Administrator

Administrator

  አንድ የኢራቅ ተረት እንዲህ  ይላል፡-
ከዕለታት አንድ ቀን ከሁለት የተለያዩ ሚስቶች ሶስት ወንዶች ልጆች የነበሩት አንድ ሡልጣን ነበር፡፡ አንደኛው ልጁ እንደሱው ዐረብ መልክ ያለው ነው፡፡  ሦስተኛው ልጁ ግን የዐረብ መልክ ያለው ሃበሻ ነው፡፡ እኒህ ወንዶች ልጆች አንድ ቀን ወደ አባታቸው መጥተው “ለምን ሚስት አትፈልግልንም?” አሉና ጠየቁት፡፡ አባትየውም ለሁለቱ ታላላቅ ወንዶች ልጆቹ፤ “ጣራችን ላይ ውጡ፡፡ ቀስታችሁንም ወደፈለጋችሁት አቅጣጫ ወንጭፉት፡፡" አላቸው፡፡
የትልቁ ልጅ ቀስት ተወርውሮ በአንድ አሚር ቤት ጣራ ላይ አረፈ፡፡ (የአሚር ትርጉሙ የአገሪቱ ልዑል እንደማለት ነው) የአሚሩ ሴት ልጅ ሽማግሌ ተላከባትና የቀለበት ሥነ ሥርዓት ተፈፀመ፡፡ ትልቁ ልዑል አገባት፡፡ ቤቱም መጣች፡፡ የሁለተኛው ልዑል  “ቀስት የአዋቂው ቤት ላይ አረፈ” ስለዚህም የአዋቂው ሴት ልጅ ሽማግሌ ተላከባት፡፡ የቀለበት ሥነ ሥርዓቱንም ፈፀሙ፡፡ ባል ቤትም  መጣች፡፡ ሦስተኛውና ሃበሻው ወጣት የአባቱን ቤት ትቶ ሚስቱ ወደምትሆነው ሴት ቤት ሄደ! ብዙ መንገድ ኳተነ፣ ሄደ…ሄደ…. አንድ አንበሳ ጋ እስከሚደርስ ተጓዘ፡፡ ኳተነ፡፡ አንበሳውም፤ “የሰው ልጅ ሆይ! አትፍራ፤ ወደ እኔ  ና" አለው፡፡ "አልጎዳህም ናና እርዳኝ ውለታህን  እከፍላለሁ፤ አይዞህ ናና እርዳኝ" አለው፡፡ "እንደምንም የተጎዳውን እግሬን ብቻ አክመኝ፡፡ ውለታህን እከፍላለሁ” አለው፡፡
ወጣቱ ወደ አንበሳው ቀርቦ እግሩን አየ፡፡ ትልቅ እሾህ ተቀርቅሮበታል፡፡ መንጭቆ ነቀለለት፡፡ አንበሳውም እፎይ አለ፡፡ ከዚያም አንበሳው ልጁን አለው፡-
“ከቆዳዬ ሦስት ፀጉር ነቅለህ ያዝ፡፡ በቸገረህና ችግር በገጠመህ ሰዓት እርስ በእርስ ፀጉሮቹን አስተሻሻቸው” አለው፡፡
አስተሻሻቸው፡፡ ሶስት አገልጋዮች እፊቱ ድቅን አሉና፤ “ምን እንታዘዝህ ጌታዬ?” አሉት።
"አንድ ክንፍ ያላት በቅሎ” አላቸው፡፡
 ወዲያውኑ አንዲት የምታምር በቅሎ ከነመረሻቷ ብቅ አለች፡፡  ያማረ ልብስ ለበሰ ልዑሉ። በቅሎዋን መጭ ብሎ በአየር ላይ ተጉዞ ወደ አቅራቢያ ማረፊያው አረፈ! እዚያም እንደ እረኛ አግኝቶ አንድ በግ ገዛ፡፡  የበጓን ቆዳ ገፈፈና እንደ ዘውድ ጎፈር ራሱ ላይ አደረገው። መላጣም መሰለ፡፡
ሱልጣኑ ቤተ መንግስት ፊት ለፊት መጣ፤ ከዚያ ከአንድ አትክልተኛ ተገናኝቶ መንገድ ጠየቀ፡-
ሦስተኛው ልጅ ግን ፣ የአበሻዋን ልጅ የአበሻ እናቱን ትቶ ቤት ያለው ማረፊያ ቦታ በመፈለግ አቅሙ እስከሚቻለው ድረስ  እስከ መሬት ጠርዝ ተጓዘ! አንድ አንበሳ እስከሚገኝበት ድረስ ተጓዘ! አንበሳውም “ና ቅረበኝ ወንድሜ! ቅረበኝና እርዳኝ፡፡ እኔ አልጎዳህም!” አለው፡፡
በበግ ቆዳ  ተሸሽጎ ወደ ከተማ ገባ! አንድ አትክልተኛ ከሡልጣኑ ቤተ መንግስት አገኘ። "ሥራ ከኔ ጋር እንድትሰራ  ነፃ ሆነህ ልታገለግለኝ ይቻለሃልን?” ሲል ጠየቀው፡፡ እሺ ብሎ አትክልት ውስጥ ሆኖ በልዕልቲቱ መስኮት አኳያ ፀሐይ/ ተመስላ አያት! አንድ ቀን አያት!
ወጣቱ ሦስቱን ፀጉሮች አስተባብሮ አሽቶ ልዕልቲቱ ፊት ከች  አለ፡፡ እንዳየችው ወደደችው! ያንን አትክልተኛ ወደሷ ላከው፡፡ "የሆነውን ለንጉሡ ንገር" አለችው!
አትክልተኛው ንጉሱ ዘንድ መቅረብ ስለፈራ አንድ ዘዴ አበጀ፡፡ ሶስት ሀብሀቦች አመጣ። አንድ ጥሬ፣ አንድ መካከለኛ የበሠለ፣አንድ በደንብ የበሰለ! ንጉሱ ተናቅሁ ብለው ተናደዱ! አትክልተኛው ግን የሦስቱን ሀብሀቦች ትርጉም  በማስረዳት እንዲህ አላቸው፡፡
1ኛ ጥሬው ሃብሃብ  የተሰጣት ልጅዎን የምትወደው ወንድ ላይ እንድትወረውረው ይጠይቋት
2ኛ መካከለኛውን ሀብሀብ ለሁለተኛዋ ልጅዎ ይስጧትና ምረጭ በሏት
3ኛውን ሀብሀብ ለሦስተኛዋ ልጅዎ የምትፈልጊው ወንድ ላይ ወርውሪው በሏት አላቸው፡፡
ሦስቱም የንጉሡ ልጆች ሀብሀባቸውን ይዘው አላፊ አግዳሚውን ሲያዩ ቆዩና፤
 ሀ/ ታላቅየዋ የአንድ አሚር ልጅ ላይ ወረወረች
ለ/ ሁለተኛዋ ታላቅ ደግሞ የአዋቂ ልጅ ላይ ወረወረች
ሐ/ ሦስተኛዋ ሳትወረውር ቀረች፡፡ ንጉሡ አስጠርተው፤
“ምነው የኔ  ልጅ፤ የምትፈልጊው ወንድ ላይ ሀብሀብሽን አልወረወርሺም?” አሏት፡፡
ልዕልቲቱም፤
“የሚመርጠኝ ራሱ ይመጣል!” አለቻቸው፡፡
እንዳለችውም አትክልተኛው መጣ።
“ለምን ለምርጫ ከሰዎቹ ጋር አልተለሰለፍክም?” አለችው።
“አንቺ የራስሽ ምርጫ እንዳለሽ እኔም የራሴ ምርጫ አለኝ። ለእኔ ያላትን አላጣትም ብዬ ቆየሁ። የበሰለው ሀብሀብ በእጅሽ እንዳለ ሳውቅ፣የእኔ መሆኑን አመንኩ!” አላት።
“እኔም የምጠብቀው የበሰለውን ሀብሀብ ነበር!; ብላ አቀፈችው። በሣምንቱ ሰርጋቸው ሆነ ይባላል!
*   *   *
ጥሬውን፣ መካከለኛ በሳሉንና፣ ሙክክ ያለውን የአገራችንን ሁኔታ እንወቅ። ምርጫችን ለህልውናችን ወሳኝ ነውና በበረሃ ውስጥ የሚበቅለውን ሀብሀብ የብስለት ደረጃ እንለይ! ሁልጊዜም ውስጡን እንፈትሽ፡፡ አንዳንዱ ሁኔታ ገና ፍፁም ጥሬ ነው! አንዳንዱ ገና ግማሽ መንገድ ላይ ያለ ነው! አንዳንዱ ግን በስሎና ጎምርቶ በሰአቱ እጃችን ካልገባ ያመልጠናል። በአገራችን የለውጥ ሂደት ይሄን ዓይነት ባህሪ አለው!
“ካልተሳፈሩበት፣ቶሎ ተሽቀዳድሞ
ጊዜ ታክሲ አይደለም አይጠብቅም ቆሞ።
እንደሚለው ጥንታዊ አገርኛ ግጥም ነው! ወይም ደግሞ  ናፖሊዮን ቦናፓርት በታሪክ አለ እንደሚባለው፡-
"Place we can recapture Time never!"
(“ቦታን ቢያስለቅቁንም ደግመን እንይዘዋለን። ጊዜን ግን በጭራሽ !” እንደ ማለት ነው።)
ኢትዮጵያ ከንጉስ እስከ ፕሬዚዳንት፤ አልፎ ተርፎም ከሊቀ መንበር እስከ ጠቅላይ ሚኒስትር፤ በየዘመኑ አስተናግዳለች። አንዳንዱ ዘለአለማዊነትና ረጅም ዕድሜ የተምታታበት ነው! He mistook longevity for eternity የሚባል አይነት! አንዳንዱ “ይቺ ወንበር አንድ ናት፤ ለስንት ትበቃናለች" የሚል ነው! አንዳንዱ ደግሞ “እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል” የሚል ነው! አንዳንዱ ደግሞ “ከመታህ ድርግም፣ ከዋሸህ ጥርቅም!” አለ የተባለው አይነት ነው!! ዞሮ ዞሮ ግን “አንተ ብሳና ይሸብታል ወይ?” ቢለው “ለዛፍ ሁሉ ያስተማረው ማን ሆነና ነው?” አለ እንደተባለው ነው!
ብዙዎቹ መሪዎቻችን በዚህም ተባለ በዚያ “የቆቅ ለማዳ የለውም!” የሚለው ተረት የሚገልፃቸው ናቸው-ዛሬም ጭምር! ረዣዥም ዲስኩርና ንግግር እስኪታክተን ያሰማሉ። ለምሳሌ የደርግ መንግስት መሪ የነበሩት ጓድ ሊቀ መንበር፣ አንድ ከሰዓት ሙሉ ሰው ስራ ትቶ ንግግራቸውን እንዲያዳምጥ አድርገዋል! አንድም በካሮት፣ አንድም በበትር (carrot and stick እንዲል መፅሀፉ) የማማለልና የማስፈራራታቸውን ያህል በ”ዴማጎጂ”ም - የህዝብን ስሜት በመቀስቀስም ይጠቀማሉ!
በሀገራችን በተደጋጋሚ የሚሰሙት የፖለቲካል ኢኮኖሚ አጀንዳዎች እጅግ ከመደጋገማቸው የተነሳ በልካችን የተሰፋ የዘወትር ልብስ ይመስላሉ፡- ረሀብ፣ ጦርነት፣ መፈናቀል፣ መልሶ ማቋቋም፣ መንደር ምስረታ፣ ሽግግር፣ ትራንስፎርሜሽን፣ ፀረ ህዝብ፣ ፀረ ልማት፣ የማዳበሪያ እጥረት፣ የዘር እጥረት፣ የመብራትና ውሃ መጥፋት፣ የዋጋ ግሽበት፣ የመዋቅር ለውጥ፣ ሰላም፣ ተሐድሶ፣ መካከለኛ ገቢ፣ የኑሮ ውድነት፣ ድርቅ፣ ቸነፈር፣ የፍትህ መጓደል፣ ሰውን አላግባብ ማሠር፣ የሰብአዊና ዲሞክራሲያዊ መብት መጓደልና መነፈግ፣ መደበኛ ስብሰባ፣ ድንገተኛ ስብሰባ ("አሁንስ ህይወት ራሷ የተራዘመ ስብሰባ መሰለችኝ” ነው ያለው በአሉ ግርማ?....)…ምኑ ቅጡ!
"እንደ አፍ የሥራ ካቴና የለም፤ እንደ ጉራ የሹም መቃብር” ያሉት ደራሲ ደህና መጠቅለያ ይሆኑልናል፡፡
የዲሞክራሲ፣ የፕሬስ፣ የተቋም ማበልፀግና የመብት ጥያቄዎች ዛሬም አሯሯጭ (pace maker) እንደፈለጉ ናቸው። አጠቃላዩን የፀጥታ ጥያቄንና የጎረቤት ወረራን እንደ ድግግሞሽ ተግባር ከማየት ይልቅ ለዘለቄታው ምን ይበጀናል ማለትን እንደ አንገብጋቢ ጥያቄ ቢያዩት ደግ ነው! ቢያንስ "ከስንቱ ተቋስለን እንችለዋለን?” ብሎ መጠየቅ  ያባት ነው! “በድብቁ ድርድር ውስጥ እኛም እንሳተፍ” ከሚል አላጋጭ የፓርላማ አባል ልዩ መፍትሔ ባንጠብቅም፣ የፓርላማችንን ዲሞክራሲያዊነት ጥሩ ጅምር ነው ማለትን ማንም አይከለክለንምና! ለዛሬው ዋነኛ መልዕክታችን “ነገር ቢበዛ በአህያ አይጫንም” የሚለውን ነው። የጉዳያችን ቡጥ ግን "ብትፈትል አንድ ልቃቂት፣ ብታወራ ያምናውን" የሚለው ብርቱ ፍሬ ነገር ነው! አፍ ይሰብሰብ፣እጅ ይዘርጋ!

 "--በእግዚአብሄር፣ በእምነት፣ በረሃብ፣ በስንፍና፣ በስደት፣ በሥራ፣ በባህል፣በመስዋዕትነት እና በሌሎችም ጉዳዮች ዙሪያ የሚያጠነጥነው ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ››፤ ከዚህ መውጣት የምንችለው ሁለንተናችንን ለስራ ስናስገዛ፤ ስራን ስናከብር፤ ስንፍናችንን ወዲያ አሽቀንጥረን ስንጥል፤ ወደ ጥንቱ ማንነታችን ስንመለስ፤ (የትኛው ጥንት እንደሆነ ግልጽ ባይሆንም)፣ ከውጪ የተጫነብንን ሸክም ስናራግፍ ነው ይለናል፡፡ --"
                  በዮናስ ታረቀኝ


            መነሻዬ ንባቤ ነው፡፡
በሰዎች ላይ የሚደርስ ተፈጥሯዊም ሆነ ሰው ሰራሸ ስደት፣ ጦርነት፣ በሽታ፣ ረሃብ፣ ስቃይ መከራ …  እምነትን መፈተሹ ረዥም ጊዜ ያስቆጠረ ነው። ስለምን እግዚአብሔር ይህ እንዲሆን ይፈቅዳል? የሚል፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ341- 270 የኖረው ግሪካዊ ፈላስፋ ኤፒከረስ እንዲህ የሚል ጥያቄ አንስቶ ነበር፡-
‹‹እግዚአብሔር ክፉውን ማስወገድ ይፈልጋል ግን አይችልም እንበል፤ እንዲያ ከሆነ ሁሉን ቻይ አይደለም ማለት ነው፡፡ ይችላል ግን አይፈልግም ካልን፤ ክፉ ነው ማለት ነው፡፡ አይፈልግምም አይችልምም ከተባለ፤ ደካማም ክፉም ነው ማለት ነውና ስለምን እግዚአብሔር ብለን እንጠራዋለን። ይፈልጋልም ይችላልም ካልን ደግሞ ስለምን ስቃያችንን አያስወግድም?››  
የእኛ ዘመን ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ›› የሚለውም ይህንኑ ነው፡፡
‹‹ለአዳምና ሔዋን ስህተት
ሳይጠራ የመጣ፣
ለእኛ መከራ ግን
ጆሮውን ሳያዘነብል ቀረ፡፡›› ገጽ 34
በ1775 ዓ.ም በፖርቹጋል ሊዝበን የተከሰተውና ብዙ የሰውና የንብረት ውድመት ያስከተለው የመሬት መንቀጥቀጥ በዘመኑ የነበሩ ፈላስፎች፣ ደራሲያንና የስነ መለኮት ልሂቃን፤ በተለይ ጀርመናዊው ፈላስፋ ጎትፍሪድ ዊልኸልም ላይብኒዝ በ1710 ዓ.ም ባሳተመው ‹‹Essay Theodizze“ ስራው ላይ ያሰፈረውን ‹‹የቴዎዲስ ቲዎሪ›› እንዲሞግቱ አደረጋቸው። ፈጣሪ እንዴት ዝም ይላል? በማለት። በዚህ ቲዎሪው ላይ ላይብኒዝ፤ እግዚአብሔር ቅን እና መልካም እንደሆነና የሰዎች ነጻ ፈቃድ የክፋት መነሻ እንደሆነ፤ የክፋት መኖር የፈጣሪን ህልውና ጥርጣሬ ላይ ሊጥል እንደማይችል፤ አሁን ያለችው ዓለም ሊኖሩ ከሚችሉ ዓለማት ሁሉ ይበልጥ የተሻለችው እንደሆነች አስፍሮ ነበር፡፡ እነ ቮልቴር፣ ዣን ዣክ ሩሶ እና ኢማኑኤል ካንት ‹‹የቴዎዴስ ክርክር›› የሚል ስያሜ በተሰጠው መድረክ የሰላ ክርክር አድርገዋል፡፡ በተለይ ቮልቴር ‹‹Candide l‘optimisme›› በሚል ርዕስ የጻፈው ሳታየር ስራው የላይብኒዝን ፍልስፍና የተቸበት ነው የሚል ትንተና ተሰርቶበታል፡፡ ከዚያ በኋላም ቢሆን የተለያዩ ጸሐፍት ከሚያዩትና ከሚሰሙት ሰቆቃ የተነሳ በስራዎቻቸው ፈጣሪ ከወዴት ነው ያለው? ሲሉ ጠይቀዋል፡፡ የእነ ሃይንሪሽ ፎን ክላይስት ‹‹የመሬት መንቀጥቀጥ በቺሊ›› አጭር ልቦለድ አንዱ ነው፡፡ በእኛም ሀገር በተለይ በስነ ግጥሙ እንዲህ አይነት ሃሳቦች መንሸራሸራቸው የተለመደ ነው፡፡
‹‹ቀና ብዬ ሳየው ሰማዩ ቀለለኝ፣
አንተንም ሰፈራ ወሰዱህ መሰለኝ፡፡›› አይነት።
ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ማብቂያ ላይ በጀርመን ‹‹ድህረ ጦርነት ሥነ ጽሑፍ›› ወይም ደግሞ ‹‹የፍርስራሸ ስር ሥነ ጽሑፍ›› የተሰኘ እንቅስቃሴ ተጀምሮ ነበር፡፡ ይህን ተከትሎ በ1947 ዓ.ም ቮልፍዲትሪሽ ሽኑረ የተባለ ደራሲ ቡድን 47 በሚባል ለሚታወቀው የደራሲያን ቡድን ‹‹ቀብሩ›› የሚለውን አጭር ልቦለዱን አንብቦ ነበር፡፡ ለህትመት የበቃው በኋላ ነው፡፡ በዚህ አጭር ልቦለድ ጊዜው የጦርነት መሆኑን አሳይቶ አንድ ባልና ሚስት ማን እንዳመጣው ያልታወቀ ስለ አንድ ቀብር የሚያሳስብ የጽሑፍ መልዕክት ይደርሳቸዋል፡፡ እንዲህ የሚል፡-
‹‹በማንም ያልተወደደ፣ በማንም ያልተጠላው፤ በሰማያዊ ትዕግስት ለረዥም ጊዜ ከስቃዩ ጋር ሲታገል የቆየው እግዚአብሔር ዛሬ በሞት ተለይቷል፡፡›› ይላል፡፡ በዚህ መሰረት ባልየው በእግዚአብሔር ቀብር ላይ ለመታደም ይሄዳል። ባለቤቱን ጨምሮ ማንም ሰው ጉዳዩን ከቁብ አልቆጠረውም፡፡ ፍታት ለማድረግ የተገኘው ቄስ እንኳን ሬሳውን አይተው ማንነቱን አላወቁትም፡፡ ስለ ሞቱም በዜና አልተነገረም፡፡ ‹‹ዛሬ››፣‹‹ነገ›› እና ‹‹ወደፊት›› በሚሉ ጋዜጦች ውስጥ ስለዚህ ጉዳይ የተዘገበ አንዳች ነገር የለም፡፡
‹‹የተጠላው እንዳልተጠላም›› እንዲህ ያለ ነው፡፡ ተጠልቶ እንዳልተጠላ የሆነው ከህዝቡ አንጻር ልመናውን ጆሮ ዳባ ያለው እግዚአብሔር፤ ከእግዚአብሔር አንጻር ደግሞ የእሱን እጅ ብቻ የሚጠብቀው ህዝቡ ሊሆን ይችላል፡፡ ‹‹አእምሮውና አካሉ በልምሻ እንደተመታ ልጅ እንዲሁ እግዚአብሔር የኢትዮጵያ የዘላለም ሞግዚት ሆኗል (ገጽ 7)፡፡ እንዳለው፡፡
‹‹ጥረህ ግረህ ብላ›› የሚለውን ቃል እንደ እርግማንነቱ ተፀይፈን፣ ‹‹…ለነፍሳችሁ በምትበሉት፣ ወይም ለሰውነታችሁ በምትለብሱት አትጨነቁ፤ ቁራዎችን ተመልከቱ አይዘሩም አያጭዱም፣ ዕቃ ቤትም ወይም ጎተራ የላቸውም። እግዚአብሔር ይመግባቸዋል። እናንተስ ከወፎች እንዴት ትበልጣላችሁ?›› የሚለውን ነቅሰን በመያዛችን ምድር ሲኦል ሆናብናለች ነው የሚለን።
አንጋጠን በመኖራችን በ“ደስታ መንደር“ የደረሰን ረሃብ፣ እርዛትና ሰው እስከመብላት የተደረሰበትን ታሪክ እያጣቀሰ፣ በነውራችን በሰቆቃ እንድንሰቃይና እንድናፍር ያደርገናል። እሱ ላይ ብቻ አትንጠላጠሉ በማለት፡፡ ወላጅ ወፌ ቆመች ከማለት ጀምሮ፣ እንዲመገብ፣ ልብሱን እንዲለብስ ወዘተ በማድረግ ልጁ እራሱን እንዲችል እንደሚጥር ሁሉ፤ በእግዚአብሔር እና በሰዎች መካከል እንዲሁ መሆን እንዳለበት (ገጽ 5) ይነግረናል፡፡ ‹‹በእምነት ስም ወደ ሰማይ የምትወረውሯት ስንፍና በራሳችሁ ላይ መዓት ሆና ትወርዳለች (ገጽ 69) በማለትም ሰቀቀናችንን ያበዛዋል፡፡
‹‹ከበደልነው፣ የተበደልነው፣
ካጠፋነው የተጠፋብን
‹ሰውን ሰው ሲበላው
እዚያ
ፈጣሪያችሁ ነበር፣
ደስም ብሎታል (ገጽ 95)››
ይለንና ይህ የደረሰበት ህዝብ፣ እንዴት የተከደነበትን አይገነጥልም፣ እንዴት ከዚህ ሁሉ በኋላ በተስፋ ይጸልያል? በማለት አናታችንን የሚበሳ ጥያቄ ያቀርብልናል፡፡
‹‹እግዚአብሔር ሊያተርፍባችሁ እውቀቱንና ጊዜውን እንዳፈሰሰባችሁ ዘነጋችሁትን?›› (ገጽ 102) ብሎ እያሳሰበ፤ የደስታ መንደሯ እናት ራሱን ከረሃብ ለመታደግ የተሰደደ ልጇን በፈጣሪ እውቀት ተመርታ ተርቦ ያበላችው፣ ተጠምቶ ያጠጣችው ሽፍታ፣ ውለታዋን ቆጥሮ ሲያድንላት ያሳየናል፡፡ እንዲሁም እግዚአብሔርን በማያውቁ ግብጻውያን የተመረተ እህል፣ እስራኤላዊያንን እንደታደገ፣ የአራጣ አበዳሪው ገንዘብ የ“አይን አንባ“ ህዝብን ከረሃብ ሲታደግ ያመለክተናል (ገጽ 78)፡፡  
እኛ ኢትዮጵያውያን ረሃብ እየተመላለሰ አንጀታችንን ይልስዋል፤ ላለመራብ ብለን ግን ስንሰራ አንታይም፡፡ በሰላም እጦት ህይወታችን በየጊዜው ምስቅልቅል ይላል፣ ሰላም እንዲኖረን ከወሬ ባለፈ ስንሰራ አንገኝም፡፡ ፍቅር ፍቅር እንላለን ፍቅር እንዲኖር ግን መሰራት ያለበትን አንሰራም። አንዳችም ነገር ያለስራ እንደማይሆን፣ ስራ ብቻ እንደሚያኮራ፣ መብትን፣ ነጻነትን እንደሚያጎናጽፍ፤ ከማንጋጠጥ ቁልቁል እራሳችንን፣ እጆቻችንን፣ መሬታችንን መመልከት እንደሚገባ ማስታወስ የ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ›› ዋና ጭብጥ ነው፡፡
እዚህ ላይ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማሪያም ‹ኢትዮጵያ ከየት ወዴት? በምትል አነስተኛ መጽሐፋቸው፣ ‹እግዚአብሔርና እኛ› በሚል ርዕስ ስር የጻፉትን አስታወስኩ፣
‹‹… እግዚአብሔር ሁሉንም ነገር እንዲያደርግልን እንፈልጋለን፡፡ የሚቻል ቢሆንማ እሱው አርሶ፣ እሱው ዘርቶ፣ እሱው አርሞ፣ እሱው አጭዶ፣ እሱው ወቅቶ፣ እሱው አበጥሮ፣ እሱው ፈጭቶ፣ እሱው አብኩቶ፣ እሱው ጋግሮ፣ እሱው ቢያጎርስን ደስ ይለን ነበር፡፡…›› ይላሉ፡፡
ለመሆኑ ለማያባራው የድረስልን ጩኸታችን ፈጣሪ፣ ‹‹ለምለም ምድር፣ ህሊና፣ ጉልበት ሰጠኋችሁ ምን አድርግ ነው የምትሉኝ?›› ቢለን መልስ አለን? እንደውም በኢትዮጵያ ጉዳይ ፈጣሪ ግራ የተጋባ፣ የተጨነቀም ይመስለኛል፡፡
ገጽ 6 ላይ ዶክተር አሮን እንዲህ ሲል ይነበባል፡- ‹‹አንድ ጊዜ አዲስ አበባ ወጣ ብሎ ግድብ ሰራን። ሰው ይራባል፡፡ ከግድቡ ጠልቆ ግን አያርስም። ለምን? ስንል የኢትዮጵያ አምላክ ከሰማይ ባልሰጠው ላመረትን ይቆጣል፣ በረከት ይነሳናል አሉ፡፡››
ቮልፍጋንግ ብሮሸርት በ26 ዓመቱ የተቀጨ፣ በዚህ አጭር ዕድሜው በርካታ ስራዎችን ጀባ ያለ፣ በጀርመን ‹‹ድህረ ጦርነት ስነ ጽሑፍ›› ስማቸው ገኖ ከሚነሱት ደራሲያን መካከል የሚመደብ ነው። ‹‹Draussen vor der Tür - ደጃፉ ላይ›› የሚል አንድ ትያትር ጽፏል፡፡ በአንዱ ክፍል እንዲህ ያለ ምልልስ አለው፡
‹‹ሽማግሌ፣- ልጆቼን፣ ወይኔ ልጆቼን፣ ወይኔ ልጆቼ
ቀብር አስፈጻሚ፣- ምን ሆንክ፣ ለምን ታለቅሳለህ ሽማግሌው?
ሽማግሌ፣- መለወጥ ስለማልችል፣ መለወጥ ስለማልችል! ወይኔ!
ቀብር አስፈጻሚ፣- አዝናለሁ መለወጥ አለመቻል ደስ የሚል ነገር ባይሆንም፤ ባሏ ጥሏት  
እንደሄደ ሙሽራ የሚያነፋርቅ ጉዳይ ግን አይደለም፡፡
ሽማግሌ፣- ልጆቼን፣ ወይኔ ልጆቼን፣ ወይኔ ልጆቼ!
ቀብር አስፈጻሚ፣- ለመሆኑ ማን ትባላለህ?
ሽማግሌ፣- እግዜር ነኝ፣ ማንም የማያምነኝ እግዜር፡፡
ቀብር አስፈጻሚ፣- ምን ያስለቅስሃል ታዲያ፣
ሽማግሌ፣- መለወጥ ስለማልችል፣ እርስ በእርስ ይታኮሳሉ፣ ይለቃቀሳሉ፣ ይደፋፈቃሉ ይገዳደላሉ። ዛሬ በመቶ፣ ነገ በመቶ ሺህ፡፡ እኔስ? እኔ ደግሞ ምንም ማድረግ፣ ምንም መለወጥ አልችልም።
ቀብር አስፈጻሚ፣- ያሳዝናል፣
ሽማግሌው! በጣም! ሆኖም ግን በአንተ የሚያምን ማንም የለም፡፡ ይኸው ነው፡፡
ሽማግሌ፣- ያሳዝናል፣ ማንም እምነቱን ሊጥልበት ያልቻለ እግዜር ነኝ፡፡ መለወጥ ደግሞ አልችልም፡፡ ያሳዝናል መለወጥ አልችልም፡፡››   
ምንም እንኳን ለማንጋጠጣችን ሰበብ አንዱ ስንፍና እንደሆነ ቢታመንም፣ በመሪዎች መበደል፣ የአስተዳደር እጦት፣ የፍትህ መዛባት በአጠቃላይ የምድር ላይ ተስፋ ተሟጦ ማለቅ ትንሹንም ትልቁንም፣ የሚረባውንም የማይረባውንም ጉዳይ ወደ ፈጣሪ ለማመልከት እንድንታትር ሳያደርገን አልቀረም፡፡
‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ›› ከሁሉም በላይ እኛ ኢትዮጵያውያን ፈጣሪን የተረዳንበትን መንገድ በቅጡ መፈተሽ እንዳለብን የሚያሳስብ ነው፡፡ ኢትዮጵያን የመሰለች ሀገር ሰው አጣች ይለናል፡፡
በቤተ መጻሕፍት ሙያ ላይ ሁልጊዜ የሚባል አንድ ነገር አለ፡፡ ‹‹መጻሕፍት ከሞሉትና የቤተ መጻሕፍት ባለሙያ ከሌለው ቤተ መጻሕፍት ይልቅ፤ ሞያተኛ ያለው መጻሕፍት አልባ ቤተ መጻሕፍት ይሻላል፡፡›› የሚል፡፡ ባለሙያው እንዴትም ብሎ መጽሐፉን ያመጣዋል ስለሚባል። ለነገሩ ይህ አባባል ለሁሉም የሞያ ዘርፍ የሚሰራ ነው፡፡ ለሀገርም ጭምር፡፡
‹‹ኢትዮጵያውያን›› ሲል በአካባቢው ያለ ድምጽ እረጭ አለ፡፡ ‹‹ሀገር ይዘው ህዝብ ይፈልጋሉ። እንደ እስራኤሎች ህዝብ ይዘው ሀገር ቢፈልጉ እንዴት ደግ ነበር፡፡ (ገጽ122) በማለት ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ›› በቁስላችን እንጨት ይሰድዳል፡፡ ሰው ካለ፣ ሀገር ትሰራለች፡፡
በእግዚአብሄር፣ በእምነት፣ በረሃብ፣ በስንፍና፣ በስደት፣ በሥራ፣ በባህል፣ በመስዋዕትነት እና በሌሎችም ጉዳዮች ዙሪያ የሚያጠነጥነው ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላ››፤ ከዚህ መውጣት የምንችለው ሁለንተናችንን ለስራ ስናስገዛ፤ ስራን ስናከብር፤ ስንፍናችንን ወዲያ አሽቀንጥረን ስንጥል፤ ወደ ጥንቱ ማንነታችን ስንመለስ፤ (የትኛው ጥንት እንደሆነ ግልጽ ባይሆንም)፣ ከውጪ የተጫነብንን ሸክም ስናራግፍ ነው ይለናል፡፡
‹‹በነቢያቶቻቸው ፋንታ ነቢያቶቻችንን
በመምህሮቻቸው ፋንታ መምህሮቻችንን
በመሲሀቸው ፋንታ መሲሀችንን መተካት (ገጽ 88)፡፡
ለዚህ ደግሞ የስራዎቻችን ባሪያዎች እንሁን፤ ስለራሳችን ራሳችንን የምናስገዛ፣ የራሳችን ባሪያ እንሁን፣ ጀግንነታችን ደም በማፍሰስ ሳይሆን በስራ ይገለፅ በማለት ይመክራል፡፡ ይህንኑ ለማጽናትም እውር የሚያበራው (የረድ ሰርዌን)፣ አልአዛርን (ታለን) ከሞት ያስነሳው፣ እራሱም በሶስተኛው ቀን ከሞት የተነሳው በመሲህ የተመሰለው መምህር ከአረገ በኋላ ተመልሶ መጥቶ፣ ያለው መንግስተ ሰማያት ሳይሆን፣ መንግስተ ምድር እንደሆነ ጌታዬና ባሌ ለምትለው ዐይነ ስውር ሴት፤ ነባሩ ተስፋቸው በአዲስ ተስፋ መተካቱን ሲነግራት እናነባለን፡፡
‹‹ሂጂ ንገሪያቸው፡፡
ተስፋ ያደረጉት ቦታ ደርሼ ተመለስሁ፡፡
ማንም ምንም የለም ነበር፡፡ እንግዲህ ተስፋችሁ ምድር ላይ ናት፡፡ መሬትን በስራ ሙጥኝ በሉ (ገጽ 164)፡፡›› በማለት፡፡
ሐዋርያቱም ህዝቡ የመምህራቸውን ስብከት መቀበሉን እንዲህ ብለው መሰከሩ፣
‹‹ህዝቦች በቀደድክላቸው ቦይ ፈሰሱ
ምድር ላትችልህ እንደተፋችህ፣
ሰማየ ሰማያት እንደተጎበኙልህ፣
አሉ፣
ተቀበሉ፣
እርስ በእርሳቸውም ተማማሉ (ገጽ 186)፡፡
በ‹‹መዝሙረ ዳዊት›› ቅርጽ የቀረበልን ይህ መጽሐፍ አምልኳችንን እንድንፈትሽ፣ ችግሮቻችንን ለመላመድ ከመጣደፍ ይልቅ መፍትሄ እንድናበጅ፣ በጸሎታችንም የዕለት እንጀራችንን እንዲሰጠን ብቻ ከመለመን የዕለት እንጀራችንን ለመጋገር እንድንበረታ፤ በህይወት ግብ ግብ ውስጥ ረዳት ፍለጋ ሸቅብ ከማማተር የተሰጠንን እና ያለንን እንድንጠቀም ያመላከተ ሲሆን፤ በተለይ እጅና እግራችንን አጣጥፈን ‹‹Miracle Money - ሚራክል መኒ›› ኪሳችን፣ ቦርሳችን እና አካውንታችን ውስጥ እንዲገባ ለምንጠባበቅ ለእኛ፤ ወቅቱን ያገናዘበ ሥራ ነው፡፡
አለማየሁ ገላጋይ  እንደወትሮው ሁሉ በ‹‹የተጠላው እንዳልተጠላም›› ምናባዊና እውናዊ ሕይወትን ደበላልቆብናል፡፡
መደምደሚያዬም ንባቤ ነው፡


  "--ብዙ ሰው ወደ ኤግዚብሽኑ የመጣው ሥነ ሥዕል ሊያይ ነው፡፡ እኔ ግን እንደ ሥነልቦና ባለሙያ የተመልካቹን ሁኔታ በሥእሎቼ ውስጥ ለመታዘብ ነው የተገኘሁት፡፡
በሰቀልኳቸው ሥዕሎች የተመልካቹን የአስተሳሰብ ደረጃ ለመመዘን ነበር  የፈለግሁት፡፡
ወደ ኤግዚብሽኑ ለሚመጡ ተመልካቾች እንደተለመደው ስለ ሥዕሎቹ ምንም መግለጫ አልተሰጣቸውም፤ ለማንም ሰው ስለ ሥዕሌ ለማውራት አልሞከርኩም፡፡--"
ሰዓሊ፤ ተመራማሪና የሥነጥበብ አስተማሪው ፍሬው ከበደ፤ ባለፈው ሳምንት በሥነ ጥበብ ፍልስፍና፣ በአዲስ አበባ ሥነ-ሕንፃና በኢትዮጵያ ፖለቲካ ዙሪያ ሃሳቡን አንጸባርቋል፡፡ ዛሬ ደግሞ በኢትዮጵያ ሥነፈለክ እና "ከምን አንጻር" በተሰኙት አውደርዕዮቹ ዙሪያ ሃሳቡንና ተሞክሮውን እንዲህ ያጋራናል፡፡
                 ግሩም ሠይፉ

             ስለ ኢትዮጵያ ሥነፈለክ  አውደርዕይ
ከ3 ወራት በፊት በአሊያንስ ኢትዮ ፍራንሴስ ያቀረብኩት ኤግዚብሽን "የኢትዮጵያ ሥነፈለክ ወይም አስትሮኖሚ (Astronomy)" በሚል ርእስ የተዘጋጀ ነበር፡፡ በዚህ አውደርዕይ  1.85 ሜትር በ1.50 ሜትር መጠን ያላቸው 21 የሸራ ስራዎች ለእይታ በቅተዋል፡፡ ለአውደርእዩ መነሻ  የሆነኝ ጓደኛዬ ሰዓሊ ሳምሶን ከበደ ነው፡፡ እሱ በሰጠኝ ጥቆማ መሰረት የመሪ ራስ አማን በላይ መፅሐፍ የሆነውን "መጽሐፈ ብሩክ ዣንሸዋ ቀዳማዊ" አነበብኩ፡፡ ከዚያ መፅሐፍ በፊት በኢትዮጵያ ሥነፈለክ ላይ የነበረኝ እውቀት የጠለቀ አልነበረም፡፡ ስለ ሥነፈለክ በቂ እውቀት ያስጨበጠኝን መፅሐፍ ካነበብኩ በኋላ ብዙ ሥዕሎች የምሰራባቸውን ጭብጦች አገኘሁ፡፡ የመሪ ራስ አማን በላይ መፅሐፍ የአውደርእዩን ሥዕሎች ከግሌ ምልከታ አውጥቼ እውቀት ተኮር በሆነ መንገድ እንድሰራ አስችሎኛል፡፡ በሥነፈለኩ ምርምር ላይ በተለምዶ ሰባት ሰማይ ሲባል ምን ያካትታል? ዓለማት ምንድናቸው? ስንት ናቸው? የሚሉ ጥያቄዎችን በማንሳት ብዙ ለማወቅ ሞክሬአለሁ፡፡
ምዕራባውያን በቀረፁት ቁስ-ተኮር ትምህርት የተወሰኑ ፕላኔቶችና ጋላክሲዎች መኖራቸው ነው የሚወሳው፡፡ በዣን ሸዋ መፅሃፍ ላይ ያነበብኩት ግን 100 ዓለማት መኖራቸውን፤ በሰባቱ ሰማይ ስር ክፍለዓለማት እንዳሉ፣ ለምሳሌ በአንዱ ሰማይ ላይ 21 ዓለማት እንዳሉ....ነው፡፡ የኢትዮጵያ ሥነፈለክ በሚል  በአሊያንስ ያዘጋጀሁት አውደርዕይ ወደ ማንነቴ የቀረብኩበትና ወደ ራሴ የተመለከትኩበት ነው። በአጠቃላይ እንደ ሥነፈለኩ የኤግዚብሽኑን ስዕሎች ሃሳቦች በዝርዝር ለመግለፅ ፈታኝ ነው። ወደ ማንነታችን ለመመለስ እኛ ማን ነበርን የሚለውን ማወቅ አስፈላጊ ነው፡፡ የነበረንበትን ከየትኛው ማዕዘን፣ ከምን አንጻር እንመልከተው የሚልም መሰረታዊ ጥያቄ ነው፡፡ የሥነፈለክ ባለሙያ ባልሆንም ዓለም በዚህ እውቀት የደረሰበትን ደረጃ ስገመግመው፣ አብዛኛው ቁስ ተኮር ሆኖ ነው ያገኘሁት፡፡ የምዕራባውያኑ እውቀት በአብዛኛው በተደጋጋሚ ሙከራ - መሳሳት እና መሳካት (Trial and error) ላይ የተንተራሰ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊ ሥነፈለክ የሚገርመው የተሟላ ጥንቅቅ ያለ እውቀት በዝርዝር የሰፈረበት ነው፡፡ በሳይንሱ እንወዳደር ባንል እንኳን ለሲኒማ የሚመች የቢሊዮን ብር ሃብትና እውቀት የሚገኝበት ነው፡፡ ፈታኙ ነገር ይሄ አለም ይህን ይመስላል ሲባል በማታውቀው የተመሰለ ከሆነ ለመረዳት ይከብዳል፡፡ ስለዚህ ግብርና ባህርያቸው የተገለጸ ቢሆንም፣ ምስላቸውን ቅርፃቸውን በሥነሥዕል ለማምጣት አልሞከርኩም፡፡ ምክንያቱም እኔ በምከተለው የጥበብ እይታ ብቻ ተመርኩዤ፣ ይህን በመዳፈር ገንዘብ ለመስራት አልፈልግም፡፡ እውነትን ፍለጋ ነው የሰራሁት፡፡
በሥነፈለክ ከቆሎ ተማሪ እንስቶ እስከ ከፍተኛው ተቋም ድረስ አለመስራታችን በጣም ነው ያስገረመኝ፡፡ በመላው ኢትዮጵያ ብዙ ምእራባዊያን ተኮር ዩኒቨርስቲዎችን ብንገነባም፣ ሥነፈለክን የምናጠናበት የምንመረምርበት አንድ አይነት እኛን የሚመስል የትምህርት ስርዓት አለመዘርጋታችን የሚያስቆጭ ነው፡፡ ይህ በሁሉ የእውቀት ደረጃ እያለን እንዴት አልሰራንም የሚለውን ነው አውደርዕዩ እንዲያሳይ ያደረግሁት፡፡ እውቀት ያለው ምን ያህል አርቅቆ እንደሚያስብ ነው መታዘብ የቻልኩት፡፡
"ከምን አንፃር" አውደርዕይ  
በቅርቡ ማለትም ከ15 ቀናት በፊት በፈንዲቃ የባህል ማዕከል ያቀረብኩት አውደርዕይ  በአይነቱ ከ2 ወራት በፊት በአሊያንስ ኢትዮ-ፍራንሴስ ካቀረብኩት  በእጅጉ የተለየ ነው፡፡ "According to what" - "ከምን አንፃር; በሚል ርእስ በተዘጋጀው አውደርዕይ ላይ ያቀረብኳቸው ሥዕሎች የተለያዩ ዘውጎችን የአሳሳል ዘይቤዎች በመከተል የተሰሩ  ናቸው፡፡ አንድ ሠዓሊ በግሉ በሚያቀርበው አውደርዕይ  ላይ  ይህ ዓይነቱ አሰራር የተለመደ አይደለም፡፡ የተለያዩ የስዕል ዘውጎች በቡድን በሚቀርቡ አውደርእዮች  ላይ ነው የተለመደው። በግል (Solo) የሚካሄድ አወደርዕይ ላይ ሦስትና አራት አይነት የአሳሳል ቴክኒክና የመሳያ ሚዲያ  የሚጠቀም አይገኝም፡፡ "ከምን አንፃር" በሚለው አውደርዕይ ላይ ባቀረብኳቸው ስራዎች  ሪያሊስቲክ፤ ሰሚ ፊገራቲቭ፤ የኦሞ ቫሊ ፖርትሬት፤ በሌላም የአሳሳል ዘይቤ በተለያዩ የሸራ መጠኖች እንዲሁም  ጠንካራ ወረቀቶች - ሃርድ ቦርዶች የተሰሩ ለእይታ ቀርበዋል፡፡
በቅርፅ ዙርያ በዚህ አውደርዕይ ያቀረብኳቸው ስራዎች በተለመደው አሰራር አሰቃቀላቸው ተለክቶና ተመጥኖ  የተሰቀሉ አልነበሩም፡፡ በስእል አሰቃቀል ማመጣጠን የሚባለውን ነገር ሆን ብዬ በመተው ነው ስዕሎቹን ከታዳሚው ጋር ያገናኘኋቸው። ከዚህ በፊት በሚቀርብ አውደርእይ አንድ ሥዕል በተሰቀለበትና ሌላው በተሰቀለበት መካከል ያለው ልኬትን በተመለከተ ያልተፃፈ ግን የተለመደ የሚተገበር ህግ ቢኖርም፣ እኔ ግን ይህን አልተከተልኩም፡፡ የተለመደውን የሥዕል አሰቃቀልና አቀማመጥ ሆን ብዬ ትቼዋለሁ። የመሬትና የኮርኒስ ውሃ ልክ አላይመንት ተብሎ የሚሰራውን ሆን ብዬ በማንጋደድ አዘበራርቄዋለሁ፡፡ በአግድምም በቁመትም ሳይሆን በዲያጎናል አሰቃቀል ቀየርኩት፡፡ ከዚህ በፊት ንፁህ ሥነጥበብ ተብሎ የሚታሰበውንና ለሽያጭ ወይም ቱሪስት ተኮር የሚባለውን ስራንም አቀላቅየዋለሁ፡፡ የሌላውን ምስል ቀድቶ በመስራት የተሰቀለ ስእልም አለ፡፡ በቅርጽም በግብርም ይለያያሉ፡፡
በኢሊያንስ ኢትዮ ፍራንሴስ #የኢትዮጵያ ሥነፈለክ; አውደርዕዬን የተመለከቱ የስዕል ታዳሚዎች፣ በፈንዲቃ የቀረበውን "ከምን አንፃር" ሲመለከቱ ተደናግጠዋል፣ ግራም ተጋብተዋል፡፡ እንደዚህ አልጠበቅንህም ብለው በብስጭት አስተያየት የሰጡኝም አጋጥመውኛል፡፡ ሠዓሊዎች ሂስ አቅራቢዎችና የሥነጥበብ አጋፋሪዎች ሁሉ "ከምን አንፃር" አውደርእይን ከተመለከቱ በኋላ ባቀረብኳቸው ስራዎችና በሁኔታው አለመደሰታቸውን በተለያየ መንገድ ገልፀዋል፡፡ ይህ ሁሉ አስተያየት ግን ለእኔ ትልቅ ደስታ ነው የፈጠረልኝ፡፡ በፈንዲቃ የባህል ማዕከል በሚገኘው የሥዕል ጋለሪ ከተለያየ ክፍለዓለማት የሚመጡ የሙዚቃም ሆነ የሥእል ታዳሚዎች እንደሚገኙ ይታወቃል፡፡ በዚህ አውደርዕይ ላይ ካቀረብኳቸው የሥዕል ስራዎች አንደኛው ሆን ተብሎ ተንጋድዶ እንዲሰቀል ነበር ያደረግኩት፡፡ ከየትኛውም ክፍለዓለም የመጣ  ታዳሚ፤ ይህን ሥእል በተመለከተ ከተዛነፈበት ሊያስተካክል ሲሞክር ነው የታዘብኩት፡፡ ይህን ያደረግኩት ሰው ሥነጥበብን እንዴት ነው የሚያየው? የሥነ ጥበብ ልኬታው ወይም ምዘናው መስፈርት ከምን አንፃር ነው? ለሚለው ጥያቄዬ ምላሽ ለማግኘት ነው፡፡ የተፃፈ ህግ አለ፡፡ ያልተፃፈ ህግ ኖሮስ እንዴት ነው ሰው ሁሉ በአንድ ነገር ሊስማማ የቻለው ወይም ያልቻለው? የሚለውን ሃሳብ ነው በአውደርዕዩ ላይ ሙከራ  ያደረግሁት፡፡
ብዙ ሰው ወደ አውደርዕዩ የመጣው ሥነ ሥዕል ሊያይ ነው፡፡ እኔ ግን እንደ ሥነልቦና ባለሙያ የተመልካቹን ሁኔታ በሥእሎቼ ውስጥ ለመታዘብ ነው የተገኘሁት፡፡ በሰቀልኳቸው ሥዕሎች የተመልካቹን የአስተሳሰብ ደረጃ ነበር ለመመዘን የፈለግሁት፡፡ ወደ ኤግዚብሽኑ ለሚመጡ ተመልካቾች እንደተለመደው ስለ ሥዕሎቹ ምንም መግለጫ አልተሰጣቸውም፤ ለማንም ሰው ስለ ሥዕሌ ለማውራት አልሞከርኩም፡፡ እናንተ ሥዕሎቹን አይታችሁ የተሰማችሁን የምታስቡትን ንገሩኝ ነበር ያልኳቸው፡፡ በተለይ ተንጋድዳ የተሰቀለችው ሥዕልን ከየትኛውም አገር የመጣ ተመልካች ማለት በሚቻል መልኩ ሁሉም ከተዛነፈችበት አሰቃቀል ሊያስተካክል ሲሞክር ነው የታዘብኩት፡፡ በእኔ አመለካከት ያ ተዛንፎ የተሰቀለው ሥዕል ልክ ነው አቀማመጡ። የሥዕሉን ማንነት በራሱ እንዲቆም ለምን አላከበሩትም፡፡ እንዲህ ተስተካክሎ ካልተሰቀለ ልክ አይደለም የሚለውን ድምዳሜ ለሁሉም ማነው የሰጣቸው፡፡ ባልሳሳት ይህን የፈጠረው ሰው ሰራሽ አመለካከት ነው፡፡ ወደ ጫካው ብንሄድ መልክዓ-ምድሩን ብንመለከት፣ ትክክለኛ አቀማመጥ የሚለው ነገር በራሱ በተፈጥሮ የተሰራ ነው፡፡ ከዚህ አንጻር ግን ተንጋዳ የተቀመጠችው ሥዕል ሆን ተብላ ነው ብሎ አንድም ሰው ሊያስብ አልቻለም። በሌላ በኩል ኪች አርት በሚለው ዘውግ የኦሞ ሸለቆ ማህበረሰቦችን ስዬ ያቀረብኩትና ከተመልካቹ የተገኘው ሁኔታ ነው፡፡ ስእሎቹን የሰራሁት ከሶሻል አንትሮፖሎጂ ጋር አያይዤ እንጅ ለመሸጥ አልነበረም፡፡ ዋናው ነጥቡ ማነው ይህን ሥዕል ለአንድ ጋለሪ (category) አድርጎ ሰጥቶ ያስተዋወቀው? እስከ አሁን የአሳሳል ዘይቤ ሆኖ ሊቀር የበቃው ከየት ተነስቶ ነው የሚል ነው፡፡ ሥዕሉ የተሰራበትን እይታ ስዘረዝር በዓለማችን ላይ ከሚገኙ ፍጡራን ራሱን የሚያስውብና የሚያስጌጥ ከሰው በቀር ማንም የለም፣ የሚለውን ፅንሰ ሃሳብ በመያዝ ነው፡፡ በሌሎች ፍጡራን ሥነ ውበት ቢኖራቸው እንኳን ራሳቸውን ለማስዋብ ሳይሆን ለማደን፣ ከአካባቢ ጋር ለመመሳሰል አሊያም ከአደን ለመትረፍ፣ ተቃራኒ ጾታን ለመማረክ፤ አካባቢያቸውን ያስጌጣሉ እንጅ በራስ መዋብ ብሎ ነገር የለባቸውም፡፡ ከሰው ደግሞ የራስን ተፈጥሮ ማስዋብን ከሌላ ባሕል ተምጣ የበረዛቸው ነገር ሳይኖር ቀድሞ የነበራቸውን እንደነበራቸው ይዘው በመቆየት የሚያደርጉት በኦሞ ሸለቆ ያሉ የኢትዮጵያ ህዝቦች ናቸው፡፡ የነሱ መመዘኛ የራሳቸው የሥነ ውበት ዋጋ ብቻ ነው፡፡ ዘመናዊ ነን ብለን ራሳችንን የምንቆጥር ሰዎች በምንለብሰው በምንበላው፣ በአብዛኛው ነገራችን የራሳችን ምርጫ ይመስለናል፤ ግን አይደለም። ፈረንሳይ፣ አሜሪካ፣ ለንደን ወይም  ጃፓን ውስጥ የተቀመጡ ኢንዱስትሪያል ወይም ፋሽን ዲዛይነሮች፤ የፋሽን ኩባንያዎች፤ በሙዚቃው በሲኒማው በሥነጥበቡ ታግዘው በዓለም ህዝብ ደመነፍስ ውስጥ የሰገሰጉት ነው። ተፈጥሯዊውን የሥነጥበብ ዋጋ አሳስተው በሰው ሰራሽ ምዘና የቀየሩበት ነው። በአለባበስ በአኗኗር ዘይቤ በተለያዩ ሁኔታዎች ራሳችንን ብናይ ለሥነ-ውበት የምንሰጠው ዋጋ ምርጫችን የሚሆነው በሌላው ዲዛይን ተጽእኖ ውስጥ ገብተን ነው፡፡ ወደ ኦሞ ሸለቆ ሄደን በዚያ ያሉ ህዝቦች በተፈጥሮ እና በመኖር ያገኙትን ራስን የማስዋብ ባህል በዚህ ቀይሩት ብንል ግን አይሰሙንም፡፡
በአጠቃላይ ከምን አንፃር አውደርዕይ ላይ ከተዛነፈ የሥዕል አሰቃቀል እና ከሥነውበት አንፃር ያራምድኳቸው ጭብጦች፤ ወደ አንዳች መደምደሚያ አድርሰውኛል፡፡ ከፖለቲካው ዓለም እንደሚመጣ የምናስበው የዓለማችን አዲስ የአገዛዝ መዋቅር፣ በሥነጥበብም ስር መስደዱን መገንዘብ ይቻላል፡፡ በሁሉም መስክ በሰው ሰራሽ መንገድ ተቀርፀን ተቀምጠናል ብዬ ነው የማስበው፡፡ አብዛኞቻችን የትልልቅ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች የምርት ውጤት ሆነናል። አብዛኞቻችን የኩባንያዎችን ማስታወቂያ ነው የምንኖረው፡፡ ሥነጥበባዊ ዋጋን ማንም በሌላው ላይ የሚጭነው እውቀት አይደለም። በተመሳሳይም ማህበረሰቡን የሚያሳቅቅ አይደለም፡፡ ማህበረሰቡ ተቀብሎታል በሚል ሙሉ ለሙሉ መዋጥ የለብንም ነው የእኔ አመለካከት፡፡ በደመነፍስ ከእነሱ የሰረፀብንን እውቀት ነው ገንዘብ ከፍለንበት እየኖርን ያለነው። በፈንዲቃ ባህል ማዕከል ከምን አንፃር በሚል ርእስ የቀረበው አውደርዕዬ  ሊያሳይ የሞከረው ነጥብ፤ ሊፈርስ የማይችልን ነገር እንዴት ነው ሊፈርስ ይችላል በሚል እሳቤ ተወጥረን፣ በዚህ በኩል ካልታየ ብለን የምንደመድመው? ወይም ራሳችንን አጥረን የምንቀመጠው የሚል ነው፡፡ እ.ኤ.አ በ2018 ዓ.ም የዓለም የሥነጥበብ ኢንዱስትሪ ከ61 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ አስገኝቷል፡፡ አብዛኛውን የገበያ ድርሻ የሚወስዱት አሜሪካና አውሮፓ ናቸው፡፡ ኤሽያ 14 በመቶ ድርሻ ቢኖራት ነው፡፡
በተለያዩ የዓለም ኢንዱስትሪዎች የሥነውበት ልኬት፣ ኤስቴቲካል ቫሊው (Aesthetical value) መንጋደድ ወይም ዲስቶርሽን ምክንያት ፖሊሲዎቻችን ተንሻፍፈዋል፣ ማግኘት የሚገባንንም ገቢ እያጣን ነው፡፡ ከሥነጥበብ ጋር በተያያዘ እዚህ አገራችን ላይ የሚሰሩ ጋለሪዎች በግሎባላይዜሽን ግዴታ ውስጥ የገቡ መኖራቸውን አስተውላለሁ፡፡ አንዳንዶቹ ጋለሪዎች #ከምን አንፃር; በሚለው ጭብጥ የሰራኋቸውን አሳይቻቸው፣ በግልጽ ከአንተ ጋር መስራት አንፈልግም ነው ያሉት፡፡ የአሳሳል ዘይቤህን አንፈልገውም ብለው መልሰውልኛል። በአሁኑ ሰአት በዓለም የሥነጥበብ ገበያ፣ የአፍሪካ ሥነ-ስእል በጣም እየተፈለገ ነው ሲባል ይሰማል፡፡ ለአፍሪካ ሥዕል ያለው የአሳሳል ዘውግ ግን ይሄ ብቻ ነው ይባላል። የሁሉም ዲስኩር ይህን ስራ ነው - ነጥቡ፡፡ ማነው ያለው ሲባል የኛን ግምግማ የሚሰራው ቡድን ለንደን ወይም  ፈረንሳይ ነው ያለው ወዘተ ይባላል፡፡ ስለዚህም ለንደን ወይም ፈረንሳይ ያለ ኮሚቴ፣ በአፍሪካ ውስጥ የሚሳለውን ሥነ ሥዕል ከገበያ አንጻር ወይም ከራሱ መስፈርት ብቻ ተንተርሶ እየወሰነ ነው ማለት ነው፡፡ እኔ ለምሰራው ሥነጥበብ ወሳኙ የገዢው ሁኔታ አሊያም  ብሩ የሚመጣበት ቦታ ነው፡፡ ብሩን ለማግኘት ደግሞ የምሰራውን ሥዕል የሽያጭ ኮሚቴ ይወስነዋል፡፡ ኮሚቴው ከወሰነ ደግሞ ኮሚቴው የሚለውን ለመስራት ያስገድዳል፡፡ ባጠቃላይ ለብር ተብሎ ማንነትን ማጣት ነው። ከራስ ምልከታና እይታ ውጭ መሆን ነው። የእኔ ብቻ ሳይሆን የአብዛኛው ሠዓሊ የኑሮ ሂደትና እጣ ፈንታ ነው፡፡ የዓለም ሥነጥበብ በአውሮፓና አሜሪካ ወሳኝነት ተለውጧል። ጋለሪ የሚታየው ይሄ ነው ካሉ ወይም የሚሸጠውን ሥነ ሥእል ሲወስኑ፣ በሌላ ቋንቋ የምትሰራው ይሄ ነው ብሎ መወሰን ነው፡፡ ይህ ማለት ሠዓሊው  ተቀጣሪ (Comissioned)  ባለሙያ፣ ኩባንያዎቹ ደግሞ ሰዓሊ፡፡



Saturday, 18 June 2022 20:39

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 በልጅነቷ በጋዜጠኝነት ፍቅር የወደቀችው ብዙ

            በኢትዮጵያ የጋዜጠኝነት ታሪክ ውስጥ ጉልህ አሻራ ካኖሩት መካከል አንዷ ናት፡፡ በተለይ ከ1962-1983  ለ21 አመታት በሚድያው ዘርፍ ናኝታበታለች፡፡ መነን መጽሄት ላይ ሰርታለች። አዲስ ዘመንም ቤቷ ነበር፡፡ ብዙ ወንድም አገኘሁ አለሙ ለአመታት መኖርያዋን በካናዳ ያደረገች ሲሆን ከ 3 ወር በፊት ሀገር ቤት መጥታለች፡፡ ወዳጃችን ሮማን ተገኝ፣ ስለ እሷ  መጻፍ እንዳለበት ነግራን፣ ብዙን ለማግኘት ጉዞ ወደ ካዛንቺስ ሆነ፡፡ እናም ብዙ አወጋን፡፡ አማረ ደገፋውና እዝራ እጅጉ ብዙን እንደሚከተለው ተርከዋታል፡፡
      ዘጠኝ ጊዜ ዳዊትን ደግማለች
በ1948 ዓ.ም አዲስ አበባ፣ ሰንጋ ተራ በተባለ ሰፈር፣ የቀኝ አዝማች ወንድምአገኘሁ ዓለሙና  የወይዘሮ አረጋሽ ደስታ ቤት ውስጥ ሦስተኛ ልጅ ሆና ተከሰተች፦ ብዙ ወንድምአገኘሁ ዓለሙ። ወግ አጥባቂ የነበሩት አባቷ፣ ለጸሎት ያህል ዳዊትን ከደገምሽ በቂ ነው ብለው ለዘመናዊ ትምህርት ሳይሆን ለትዳር ሊያጯት ሲሰናዱ ታዝባቸዋለች። ትዝብቷን በልጅ አእምሮዋ ቀምራ ከዳዊት በኋላ የሚጠብቃትን  ትዳር ፍራቻ ዘጠኝ ጊዜ ዳዊትን ደግማለች። ከትምህርት ማዕቀብ የተጣለባት ብዙ ወንድማገኘሁ፣ በሰፈሯ የሚያልፉ ተማሪዎችን ማየት እያንገበገባት ወድቀው የምታገኛቸውን ጋዜጦችና ወንድሟ የሚያቀብላትን መጽሐፍት ማንበብ ተያያዘች። በዚሁ መጽሐፍ አቀባይ ወንድሟ ትግል አባቷ ተሸንፈው፣ በማየት ብቻ ስትቀናባቸው የነበሩ ተማሪዎችን ተቀላቅላ፣ በየነ መርዕድ ትምህርት ቤት ተገኘች።
ጽሁፏ እንዲወጣ ብር ይዛ ሄደች
እስከ 8ኛ ክፍል በዚያ ከቆየች በኋላ አባሀና ጅማ (በኋላ ጆን ኤፍ ኬኔዲ የተባለው) ትምህርት ቤት ለ9ኛ ክፍል ትምህርቷ አቀናች። በዚያ በሳምንት አንድ ቀን ከሰንደቅ ዓላማ ስነስርዓት ቀጥሎ “ሰዎች ምን ይሉናል?” በሚል ርዕስ ተማሪዎች ፊት ዝግጅት በማቅረብ የጋዜጠኝነት ጉዞዋን ሀ ብላ ጀመረች። ቀጥላ የጋዜጠኝነት ፍቅሯ እየገፋት የራሷን ጽሑፍ አዘጋጅታ ወደ ‹‹ድምፅ›› ጋዜጣ አቀናች። የልጅነት የዋህ ልቧ ጋዜጠኛ ለመሆን ክፍያ ያስፈልገዋል ብሎ ነግሯት፣ ከጽሑፏ ጋር ከወንድሟ  ያስላከችውን ገንዘብ  ይዛ ከአቶ ከበደ አኒሳ ፊት ቆመች። የወቅቱ የ"ድምፅ" ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ከበደ አኒሳ፣ የልጅነት የዋህ ልቧንና ይዛ የመጣችውን ጽሑፍ በአባታዊ ፍቅር ተቀበሏት። በማግስቱ ጽሑፏን ጋዜጣው ላይ አወጡላትና በራሳቸው ክፍያ በየዕለቱ የጋዜጣዋን አንድ ኮፒ ትምህርት ቤት ድረስ እንዲደርሳት አደረጉ።
በጽሑፏ በርትታ በበዓሉ ግርማ ጠያቂነት ለ”መነን” መጽሔትም መፃፍ ጀመረች። ጽሑፎቿ ጠንከር ያሉ ሀሳቦችን ስለሚያነሱ ብዙዎች ማን እንደሆነች ለማወቅ ጓጉተው እንደነበር ታስታውሳለች። 11ኛ ክፍል ስትደርስ በ"ድምፅ" ጋዜጣ የሴቶች አምድ አዘጋጅ ሆና ከጽሑፍ አበርካችነት ወደ ቋሚ ተቀጣሪነት አደገች። ወዲያው "ድምፅ" ጋዜጣ ስትዘጋ ብዙ ወንድማገኘሁ በ182 ብር ደሞዝ ወደ አዲስ ዘመን ጋዜጣ ተዛወረች። የአስራዎቹ እድሜዋን እንኳ ሳትጨርስ ለአራት ዓመታት በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ አገለገለች። እዚያው አዲስ ዘመን እያለች ለፖሊስና እርምጃው ጋዜጣም ትፅፍ ነበር። ይህ የአፍላነት እድሜዋ ድፍረትን ሰጥቷት ብዙ ጽፋለች፤ ከጎምቱዎቹ ጋር ትከሻ ለትከሻ ተገፋፍታለች።
ገና በለጋነቷ የወደቁ ጋዜጦችን ስታነብ ደጋግማ እንደሱ በሆንኩ ያለችው ጳውሎስ ኞኞን፣ “አዳር በንፋስ ስልክ ሲነጋ ላምበረት” ብሎ በመፃፉ ሞግታ “አንድ ለሊት በመሸታ ቤት” ብላ ፅፋለች፤ በጽሑፏ በሽቀው ሊደበድቧት የመጡ ባለዱላዎችን በብርሃኑ ዘሪሁን ትከሻ ተከልላ አልፋለች፤ ለጋሽ ፀጋዬ ገብረመድህን ትችት አይኗን ሳትሰብር አይበገሬ መሆኗን አሳይታለች፡፡
የ"መነን" ኗ ብዙ ወንድምአገኘሁ


ብዙ ወንድምአገኘሁ በመነን መጽሄት ትሰራ በነበረበት ጊዜ ምናልባት 20 አመት ቢሞላት ነው፡፡ በጊዜው ማለትም በመጋቢት 1965 የዚህ መጽሄት ተጠባባቂ አዘጋጅ አዛርያ ኪሮስ ነበር፡፡ ስራ አስኪያጅ ደግሞ ስብሀት ገብረእግዚአብሄር  ነበር፡፡ ያኔ ብዙ ወንድምአገኘሁ በመዝገብ ስሟ እና በብእር ስሟ በርካታ ጽሁፎችን ታበረክት ነበር፡፡ በጊዜው ብዙ ከጻፈችው ፊቸር ጽሁፍ ውስጥ ‹‹የከርታታዋ ኑሮ›› የሚለው ይገኝበታል። የሴተኛ አዳሪዎችን ህይወት የዳሰሰችበት ሲሆን  ቀለል ባለ  መንገድ የተጻፈና ጠንካራ ማህበራዊ ጉዳይን በወጉ ያቀረበ ነው፡፡
ብዙ በመነን  ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ድምጽ ጋዜጣ ላይ የሴቶች አምድን በጥንቃቄ ታዘጋጅ ነበር፡፡ በ1962 ዓ.ም ከእነ አቶ ከበደ አኒሳ ጋር ገና በአስራዎቹ የእድሜ ክልል ላይ ሳለች ሰርታለች። በተጨማሪም በኢትዮጵያ የሴት ጋዜጠኞች ታሪክ ከሁለተኛዋ አንጋፋ ጋዜጠኛ  ወይዘሮ እሌኒ ፈጠነ ጋር የመስራት እድል ገጥሟታል። ብዙ ከሰሞኑ እንዳጫወተችን፤ ወይዘሮ እሌኒ ሙያቸውን የሚወዱ ጠንካራ ሴት ነበሩ፡፡ ከእርሳቸው ቆራጥ መሆንን ተምሬአለሁ ስትል ብዙ ምስክርነት ሰጥታለች፡፡
ብዙ ወንድምአገኘሁ በኢቲቪ
ብዙ  በ1968 ዓ.ም ወደ ቴሌቪዥን ተሻገረችና ረዥሙን  የጋዜጠኝነት ህይወቷን በዚያው አሳለፈች። “ከማጀት እስከ አደባባይ” በሚል ርዕስ በበርካታ የሀገራችን ክፍሎች እየዞረች ብዙ ዝግጅቶችን ሰራች። ወደ አርሲ ዘልቃ በርካታ ሚስቶች ስለሚያገቡት አባወራ የሰራችው ፕሮግራም ከተማን አስትቶ ወደ ክፍለ ሀገር ልቧን እንዳሸፈተው ትናገራለች። ከትራንስፖርትና ከካሜራ እጥረት ጋር እየታገለች ኢትዮጵያን አካላለች፤ እግሯ በርካታ የሀገራችንን ክፍሎች መርገጡን ለማስረዳት፤ “አፄ ምኒልክ በሁለት ግዛቶች ብቻ ነው የሚበልጡኝ” ትላለች።
ከአፍላ እድሜዋ አራት አስርታትን ብትርቅም ዛሬም በወኔ “ባህሪዬ ነው መሰል ማንንም አልፈራም” ትላለች። ይሄ ድፍረቷ አይነኬ የተባሉ ርዕሶችን እያነሳች ከሚኒስትሮች ጋር ጭምር አጋጭቷታል። ለዚህ ማሳያ ሲስተር እማዋይሽ ገሪማን ቃለ-መጠይቅ አድርጋ በሰራችው ስራ የወቅቱ የጤና ሚኒስትርን አበሳጭቶ በወታደር ተከባ እንደነበር ታስታውሳለች። በዚህ ሁሉ ትጋትና ድፍረት በቴሌቭዥን መስኮት በርካታ ዝግጅቶችን ለተመልካቾቿ በማድረስ  ኢትዮጵያን ስታስተዋውቅ ቆይታ በ1983 ዓ.ም መንግስት ሲለወጥ እንቅፋት ገጠማት። ደህንነት ነሽ ተብላ ታገደች፤ ጉዳዩዋ ሲጣራ ከሳሾቿ ማስረጃ ማቅረብ ቢያቅታቸውም፤ ደህንነት አለመሆኗን ለማስረዳት ብትጥርም፣ ያለ ፍርድ ላንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ከምትወደው ሙያዋ ተገለለች። በኋላ ላይ እንድትመለስ ብትጠየቅም አሻፈረኝ አለች። ጥቂት ጊዜያትን በኢትዮጵያ ከቆየች በኋላ ወደ እስራኤል፣ ከዚያም ወደ ካናዳ አቅንታ የስደት ኑሮዋን ተያያዘች።
(ከተወዳጅ ሚድያ እና ኮሚኒኬሽን)

________________________________________________

                  ንጉሥ ሲጨንቀው!

የአንዲት ደሃ ሀገር፣ ዜጎቿ በሙሉ
መሄጃ ቢያሳጡት፣ ‘ተራብን’ እያሉ
ምስኪን ንጉሣቸው፣ እንዲህ ጸለየ አሉ፡-
‘’እባክህ አምላኬ!
የተራበ ሕዝቤን፣ ሲያሻህ በነጠላ
ካሰኘህ በጅምላ፣
ከፊቴ አርቅና፣ ባሕር ክተትልኝ
ከሐይቅ ጣልልኝ፡፡
ከዚያማ!
ያልቻሉት ሲሰምጡ፤
የቻሉት ለማምሻ፣ ዓሣ ይዘው ይውጡ!
(በረከት በላይነህ፤ "የመንፈስ ከፍታ")

___________________________________________________


                      በኢትዮጵያ ተጓዥ የቴአትር ታሪክ ውስጥ ብዙ ሊነገርለት የሚገባው ባለሙ


             ጥላሁን ጉግሳ አለሙ ከ10 አመት በፊት ህይወቱ ያለፈ፣ ለ34 አመታት በኢትዮጵያ የቴአትር ሙያ ላይ በትጋት  ሲሰራ የቆየ ባለሙያ ነው፡፡  ሳላይሽ የቴአትር ኢንተርፕራይዝን  ከ29 ዓመት በፊት መስርቶ  "ሸፍጥ፣ ሰቀቀን፣ ፍትህ፣ ቃልኪዳን  እና እናት; የተሰኙ ቴአትሮችን ለእይታ ያበቃ በሳል ባለሙያ ነው፡፡ ይህ ባለሙያ ብዙ የለፋ ግን ጥቂት ያልተነገረለት፤ ብዙ ሊጻፍለት ሲገባ ግን  ብዙ ያልታወቀ ታላቅ ሰው ነው፡፡
ጥላሁን ጉግሳ አለሙ በ1941 ዓ.ም ተወለደ፡፡ የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን በንጉስ ሚካኤል 1ኛ ደረጃ ተማሪ ቤት፤ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን  ደግሞ  በደሴ ወይዘሮ ስህን ትምህርት ቤት ተከታትሏል፡፡ በንግድ ስራ ትምህርትም ዲፕሎማውን ተቀብሏል፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በቢዝነስ አስተዳደር  ዲፕሎማ ተቀብሏል፡፡ ከ1961-1963 የትምህርት ሚኒስቴር የአስተዳደር ረዳት፤ በጤና ጥበቃ  የሪከርድና ማህደር አገልግሎት ኃላፊ በመሆን ሀገሩን አገልግሏል፡፡ ከ1967-1969 በባህል ሚኒስቴር የማሰልጠኛ ዘርፍ ኃላፊ በመሆን ሰርቷል፡፡ በሀገር ፍቅር ቴአትርም  ለ2 አመታት በአስተዳዳሪነት  አገልግሏል፡፡ ወደ ኢትዮጵያ ፊልም ኮርፖሬሽን በመዝለቅም፣  የአስተዳደርና ፋይናንስ አገልግሎት ኃላፊ በመሆን ሀገራዊ ግዴታውን ተወጥቷል፡፡ ከ1975-1978 ደግሞ በባህልና ስፖርት ጉዳይ ሚኒስቴር የአስተዳደርና ፋይናንስ  መምሪያ ኃላፊ በመሆን  አገልግሎአል፡፡ ለ7 አመታት በባህልና ስፖርት ጉዳይ ሚኒስቴር፣  የስነ-ጥበባት መምሪያ ኃላፊ ሆኖ  በንቃት ማገልገሉን አብረውት የሰሩ ይመሰክራሉ፡፡


ደራሲና አዘጋጅ ጥላሁን  በ1985 ዓ.ም ምናልባትም በሀገራችን የመጀመርያ ሊባል የሚችለውን  የቴአትር ኢንተርፕራይዝ፣ ሳላይሽ  የስነ-ጥበባትና ማስታወቂያ  ድርጅትን መሰረተ። በዚህም በርካታ ወጣት የቴአትር አፍቃርያንን ወደ ሙያው ዘልቀው እንዲገቡ አድርጓል፡፡ ይህ ለሀገራችን ቴአትር ትልቅ አስተዋጽኦ አድርጓል የተባለለት ባለሙያ፤ ከ1972-1980 ባሉት ጊዜያት በምስራቅ ጀርመን፣ በሶቭየት ህብረት፣ በምዕራብ ጀርመን፣ በፈረንሳይ፣ በቡልጋርያና  በቻይና በርካታ ሴሚናርና ጥናታዊ ጉብኝቶችን ተካፍሏል፡፡ ይህም የበርካታ ሀገራትን የስራ ተሞክሮ ለማወቅ አግዞታል፡፡
ደራሲ ጥላሁን ጉግሳ አለሙ  ‹‹ትዝብት.›› የተሰኘው ቴአትሩን በ1979 ዓ.ም የዛሬ 35 አመት ደርሶ ያዘጋጀ ሲሆን የታየውም በሀገር ፍቅር ቴአትር ቤት ነበር፡፡ በወቅቱ ይህ ስራው እጅግ ተወዳጅ ከመሆኑ የተነሳ ለአንድ አመት ተኩል መድረክ ላይ በቆየበት ጊዜ ከ40 ሺህ በላይ ተመልካች በአድናቆት ተመልክቶታል፡፡ የመድረኩ ፀዳል ወጋየሁ ንጋቱ  በመሪ ተዋናይነት ድንቅ ክህሎቱን ያሳየበት ቴአትር ነበር፡፡ "ትዝብት" በታየ በ3 ዓመቱ ደግሞ  ‹‹ጽናት›› የተሰኘው በጥላሁን ጉግሳ አለሙ ደራሲነትና አዘጋጅነት የተሰራው ቴአትር፣ በሀገር ፍቅር መድረክ ለዕይታ ቀረበ፡፡ ወደ ክልል ከተሞችም ወጥቶ ከ100,000 ሰው በላይ የተመለከተው ድንቅ ቴአትር ነው፡፡
ጥላሁን ጉግሳ ከመንግስት የስራ ኃላፊነቱ ለቅቆ በ1984 ሳላይሽ የቴአትር ኢንተርፕራይዝን ሲመሰርት በቅድሚያ ለመድረክ ያበቃው ቴአትር  ‹‹ሸፍጥ›› የተሰኘውን ነበር፡፡ ‹‹ሸፍጥ›› በኢትዮጵያ ብሄራዊ ቴአትርና በራስ ቴአትር ከ20ሺህ ህዝብ በላይ ተመልክቶታል፡፡ በ1986 ዓ.ም መስፍን ጌታቸው የጻፈውና ጥላሁን ጉግሳ ለመድረክ እንዲሆን አድርጎ ያዘጋጀው ‹‹ሰቀቀን›› ቴአትር ከተመልካች አእምሮ የሚጠፋ አይደለም፡፡ ይህን ቴአትር በጠቅላላ  90ሺህ ህዝብ ተመልክቶታል፡፡ ሳላይሽ የቲያትርና የፊልም ጥበብ ኢንተርፕራይዝ “ፍትህን በ1989 ዓ.ም ሲያዘጋጅ”፤ ደራሲና አዘጋጅ፦ ጥላሁን ጉግሳ አለሙ፣ ተዋንያን፦ ፍቅርተ ጌታሁን፣ ሰለሞን ሀጎስ፣ ገሊላ መኮንን፣ አበበ ደምሴና  ሌሎችም የተወኑበት ድንቅ ቴአትር ነበር ፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በቢዝነስና ኢኮኖሚክስ ፋከልቲ  ለ7 ወራት የታየው ‹‹ፍትህ››፤ በሌሎች ክልሎችም እየተዘዋወረ የታየ ሲሆን ከ85,000 በላይ ህዝብ ተመልክቶታል፡፡
በ1992 ዓ.ም በደራሲ አብርሀም አማረ የተደረሰውና ጥላሁን ጉግሳ አለሙ ያዘጋጀው ሌላው ተወዳጅ ቴአትር ‹‹ቃልኪዳን›› ነው።  ይህን ቴአትር በጠቅላላ 72ሺህ ህዝብ ተመልክቶታል፡፡ በአመቱ በ1993 ዓ.ም ለመድረክ እይታ የበቃው ቴአትር ደግሞ  ፍጹም ንጉሴ የደረሰውና ጥላሁን ጉግሳ ያዘጋጀው ‹‹እናት››  ቴአትር ነው፡፡ ይህ ቴአትር በቤተሰብ አኗኗር ላይ ትኩረቱን ያደረገ፣  የሀገር መሰረት ቤተሰብ ነው የሚለውን ጭብጥ የሚያንጸባርቅ ሥራ ነው፡፡    
የጥበብ ባለሙያው  ጥላሁን ጉግሳ አለሙ በህይወቱ ደስታን ከሚሰጠው ነገር ቀዳሚው ቴአትርን ማዘጋጀት ነው፡፡ ይህን ውስጣዊ ስሜቱንም ለማርካት ለአመታት ታላቅ ተጋድሎ አድርጓል፡፡ ወጣቶች  የድርሰት ችሎታቸውን እንዲያወጡ እድል በመስጠት ሃላፊነቱን  በሚገባ ተወጥቷል፡፡ ጋሽ ጥላሁን አቅማቸውን  እንዲያወጡ ከረዳቸው የቴአትር ባለሙያዎች መካከል ዶክተር ሱራፌል ወንድሙ ፤ ተዋናይ ተመስገን  አፈወርቅ ፤ አሁን በህይወት የሌለው መስፍን ጌታቸው ይገኙበታል፡፡ ቴአትርን በክፍለ ሀገር እየዞሩ በማሳየት ፈር ቀዳጅ የሆነው የጥላሁን ድርጅት ሳላይሽ፤ በርካታ የክፍለ-ሀገር የቴአትር አፍቃርያንን ስሜት ያረካ እንደነበር ብዙዎች ይመሰክራሉ፡፡
(ከተወዳጅ ሚድያ እና ኮሚኒኬሽን)









Saturday, 18 June 2022 20:35

የግጥም ጥግ

ይችን ጨቅላ መጽሐፍ፣ የምታነቡ ሁሉ
አደራ ስለኔ፣ ማሪያም ማሪያም በሉ።
ከሆዴ ያለውን፣ የትምርት ሽል
ያለጭንቅ እንድወልድ፣ እድገላገል
ከሃያ ስድስቱ፣ ወንዶች ፊደላት
አርግዣለሁና መዝገበ-ቃላት።
ስንት እልፍ አበው ናቸው፣ አርግዘው
የሞቱ
ቀኝ እጃቸው አጥሮ፣ ፊደል በማጣቱ!
ለትምክህት አይደለም፣ ይህን መናገሬ
ለማስቀናት-እንጂ፣ ሰነፉን ገበሬ
ሃዋርያው ሲናገር ወደ ምዕመናኑ
ለምትበልጥ ፀጋ ይላል ቅኑ አስቀኑ!
ከሣቴ ብርሃን




___________________________

Saturday, 18 June 2022 20:28

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 “አለማየሁ ገላጋይ አይመቸኝም!”


           (ማስታወሻ-ይህንን ፅሁፍ ስታነቡ ወገቧን ይዛ ለነገር ያቆበቆበች ወይዘሮን እያሰባችሁ ቢሆን ይመረጣል)
ሰሞኑን በአዲሱ የአለማየሁ ገላጋይ መፅሀፍ ዙሪያ ትችት፣ሂስ የሚል የዳቦ ስም እየተሰጣቸው በየቦታው የሚለጠፉ ፖስቶችን እየተመለከትኩ ስገረም ነበር የሰነበትኩት። እውን ይሄ ሁላ አንባቢ እስከዛሬ ድረስ ነበረ? ይሄ ሁላ ሀያሲ? ይሄ ሁላ ተች እስከዛሬ የት ነበር? እንዲህ የበዛ የሥነፅሁፍ ተቆርቋሪ አለን? ብቻ ተደመምኩ።
ትንሽ ስቆይ ግን በራልኝ። ሀያሲ ተች ያልኳቸው ሰዎች ጠበቆች ሆነው አገኘኋቸው። የስነፅሁፍ ተቆርቋሪ ያልኳቸው ስነፅሁፍ የሚቆረቁራቸው፤በተቃራኒው ለሀይማኖታቸው (ፈጣሪያቸው) የሚቆረቆሩ ሆነው አገኘኋቸው። (እስካሁን ድረስ አንድም ስነፅሁፋዊ ሂስ አላጋጠመኝም።) አሀ! ገባኝ። ለማረጋገጥ ትችትን በለጠፉ ፖስቶቹ ፕሮፋይል አንገቴን ብቅ አድርጌ ሰለልኳቸው። ቅልጥ ያሉ አማኞች ናቸው። በለጋ እድሜያቸው ከወላጆቻቸው እንከን የለሽ እምነትን የወረሱ...የነሱ መንገድ እውነተኛ፤ እንቅፋት የሌለው አድርገው የሚያምኑ፣ ከነሱ ተቃራኒ ሀሳብ ያለው ደሞ ሰይጣን የሚጋልበው፣ እርኩስ፣ በገደል ላይ የሚራመድ መስሎ የሚታያቸው ብፁአን ናቸው...ረጋ ብለው እየተንሳፈፉ ወደ ገነት በር እየገቡ የሚመስላቸው። ከነሱ ተቃራኒ ሀሳብ የያዘውን ሰው ወግረው፣ አሸማቀው የገነትን VIP ቦታ ያገኙ የሚመስላቸው ናቸው።
የአሌክስን ሙሉ መፅሐፍ በሶቅራጥስ አንድ አባባል ልቀንብብላችሁ፤ “ለአማልክት ህዝቡ የሚሰግደው ስለሚያምን ሳይሆን ማሰብ ስለማይችል ነው!”
ይሄኔ VIP ትኬት ያስጎመጃቸው ሰዎች አሌክስ ላይ ጓ አሉ። አንዳንዶቹ ንዴታቸውን ዋጥ አድርገው፤ የአንባቢ ፌስ ማስክ አጥልቀው፣ረጋ ብለው “ይሄኛውን የአሌክስ መፅሐፍ አልወደድኩትም።” ወይም “ይሄኛው መፅሐፉ ከሌሎቹ ወርዶብኛል።” ሲሉ ሰምታችኋል መቼም። ለምን ወረደባችሁ? የቋንቋ አጠቃቀሙ ነው? የገፀ ባህሪ አሳሳሉ ነው? ሴራው ነው? ታሪኩ ነው? ምኑ ነው ያልተመቻችሁ ስትላቸው አፋቸውን ከቦታው ላይ ታጣዋለህ። በቃ ያልተመቻቸው አንድ ነገር ነው፤ ለዘመናት ተከናንበውት የነበረውን አቧራ የጠገበ ድሪቶ አንስቶ በማራገፉ ነው!!! “ይሄ አቧራ የጠገበ ድሪቶ በሽታ እያመጣ ነው። እናንተ ከበሽታው ጋር ተላምዳችሁ ከጊዜ ብዛት ጭራሽ መድሀኒት እየመሰላችሁ ነው!!” በቃ ይህችን ብቻ ነው ያለው።
አንዳንዶቹ በግልፅ ጅማታቸው ተገታትሮ ወባ እንደያዘው ሰው እየተንቀጠቀጡ፡- “የዚህ ሰውዬ አላማ ምንድነው?” -”ከፈጣሪ ጋር ከሀይማኖት ጋር ችግሩ ምንድነው?” (ከዛ ባላንስ ለማድረግ) “ከባህላችን፣ ከእሴታችን ጋር ችግሩ ምንድነው?” ብለው እንጥላቸው እስከሚታይ ጮኹ። እኔማ ሂደው ሂደው እንደ ዘመኑ ራስ አልባ ሰዎች “አለማየሁ ገላጋይ 666 ነው!!...የሴክሬት ሶሳይቲ አባል ነው..ስውር ተልዕኮ አለው” እያሉ ይተነትናሉ ብዬ ብጠብቅ ማግኘት አልቻልኩም። (አብይ ይልማ ራሱ ፈዟል። ደህና የዩቲዩብ መሸቀያ አግኝቶ)
ብቻ አንዳንዱ አንብቦ እያጣቀሰ እሪ አለ። ሌሎች ደፋሮች ደሞ “መፅሀፉን አላነበብኩትም ግን...” ብለው ትችት ወረወሩ። ሼልፌ ላይ ሌማቴ ላይ አሉ። ከጭፍን አማኞች የሚጠበቅ ነው።
ሶቅራጥስ ከላይ የፃፍኩትን ነገር በማለቱ የግሪክ ገዥዎች ተቆጡ። የማይነካ ነካ፣ ወጣቱን አሸፈተ፤ አካኪ ዘራፍ ብለው እንዲገደል ወሰኑ። ይኸኔ ሶቅራጥስ ምን አለ? “የወጣቶችን ልብ አልበከልኩም። የእኔ ስራ እውነትን መፈለግ ብቻ ነው። እኔን የምትከሱኝ ጥፋተኛ ሆኜ ሳይሆን የእናንተን አላዋቂነት በመግለጤ ነው። የእናንተን አላዋቂነት የገለጥኩት ደሞ ስለምጠላችሁ ሳይሆነ ከፍ ላደርጋችሁ ስላሰብኩ ነው። አንድ እውነት ግን አለ። ሰው ሳያስብ ከሚኖር እያሰበ ቢሞት ይሻለዋል።”
ምናለ አሌክስ ይችን የሶቅራጥስ ንግግር፣ ቃል በቃል በዛ መድረክ ላይ ቢናገራት ብዬ አሰብኩ።
(ከዚህ ሁሉ ነገር በፊት ግን)
አለማየሁ ገላጋይ አይመቸኝም!! ነበር በፊት። ድህነት ከመፅሐፎቹ ጋር ሁሌ የሚያፋቅርበት መንገድ። ሰፈሮቹ፣ሰዎቹ፣ቤቶቹ ጉራንጉሩ፣ የምር አንዳንድ የሱን መፅሐፍ ሳነብ አፍንጫዬን ሁላ እይዛለሁ። ካሁን ካሁን እጣቢ ተደፋብኝ እያልኩ እየተሳቀቅኩ ነበር፣ ካንድ ገፅ ወደ ሌላ ገፅ የማልፈው። በዚህ መፅሐፍ ግን ወደድኩት። ደፋር ደራሲ ይመቸኛላ።
((እንግዲህ አካሄዴ ገብቷችኋል፤ሀያሲ ነኝ ባዮቹን እየሄስኳቸው ነው። ጠበቃ ነን ባዮቹን እየሞገትኳቸው ነው። ህፃናቶቹንም እየኮረኮምኩ ነው።))
የመጀመሪያ ስህተታቸው ፈጣሪ፤ ሀይማኖት፤ ባህል...መነካት የለባቸውም ብለው ማሰባቸው ነው።
ሁለተኛውና ዋናው ስህተታቸው ግን እኛ የምንራመድበት መንገድ ብቻ ነው ትክክለኛና እንቅፋት የሌለበት ብለው መደምደማቸው ነው። ሌላው የሚጓዝበት መንገድ ገደል ነው። ድምዳሜ በራሱ በእውቀት ክሳት የሚፈጠር ነገር ነው። ከነሱ ተቃራኒ ሀሳብ ያለው ሰው እርኩስ፣ ሰይጣን የሚጋልበው መስሎ ስለሚታያቸው። በተቃራኒው ሌላ አስተሳሰብ ያለው ቡድን እንዳለ ይረሳሉ። ሀይማኖተኞች የሚራመዱበት ጎዳና የድንቁርና፤ የቂላቂል፤ የባርነት መንገድ ነው ብለው የሚያምኑ፤ ህዝቡን ነፃ ማውጣት የሚሹ... ካለማሰብ ወደ ማሰብ፤ ካለማወቅ ወደ ማወቅ መምራት የሚሹ እንደነ አሌክስ አይነት ሰዎች መኖራቸውን ይዘነጋሉ። ለነሱ ተቃራኒ ሀሳብ የያዘ ሰው ጦርና መትረየስ ይዞ ከተጋፈጣቸው ሰው በላይ ጠላታቸው ነው።
ይህ የሆነው ደሞ አይምሮን ክፍት ካለማድረግ። ከተለያየ አቅጣጫ ለሚመጡ ሀሳቦች ካለመጋለጥ ነው። በልጅነታቸው ወላጅ ያስታቀፋቸውን አስተሳሰብ እሹሩሩ እያሉ፤ሳይቀጡ አሳድገው ማጎልመሳቸው ነው። የራሳቸውን አስተሳሰብ አምጠው፤ወልደው ማጎልመስ ስለማይፈልጉ ነው። ለዚህ ነው የራሱን ሀሳብ ወልዶ ካሳደገ አባት ጋር ሲገናኙ ጋጣው እንደጠፋበት በሬ የሚደነብሩት። ስለዚህ የአእምሮ መስኮቶቻችሁን ከፋፍቷቸው። ብርሀን ከየአቅጣጫው ይስረግ። በአንድ በኩል ብቻ የሚገባ ብርሀን አይምሮን ከማክሰል ውጭ ፋይዳ የለውም።
“የእውቀት መጀመሪያ አለማወቅን ማወቅ ነው!” እንዲል ሶቅራጥስ።
፨ ኪሮቤል ሮሪሳ የተባለ አንድ የበራለት ኤቲስት ልክ እንደናንተ ሰዎች፤ “ለምን ፈጣሪን ትናገራለህ?-ሀይማኖታችንን ለምን ትተቻለህ? ባህሌን-ሀብሌን..እባክህ አታውራ! ዝም በል; ሲሉ የሰጠው አረቄ የሆነች ፅሁፍ ልጋብዛችሁ።
ሰዎችን ወደ አንተ ሀይማኖት እየሳብክ ከሰይጣን መንገድ መመለስ ያንተ ወንጌል ነው።
“ትውልድን እያዳንኩ ነው” ብለህ ታስባለህ።
“ትውልድን እያዳንኩ” ነው ብዬ አስባለሁ።
የኔ መንገድ ወይስ ያንተ የጥፋት መንገድ የሚለውን ጥያቄ ማንም ሊያረጋግጠው አይችልም። ስለዚህ ሁለታችንም እኩል ነን። አንተም አጥምደህ የኔን ሰዎች ትነጥቀኛለህ። እኔም አጥምጄ ያንተን ሰዎች እነጥቅሀለሁ። ያ ያለ ነው። ተመሳሳይ ስራ እየሰራን ነው። ነገር ግን አንተ እፍርታም ነህ። ከሀይማኖትህ በወረስከው የውድመትና የስግብግብነት ትምህርት ተጠቅመህ እኔ እንድጠፋ ትመኛለህ። አንተ ብቻ ያለ ከልካይ እንድትኖር ትፈልጋለህ። ስራዬን እንዳልሰራ “ከሀይማኖት ውጡ” የሚለውን ወንጌል እንዳላዳርስ “ሀይማኖቴን ነካህ” ብለህ ትከሰኛለህ። እኔ ግን “አስተሳሰቤን ነካህ” ብዬህ አላውቅም። የኔ የማምንበትና የምሰብከውን አስተሳሰቤን እንደ ሀይማኖት እየው። ያንተ የመስበክ መብት ለኔም ይሰራል። ልዩነቱ የምንሰብከው ፍሬ ነገር ነው። ልብ ካለህ ሳትነጫነጭ የያዝከውን እውነት ይዘህ ብቻ ኑር።
የምታመልከው ውሸትና ሌብነት እንደሆነ ሲጋለጥብህ አስሬ “ዝም በል” እያልክ ሰውን አታፍን። “ዝም በል” የሚለው ትዕዛዝ የስብከትህ አንድ አካል እስካልሆነ ድረስ አትጠቀመው። ፀረ-ሀይማኖታዊ የሆነ ወንጌል ለአለም ይዳረስ ዘንድ አትከልክለኝ።
(Swipe Januda)



 በተለምዶ  ሰባ ደረጃ በሚባለው አካባቢ ተወልደው ፈረንሳይ ለጋሲዮን በተሰኘው ሰፈር ነው ያደጉት፡፡ የወታደር ልጅ እንደሆኑ የሚገልፁት እንግዳችን፤ ገና የ4 ዓመት ህፃን እያሉ አባታቸው በመሞታቸው በጠንካራ እናት እጅ እንዳደጉ በኩራት ይናገራሉ፡፡ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን በማኔጅመንት፣ ሁለተኛ ዲግሪያቸውን ደግሞ በቢዝነስ አድሚኒስትሬሽን ከጅማ ዩኒቨርስቲ ያገኙ ሲሆን በውጭ ሀገርም የመማር እድል ገጥሟቸዋል፡፡ እንግዳችን አቶ ዘሪሁን ሸለመ፤ የአዋጭ የገንዘብ ቁጠባና ብድር ህብረት ሥራ ማህበር መሥራችና ዋና ሥራ አስፈጻሚ ናቸው፡፡ በቅርቡ 15ኛ ዓመት የምስረታ በዓሉን ያከበረው አዋጭ፤ በአሁኑ ወቅት ከ3 ቢሊዮን  ብር በላይ ሀብትና ከ75 ሺህ በላይ አባላትን አፍርቷል፡፡ ለመሆኑ አዋጭ ከምን ተነስቶ ምን ደረሰ? የስኬቱ ምስጢርስ ምንድን ነው? የጠንሳሹ ታሪክ ምን ይመስላል? ለእነዚህ ጥያቄዎች የተሟላ መልስ ለማግኘት የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፣ ከአቶ ዘሪሁን ሸለመ ጋር ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርጋለች፡፡



                “አዋጭ” የገንዘብ ቁጠባና ብድር የህብረት ሥራ ማህበርን ከመመስረትዎ በፊት ምን ይሰሩ ነበር?
አባቴ በልጅነቴ በመሞቱ እናቴ ብቻዋን ነው ያሳደገችኝ፡፡ በዚህ ምክንያት እናቴንም ራሴንም ለማገዝ የቀን ሥራም እየሰራሁ፣ ችቦ እየሸጥኩ፣ መፅሔትም እያዞርኩ ነው ያደግሁት። ተምሬ ከተመረቅኩ በኋላ መንግስታዊ ባልሆነ ድርጅት (NGO) ውስጥ ከማህበራዊ አገልግሎት ባለሙያነት እስከ ፕሮጀክት አስተባባሪነት ሰርቻለሁ፡፡ እዛ እየሰራሁ በ1996 ዓ.ም ትዳር መሰረትኩ፡፡ ትዳር መስርቼ ለሁለት ዓመት ቴሌቪዥን ለቤቴ መግዛት አልቻልኩም ነበር። እኔም ባለቤቴም ቤት ገብተን መፋጠጥ ሆነ፡፡ ሩጫም ሆነ እግር ኳስ ወይም ሌላ ለየት ያለ ነገር ሲኖር ሆቴል እየሄድኩኝ ነበር የማየው፡፡ በ1997 ዓ.ም በሀገራችን ያ ሁሉ ነገር ሲከሰት እኔ ጫንጮ ነበርኩኝ፤ አዲስ ሆቴል የሚባል ቦታ እየሄድኩ ነበር ቴሌቪዥን የማየው፡፡ እንግዲህ አስቢው ቴሌቪዥን ብርቅ የሆነበት ጊዜ ነበር፡፡ እናም እኔ እናቶች ገቢ ማስገኛ ስራ ላይ እሰራ ስለነበር ኑሮአቸውና ቤታቸው ሲቀየር እያየሁ፣ እኔ ግን ቤቴ ውስጥ ቴሌቪዥን አልነበረኝም፡፡ እኛ ገንዘብ እንዲቆጥቡ ገቢ እንዲያገኙ የምናግዛቸው እናቶች ከእኛ ቀድመው ተቀይረዋል፡፡
ነገሩ ተረት ተረት ይመስላል አይደል፡፡ ግን‘ኮ 1996 ቅርብ ነው---
እውነት ነው፤ ተረት ይመስላል፡፡ ግን የኖርኩትን ነው የምነግርሽ፡፡ ከዚያ ይሄ ሀሳብ ሲመጣልኝ አዋጭን መሰረትኩ፡፡
ምን ዓይነት ሀሳብ መጣልዎት?
ምን መሰለሽ… እኔ እዚያ እርዳታ ላይ ሰዎችን እያደራጀሁ ስሰራ፣ እነዛ እናቶች 5 እና 10 ብር እየቆጠቡ 10 ሺህ ብር ይበደራሉ፡፡ እኛ ደሃ የምንላቸው እናቶች የኢኮኖሚ ደሃ ነበሩ እንጂ የአስተሳሰብ ደሃ አልነበሩም፡፡ አየሽ ደሃ ስንል መጠንቀቅ አለብን፡፡ የኢኮኖሚ ደሃ አለ፤ እንደገና የአዕምሮ ደሃ አለ፡፡ እኛ ስልጠናና ገንዘብ ሰጥተናቸው ሲቀየሩ እያየሁ ነው፡፡ በየቤታቸው ስንሄድ ቴሌቪዥን አለ፣ቤታቸው ቆንጆ ነው፡፡ እነሱ 5 እና 10 ሺህ ብር እየተበደሩ ነበር፡፡ እኔ ያኔ 4 ሺ700 ብር ነበር ደሞዜ፤ የታሸገ 5 ሺህ  ብር አይቼ አላውቅም፡፡ ጠቅለል ሳደርገው እነዚህ እናቶች 5 እና 10 ብር ቆጥበው ህይወታቸውን ከቀየሩ እኔ ለምንድን ነው የማልቆጥበው ብዬ፣ በ1999 ዓ.ም እናቶች 5 እና 10 ብር እንዲቆጥቡ አድርጌ፣ 41 አባላት በ15ሺ600 ብር አዋጭን መሰረትኩኝ። የዛን ጊዜ የብዙዎቹ ችግር ምን መሰለሽ? ቴሌቪዥን፣ ፍሪጅ፣ ስቶቭ፣ ፈረሱላ በርበሬ ነበር፡፡ እኔ እሱን እያመጣሁ ሰው ወለድ ስለሚፈራ እኔ እሱን ዋናው ላይ ደምሬና እኩል አካፍዬ፣ መስጠት ጀመርኩኝ። ያን ጊዜ ወለድ ያለው አይመስላቸውም፡፡ ረጅም ጊዜም ስለሆነ ሰው ይወስዳል፡፡ ኢትዮጵያዊ ብድር ይፈራል፣ ብድር አይወድም:: ከእምነትም ከምንም አንጻር ማለቴ ነው፡፡ አለመክፈል ነው እንጂ ነውር፤ መበደር ነውር አይደለም፡፡ አሁን እኛ ህዝቡን ያስተማርነው ይህንን ነው። እንዲበደር ከዛ እንዲከፍል ማድረግ ጀመርን፡፡
እርስዎስ ቴሌቪዥን ገዙ?
አዎ ገዛሁ፡፡ “ናፍትሮን” የሚባል አዲስ ብራንድ ቴሌቪዥን በ1ሺ 400 ብር ገዛሁ፡፡ ያን ጊዜ ሶኒ 2ሺ400 ብር ነው፤ ናፍትሮን 1 ሺህ 400 ብር ነበር፡፡ 21 ኢንች ማለት ነው፡፡ ያቺ ቲቪ ከነፎቶዋ አሁንም አለች፡፡ ከዚያ በኋላ አምስት ሺህ፣ አስር ሺህ፣ ሃምሣ ሺህ፣ መቶ ሺህ ብር ድረስ ማበደር ጀመርን፡፡ እኔም እስከ 2003 ዓ.ም ለአራት ዓመት ያለ ደሞዝ ሊቀ መንበር ሆኜ በነጻ  ነው የሰራሁት። እርዳታ ድርጅቱ ውስጥ በሚከፈለኝ ደሞዝ ብቻ ማለቴ ነው፡፡ በ2003 ዓ.ም ታዲያ  የመጀመሪያው የአዋጭ ሰራተኛ ሆኜ በ1 ሺህ 500 ብር ደሞዝ ተቀጠርኩ፡፡ በወቅቱ አዋጭ በደህና ብር ሰራተኛ የመቅጠር አቅም ስላልነበረው ከምሰራበት የእርዳታ ድርጅት 4ሺ700 ብር ደሞዜን ትቼ ነው በ1 ሺህ 500 ብር የተቀጠርኩት፡፡ በላሜራ በተሰራ ቆርቆሮ ቤት፣ ሰው ገብቶ የሚዘጋው ጠባብ ቢሮ ውስጥ ነው አዋጭን የጀመርኩት፡፡ አሁን ይህን የተንጣለለ መኖሪያ ቤት የሚመስል ቢሮ አትመልከቺ፡፡ ዘሪሁን ከየት ተነስቶ የት ደረሰ የሚለው ከባድ ነው፡፡ የአሁኑ ቢሮዬ እንደምታይው የተንጣለለ ነው፤ባዝ ሩም አለው፤ ቴራስ አለው፤ በጎን አዳራሽ አለው፤ መኖሪያ ቤት ይመስላል። ማታ ከዚህ የምወጣው ለልጆቼና ባለቤቴ ስል ብቻ ነው፡፡ ብቻ በ1 ሺህ 500 ደሞዝ ጀመርኩ። በየመስሪያ ቤቱ እየሄድኩ ቁጠባ የሌላቸውን ለማስገባት ስዞር ጫማዬ ተበስቶ ሶል በ30 ብር ሁሉ ቀይሬ አውቃለሁ፤ ታዲያ ሶሉ ስራመድ ቋ ቋ ቋ እያለ እያሳቀቀኝ ነበር የምሄደው። አንዳንድ ቢሮ ስሄድ ደግሞ ቢሮ ከመግባቴ በፊት መንገድ ላይ ቁጭ ብዬ፣ጫማዬን አውልቄና ካልሲዬን አናፍሼ ነበር የምገባው፡፡ ስለ እውነት ነው የምነግረሽ፣ ከመሳቀቄ የተነሳ ሰው ቢሮ ስገባ ጫማ ይሸት ይሆን  እንዴ ብዬ ነው ይህን የማደርገው። ምክንያቱም ብዙውን መንገድ በእግሬ ነበር የምጓዘው፤ በፀሀይ ማለት ነው፡፡ ያ ሁሉ አለፈ፡፡
እኔ ስሰራ በታማኝነት ነው የምሰራው። አልሰርቅም፡፡ ስርቆት ቆሻሻ ነው፤ እፀየፈዋለሁ። እኔ እስከማውቀው ድረስ ሰርቄ አላውቅም። ሰውም በስርቆትና በቆሸሸ ነገር ይከሰኛል ብዬ አላምንም፡፡ ምክንያቱም አሰራሬ ንጹህና ግልፅ ነው፡፡ በዚህ በኩል ደረቴን ነፍቼ ነው የምናገረው። እኔ የራሴን ስራ እሰራለሁ፡፡ ፋይናንሱን ለፋይናንስ ሌላውንም ለሚመለከተው ነው የምተወው፡፡ ይሄ እንድናድግ አድርጎናል፡፡ በዚህ ምክንያት አሁን ላይ ከ75 ሺህ በላይ አባላትና  ከ3 ቢ.ብር በላይ ሀብት አለን፡፡ ከ30 ሺህ ሰው በላይ የስራ ዕድል ፈጥረናል፣ ለ12 ሺህ አባላት ወደ 3.5 ቢ. ብር ብድር ሰጥተናል፡፡ እያንዳንዱ ሰው 3 ሰው ቢጠቅም፣ 54 ሺህ ሰው ተጠቃሚ ሆኗል ማለት ነው፡፡
እርስዎ ያደጉበት የፈረንሳይ መንደር በእርስዎ ምክንያት ዕድገትና ለውጥ እንዳመጣ ሰምቼ ነበር። እስኪ ስለሱ ይንገሩኝ?
እውነት ነው፡፡ ያደግኩበት ፈረንሳይ ለጋሲዮን ብትመጪ ከአንድ ቤተሰብ አምስትና ስድስቱ የአዋጭ አባላት ናቸው፡፡ በዚህ አካባቢ የነበሩት የጭቃ ቤቶች በሙሉ ወደ ብሎኬት ተቀይረዋል። ይሄ እንግዲህ በመቆጠብ መቀየር እንደሚቻል ሁነኛ ማሳያ ነው፡፡ ሰዎች ሲቆጥቡ አይሰደዱም፤ ሞራላቸው የተጠበቀና ከፍ ያለ ይሆናል፡፡ ሰው ቤቱን ሸጦ ሲሄድና ከቀዬው ሲርቅ ሞራሉም መንፈሱም ይጎዳል፡፡ እኛ ግን እየቆጠቡና እየተበደሩ ዘመናዊ አኗኗር እንዲኖሩ፣ ግቢያቸው ውስጥ ባለ ቦታ ላይ ተጨማሪ ገቢ እንዲያገኙ፣ ኑሯቸው እንዲለወጥ ማድረግ ችለናል፡፡
ይህ እንግዲህ የራሴን ህይወት ከመለወጥ አልፌ የአካባቢዬን ህዝብ መለወጥ ችያለሁ ማለት ነው፡፡ በዚህ ደስ ይለኛል፡፡ ሌላው እዚህ ከተማ ውስጥ ዘመናዊ የትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ ከ2 ሺህ በላይ ሜትር ታክሲዎች ከአዋጭ ተበድረው ገዝተው እየሰሩ የሚገኙ ናቸው፡፡ ራይድ የምትጠቀሚ ከሆነ አብዛኞቹ ከአዋጭ ተበድረው ገዝተው እየሰሩ መሆናቸውን ይነግሩሻል፡፡ ይሄ ሁሉ ነገር እንግዲህ መነሻው ችግር ነው፤ ህብረት ሥራ የሚመሰረተው ከችግር ነው፡፡
ችግር ነው ፈጠራን (ኢኖቬሽንን) የሚያመጣው ይባል የለ?
አዎ ትክክል ነው፡፡ በተናጠል ልንወጣ ያልቻልነውን ችግር በመተባበር በአሁኑ ቋንቋ በመደመር እንዴት እንፍታው ነው ጉዳዩ። በነገራችን ላይ እኔ “መደመር” መፅሐፍን ካነበብኩ በኋላ ለእኔ አዲስ አይደለም ነው ያልኩት፡፡ ምክንያቱም ህብረት ሥራ የሰዎች ድምር ውጤት ነው፡፡ እኛ ደግሞ ከ15 ዓመት በፊት ተግብረነው ውጤታማ ሆነናል፡፡ እውቀትንና አቅምን አስተባብረን ነው ችግርን የፈታነው፡፡ አሁን ላይ አዋጭ ከኢትዮጵያም አልፎ በአፍሪካ ትልቅ ኮኦፕሬቲቭ ነው፡፡
ቀድሞ ቅያሬ ጫማ አልነበረዎትም፣ ትዳር መስርተው ለሁለት ዓመት ቴሌቪዥን መግዛት አልቻሉም ነበር፣ ስለ ቁጠባና ብድር ለሰዎች ግንዛቤና እውቀት ለመስጠት ከቦታ ቦታ በእግርዎ በጠራራ ፀሀይ ይጓዙ ነበር፣ ይሄ ሁሉ አልፎ አሁን ያለውን ስኬት ሲመለከቱት ምን ይሰማዎታል?
አሁን በጣም ነው ደስ የሚለኝ፡፡ ምክንያቱም ይሄ ቢዝነስ ሳይሆን አገልግሎት ነው፡፡ እናም ደግሞ እኔ ሰዎችን አስተባብሬ በእኔ ምክንያት ይሄ ሁሉ አባል ማለትም ከ75 ሺህ ሰው በላይ አባላት ማፍራትና ከ 3 ቢ. ብር በላይ ቁጠባ ማሰባሰብ ቀላል አይደለም፡፡  ከመንግስትም ሆነ ከሌላ ወገን 10 ብር  ሳትወስጂ፣ ህዝብን አስተባብረሽ ይህን ያህል ቁጠባ በማሰባሰብ ረገድ በኢትዮጵያ አዋጭን የሚያህል የለም፡፡ በዚህም  በእጅጉ ደስ ይለኛል፡፡ እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ፡፡
ለመሆኑ "አዋጭ" የሚለውን ስያሜ ከየት አመጣችሁት ?
 ምን መሰለሽ… እኛ ተሰብስብን ያመጣሁትን ሀሳብ ሳቀርብላቸው ከመካከላችን አንድ ትልቅ ሰውዬ ነበሩ፡፡ እናም ሀሳቡን ሳቀርብ “ይሄማ አዋጭ ሀሳብ ነው” አሉ፡፡ በዚያው “አዋጭ” እንበለው ተባለና ጸደቀ፡፡ ስያሜውን ያገኘው ከአባላት በአንዱ ሰው ነው ማለቴ ነው፤ ሀሳቡ ያዋጣል ለማለት ነው። እውነትም አዋጥቶናል። ከድህነት ወጥተንበታል፡፡ እኔ አዋጭ ባይኖር አሁን የምታይኝ ዘሪሁንን አልሆንም ነበር። እንኳን ቤት ሊኖረን፣ እንኳን መኪና ሊኖረን፣ እንኳ ይህንን ሁሉ ሰው ለመቀየር ልንበቃ ቀርቶ ምስኪኖች ነበር የምንሆነው፡፡ አሁንኮ  አዋጭ 211 ቅጥር ሰራተኞችን ይዟል፡፡ ይህን ሁሉ ሰራተኛ መቅጠር ብቻ አይደለም፤ ጥሩ ደመወዝ ከፋዮችም ነን፡፡ በዓመት 36 ሚ. ብር ለሰራተኛ ደሞዝ  እንከፍላለን። በወር እስከ 50 እና 60 ሺህ ብር ደመወዝ የምንከፍላቸው ሰራተኞች አሉን፡፡ ይህ ማለት በዓመት ከ7-8 ሚ. ብር የስራ ግብር ለመንግስት እንከፍላለን። ከገቢ ግብር ግን ነፃ ነን። በሌላ በኩል ጥሩ ዲቪደንድም እንከፍላለን። ባለፈው ለአባላት በሼር 30 በመቶ የትርፍ ክፍያ ከፍለናል፡፡ በዓመት እስከ 600 ሺህ ብር ትርፍ ያገኘ አለ። ባለፈው የበጀት ዓመትም 102 ሚሊዮን ብር የተጣራ ትርፍ አግኝተናል። ስለዚህ ለእያንዳንዱ አባል  በአንድ ሼር 30 ፐርሰንት ከፍለናል፡፡ ይሔ ማለት አንዳንድ ባንኮች ከሚከፍሉት ትርፍም የተሻለ ያደርገናል ማለት ነው፡፡ በዚህና በመሰል ስኬቶች ጉዞውን የቀጠለው አዋጭ፤ ለሁሉም የህብረተሰብ ክፍል ተደራሽ ነው፡፡ የእኛ ከሌላው የሚለየው ማህበረሰቡን መሰረት ያደረገ ነው። እንግዲህ ህብረት ስራ ማህበር በሀገራችን ከ50 ዓመት በፊት ነው የተመሰረተው፡፡ አብዛኞቹ ግን ተቋማትን መሰረት ያደረጉ ናቸው፡፡ ለምሳሌ መንገዶች ባለስልጣን አለው፣ድሮ መብራት ሀይል የሚባለው  አለው፤ ቴሌ አለው፡፡ እነዚህ ሁሉ የክሬዲት ዩኒየን አላቸው፡፡ እነሱ ማለት ነን እኛ፡፡ ነገር ግን እኛ ማህበረሰብ አቀፍ ነን። ከዘር፣ ከፖለቲካ፣ ከሀይማኖት ወገንተኝነት የፀዳ፤ ሁሉንም የማህበረሰብ ክፍል በእኩል የሚያገለግል ኢትዮጵያዊ ተቋም ነው፤ አዋጭ፡፡
አንድ ሰው የክፍለ ሀገር መታወቂያ ኖሮት አዲስ አበባ ውስጥ ሼር መግዛት፣ አባል መሆንና የብድር አገልግሎት ማግኘት ይችላል?
በፊት የስራ ክልላችን በአዲስ አበባና በኦሮሚያ ልዩ ዞኖች ነበር፡፡ አሁን ግን በሀዋሳም፣ በአዳማም፣ በቢሾፍቱም፣ በጫንጮም ከፍተናል። በቅርቡም በባህርዳርና አምቦ እንከፍታለን፡፡ በቀጣይ ደግሞ በደብረ ብርሃን፣ በጅማ፣ በወሊሶ፣ በቤንች ማጂና በሌሎችም ከተሞች እንከፍታለን፡፡ የአቅም ውስንነት ካልያዘን በስተቀር  በሁሉም ክልሎች የህዝብ ጥያቄና ፍላጎት እስካለ ድረስ እንከፍታለን። ይህም ሰው በየአካባቢው አገልግሎቱን እንዲያገኝ ይረዳዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ግን አንድ ሰው የየትኛውም ክልል መታወቂያ ይኑረው፣ነዋሪነቱ አዲስ አበባ ከሆነ የአዋጭ አባል መሆን ይችላል፡፡ አሁን የስራ ክልላችን በመላው ኢትዮጵያ ስለሆነ፣ የግድ የአዲስ አበባ መታወቂያ አንጠይቅም፡፡
የ15ኛ ዓመት የምስረታ በዓላችሁን አስመልክታችሁ በሰጣችሁት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ አዋጭ ከኢትዮጵያ አልፎ በአፍሪካ በተመሳሳይ ተቋማትና  ማህበራት ላይ ተፅዕኖ እየፈጠረ ስለመሆኑና በአፍሪካ የህብረት ስራ ማህበራት ህብረትም ላይም የሀላፊነት ተሳትፎ እንዳላችሁ ጠቁማችሁ ነበር፡፡ እስኪ በዚህ ላይ ማብራሪያ  ይስጡን፡፡ አይያዘውም በዚህ የህብረት ስራ ማህበር በኩል የሌላው ዓለም ተሞክሮ ምን ይመስላል የሚለውን በመጠኑ ያስቃኙን…?
እንዳልሽው አዋጭ ከኢትዮጵያም አልፎ “አኮስካ” በሚባለው ተባባሪ አባል ነን፡፡ አሁን ደግሞ በኢንተርናሽናል ኮኦፕሬቲቭ አፍሪካ፣ የአፍሪካ የቦርድ አባል ሆነናል፡፡ ምክንያቱም አዋጭ የኢንተርናሽል ኮኦፕሬቲቭ አሊያንስ (የአለም አቀፍ የህብረት ሥራ ቃልኪዳን)  አባልም ነን፡፡ ኢትዮጵያ እንደ አገር አባል አልነበረችም፤ እኛም ቁጭት ነበረን። እኛ የመጀመሪያዎቹ  አባል ሆነናል፡፡ ይህ ድርጅት ከ100 በላይ አገራትን በአባልነት የያዘ ነው፡፡ አሁን ላይ እነ ኦሮሚያ ህብረት  ሥራ ባንክና ኦሮሚያ  ኮፊ ዩኒን አባል ሆነዋል፡፡ የአፍሪካው ደግሞ የቦርድ አባል ሆነናል። ይህን የቦርድ አባልነት ያገኘነው በትልቅ ድምጽ ተመርጠን ነው፡፤ እንደ ሀገርም ኮኦፕሬቲቭን እያስጠራን ነው ማለት ነው፡፡
ስለ ሌላው ዓለም ተሞክሮና የእኛ አገር በዘርፉ ስላለችበት ደረጃ ወዳነሳሽው ጥያቄ ስመለስ፣ እኔ ለምሳሌ በነበረኝ አጋጣሚ ለትምህርት ወደ ውጪ ሄጄ በነበረበት ወቅት ኔዘርላንድ ውስጥ የተለያዩ ኮኦፕሬቲቮችን አይቻለሁ፡፡ በተለይ “ራቦ ባንክ” የተሰኘው ባንክ ልክ እንደ አዋጭ ሆኖ ከ80 ዓመት በፊት ህብረት ሥራ ማህበር ሆኖ የተመሰረተ ነበር። አሁን በጣም ግዙፍ ባንክ ሲሆን በመላው ዓለም በ60 ሃገራት ላይ ይሰራል። እጅግ ትልቅ ባንክ ነው፡፡ እኛም ነገ አዋጭን ወደ ትልቅ ባንክ መቀየር ሳይሆን፣ ራሱን የቻለ ባንክ እንመሰርታለን። እንደሚታወቀው በ300 ሚ. ብር አዋጭ ኢንሹራንስን መስርተናል። ቀደም ስንል በውስጥ ኢንሹራንስ ነበረን፡፡ ለምሳሌ ተበዳሪ ሲሞትብን ቤቱን ወይም ንብረቱን አንይዝም፤ የቆጠበውንም ጭምር ለቤተሰቡ ነው የምንሰጠው፡፡ በኮቪድ ጊዜ ለምሳሌ ወደ 24 ተበዳሪ አባላት ሞተውብናል። አንድ ሰው 400 ሺህ ብር ለመበደር 100 ሺህ ብር መቆጠብ አለበት። ያ ሰው ሲሞት ሙሉ በሙሉ እዳውን ሰርዘን የቆጠበውን 100 ሺህ ብር ለቤተሰቡ እንሰጣለን። እንዲህ የሚያደርግ ተቋም የለም። እዳ ይሰረዛል። የቆጠበው ለቤተሰቡ ይሰጣል። ቤተሰቡም ትንሽ እፎይታ ያገኛል። በህይወት ያለ ሰው ነው የሚጠየቀው። ለምን መሰለሽ… ተበድሬ ብሞት ለቤተሰብ እዳ አወርሳለሁ እያለ፣ መበደር እየፈራ ህይወቱ ሳይሻሻል ይቀራል። ሰው ብድርን መፍራት የለበትም። የሆነ ሆኖ ከብሄራዊ ባንክ በተሰጠን ፈቃድ ሁሉንም አይነት ኢንሹራንስ የሚያካትት አዋጭ ኢንሹራንስን መስርተናል። ሼሩን ለአባላቶቻችን ሸጠን እንደገና ሌላ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትን አመቻችተንላቸዋል። እዚህ ጋ ኢንሹራንስ አላቸው፤ የትርፍ ተካፋይም ናቸው።
አዋጭ የገንዘብ ቁጠባና ብድር ህብረት ስራ ማህበርን ወደ ባንክ የማትቀይሩበትና አዲስ ባንክ ለብቻው ለመክፈት የፈለጋችሁበት ምክንያት ምንድን ነው?
በጣም ጥሩ! ብዙዎቹም አዋጭ ባንክ ይሆናል ወይ ብለው ይጠይቁናል። ኮኦፕሬቲቩን ወደ ባንክ አንቀይረውም። ምክንያቱም እኛ የባንክ አገልግሎት ለማይጠቀመው - unbankable - ለሆነው ማህበረሰብ ነው የፈጠርነው። ባንክ ከሆነ አላማውን ይስታል፡፡ ይሄ ህብረት ሥራ ማህበር ቀደም ብዬ እንደነገርኩሽ አገልግሎት እንጂ ቢዝነስ አይደለም። ስለዚህ ይሄ አገልግሎት ሰጪ ተቋም ወደ ባንክ አይቀየርም።
ነገር ግን ከእኛ  ተበድረው ያደጉ ሰዎች አዋጭ ከሚሰጠው ብድር በእጅጉ ያደገ ብድር ይፈልጋሉ። እኔ ለምሳሌ ከአዋጭ ገንዘብ ቁጠባና ብድር ተበድሬ ተበድሬ አቅሜን ጨርሻለሁ። ከፍ ያለ ብድር ያስፈልገኛል። ለምሳሌ እኛ አሁን የምናበድረው ትልቁ  ብር 2 ሚሊዮን ነው። እኔ የምፈልገው 10 ሚሊዮን ብር ሊሆን ይችላል። ስለዚህ አዲሱ ባንክ ይህን ብድር ይሰጠኛል። አዋጭ ውስጥ እየተበደሩ አድገው ትልልቅ ብድር ለሚፈልጉ አዲስ በምንመሰርተው ባንክ ብድር እናመቻችላቸዋለን ማለት ነው። እንዲህ እንዲህ እያልን የአንዱን ተቋም ሚና  በአንዱ ሳናጠፋ ራሳቸውን ችለው እንደየ ባህሪያቸው እንዲሄዱ ነው የምናደርገው። አሁን አንዳንዶቹ ወደ ባንክ አደጉ ሲባል ብዙም ስሜት አይሰጠኝም። ምክንያቱም እታች ላለው ሰው የሚሰጡትን አገልግሎት አቋርጠውና ዓላማውን ቀይረው ነው ባንክ የሚሆኑት የሚል እምነት አለኝ።
አዋጭ የገንዘብ ብድርና ቁጠባን የመሰረቱ ናቸው አዋጭ ኢንሹራንስንም የመሰረቱት። ሼር የሚገዙትም የአዋጭ ገንዘብ ቁጠባና ብድር አባላት ናቸው። እነዚህ አባላት በአዋጭ ፋውንዴሽንም ውስጥ ተሳትፎ አላቸው፡፡ አዋጭ ባንክ ሲመሰረትም መስራቾቹ ይሆናሉ። አክሲዮን በቅድሚያ የሚገዙትም እነዚሁ አባላት ናቸው። ይሄ የሆነ የተሳሰረ የአንድ ቤተሰብ አባል የሚያስመስል ሂደት አለው። እስኪ በዚህ ላይ ትንሽ እንቆይ…
ታንክ ዩ! ጥሩ ሀሳብ ነው ያነሳሽው። ትልቁ ህብረት ሥራ የሚመሰረተው ችግርን ለመፍታት እንጂ ችግርን ለማምጣት አይደለም። ቅድም ተበዳሪ ሲሞት እዳው ሙሉ ለሙሉ ተሰርዞ የቆጠበው ለቤተሰብ የሚሰጠውም ለዚህ ነው። ለምሳሌ ዕድር ስናቋቁም የሞተን ሰው ለመቅበር ነው አላማው። የቤተሰብ ማህበርም ሲመሰረት በደስታ በሃዘን  ጊዜ ለመደጋገፍ ነው። እኔም አዋጭን ስመሰርት ትርፍ ለማግኘት ወይም ለራሴ እንዲህ አድርጌ እጠቀማለሁ የሚል ስሌት ውስጥ ገብቼ አይደለም። እንደዚህ አይነት ችግር ያለባቸውን ሰዎች አሰባስቤ፣ ይህን የጋራ ችግር በጋራ ለመፍታት ነው። ሰው እስከሰራ ድረስ የተበደረውን መክፈል ይችላል። “አይ ስሞት እዳ ለቤተሰብ አላወርስም” ብሎ እንዳይፈራ፣ ሲበደር 1 ፐርሰንት ለኢንሹራንስ እየተቆረጠ ይቀመጣል። ከሞተ ዕዳውን ሰርዘን ያስቀመጠውን ለቤተሰቡ ስንሰጥለት ደስተኛ ይሆናል። እንዳልሽው ከስር ተነስተን አብረን አድገናል። ሁላችንም ተሰብስበን የምንሰራው የሚጠቅመንን ነው። ወለዳችንም በጣም አነስተኛ ነው። እንደፈለግን አንጭንም። መክፈል ይችላል ወይ የሚለውን ከግምት እናስገባለን፡፡ ወጪያችንን ከሸፈነ፣ የቢሮ ኪራይና የሰራተኛ ደሞዝ ከቻለ ሌላ ብዙ መታሰብ የለበትም። ተቋሙ እንዲቀጥል ትንሽ ትርፍ ብቻ ነው የምንጠብቀው።  ይህ ሲሆን አባላት በሙሉ በአንድ ገበታ እንደሚበላ አንድ ቤተሰብ ናቸው። ከህብረት ስራ ማህበሩ ወደ ኢንሹራንሱ፣ ከኢንሹራሱ ደግሞ ወደ ባንኩ እያደጉ፣ ኢኮኖሚያቸው እያደገ፣ የስራ ዕድል እየፈጠሩ፣ በአገር ኢኮኖሚ ላይ አስተዋጽኦ እያደረጉ የሚቀጥሉ ቤተሰቦች ናቸው፤ የአዋጭ አባላት። ይህ እንዲፈጠር ቅንነትና ታማኝነት ያስፈልጋል። ፍጹም ኢትዮጵያዊ ጨዋነትን ይጠይቃል። እነዚህን ነገሮች ይዘን ነው ለእድገትና ለለውጥ የበቃነው። የፈለገ እውቀት፣ የፈለገ ልፋት ቢፈስ ቅንነት፣ ታማኝነትና ጨዋነት ካልታከለበት የትኛውም ስራ ውጤት አይኖረውም። እኛ በጨዋነት ያደግን ነን። ስልጣኔው ብዙ ነገራችንን እየቀማን ነው። አሁን ሌብነት እንደ ስልጣኔ እየታየ ነው፤ ይገርመኛል። የሆነ ሆኖ ወደ ቀደመ መተዛዘናችን መተባበራችን፤ ወደ ጨዋነትና ታማኝነታችን ካልመጣን እንጠፋለን። እኔ የሰራሁት ለሌላውም መትረፍ፤ ተጋግዞ ተደጋግፎ ችግርን መፍታት የጥንት አያቶች አባትና እናት ሲሰሩት የኖሩት ነገር እንጂ አዲስ አይደለም። “እናትህን በምን ትክሳታለህ?” ብትይኝ እሷ እንድሆንላት ባሳደገችኝ መንገድ መሄዴ ነው፤ ይሄ ነው እሷን የሚክሳት፡፡ “ልጄ ሌባ ነው ተብሎ ከሚመጣ ሬሳው ይምጣ” የምትል ቆራጥና ጀግና እናት ናት ያሳደገችኝ። ሌብነት ውሸት ጸያፍ ነው ትለን ነበር፤ ቃል በቃል፡፡ ስለዚህ  እነዚህን ጸያፍ ነገሮች ተጸይፌ ነው የኖርኩት። ወደፊትም የምቀጥለው እንደዚሁ ነው።
ወደ ሪል እስቴት የመግባት ሀሳብ እንዳለዎት ሰምቼ ነበር…
ገብቻለሁ። “ዘሚ” ፒኤልሲ የሚባል ሪል እስቴት አለኝ። አንዱ የሀገራችን ችግር ቤት ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባለፈው አልሚዎችን 70/30 አድርጋችሁ 30ውን ለማህበረሰቡ ስጡ ብለው ነበር። እኔ ደግሞ ሌላ ሀሳብ አመጣሁ፤ 30/30 አድርጌ አርባውን ለፐብሊኩ ለምን አልሰጥም የሚል።
እስኪ ያብራሩልን?
ለምሳሌ 1 ሺህ ቤት ብገነባ 30ው ለአዋጭ አባላት፣ 30ው ለመንግስት፣ 40ው ደግሞ ለዘሚ ይሆንና በዚያ ሽያጭ ወጪውን ይሸፍናል። መንግስትም መሬት ያቀርባል ማለት ነው። ይሄ ትልቅ ስትራቴጂ ነው። ምክንያቱም በመንግስት በኩል ያሉት ቤት ያገኛሉ። አዋጭ ፋይናንስ ያደርጋል። ዘሚ ሪል እስቴት ይገነባል ማለት ነው። ለምሳሌ የአዋጭ አባላት የረጅም ጊዜ ብድር ይሰጣቸውና የቤት ባለቤት ይሆናሉ። ይህንን ስትራቴጂ ለመንግስት ለማቅረብ መንገዶችን እየፈለግን፣ እኛም እንደ ሙከራ ፕሮጀክት ባለ 13 ፎቅ ህንጻ እየገነባን ነው፤ ሀያት አካባቢ ነው። 10ኛ ፎቅ ላይ ደርሰናል። አዋጭ ደግሞ የገንዘብ ሀብት ብቻ አይደለም ያለው፤ ከፍተኛ የሰው ሃብትም አለው። ብዙ ኢንጂነሮች አርክቴክቶች አሰባስቤና ዕውቀትና ሃብትን አጣምሬ ነው እየሰራሁ ያለሁት፡፡ መንግስትም ይህንን ጉዳይ ቢያስብበት ይጠቀማል ብዬ አምናለሁ። ዕድሉን ከሰጡንና ለ1ሺህ ቤት መስሪያ ቦታ ከሰጡን ቃላችንን ጠብቀን መስራት እንችላለን። ምክንያቱም እኛ ፋይናንስ አለን። ባንክ ብቻ ብታይም ዲፖዚት ያስቀመጥነው ከ700 ሚ. ብር በላይ አለን። መንግስት መሬት አለው። ይህን አቀናጅተን ብንሰራ በቤት እጦት የሚሰቃየውን ህዝብ እንታደገዋለን። ይህን በ5  ዓመት ጊዜ ገደብ በየዓመቱ 700 ሚ. ብር ባስቀምጥ፣ በ5 ዓመት ከ3.5 ቢሊዮን ብር በላይ ገንዘብ ይኖራል ማለት ነው። እና ይህን ብር በባንክ አስቀምጠን ዲፕሪሼት እንዲያደርግ ሳይሆን ወደ ካፒታል እንዲቀየር እንፈልጋለን። እኛ በአዋጭ ኢንሹራንስ፣ በፋውንዴሽኑ ሰርተን አሳይተናል። አያቅተንም። እኛ ለአባላት ቤት መስራት እንፈልጋለን። ይህን የሚገነባ ታማኝ ተቋም ያስፈልጋል ብዬ ነው ዘሚን የመሰረትኩት። ዘሚ ቤት ይገነባል፣ አዋጭ ፋይናንስ ያደርጋል። መንግስት መሬት ያቀርባል። ይሄ ትልቅ አጋጣሚ ነው። ችግሩ ምን መሰለሽ? ሀሳብ ያላቸው ሰዎችና ባለስልጣናቱ አይገናኙም፤ ድልድዩም የለም። ለምሳሌ እኔ አዋጭን መስርቻለሁ። ለብዙዎች የስራ እድል ፈጥረናል፣ ማህበራዊ ሃላፊነታችንን እየተወጣን ነው፣ ወደ ኢንሹራንስ ገብተናል። ቀስ በቀስ ባንክ እንመሰርታለን፤ ግን ፋይናንስ እያለን በኪራይ ቢሮ ነው የምንኖረው። 1 ሺህ 500 ካሬ ሜትር ቦታ ለቢሮ ግንባታ ከጠየቅን ረጅም ጊዜ ሆኖናል፡፡ እስካሁን ምንም መልስ የለም፡፡ እነዚህ እነዚህ ነገሮች ቅር ያሰኙኛል። በተረፈ በስራዬ፣ እኔን አምነው ተሰብስበው አዋጭን እዚህ ባደረሱ አባላት፣ በቢሮው ሰራተኞችና በአጠቃላይ በአዋጭ ስኬት ደስተኛ ነኝ። 15ኛ ዓመታችንንም ዘንድሮ ያከበርነው እጅግ በስኬት ታጅበን ነው። ለዚህ ሁሉ ፈጣሪ ይመስገን። ወደፊትም እንቀጥላለን።

በአጭር ልብወለድ ድርሰቶቹና በሃሳባዊ መጣጥፎቹ የምናውቀው ደራሲ ሌሊሣ ግርማ፣ በአዲስ የልብ-ወለድ መፅሐፍ በድጋሚ መጥቷል።
ሌሊሣ ግርማ ከዚህ ቀደም፣ “የንፋስ ህልም … “አፍሮጋዳ”፣ “መሬት-አየር-ሰማይ”፣ “የሰከረ እውነታ”፣ “እስቲ ሙዚቃ” እና “ነጸብራቅ” በተሰኙ የድርሰት እና የወግ ስብስቦቹ በአንባቢያን ዘንድ ይታወቃል። ብዙ  አድናቂዎችንም አትርፏል፡፡
እነሆ አሁን፣ “ይመስላል ዘላለም” በተሰኘ መፅሐፍ የአጭር ልብ-ወለድ የፈጠራ ድርሰቶች ተከስቷል የክረምቱን የንባብ ጥም ለመቁረጥ በቀረበ የኪነ ጥበብ ድግስ።
ሌሊሣ ግርማ በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ከአስራ አምስት ዓመታት በላይ የሥነፅፍ ቤተኛ የኪነ ጥበብ ቤተሰብ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ በፍትህ መጽሔት ላይም ለረጅም ጊዜ ጽሁፎቹን ሲያስነብብ ቆይቷል።
“ይመስላል ዘላለም”፣ በ231 ገጽ የተቀነበበ፣ ሰላሳ ገደማ አጭር የፈጠራ ድርሰቶችን የያዘ መጽሐፍ ነው። የመጽሐፉ ዋጋ 250 ብር ሲሆን፣ ዋና አከፋፋይ ጃፋር መጽሐፍት መደብር ነው። ከዛሬ ጀምሮ በገበያ ላይ ይገኛል።


በዳራሲ ህሩይ ሮሜል የተጻፈው “ባለዋርካው ሰጉራ”  የተሰኘ የልጆች መፅሐፍ ባለፈው እሁድ ሰኔ 5 ቀን 2014 ዓ.ም አመሻሽ ላይ በአክሱም ሆቴል ተመረቀ፡፡
መፅሐፉ በዋናነት መቼቱን ጅማ አድርጎ በማህበረሰቡ የሚነገሩ ተረቶችንና አፈታሪኮችን በማዘጋጀት ለልጆች በሚገባና በሚመች መልኩ ተደርጎ መሰናዳቱ ታውቋል፡፡ መፅሀፉን የፃፈው ደራሲ ህሩይ ሮሜል በህጻናትና በልጆች ላይ በስፋትና በጥልቀት የመስራት ህልም የነበረው ሲሆን ከነዚህ ህልሞቹ አንዱ የህጻናት መፅሐፍ መፃፍ በመሆኑ መፅሐፉን ፅፎ ጨርሶ የህትመት ብርሃን ሳያይ የደራሲው ህይወት ማለፉን መፅሐፉን አሳትመው ያስመረቁት የደራሲው ጓደኞች ተናግረዋል፡፡
የህሩይ ህልም እውን ለማድረግ ገንዘብ አዋጥተው ያሳተሙት ጓደኞቹ የእግዜር ድልድይ፣ ላምባ፣ የአርበኛው ልጅ በሚሉና በሌሎችም ስራዎቹ የምናውቀው የፊልም ባለሙያ አንተነህ ሀይሌን ጨምሮ ሌሎች ጓደኞቹ ቤተሰቦቹና ወዳጆቹ መሆናቸው ታውቋል፡፡ “ባለዋርካው ሰጉራ” ሲመረቅ የመፅፍ ዳሳሳ፣ የደራሲው የህይወት ታሪክና ህልም በዕለቱ ለታዳሚ የቀረበ ሲሆን፣ መፅሐፉ ለዚህ እንደበቃ ለተረባረቡት ሁሉ የደራሲው ባለቤት ምስጋና አቅርባለች፡፡  መፅሀፉ በ66 ገፅ ተቀንብቦ በ230 ብር ለገበያ ቀርቧል፡፡

በገጣሚዋና በህክምና ባለሙያዋ ዶ/ር አበባ የሺጥላ የተሰናዳውና 66 ያህል ግጥሞችን የያዘው “እግዜር ቅኔ አማረው” የተሰኘው የግጥም ስብስብ መፅሐፍ ለንባብ በቃ፡፡
በመፅሐፉ ውስጥ የተካተቱ ግጥሞች በርካታ ማህበራዊ ርዕስ ጉዳዮችን የሚዳስሱ ፍሬያማ ግጥሞች ስለመሆናቸው መፅሐፉን የማንበብ ዕድል የገጠማቸው ግለሰቦች ገልፀዋል፡፡ ዶ/ር አበባ የሺጥላ ከውስጥ ደዌ ስፔሻሊስት ሀኪምነቷ ባሻገር እጅግ ጠንካራና በተለያዩ ማህራዊ ጉዳዮችም ንቁ ተሳትፎ ያላትና የተዋጣላት ገጣሚ እንደሆነችም ለማወቅ ተችሏል፡፡
“እግዜር ቅኔ አማረው” የግጥም ስብስብ መፅፍ በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ የሚያጠነጥን ሲሆን በ102 ገጽ ተቀንብቦ በ150 ብር ለገበያ ቀርቧል፡፡

Page 11 of 620