት ጊዜ እንደሚካሄድ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን ተናግረዋል፡፡ በጎረቤት ሃገራትና ታላላቅ ሃይቆች ክልል የሚገኙ የኢፌዴሪ ሚሲዮኖች ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ዋና መስሪያ ቤትጋር በመተባበር፣ “የናይል ፍትሃዊ አጠቃቀም፣ የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ለክልላዊ ትብብር ያለው ሚና” በሚል ርዕስ በተዘጋጀው የበይነ መረብ ውይይት ላይ ተሳትፈዋል።
የታላቁ ህዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌት በሶስቱ ሃገራት የተመራማሪዎች ብሄራዊ ቡድን በወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሰረት እንደሚካሄድ ነው አቶ ደመቀ መኮንን የገለጹት፡፡  የሶስትዮሽ ድርድሩ ለአፍሪካ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሄ መርህ መሰረት ውጤታማ እንዲሆን የአፍሪካ ህብረት ከፍተኛ ሚና እንደሚጫወት ያላቸውን እምነትም አረጋግጠዋል።
ግብፅና ሱዳን ጉዳዩን ዓለም አቀፋዊ በማድረግ በኢትዮጵያ ላይ ጫና እንዲፈጠር ጥረት እያደረጉ ስለመሆኑም አልሸሸጉም፤አቶ ደመቀ መኮንን፡፡  
በስብሰባው ላይ ተሳታፊ የነበሩት የደቡብ ሱዳን ምክትል የውጭ ጉዳይና ዓለም አቀፍ ትብብር ጉዳዮች ሚኒስትር ደንግ ዳው ደንግ በበኩላቸው፤ ታላቁ የኢትዮጵያ የህዳሴ ግድብ ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርግ የሰላም ፕሮጀክት ነው ብለዋል፡፡  
ይህ በእንዲህ እንዳለ የግብጽ  የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር፣ ሁለተኛው ዙር የህዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት፣ የግብጽ ፍላጎት ላይ ተፅዕኖ እንደማያሳድር መግለጻቸው ጥሩ ጅማሮና የኢትዮጵያን አቋም የሚደግፍ መሆኑን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ተናግረዋል፡፡ አምባሳደሩ ከሰሞኑ በሰጡት መግለጫ፤ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ሳሚ ሹክሪ ገለጻ፣ ግብጽ በህዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት ዙሪያ ቀደም ሲል ታራምድ የነበረውን አቋም በመቀየር፣ ኢትዮጵያ የምታራምደውን አቋም ወደሚደግፍ ሃሳብ መሸጋገሯን የሚያመላክት ነው ብለዋል፡፡


Page 6 of 531