Administrator

Administrator

 ምሁራን በ”ብሄርተኝነት” መፅሀፍ ላይ የፓናል ውይይት አካሄዱ



          በዶ/ር በብርሃኑ ሌንጂሶ የተደረሰው “ብሔር-ተኝነት” የተሰኘው መጽሐፍ ከትላንት በስቲያ ሐሙስ በዓድዋድልመታሰቢያ፣ ፓን አፍሪካ አዳራሽ የተመረቀ ሲሆን። በምረቃ ስነ ስርዓቱ ላይ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናትና ታዋቂ ግለሰቦች ታድመዋል።
በምረቃቱ ሥነስርዓቱ ላይ የመክፈቻ ጽሑፍ ያቀረቡት ደራሲ፣ መምሕርና የሚዲያ ባለሙያ አቶ ታጠቅ ከበደ ከደራሲው ጋርስለነበራቸው የልጅነት ትውስታና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮችን አንስተዋል።
 መጽሐፉ በኢትዮጵያ ስለሚስተዋሉ የብሔረተኝነት ዓይነቶች የሚቃኝ መሆኑን የተናገሩት አቶ ታጠቅ፣ ከመጽሐፉ የተወሰኑ ጥቅሶችን በንባብ አቅርበዋል።
በመጨረሻም “ብሔር-ተኝነት” መጽሐፍ በአሁኑ ወቅት የአጀንዳ ማሰባሰብ መርሃ ግብር እያካሄደ ለሚገኘው ለአገራዊ ምክክር ኮሚሽኑ በግብዓትነት የሚያገለግሉ ምክረ ሃሳቦችን ማካተቱን ጠቅሰዋል፡፡
ደራሲው ብርሃኑ ሌንጂሶ (ዶ/ር) ባደረጉት ንግግር፣ የብሔረተኝነት ብየና አወዛጋቢ መሆኑን በመጥቀስ፣ የብየናውን ሁለት ተቃራኒ ጎኖች በስፋት አብራርተዋል። “የብሔርተኝነትን ጥሩ ጎን ካጎለበትነው፣ ጥቅም አለው” ያሉት ደራሲው፣ መጽሐፉ ብሔረተኝነትን ከስሜት አላቅቆ በሚዛኑ ለማየት እንዲያግዝ በማሰብ  እንዳዘጋጁት ተናግረዋል።
ብርሃኑ (ዶ/ር) ስለ ብሔርተኝነት ምሳሌ ሲያቀርቡ፣ “በተለምዶ ‘የ3 ሺህ ዓመት ታሪክ’ የምንለው የነገስታት ታሪክ ውስጥም የብሔረተኝነት ቀለም ይስተዋላል” ብለዋል።
“መጽሐፉን ለማዘጋጀት ወደ አምስት ዓመት ገደማ ፈጅቷል” ሲሉ ንግግራቸውን የቀጠሉት  ደራሲው፤ “በምረቃው ዕለት በሁለት ነገሮች ደስተኛ ሆኛለሁ። አንደኛ አድዋ መታሰቢያ መመረቁ ነው። ምክንያቱም በዓለም ላይ የዕውነተኛ አገራዊ ብሔረተኝነት ቢፈለግ፣ ከዓድዋ ውጭ የለም። ሁለተኛው ደግሞ፣ በመጽሐፉ የመጨረሻ ምዕራፍ የተገለጸው ሃሳብ ከአገራዊ ምክክሩ ጋር ተገናኝቷል።” በማለት አስረድተዋል።
በመጨረሻም፣ የመጽሐፉ ሽያጭ ገቢ “በወጣቶች ልማት ላይ ትኩረት ያደረጉ” ላሏቸው፣ በሁሉም ክልሎች ለሚተገበሩ ፕሮጀክቶች እንደሚውል በማስታወቅ ደራሲው ንግግራቸውን ቋጭተዋል።
የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አቶ አገኘሁ ተሻገር ከአትሌት ደራርቱ ቱሉና ከሌሎች የክብር እንግዶች ጋር በመሆኑ መጽሐፉን መርቀዋል። አቶ አገኘሁ ከምረቃው አስከትለው ባደረጉት ንግግርም፣ “ጎንደርን የሚያውቅ...ፎገራን የሚያውቅ ነው” በማለት ደራሲውን ሲያሞካሹ፤ “ከእኔ በላይ ጎንደርን ያውቀዋል. . .የኦሮሞና የአማራ ሕዝብ የተሳሰርን ነን” ብለዋል።
ለደራሲውና ቤተሰባቸው መልካም ምኞታቸውን የገለጹት አቶ አገኘሁ፣ መጽሐፉ ከሶስዮሎጂ ባሻገር፣ የተለያዩ የዕውቀት ዘርፎችን እንደሚነካ ተናግረዋል። በአጠቃላይ የመጽሐፉን ይዘትና የኢትዮጵያን አገራዊ ገጽታም በንግግራቸው ዳስሰዋል።
“እኛ ያለነው እንደ እኛ ክፋት ሳይሆን እንደ ሕዝቡ ቸርነት ነው” ሲሉ ንግግራቸውን የቀጠሉት አቶ አገኘሁ፣ “የአሁኖቹ ልሂቃን ወይ በታሪክ ተወቃሽ ወይም ተመስጋኝ እንሆናለን” ሲሉ አመልክተዋል።
አቶ አገኘሁ ስለ አገራዊ ምክክሩ አጠቃላይ ገለጻ ሰጥተው፣ ከመጽሐፉ ጋር ያለውን ግንኙነት በመጥቀስ ንግግራቸውን አሳርገዋል።
በመጽሐፉ  ላይ የፓናል ውይይትም የተካሄደ ሲሆን የገንዘብ ሚኒስቴር ሚኒስትር ደኤታ ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር)፣ የሕግ መምሕሩ ታደሰ ሌንጮ (ዶ/ር)፣ መንግስቱ አሰፋ (ዶ/ር) እና ዕውነቱ ሃይሉ (ዶ/ር) በውይይቱ ላይ ተሳታፊ ነበሩ።
“ብሔር-ተኝነት” መጽሐፍ በአማርኛና ኦሮሚኛ የተዘጋጀ ሲሆን፤ የአማርኛው መጽሐፍ በ5 ክፍሎችና በ15 ምዕራፎች የተዋቀረ ነው። የኦሮሚኛው መጽሐፍ ደግሞ፣ በ16 ምዕራፎች የተቀነበበ ነው።
ዶ/ር ብርሃኑ ሌንጄሶ  የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልና የመስኖ እና ቆላማ አካባቢዎች ሚኒስቴር ሚኒስትር ደኤታ ናቸው።   

  ከዕለታት አንድ ቀን አሦች በግዛታቸው ላይ ከፍተኛ ቅሬታና መከፋት ተሰማቸው። አንዱ አሣ ሌሎችን በአጠገቡ የማሳለፍ ፍቃደኝነት አላሳይ አለ። ሁሉ በዘፈቀደ ወደ ግራ ወደ ቀኝ፣ ሽቅብ ቁልቁል ያለሥርዓት ይምዘገዘጋል፤ ውሃውን ያደፈርሳል። በሰላም በቡድን ሆነው ለመቆም በሚሞክሩት መካከል እየሰነጠቁ ማቋረጥና አንዳችም ይቅርታ አለመጠየቅ ተለመደ። የሌሎችን መንገድ ዘግቶ መቆም ተዘወተረ። ጠንካሮቹ ደካሞቹን በጭራቸው እየገረፉ ማለፍ እንደደግ ባህል ተቆጠረ። ጭራሽ አልፈው ተርፈውም ትልልቆቹ ትንንሾቹን ዐይናቸውን እንኳ ጨፈን ሳያደርጉ መዋጥ መሰልቀጥ ጀመሩ።
“ኧረ ህግና ሥነ-ስርዓት የሚያስከብርልን ንጉሥ ይኑረን?” ይላል አንደኛው አሣ።
ሁለተኛው አሣ፤
“ኧረ እስከመቼ ነው እንዲህ ሥርዓተ-አልባ ሆነን የምንኖረው?” ይላል።
አዛውንቱ አሣ ቀጠለ።
“ለመሆኑ እንዲህ ኃይለኛው ደካማውን እያጠቃ ጠቅላላ ማህበረ- አሣው ሳይከባበር አንዱ አንዱን እያንጓጠጠ፣ አንዱ ሌላውን እየሸነቆጠ፣ ሌላው ሌላውን ቁልቁል እያየና እየበጠበጠ፣ እንዴት ሊዘልቅ ነው። ህብረተ-አሣው ህልውናውን ለማስጠበቅም ሆነ መብቱን ለማስከበር አንድ መላ መፍጠር ይገባዋል። አለበለዚያ እንዲህ መላ ቅጣችን ጠፍቶና ኑሯችን ተመሰቃቅሎ ልንዘልቀው አንችልም” አለ።
ከዚያም ሁሉም በአንድ ድምጽ፤
“የንጉሥ ያለህ! ሥነ-ስርዓት የሚያስከብር ንጉሥ ያለህ!” አሉና ጮሁ።
በመካያው “ለምን የራሳችንን ጥሩ ንጉሥ አንመርጥም?” ተባባሉ። በዚህም መሰረት አንድ ውሃውን እንደልቡ በፍጥነት እየሰነጠቀ የሚጓዝ፣ ደካሞች ከመርዳት ወደኋላ የማይል መሪ መረጡ። በጣም ረጅም ቁመት፣ ስል ጥርስ ያለውና ካፉና ካፍንጫውም ረዥም-ሹል ቅርፅ ያለው ነው። በባህሩ ዳርቻ አሳዎቹ ሁሉ ተሰልፈው ሳሉ መሪው አሳ በጭራው እንዲንቀሳቀሱና የሩጫ ውድድር እንዲያደርጉ ነገራቸው። ሁሉም መሮጥ ጀመሩ። ርቀው ሄዱ።
መሪው አሣ እንደቀስት እየተወረወረ ሄደ። ከሱም ጋር ጨረር አሣ፣ አምባዛ፣ ሻርክ፣ ኢል ወዘተ እየተከታተሉ በረሩ። ፍላውንደር የተባለው ጠፍጣፋ አሳ ሁሉን ቀድሜ አሸንፋለሁ የሚል ተስፋ ነበረው። ግን አልተሳካለትም።
በዚህ መካከል በድንገት ጩኸት ተሰማ፤
“በእሽቅድምድሙ ትንሿ ብርማ አሣ ቀደመች! ትንሿ ብርማ አሣ ቀደመች!” አለ የጩኸቱ ድምጽ።
ጠፍጣፋው ቁጠኛና መቀደም የማይሻው ፍላውንደር እጅግ ወደ ኋላ ቀርቷል። በጣም ተናዷል። ከሱ ወደ ኋላ መቅረት የትንሿ መቅደምና አንደኛ መውጣት  ነው ያበገነው። “ማነው የቀደመው?” እያለ በንዴትና በቁጣ ጠየቀ።
“ትንሿ ብርማ አሣ ናታ! ትንሿ ብርማ አሣ!” የሚል ምላሽ ከግራም ከቀኝም አገኘ።
“ይቺ ራቁቷን ያለችው? ወይኔ ፍላውንደር” እያለ ዛተ፤ “በጊዜ በልቻት ቢሆን ኖሮ እንዲህ ጉድ አልሆንም ነበር!” አለ፤ ፍላውንደሩ በቅናት።
ይኸው ከዚያን ጊዜ ጀምሮ፤ በዚህ ጥፋቱ ምክንያት ምንጊዜም ሲንቀራፈፍ በቀላሉ የሚበላ አሣ እንዲሆን ተፈርዶበታል።
***
በራሱ መንቀራፈፍ ሳይቆጭ የሌላው መቅደም ንዴት ላይ የሚጥለው ለራሱም፤ ለሌላውም ለሀገሩም የማይበጅ ነው። ከዚያ የሚከፋው ደግሞ፤ ከዚህ ቀደም አጥፍቼው ቢሆን ኖሮ ዛሬ እንዲህ አልሆንም ነበር የሚል በጭካኔ የተሞላ ፀፀት ነው። እንደህ ያለ ፀፀት ከትላንቱ ክፋቱና ውጤቱ ያልተማረ ሰው ፀፀት ሲሆን፤ አድሮ የሚገጥመው ውጤትም ከትላንቱ የከፋ ውጤት መሆኑ አይቀሬ ነው። ጊዜያዊ ማታለልን እንደዘለዓለማዊ ስትራቴጂ የሚያስብ “ሩቅ አሳቢ ቅርብ አዳሪ ነው”። የፖለቲካን ችግር ኢኮኖሚያዊ ምላሽ በመስጠት፣ ለኢኮኖሚያዊ ችግር ፖለቲካዊ ምላሽ በመስጠት፤ ፍፁም ፖለቲካዊ ለሆነው ጥያቄ የዲፕሎማሲ ጭምብል መድፋት፣ ፍፁም ዲፕሎማሲዊ ለሆነው ጥያቄ ደግሞ፣ ልምድ የፖለቲካ ምላሽ ማላበስ፣ የአገር-ውስጡን ችግር ፣ ለዓለም-አቀፉ፣ የዓለም አቀፉን ለመንደሩ መፍትሔ መስጠት፤ “የሆድን በሆድ ይዞ! ሰባኪ ምላስ መዝዞ” እንደሚባለው ያለ አቋራጭ ይሆናል። ለየችግሮቻችን የምናቀርበው መፍትሔ ከተጨባጩ እውነታ በራቀ ቁጥር፤ ማንኛውንም ምንም ሳንጨብጥ አገርም ውልቅ የምትቀርበትና ኩም የምትልበት ሁኔታ ውስጥ እንዳትገባ መጠንቀቅ ተገቢ ነገር ነው።
“ለብልህ ጀምርለት አይስተውም፤ ለሞኝ በግልጽ ንገረው አይገባውም” ነው፤ ነገራችን ሁሉ።
ከቶውንም በበር ሲያቅት በመስኮት፤ በመስኮት ሲነቃ በፊት ለፊት በር፤ ፍላጎትን የማስፈፀም ፖለቲካዊ መንገድ፤ ረጅም ጎዳና የሚያስኬደን አይደለም። ባሁኑ ጊዜ በማናቸውም የፖለቲካ ጉዳይ ጣልቃ የመግባት ዘመናዊ ዘዴ ጥንት የእጅ-አዙር አገዛዝ ይባል እንደነበረውያለ ነው፤ ለማለት ይቻላል።
አንዳንዶች “ፖለቲካ የመዋሸት ጥበብ ነው (መቦጥለቅ ነው) ይላሉ። አንዳንዶች ደግሞ “ፖለቲካ ራሱ ውሸት አይደለም ወይ?” ሲሉ ይጠይቃሉ። ሌሎች ደግሞ “”ፖለቲካ የማሳመኛ ዘዴ ነው። ውሸት አይደለም። ውሸት የሚመጣው የማሳመኛ ዘዴ ሁሉ ሲያልቅ ነው” ይላሉ። ቶማስ ማን የተባለው ጀርመናዊ ፀሐፊ ደግሞ “ፖለቲካና የፖለቲካ ዕምነትን እጠላለሁ። ምክንያቱም ሰዎችን ዕብሪተኛ፣ ቀኖናዊ፣ ግትርና ጨካኝ ያደርጋቸዋል” ይለናል።
ለማንኛውም በሀገራችን “ወርቁ ቢጠፋ ሚዛኑ አይጥፋ” ማለት ደግ ጸሎት ነው። ዲፕሎማሲውም ያው ነው፡፡ ኦስትሪያዊው ጸሐፊ ካርል ክራውስ “ዲፕሎማሲ ማለት ተደራዳራሪዎቹ አገሮች ንጉሦቻቸው መሄጃ-መላወሻ ሲያጡ (Checkmated) እንደሚባለው፣ የሚያጋጥሙበት የቼዝ ጨዋታ ነው” ያለውን ዓይነት ይመስላል። የተሻለ ቼዝ እንዲያጋጥመን እንመናለን።
መቼም ሀገራችን ዕድሜዋ በረዘመ ቁጥር የመነጋገሪ አጀንዳዋ እየበዛና እየተወሳሰበ ይሄዳል። የዲሞክራሲ መስፈን አጀንዳ፣ የዕድገት መኖር አለመኖር አጀንዳ፣ የውጪ ዕርዳታ መኖር አለመኖር አጀንዳ፣ የፖለቲካ ዕውነት መሆን አለመሆን አጀንዳ፣ የፖለቲካ ምህዳር መስፋት አለመስፋት አጀንዳ፣ የዲፕሎማሲ መሳካት አለመሳካት አጀንዳ፣ የአገራዊ ምክክር ገለልተኛ የመሆን ያለመሆን አጀንዳ፣ ግጭት መቆም አለመቆም አጀንዳ፣ የፖለቲካ እሥረኞች መፈታት አለመፈታት አጀንዳ፣ የውጪ አገር አምባሳደሮችና ዲፕሎማቶች ዝም ማለት አለማለት አጀንዳ፣ ….ቃለ-መጠይቅ፣ ጋዜጣዊ መግለጫ፣ የእንደ-ፓርቲ አስተያየት፣ እንደ-ግል አስተያየት…ወዘተ ከዚያም የመረጃ እጥረት ከሌለ በስተቀር… የሰሚ ስሚ እንደሰማነው…እኔ እስከማውቀው ድረስ… ራሱ ጉዳዩ የሚመለከተው አካል እስኪነግረን ድረስ ለጊዜው ይሄው ነው።… እኔ መረጃ እንደደረሰኝ… ስህተት ካለ እናስተካክላለን… የሚባለው ያ ነበር ግን ምን ያደርጋል ይሄ ሆነ ወዘተ… ማለት ብቻ ይሆናል ውጤቱ።
ነገሩ ሁሉ እቅጩነት ያለው መልስ ሳያገኝ፣ ቁርጥ ያለ ውሳኔ ሳይሰጠው፣ መሰንበት ባህሉ ሆነ። ብቻ የማታ ማታ
“አይጢቱ ድፍን ቅል ውስጥ ወለደች” ቢለው
“በምን ገብታ?” ብሎ ገርሞት ጠየቀው።
“እኸ! ጉዱ ምን ላይ ነው?” ብሎ ጨረሰው፤ የሚለው ምሳሌ ዓይነት እንዳይሆን ያሰጋል።



 እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አገራት ብሔራዊ  ምክክር ማድረግ በርካታ ፋይዳዎችን  ያስገኛል፡-

1.  የግጭት አፈታት፡- አገራዊ  ውይይቶች ወይም ምክክሮች  የረዥም ጊዜ ቅሬታዎችንና ግጭቶችን ለመፍታት መድረክ ይፈጥራሉ፤ በተለያዩ ቡድኖች መካከል እርቅን ለማውረድ ያስችላሉ፡፡            

2.  ሁሉን አካታች  አስተዳደር፡- አገራዊ  ምክክሮች የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎችን በማሳተፍ፣ ሁሉን አቀፍና  ወካይ  የአስተዳደር መዋቅሮች እንዲፈጠሩ ያግዛሉ፡፡

3.  ህጋዊነትና መተማመን፡- እንዲህ አይነት ውይይቶች የፖለቲካ ሂደቶችንና ተቋማትን ህጋዊነት በማጎልበት በህዝቡ መካከል መተማመንን ይፈጥራሉ፡፡

4.  የፖሊሲ ቀረጻ፡- መጠነ-ሰፊ አመለካከቶችን ለመሰብሰብ እድል ይሰጣሉ፣ ይህም ሁሉን አቀፍና  ውጤታማ ፖሊሲ ለመቅረጽ ያስችላል፡፡

5. ማህበራዊ ትስስርን ማጠናከር፡- ብሔራዊ ውይይቶች መከፋፈልን ለማስወገድና የአገር አንድነት ስሜትን ለመፍጠር እንዲሁም የጋራ ዓላማን ለማጎልበት ይረዳሉ።

የተሳኩ  አገራዊ  ምክክሮች - ጥቂት አብነቶች፡

1.  ቱኒዝያ፡

   - ዳራ፡- እ.ኤ.አ ከ2011 አብዮት በኋላ ቱኒዚያ የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ ኢኮኖሚያዊ ተግዳሮቶችና  ማህበራዊ መከፋፈል ገጠማት።

   - ሂደት፡-  የሠራተኛ ማኅበራት፣ የአሰሪዎች ማኅበራትና የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶችን ያቀፈው የቱኒዚያ አገራዊ  ምክክር  ኳርተር ውይይቱን አመቻችቷል።

ውጤት፡- ውይይቱ አዲስ ህገ መንግስት እንዲፀድቅ፣ የቴክኖክራት መንግሥት እንዲመሰረትና ነጻና ፍትሃዊ ምርጫ እንዲካሄድ አድርጓል። ኳርተሩ እ.ኤ.አ በ2015 ዓ.ም ላበረከተው አስተዋጽኦ  የኖቤል የሰላም ሽልማት ተሸልሟል።

   - የተቀሰሙ  ትምህርቶች፡- አካታችነት፣ የሲቪል ማህበረሰብ ተሳትፎና የጋራ መግባባትን መፍጠር ላይ ማተኮር ለስኬታማነቱ ወሳኝ ነበሩ፡፡


2.  ደቡብ አፍሪካ፡

   - ዳራ፡- እ.ኤ.አ በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ የአፓርታይድ ሥርዓት ማብቃት፣ አገሪቱ  ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ትሸጋገር ዘንድ ግድ አደረገው፡፡

   ሂደት፡-  የደቡብ አፍሪካ ዲሞክራሲያዊ  ኮንቬንሽን (CODESA) በአገሪቱ የሚገኙ  የተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎችንና ባለድርሻ አካላትን በአንድ ላይ አሰባሰበ፡፡

   - ውጤት፡- አዲስ ሕገ መንግሥት እንዲረቀቅና እ.ኤ.አ በ1994 ዓ.ም  በአገሪቱ የመጀመሪያው የመድብለ ብሄር  ምርጫ እንዲካሄድ በር የከፈተ ሲሆን፤ ይህም  ኔልሰን ማንዴላን ወደ ፕሬዚዳንትነት መንበር  አምጥቷል፡፡

   - ቁልፍ ትምህርቶች፡- ለውይይት ቁርጠኛ መሆን፣ ስምምነት ላይ መድረስና  የወደፊት  የጋራ  ራዕይ መፍጠር  ለስኬታማነቱ ወሳኝ ጉዳዮች  ነበሩ።

3.  የመን (እ.ኤ.አ ከ2013-2014)

   - ዳራ፡- የአረብ አብዮትን ተከትሎ የመን ከአምባገነን አገዛዝ ወደ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ለመሸጋገር ተለመች፡፡

   - ሂደት፡- ብሔራዊ የውይይት ኮንፈረንስ (ኤንዲሲ)፤ በአገሪቱ የሚገኙ  የፖለቲካ ፓርቲዎችን፣ ሲቪል ማህበረሰብን፣ ሴቶችን፣ ወጣቶችንና ሌሎች ቡድኖችን ያካተተ ነበር።

   - ውጤት፡- ሂደቱ በግጭት ቢቋረጥም፣ የአስተዳደርና የልማት መርሆችን የሚገልጽ ሁሉን አቀፍ  ሰነድ ማዘጋጀት ተችሏል፡፡

   - ቁልፍ ትምህርቶች፡- ሰፊ ህዝባዊ ተሳትፎና ክልላዊና ሃይማኖታዊ ችግሮችን  መፍታት ወሳኝ ነው፣ ምንም እንኳን ውጫዊና ውስጣዊ ግጭቶች አሁንም ከፍተኛ ፈተናዎችን ሊደቅኑ ቢችሉም፡፡


ኢትዮጵያ ከዚህ የምትማረው----

1.  አካታችነት፡- የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ሲቪል ማህበረሰብ፣ ብሔረሰቦችና የተገለሉ ማህበረሰቦችን ጨምሮ ሁሉም የሚመለከታቸው ቡድኖች ውክልናና ድምጽ እንዲኖራቸው ማድረግ።

2.  የሲቪል ማህበረሰብ ተሳትፎ፡- የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶችን ተጽእኖና ተአማኒነት በመጠቀም ሽምግልናና ውይይትን ማመቻቸት።

3.  በመግባባት ላይ ማተኮር፡- ውጤቶቹ በሰፊው ተቀባይነት ማግኘታቸውን ለማረጋገጥ፣ ከአብላጫ ድምጽ  ይልቅ የጋራ መግባባትን ለመፍጠር አልሞ መሥራት፡፡

4.  ግልጽ ዓላማዎች፡- ግልጽ ዓላማዎችንና የውይይት ሂደቱን ትኩረትና አቅጣጫ ለመጠበቅ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ማዘጋጀት።

5.  ግልጸኝነት፡- በተሳታፊዎችና በህብረተሰቡ ዘንድ ተዓማኒነትን ለመገንባት፣ በመላ የውይይት ሂደቱ  ግልጸኝነትን ማስጠበቅ፡፡

     6. አለም አቀፍ ድጋፍ፡- አገራዊ ውይይቶችን የማመቻቸት ልምድ ካላቸው ዓለም አቀፍ  አካላት ድጋፍና ምክር መጠየቅ፤ ሂደቱ በአገር ውስጥ የሚመራና በባለቤትነት የሚቀጥል መሆኑን በማረጋገጥ።

ከእነዚህ አብነቶች  በመማር አገራችንም  የግጭቶቿን መንስኤዎች የሚፈታና ለወደፊት ሰላማዊና የብልጽግና መንገድ የሚከፍት ጠንካራና ውጤታማ አገራዊ የውይይት ሂደት መፍጠር ትችላለች። በዚያ መንገድ ላይ ነው ያለነው ብለን እንገምታለን፡፡ የተጀመረው አገራዊ ምክክር ይሳካ ዘንድ ፈጣሪ ይርዳን፡፡

ኢትዮጵያ በሶማሌላንድ፣ በርበራ ወደብ በኩል ነዳጅ ለማስገባት መስማማቷን የበርበራ ከተማ ከንቲባ አብዲሽኩር መሃሙድ ሃሰን ተናግረዋል። ከንቲባው ይህንን የተናገሩት የሶማሌላንድ የነጻነት በዓል በአዲስ አበባ የሶማሌላንድ ኤምባሲ በተከበረበት ወቅት ነው።
አብዲሽኩር፤ ኢትዮጵያ የነዳጅ ምርት የምታስመጣበትን ወደብ ወደ በርበራ እንደምትቀይር ያብራሩ ሲሆን፣ የገቢ ምርቶቿንም ለማስገባት ወደቡ ዝግጁ መሆኑን  ጠቅሰዋል።
ከንቲባ አብዲሽኩር መሃሙድ ንግግር ያደረጉት 33ኛው ዓመት የሶማሊላንድ የነጻነት በዓል ባለፈው ማክሰኞ  ግንቦት 20 ቀን 2016 ዓ.ም. በአዲስ አበባ የሶማሌላንድ ኤምባሲ በተከበረበት ወቅት ነው። እንደ ”በርበራ ታይምስ” ዘገባ፤ በዚህ ክብረ በዓል ላይ የኤምባሲው ባለስልጣናት፣ የሶማሌላንድ ከተሞች ከንቲባዎች፣ ፖለቲከኞችና የፓርላማ አባላት ታድመዋል፡፡
ከንቲባው “ተደርጓል” ያሉት ስምምነት መቼ በትክክል  ወደ ስራ እንደሚገባ የገለጹት  ነገር የለም። እስካሁን ከኢትዮጵያም ሆነ ከሶማሌላንድ መንግስታት በጉዳዩ ላይ ይፋዊ መግለጫ አልተሰጠም፡፡
ኢትዮጵያና ሶማሌላንድ የመግባቢያ ስምምነት ከተፈራረሙ በርካታ ወራት ተቆጥረዋል።
በስምምነቱ መሰረት፣ ሶማሌላንድ ለኢትዮጵያ ወደብ ስትሰጥ፤ ኢትዮጵያ በምላሹ ለሶማሌላንድ የአገርነት ዕውቅና ትሰጣለች።
ይሁንና ሶማሊያ ስምምነቱን “ሉዓላዊነቴን የሚጻረር ነው” ስትል ክፉኛ መኮነንዋ አይዘነጋም፡፡ ሶማሌላንድ ከሶማሊያ ራሷን ገንጥላ ነጻነቷን ያወጀችው ግንቦት 12 ቀን 1983 ዓ.ም. ላይ ነበር።

 ዓለም አቀፉ የቀይ መስቀል ኮሚቴ፣ በተለያዩ የኢትዮጵያ አካባቢዎች ግጭት በማገርሸቱ ሳቢያ፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የሕክምና አገልግሎት እያገኙ አለመሆኑን  አስታውቋል። በኢትዮጵያ የኮሚቴው ቡድን መሪ ኒኮላስ ቮን አርክስ እንደተናገሩት፣ ኮሚቴው በግጭቱ ቀጥተኛ ተሳታፊ ከሆኑ ሃይሎች ጋር በመገናኘት ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ ሕጎችን እንዲያከብሩ በተደጋጋሚ እየወተወተ  ይገኛል።
ባለፈው ዓመት ነሐሴ ወር ላይ የተቀሰቀሰው የአማራ ክልል ግጭት፣ የጤና ተቋማት አገልግሎት እንዳይሰጡ ያደናቀፈ  ሲሆን፤ መድሃኒቶችና የህክምና ቁሳቁሶችን ማሰራጨት ፈታኝ ሆኗል፡፡ በተመሳሳይ፣ በኦሮሚያ ክልል ያለው የጸጥታ ሁኔታ አለመረጋጋቱ፤ የትግራይ ክልል ደግሞ በጦርነቱ ምክንያት የደረሰው ተጽዕኖ ሕዝቡ የጤና አገልግሎት እንዳያገኝ ዕንቅፋት መፍጠራቸው ተጠቁሟል።
“ችግሩን ለመፍታት በተወሰኑ አካባቢዎች እየተንቀሳቀስኩ ነው” ያለው ዓለም አቀፉ የቀይ መስቀል ኮሚቴ፤ ባለፉት ስድስት ወራት በተለያዩ ክልሎች ለሚገኙ ከ100 በላይ የጤና ተቋማት ዕርዳታ ማሰራጨቱን ጠቁሟል፡፡
 ከእነዚህም ውስጥ በአማራ ክልል ለ62 የጤና ተቋማት፣ በኦሮሚያ ክልል ለ17፣ በትግራይ ክልል ለ20 እና በሶማሌ ክልል ለ6 የጤና ተቋማት ድጋፍ ማድረጉን  ኮሚቴው በድረ ገጹ  ባሰራጨው መረጃ ጠቅሷል።
በኢትዮጵያ፣ የዓለም አቀፉ ቀይ መስቀል ኮሚቴ የጤና እንቅስቃሴዎች አስተባባሪ ሲላስ ሙካንጉ፤ “በተለያዩ አካባቢዎች በግጭትና ጥቃት የተጎዱ ዜጎች ያሉበት ችግር አሳሳቢ ነው።
የሪፈር ስርዓት በመቋረጡ፣ ተጨማሪ የሕክምና አገልግሎት የሚያሻቸው ዜጎች ተጨማሪ አገልግሎት ለማግኘት አልቻሉም።” ሲሉ ተናግረዋል።

የደቡብ ጎንደር ዞን፣ ታች ጋይንት ወረዳ፣ የእናት ፓርቲ ሰብሳቢ አቶ ሰለሞን ዲበኩሉ፣ በጸጥታ ሃይሎች መታሰራቸውን ፓርቲው አስታውቋል።  ”የአባላቱ እስራት የፖለቲካ ስብራታችን አንድ ማሳያ ነው” ብሏል፤ እናት።
ፓርቲው ሰሞኑን በይፋዊ የፌስቡክ ገጹ ባሰራጨው መረጃ፤ አቶ ሰለሞን ዲበኩሉ በጸጥታ ሃይሎች ተይዘው የታሰሩት ግንቦት 16 ቀን 2016 ዓ.ም. ነበር። በአሁኑ ወቅት ሰብሳቢው በላይ ጋይንት ወረዳ ማረሚያ ቤት በእስር ላይ እንደሚገኙ ነው ፓርቲው የጠቆመው።
አቶ ሰለሞን የታሰሩበትን ምክንያት የጸጥታ ሃይሎቹ እንዳልነገሯቸው እናት ፓርቲ በመግለጫው አትቷል። እስካሁን  የተመሰረተባቸው ክስ እንደሌለም ተጠቁሟል፡፡
 የአባላቱን እስራት “የፖለቲካችን ስብራት አንድ ማሳያ ነው” ያለው  ፓርቲው፤ “ትግላችን ሰላማዊ በመሆኑ መንግስት አባላቶቻችንን እያሳደደ ማሰሩን ያቁም” ሲል አሳስቧል።
የፓርቲው ሕግና ሥነ ስርዓት ክፍል ሃላፊ አቶ ዋለልኝ አስፋው ባለፈው ሰኞ  ግንቦት 19 ቀን 2016 ዓ.ም. ሃይሌ ጋርመንት አካባቢ በሚገኘው፣ ግራር ሰፈር ፖሊስ ጣቢያ ለአንድ ቀን ታስረው፣ በነጋታው ከእስር መፈታታቸው ከእናት ፓርቲ የተገኘው መረጃ ያመለክታል።
በጉዳዩ ዙሪያ አዲስ አድማስ የእናት ፓርቲ አመራሮችን በስልክ ለማነጋገር ያደረገው ሙከራ ሳይሳካ ቀርቷል። ከሳምንታት በፊት እናት ፓርቲ ከመኢአድ ጋር ባወጣው መግለጫ፤ በስድስተኛው ዙር ቀሪና ድጋሚ ምርጫ እንደማይሳተፍ ማስታወቁ ይታወሳል፡፡ ፓርቲው ለዚህ ውሳኔው ያቀረበው ምክንያትም፤ “ምርጫውን ለማካሄድ አስቻይ ሁኔታ የለም” የሚል ነው።


የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ከግንቦት 21- 27 ቀን 2016 ዓ.ም ለሰባት ተከታታይ ቀናት የአጀንዳ ማሰባሰብ ምዕራፍ በአዲስ አበባ ያካሂዳል፡፡

 በነገው ዕለት ግንቦት 21 ቀን 2016 ዓ.ም የመክፈቻ ሥነስርዓቱ በአድዋ መታሰቢያ ሙዚየም እንደሚከናወን ታውቋል፡፡

በዚህ የመክፈቻ ሥነስርዓት ላይ ከየወረዳው የተለያዩ የማህበረሰብ ክፍሎችን የሚወክሉ ከ1700 በላይ የሚሆኑ ተሳታፊዎች ይገኙበታል ተብሏል፡፡

”ይህ መድረክ ህብረተሰቡ ከዚህ ቀደም ብዙም ባልተሄደበት ሁኔታ በሀገሩ ጉዳይ ላይ ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር እኩል የመምከር መብቱን ተግባራዊ ለማድረግ የተሄደበት እርቀት ማሳያ ነው፡፡ የሀገራዊ ምክክሩ ሁሉን አካታችና አሳታፊ መሆን አንድ ማሳያም ነው፡፡“ ብሏል- የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን፡፡

ኮሚሽኑ በአዲስ አበባ ከተማ በሚያከናውነው በዚህ  የምክክር ምዕራፍ፣ ከ2500 በላይ ተወካዮችን ተሳታፊ  እንደሚያደርግ ተነግሯል፡፡

ለሰባት ቀናት በተከታታይ የሚካሄደው የምክክር ምዕራፍ፣ ሦስት ዋና ዋና ተግባራት እንደሚከናወኑበት ኮሚሽኑ አመልክቷል፡፡ ይኸውም፡- በዚህ እርከን ላይ የሚገኙ ተሳታፊዎች በውይይትና በምክክር የአጀንዳ ሃሳቦችን ያመጣሉ፤ የተለያዩ ባለድርሻ አካላት አጀንዳዎቻቸውን የጋራ በማድረግ ያሰባስባሉ፣ ያደራጃሉ እንዲሁም የመፍትሄ ሃሳቦችን ያንሸራሽራሉ፤ በመጨረሻም የሂደቱ ባለድርሻ አካላት ለሀገራዊ ምክክር ጉባኤ ተሳታፊ የሚሆኑ ተወካዮቻቸውን ይመርጣሉ - ተብሏል፡፡

መርሃ ግብሩ፤ ኮሚሽኑ በከተማ አስተዳደሩ ሥር ከሚገኙ ባለድርሻ አካላት ሀገራዊ መግባባት ሊደረግባቸው ያስፈልጋል የሚሏቸውን እጅግ መሰረታዊ ሀገራዊ ጉዳዮችን የያዙ አጀንዳዎችን በህዝባዊ ውይይት የሚሰበስብበት ምዕራፍ መሆኑም ተጠቁሟል፡፡

በቀጣይነት ኮሚሽኑ ተመሳሳይ መርሃግብሮችን በክልሎች ከተማ አስተዳደሮች እንደሚያከናውን ለማወቅ ተችሏል፡፡

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ለኢትዮጵያውያን ባስተላለፈው መልዕክት፤ ኢትዮጵያውያን የሚደረገውን የምክክር ሂደት ፋይዳ በመረዳት ዝግጅት እንዲያደርጉና በንቃት እንዲሳተፉ የጠየቀ ሲሆን፤ ለሂደቱ ስኬት ሀገራዊ ሃላፊነታቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርቧል፡፡

ነዋሪነቱን በባህር ማዶ ያደረገው ገጣሚ ሰሎምን ሞገስ (ፋሲል)፤ “ባሻ አሸብር በጀርመን” የተሰኘ የግጥም መድበል ባለፈው ሳምንት ለገበያ ያቀረበ ሲሆን፤ መጽሐፉ በ76 ገጾች 84 ግጥሞችን ያካተተ ነው፡፡ ከጥቂት ዓመታት በፊት በዳሽን የኪነጥበባት ሽልማት ውድድር ላይ፣ በግጥም ዘርፍ 1ኛ በመውጣት የ100 ሺህ ብር ተሸላሚ መሆኑ አይዘነጋም፡፡  
   ገጣሚው፤ ከአብዬ መንግሥቱ ለማ “ባሻ አሸብር በአሜሪካ” የተሰኘ ተወዳጅ  ግጥም፣ ባሻ አሸብር የተባሉ  ገፀ ባህሪን በመውሰድ የራሱን  ”ባሻ አሸብር በጀርመን” የተሰኘ የግጥሞች ስብስብ ማዘጋጀቱን ጠቁሟል፡፡ “ባሻ አሸብር በጀርመን” ለሰለሞን ሞገስ አምስተኛ  የግጥም መፅሐፉ መሆኑን ለማወቅ ተችሏል፡፡
ገጣሚው ከዚህ ቀደም “እውነትን ስቀሏት ፣ ከፀሐይ በታች ፣ ፅሞና እና ጩኸት፣ የተገለጡ ዓይኖች” የተሰኙ የግጥም መጻሕፍትን ለአንባቢያን ማድረሱ ይታወቃል፡፡ በተጨማሪም ለኮሜዲያን ማርቆስ “ቁራሌው” እንዲሁም ለድምጻዊ  እጅጋየሁ ሽባባና  ሌሎች አርቲስቶች  የኮሜዲ ሙዚቃ ግጥሞችን መጻፉን  ሰለሞን ሞገስ ተናግሯል፡፡
የግጥም መድበሉ ባለፈው ሳምንት  አርብ ጀምሮ  በአዲስ አበባ በሚገኙ የመፅሐፍ መሸጫ መደብሮች በ150 ብር ለሽያጭ መቅረቡ ተነግሯል፡፡

የመጀመሪያው የኢትዮጵያ የውዝዋዜ ጥበብ ማህበር ጉባኤ፣ ከግንቦት 5  ቀን 2016 ዓ.ም ጀምሮ ለተከታታይ ስድስት ቀናት፣ በፈንድቃ ባህል ማዕከልና በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተካሂዷል።
ጉባኤውን፤ የኢትዮጵያ የውዝዋዜ ጥበብ ማህበር፣ የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ  ቴአትርና ጥበባት ትምህርት ክፍልና  የዓለም የትምህርት፣ ሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) በትብብር እንዳዘጋጁት ታውቋል።
“ዳንስ፣ ባህልና ማሕበረሰብ በኢትዮጵያ” በሚል ርዕስ ከመላው ኢትዮጵያ ለመጡ የማኅበሩ አባላት ከውጭ በመጡ ምሁራን  ስልጠና የተሰጠ ሲሆን፤ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቴአትር ጥበብ ትምህርት ክፍል የሁለተኛ ድግሪና የዶክትሬት ተመራቂዎች በዘርፉ ላይ ያደረጉትን ጥናት አቅርበዋል።
ሌሎች ክውን ጥበባት ከመጀመሪያ ድግሪ እስከ ሦስተኛ ድግሪ ትምህርት የሚሰጥባቸው ዘርፎች ያሏቸው ሲሆን እስካሁን የውዝዋዜ ጥበብ  በድግሪ ደረጃ የትምህርት ዘርፍ እንደሌለው  የተናገሩት ፕሮፌሰር አቦነህ አሻግሬ፤  የጉባኤው አላማም በዘርፉ ሥርአተ ትምህርት ተቀርፆ፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት እንዲሰጥ ለማድረግ ያለመ ጅማሮ መሆኑን ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ የውዝዋዜ ጥበብ ማኅበር በ2010 ዓ.ም፣ የባለሙያዎችን መብት ለማስጠበቅና ሙያዊ አቅምን ለማጎልበት ታስቦ የተመሰረተ ሲሆን፤ እስካሁንም ድረስ በመላው ኢትዮጵያ የማኅበሩን ቅርንጫፍ ቢሮዎች በማቋቋም፣ ለሙያተኞች ከውጭ ሀገር ከመጡ የዘርፉ ምሁራን ጋር የልምድ ልውውጥ መድረኮችንና ስልጠናዎችን በማዘጋጀት ሲንቀሳቀስ ቆይቷል፡፡


የእጩዎች ጥቆማ ከግንቦት 14 እስከ ሰኔ 14 መሆኑ ተነግሯል

ነሐሴ ወር መጨረሻ ለሚካሄደው 12ኛው የበጎ ሰው ሽልማት፣ ከግንቦት 14 እስከ ሰኔ 14 ቀን 2016 ዓ.ም የእጩ ጥቆማ መስጠት እንደሚቻል የሽልማት ድርጅቱ የቦርድ አመራሮች አስታወቁ። አመራሮቹ ይህን ያስታወቁት ባለፈው ረቡዕ ግንቦት 14 ቀን 2016 ዓ.ም በኢንተር ሌግዠሪ ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ነው።
“በጎ ሰዎችን በመሸለምና እውቅና በመስጠት ሌሎች በጎ ሰዎችን እናፍራ” በሚል መሪ ቃል ባለፉት 11 ዓመታት ለአገርና ለወገን አብነት የሚሆን አኩሪና በጎ ስራ የሰሩ የሀገርና የወገን ባለውለታ በጎ ሰዎችን ሲሸልምና ሲያከብር የቆየው የቆየው የበጎ ሰው ሽልማት ድርጅት፤ ዘንድሮም ለ12ኛ ጊዜ በ10 ዘርፎች በጎዎችን ለመሸለም  በዝግጅት ላይ መሆኑን በመግለጫው ተነግሯል፡፡
በጎዎች የሚሸለሙባቸው አሥሩ ዘርፎች፡- መምህርነት፣ ኪነጥበብ፣ በጎ አድራጎት፣ ንግድ ኢንዱስትሪና ስራ ፈጠራ፣  በመንግስታዊ ተቋማት ሐላፊነት፣ ቅርስ ባህልና ቱሪዝም፣ ማህበራዊ ጥናት፣ ሚዲያና ጋዜጠኝነት መሆናቸውም ተብራርቷል።
የዘንድሮው የኪነ ጥበብ ዘርፍ ሽልማት፣ በኪነ ጥበብ ማሰልጠኛ ተቋማት ላይ ትኩረቱን ማድረጉ ለየት ያደርገዋል የተባለ ሲሆን፤ ይህም ተተኪ የኪነጥበብ ትውልድ በማፍራት ረገድ ተቋማቱ ያላቸውን ጉልህ ሚና ግምት ውስጥ በማስገባት እንደሆነም የቦርድ አመራሮች ጨምረው ገልፀዋል።
በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ የ10ኛው ዙር የበጎ ሰው ሽልማት፣ የጋዜጠኝነት ዘርፍ አሸናፊ የነበረው ጋዜጠኛ ግርማ ፍሰሃ  ሽልማቱ የፈጠረበትን ስሜት፣ እንዲሁም ከዚያ በኋላ የተቀበለውን የሃላፊነት ስሜትና የስራ ተነሳሽነት በመግለፅ፣ ልምዱን ያካፈለ ሲሆን፤ የሽልማት ድርጅቱ በቂ  ድጋፍ ቢደረግለት በርካታ በጎዎችን ሊያፈራ እንደሚችል ተናግሯል፡፡
የበጎ ሰው ሽልማት ላይ ሊሸለሙ ይገባቸዋል የሚሏቸውን በጎዎች ለመጠቆም በ+251977232323 ስልክ ቁጥር ቴሌግራም፣ ቫይበርና ዋትስአፕን በመጠቀም ወይም በኢሜይል አድራሻ፡- This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. በመላክ እንዲሁም በ150035  የፖስታ ሳጥን ቁጥር በመጠቀም፣ ከግንቦት 14 እስከ ሰኔ 14 ቀን 2016 ዓ.ም ለአንድ ወር ያህል  ጥቆማ መላክ እንደሚቻል ጋዜጣዊ መግለጫውን የሰጡት ሰዊት ጌታቸው፣ አንዱአለም አባተ (የአፀደ ልጅ) ፣ አዲሱ ሸዋ ሞልቶትና ደራሲና ጋዜጠኛ  በኩረ ትጉሃን ጥበቡ በለጠ አብራርተዋል።


Page 6 of 713