Administrator

Administrator

    ...እስከ መቼ? እላለሁ።  "እስከ መቼ እንደዚህ የተደጋገመ ጣዕም አልባ ኑሮ እኖራለሁ፤ እንኖራለን?  ሰዎች ይወለዳሉ፤ ሰዎች ይወልዳሉ፤ ሰዎች በምቾትና በአግባብ የማያሳድጉትን ልጅ ይወልዳሉ፤ ሰዎች ይበደላሉ፤ ሰዎች ይበድላሉ፣ ጥፋተኞች የወንጀላቸውን ዋጋ አያገኙም። እንዴት ነው ነገሩ? ይሄን ሁላ እየታገስን የምንኖረው እስከ መቼ ነው?’ የሚሉ ጥያቄዎችን አደብ የሚያስገዛልኝ የልማዴን አንድ ስኒ ቡና ስጠጣበት ነው። ከዚህ ሁሉ ነገር ጋር ‹ኦኬይ› ሲያስኮነኝ የዚህን ዕጽ አታላይነት አትኩሬ አሰላስላለሁ። ሆኖም በሚቀጥለው ቀንም እሱው ነው በስመአቤ። ከልጅነት እስከ እውቀት ስንት አዳዲስ ነገሮች ሞክሬ ስተው እስከዛሬ ድረስ ‹ፍሰስ በገላዬ› እያልሁት ከኔ ጋር የቀረ ይሄ ባለ ካፌይን አጅሬ ነው።
“ፍጥረት ተሰቃየ፤ ፍርድ ተጓደለ፣ እናት ልጆቿን የምታበላቸው አጥታ አለቀሰች፤ እህት ቤተሰቧን ለመርዳት አረብ ሀገር ሄዳ ተደፈረች፤ እና ምን ይጠበስ አንቺ ፈጥረሻቸዋል? የሚያምኑት አምላክ ምን ይሠራል? አርፈሽ ኑሮሽን ኑሪ፤ ቢሆንልሽ በተሰማራሽበት የሥራ መስክ እነዚህን ችግሮች ለመቀነስ ከልብሽ ሥሪ” እያለ መቀመጫዬን እየኮረኮረ፣ የሚያነቃቃኝ ይሄ ጉዳ ጉድ ነው። እሺ ብዬው በጧት ተነስቼ ሥራዬ ላይ ተደፍቼ ውዬ ብገባም፣ ለሊቱን የማሰላስለው ግን መፍታት ስለማልችለው በየትኛውም ዓለም ስላሉ ፍጡራን ሁሉ ችግር ነው። እንዲህ የሚያደርገኝ ደሞ ስለ ሁሉ ነፍሳት የመቆርቅር ዓላማ ሳይሆን ‹እኔ ብሆንስ› የሚለው ሀሳብ አንገፍጋፊነት ነው።
ቡናዬን ከጠጣሁ በኋላ ሳቅ ሳቅ እያለኝ፣ ዳማሴን እያሽከረከርኩ እጓዛለሁ። ዝናቡ ጥሎ በቅቶት አየር ላይ ያለው ወደ ላይ ለመውጣት ወይ ወደ መሬት ለመውረድ ያልወሰነ የሚመስል ብናኝ የውሃ ቤተሰብ ነው። ወደ መሬት ይወርዳል ቀስ እያለ። ዳር ላይ የቆሙ ከባድ መኪናዎች ካልሆኑ ብዙ ተሽከርካሪ አስፓሉቱ ላይ ሲንቀሳቀስ አለማየቴ በጧት መነሳቴን አስታወሰኝ። የአስፓልቱ ጽዳት መንፈሴን ጥርት ያደረገልኝ ይመስለኛል። ወይም ቡናው ይሆናል እንጃ ብቻ። ቀዝቃዛ አየር ፊቴን እየዳበሰኝ ዐይኔን ጥቁር አስፓልት ላይ ተክዬ እየነዳሁ የማስበው የተገነፈለ በቆሎና ትኩስ የበቆሎና የደንጎሎ ንፍሮ ነው። እነዚህን ሁለቱን እያሰብኩ ምራቄ አፌ ላይ፣ በምላሴ መቅመሻዎች አዳምጣለሁ። አንድ የልጄ ተውኔት እኩያ የሚሆን ልጅ ባጃጅ እያሽከረከረ ቀደመኝና ከፊቴ ዚግዛግ እያደረገ ማሽከርከር ጀመረ። ጉሮሮዬን አንቆ አላስተነፍስ የሚል እልህ ሰፈረብኝ። አፍንጫውን በሽቶ ጠርሙስ ልሰብርለት አስቤ መኪናዬን ዳር አስይዤ አቁሜ ልወርድ ስል ፍጥነት ጨምሮ ይርቀኛል። መኪናዬን ቀስቅሼ መንገድ ስጀምር ዝግ ብሎ ይጠብቀኝና እንደ መጀመሪያው ፊት ፊቴ፣ እንደ ልጄ እንደ ተውኒዬ ውሻ፣ ባጃጁን ሱት ሱት እያደረገ ይሄዳል።
***
የዚህ ያልተቆነጠጠ ቀንበጥ ድርጊት በሕይወቴ ዳር፣ መሃል፣ ዙሪያና ጫፍ ያለፉትን ወንዶች ሁሉ ተራ በተራ እያመጣ ዐይነ ልቦናዬ ፊት አመላለሰብኝ። አባቴ ከቤት ውጪ በሥነ ምግባሩ የተመሰገነ፣ በሥራውም የሚጨበጨብለት ነበር። ልጆቹን ይወደን ነበር። በእንክብካቤው ችግርን ሳናውቅ ነው ያደግነው ልጆቹ። ከነዚሁ ሁሉ በልጦ በአዕምሮዬ ስለእሱ ደምቆ የተጻፈው ግን እናቴን በቀበቶ የሚገርፋት ነው።  ቀጣዩ ወንድ፣ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪ እያለሁ እወድሻለሁ ይል የነበረ ሰውነቱን ያደለበ ወጣት ነው። እንዲህ ያለ ቀልድ አይመቸኝም አልኩት። አንድ ቀን ከትምህርት ስንለቀቅ በር ላይ ጠብቆ ፈሱን እጁ ላይ ፈስቶ፣ አፍና አፍንጫዬን በዚያ እጁ አፍኖ ያዘኝ። የምሞት መስሎኝ ነበር በሰዓቱ። የተውኔትን አባት እስክተዋወቅ ድረስ ወንዶች ሁሉ "ግማታሞች" ይመስሉኝ ነበር።
ቲያትር ይወድ ነበር። ልጃችንን ተውኔት ብሎ ስም ያወጣላት እሱ ነው። ፍቅር መስጠትም ይችል ነበር። መሥራትስ ቢሆን። ብቻ የበላይ መሆኑን ማረጋገጥ ይፈልጋል ሁልጊዜ። የጀብዱ ፊልሞች እያየ ይመጣና አለቃ ነኝ ይላል። በሕይወቴ አለቃ ሲሆኑብኝ አልወድም። ያላወቅሁትን ሲያስረዱኝ እንጂ ሲጮሁብኝ አልወድም። ላጠፋሁት ሲመክሩኝ እንጂ ሲቆጡኝ አይስማማኝም። እጁን ሰንዝሮ ደብድቦኝ አያውቅም። ያም ሆኖ ለኔ በቂ አልሆነም። በአካልም ሆነ በመንፈስ መለካካት የሌለበት ሕይወት ካልሆነ አሻፈረኝ አልኩ። አንዴ ወጣ አንዴ ወረድ ማለት ‹ኖርማል› ነው አልኩት። ያንን አምኖ መቀበል አልሆነለትም። እያለቀስኩለት ተለያየን።  ከምሳሳላት ከልጄ ከተውኔት ጋር እንደ ሩቅ ዘመድ የተራራቅሁት በወንድ ነው። ከወንዶች ጋር ሳያት፤ ወንዶቹን። ድርጊቴ ሲደጋገም የሆነ ቀን ክፉኛ ተጣላችኝ። የምትወደው ልጅ በኔ ጸባይ ተማርሮ እንደተጣላት ምናምን ለፈለፈች። ምን አስቤ እንደነበር አላውቅም። አሁን አሁን ስናስበው በዚያ ሁኔታዬ ጭራሽ ያለወንድ ላኖራት እችል እንደነበረ እያሰብን እንስቃለን። በዚያ ትቷት የሄደ ፍቅረኛ ሰበብ ተሸካክረን ብዙ ከረምን። ከሌላ ወንድ ጋር ሳያት መላ ሰውነቴን ቢያሳክከኝም፣ የበለጠ እንዳትጠላኝ ብዬ መቆጣቴን ተውኩ። በነጭናጫነቴ ተማርራብኝ አባቷ ጋር ጥላኝ ባለመሄዷ ተመስገን እያልኩ አርፌ እታዘብ ጀመርኩ፤ ኑሮዋን።
አንድ ዕለት ሶፋ ላይ ጋደም ብዬ ቴሌቪዢን እመለከታለሁ። ልጄ እያለቀሰች መጥታ በር ላይ ቆመች። ድምጽ አታወጣም፤ በአፍንጫዋ አየር ስትስብ ያወጣችው የሚነፋነፍ ድምጽ ነው፤ እያለቀሰች መሆኗን ያስታወቀኝ። ቀና አልኩና ፊቷን አትኩሬ ማየት እንደጀመርኩ፣ ያልጠራሁት እንባ ከዐይኔ ክንብል አለብኝ። ምክንያቱን እንኳን አልነገረችኝም፤ ገና እየተያየን እናለቅሳለን። “ማሚ ቺት አረገብኝ እኮ” አለችኝ፤ ከቆመችበት ሳትነቃነቅ። ልትጠጋኝ ፈልጋ በመሃላችን የከረመው መገራመም እንደተገዳደራት ገመትኩና እጄን ዘረጋሁላት ‹ነይ› እንደማለት። በመሃላችን ያለው ሦስት የትልቅ ሰው እርምጃ ቢሆን ነው። ከውጪ በር እንደምትመጣ ነገር እየሮጠች መጥታ አንገቴ ሥር ገባች። አለቀሰች፤ በመከፋት። አለቀስሁ እኔም። ለሁለት ነገር፥ አንድም ልጄን ስላስለቀሰብኝ፣ አንድም ልጄን ማቀፍ ስለቻልኩ ተደስቼ። በአንድ ነገር  እየተከፋሁ ተደሰትኩ።  ልጄ ከፍቷት መጥታ ለማልቀሻ የኔን አንገት መምረጧ አዲስ እንደወለድኋት ያህል አንሰፈሰፈኝ። ደስታዬ ግን “ብየሽ ነበር ድሮም” የሚለው ሳይሆን ወንድ ልጅ ከሚባል ነገር እጆች ውስጥ ልጄ በመውጣቷ ቢሆንም ይሄን በሚያህል ጥላቻዬ ራሴን እየታዘብኩ ነበር። መብቴን አላስነካም በሚል ሰበብ ልጄን ከመብቷ እየከለከልኩ ልኖር እንደነበር ሳስብ፣ የልጄን እንቢ ባይነት አደነቅሁ፤ ምንም እንኳን መጨረሻ ላይ እኔ ያልኩት ቢሆንም።
ስሜት መንበልበል ሲደክመኝ ተረጋግቼ ማዘን ጀመርኩ። ልጆቻችን ወንድነታቸውን የሚያሳዩበትን መንገድ አለማወቃቸው ሆዴን አስጨነቀው። የኔን መኪና የያዘው ወንድ ቢሆን ኖሮ ልጁ እንደዚህ እንደማያደርግ አውቃለሁ። ልረግመው አስባለሁ፤ አንዱ ባለተሳቢ መኪና በሆነ ጎደሎ ቀን ከነባጃጁ ጨፍልቆት ሲሄድ ቁልጭ ብሎ እየታየኝ። ሲመስለኝ ብዙ መልስ ያጣንላቸው ክስተቶች የሚፈጠሩት በእርግማን ምክንያት ነው። አሁን ይሄ ልጅ ባደገበት ሰፈር የተመረቀ፤ እናትና አባቱን ያስመሰገነ ይሆናል።  እዚህ ደሞ እኔ ጋር መጥቶ እንዲህ ያለ ያልተገባ ነገር አደረገ። ‘ረገምሁት እንበል። ባለተሳቢ መኪና ይወጣበታል። [‘ርግማንሽ እንደሚደርስ በምን አወቅሽ የሚል አይጠፋም፡ አጭርና ግልጹ መልስ “ስለተበደልኩ” የሚል ነው። በአካላዊ የመልስ ምት ወይም በሰዎች ፍርድ ልቀጣው ወይም ላስቀጣው ስላልቻልኩ በልቤ   እፈርድበታለሁ። ይህም ይፈጸማል። ሞኚት ያሉኝ እንደሆነ፣ የራስዎት ጉዳይ]  ታዲያ የሰፈሩ ሰዎች “ውይ ምን አገኘው? ምን መዐት መጣበት?” ይባባላሉ። መዐቱን ራሱ ላይ እንዳመጣ ግን ማንም አያውቅም። በዚህች ቀላል በመሰለች ትዕቢቱ፣ እናት አባቱን ሀዘን ላይ ይጥላል፤ የሰፈሩን ሰዎች ከመረጃ ውጪ ያስኬዳል፤ የባለተሳቢውን መኪና ሾፌርና  የሚያስተዳድረውን ቤተሰብ የእንጀራ ገመድ ይበጥሳል።
እንዲህ ዐይነት ጉዳይ ታዲያ እስከ ሀገር ድረስ ሊሰፋ ይችላል። መጠርጠር ነውኮ። መንስኤና ውጤቱ ርቱዕነት እጅጉን የጎደለው መሆኑ እንዳለ ሆኖ  ይሄን ጉዳይ [የእርግማኑን ተፈጻሚነት] ማን እንደሚያስፈጽም ብትጠይቁኝ አላውቅም። ግን ያዘነች ልብ በጽኑ የሻተችው ነገር ሁሉ እንደሚፈጸምላት ከሰው ሰምቼ ሳይሆን በሕይወቴ ያየሁት ነው። በእድሜዬ ከዚህም በላይ ንቅዘቶችን የተመለከትኩ ነኝና እናትም ስለሆንኩ የልጅን ነገር ስለማውቀው፤ ወዲህም እነዚህን ወንድ ልጆች ከድርጊታቸው ለማቀብ ያደረግሁት አንድ እንኳን የሚጠቀስ እኔቅስቃሴ ስለሌለኝ፤ ይኸም ከኃላፊነት እንደመጉደል ተሰምቶኝ ‹እንግዲህ ይሄ ልጅ እናቱ እድሜ የጠገቡ ደሃ ይሆናሉ፤ ይቺን ባጃጅ የገዙለት ቦታቸውን ሸጠው ይሆናል› ምናምን ምናምን በሚሉ ማስተባበያዎች ራሴን አግባብቼ ሳልረግመው ቀረሁ። እድሜ እንዲህ እንዲህ ያሉትን ብስለቶች እየደረበብኝ ሲሄድ እመለከታለሁ በየጊዜው። ይሄንን እያሰብኩ ፈገግ አልኩ።
ለተወሰኑ ደቂቃዎች እንደዚያ እያደረገ ካሽከረከረ በኋላ ሰለቸው መሰለኝ፤ ወይም ረሳው... በሥርዓት ማሽከርከር ጀመረ። በቀስታ ተከታተልኩትና ከሚያቆምበት ራቅ አድርጌ መኪናዬን አቆምኩ።  ከመኪናው ወርጄ በግሬ ሄድኩና በኋላው በኩል አልፌ ዞሬ ከፊቱ ቆምኩ። “የኔ ልጅ አንዴ ላናግርህ?” አልኩት። እኔ መሆኔን ሲያይ ደንገጥ አለ። ፈገግ አልኩለት አደጋ እንደማይመጣበት እንዲያውቅ ብዬ።
“ቅድም ያደረግኸው ትክክል ነው?” አልኩት
“ይቅርታ” አለኝ። አንገቱን ደፋ።
“የጠየቅሁህ ግን ይቅርታ እንድትለኝ አይደለም”
“ትክክል አይደለም”
“ታዲያ ለምን አደረ’ከው?”
አቀርቅሮ ዝም አለ። ምክንያቱን ልቤ ይነግረኛል።  ምክንያቱ ጓደኞቹ ያደረጉትን ሁሉ የማድረግ ፍላጎት ነው፤ ምክንያቱ ተሞላቅቀው ያደጉ የሀብታም ልጆች ያደረጉትን ድርጊት ሁሉ አራዳነት አድርጎ መውሰድ ነው።


 የበርካታ ታላላቅ አለማቀፍ ሽልማቶች ባለቤት የሆነውና ዘ ዊክንድ በሚል ቅጽል ስሙ የሚታወቀው ትውልደ ኢትዮጵያዊው የዘመናችን የአርኤንድቢ ሙዚቃ ኮከብ አቤል ተስፋዬ በቅርቡ በ70 ሚሊዮን ዶላር በሎሳንጀለስ የገዛው እጅግ ያማረና ቅንጡ የመኖሪያ ቤት የበርካታ መገናኛ ብዙሃን መነጋገሪያ አጀንዳ ሆኗል፡፡
አቤል ከሆላንዳውያን ባለጸጎች በ70 ሚሊዮን ዶላር የገዛውና ቤቨርሊ ሂልስ በሚባል አካባቢ በ33 ሺህ ስኩየር ጫማ መሬት ላይ ያረፈው ይህ መኖሪያ ቤት፣ በዚህ አመት በሎሳንጀለስ ከፍተኛ ገንዘብ ወጥቶበት የተሸጠ እጅግ ውድ ቤት እንደሆነ ዎል ስትሪት ጆርናል ዘግቧል፡፡
መኖሪያ ቤቱ ዘጠኝ የመኝታ ክፍሎች፣ የስፖርት ማዘውተሪያ ስፍራ፣ ሁለት መዋኛ ገንዳዎች፣ ሰው ሰራሽ ፏፏቴ፣ ሲኒማ ቤት፣ ጂምናዚየም፣ የሙዚቃ ስቱዲዮና ጨምሮ የተለያዩ ደረጃቸውን የጠበቁ የመዝናኛ ስፍራዎች እንዳሉትና በተክሎች የተዋበው ግቢው በእጅጉ ማራኪ ገጽታ እንዳለውም ተዘግቧል፡፡
የ31 አመቱ የሙዚቃ ኮከብ አቤል ከጥቂት አመታት በፊት በዚያው አካባቢ በ25 ሚሊዮን ዶላር በገዛው መኖሪያ ቤት ውስጥ ይኖር እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፣ ብላይንዲንግ ላይትስ የሚለው አዲስ ነጠላ ዜማው በቢልቦርድ የሙዚቃ ሰንጠረዥ ለ88 ሳምንታት በመሪነት የቆየለት አቤል ተስፋዬ በዚህም ከሳምንታት በፊት ለረጅም ተከታታይ ሳምንታት ቢልቦርድን በመምራት አዲስ የአለም ክብረ ወሰን ማስመዝገቡን ጨምሮ አስታውሷል፡፡

 በመላው አለም እስከያዝነው ሳምንት አጋማሽ ድረስ ከ5 ቢሊዮን በላይ የኮሮና ክትባቶች ለተጠቃሚዎች መሰጠታቸው ቢዘገብም፣ ብሩንዲ፣ ኤርትራና ሰሜን ኮርያ ገና አሁንም ድረስ የክትባት መርሃግብር አለመጀመራቸው ተነግሯል፡፡
እስካሁን በአለማቀፍ ደረጃ ከተዳረሰው 5 ቢሊዮን በላይ የኮሮና ክትባት ውስጥ ወደ ግማሽ የሚቃረበው ወይም 1.96 ቢሊዮን ያህሉ በቻይና መሰጠቱን የዘገበው አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ፣ ህንድ 589 ሚሊዮን፣ አሜሪካ ደግሞ 363 ሚሊዮን የኮሮና ክትባቶች የተሰጡባቸው ተከታዮቹ የአለማችን አገራት መሆናቸውንም አመልክቷል፡፡
ካላቸው አጠቃላይ የህዝብ ቁጥር አንጻር ብዛት ያላቸውን ሰዎች በመከተብ ደግሞ፣ ከአለማችን አገራት መካከል የተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች፣ ኡራጓይና እስራኤል ከአንደኛ እስከ ሶስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውን አመልክቷል፡፡


    በቅርቡ በተካሄደው የ2020 የቶክዮ ኦሎምፒክ ቻይናን ወክለው በመወዳደር ያሸነፉ 2 አትሌቶች የተሸለምናቸው የወርቅ ሜዳልያዎቻችን ገና አንድ ወር እንኳን ሳይሞላቸው መላላጥ ጀምረዋል ሲሉ በአዘጋጅ ኮሚቴው ላይ ክስ መመስረታቸው ተነግሯል፡፡
ክሱን በማህበራዊ ድረገጽ ባስተላለፉት መልዕክት ያደረሱት በውሃ ዋና እና በጂምናስቲክ አገራቸውን ወክለው በተሳተፉበት ኦሎምፒክ አሸንፈው የወርቅ ሜዳሊያ የተሸለሙ ቻይናውያን መሆናቸውን የዘገበው ግሎባል ታይምስ ድረገጽ፣ የኦሎምፒክ አዘጋጅ ኮሚቴው ተወካዮች በበኩላቸው ምናልባት መላላጡ የተፈጠረው ሜዳሊያዎቹን ለመጠበቅ ታስቦ በተቀባው ነገር ሳቢያ ሊሆን ይችላል ሲሉ ማስተባበላቸውን ገልጧል፡፡
አትሌቶቹ በሜዳሊያዎቹ ጥራትና ትክክለኛነት ላይ ጥርጣሬ ካደረባቸው አስፈላጊውን አቤቱታ ለሚመለከተው አካል በማቅረብና ተገቢውን ክፍያ በመፈጸም ተተኪ ሜዳሊያ ማግኘት እንደሚችሉ ኮሚቴው መግለጹንም ዘገባው አክሎ አስነብቧል፡፡

     በአፍሪካ አገራት ላይ የሚፈጸሙ የኢንተርኔት ጥቃቶች መጨመራቸውንና በአህጉሪቱ ባለፉት ስድስት ወራት ውስጥ ከ85 ሚሊዮን በላይ የተለያዩ አይነት የኢንተርኔት ቫይረስ ጥቃቶች መፈጸማቸውን ካስፔርስኪ የተባለው ተቋም ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው ጥናት አመልክቷል፡፡
በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ከአፍሪካ አገራት መካከል እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው የኢንተርኔት ቫይረሶች ጥቃት የተፈጸመባት ቀዳሚዋ አገር ደቡብ አፍሪካ መሆኗን የጠቆመው ጥናቱ፣ በአገሪቱ 32 ሚሊዮን ጥቃቶች መፈጸማቸውንም ገልጧል፡፡
ኬንያ በ28.3 ሚሊዮን ጥቃቶች በሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ ናይጀሪያ በ16.7 ሚሊዮን ጥቃቶች፣ ኢትዮጵያ በ8 ሚሊዮን ጥቃቶች ሶስተኛና አራተኛ ደረጃን መያዛቸውንም አመልክቷል፡፡
ከኬንያ በስተቀር በሁሉም የአፍሪካ አገራት የኢንተርኔት ቫይረስ ጥቃቶች ጭማሬ ማሳየታቸውን የሚገልጸው ጥናቱ፣ በናይጀሪያ ከፍተኛው የ23 በመቶ ጭማሬ ሲመዘገብ፣ በኢትዮጵያ የ20 በመቶ በደቡብ አፍሪካ ደግሞ የ14 በመቶ ጭማሬ መታየቱን ያትታል፡፡
በ2021 የፈረንጆች አመት የመጀመሪያው መንፈቅ በአፍሪካ የተፈጸሙት ጥቃቶች ካለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር የ5 በመቶ ጭማሪ ማሳየታቸውን የጠቆመው ጥናቱ፣ ለዚህም በምክንያትነት የጠቀሰው የኢንተርኔት ወንጀለኞችና መረጃ መንታፊዎች በአፍሪካ አገራት ያለውን የዲጂታል ቴክኖሎጂ መስፋፋትና ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በቤታቸው ሆነው በኢንተርኔት አማካይነት ስራቸውን የሚያከናውኑ ሰዎች ቁጥር መበራከቱን በማጤን በአገራቱ ላይ ትኩረት ማድረጋቸውን ነው፡፡
ጥቃት ፈጻሚዎቹ የሚያሳራጯቸው ቫይረሶችና አደገኛ ሶፍትዌሮች ወደተጠቃሚዎች ኮምፒውተሮች፣ ላፕቶፖችና ሞባይል ስልኮች በተለያዩ መንገዶች እንደሚገቡ የጠቆመው ጥናቱ፣ ይህን ለመከላከልም ተጠቃሚዎች የማያውቋቸው ሰዎች የሚላኩላቸውን አጠራጣሪ ኢሜይሎችንና ሊንኮችን እንዳይከፍቱና ዳውንሎድ እንዳያደርጉ፣ ጸረ-ቫይረስ ፕሮግራሞችንና ሶፍትዌሮችን ዘወትር እንዲጠቀሙ፣ አፕሊኬሽኖችን ከታማኝ ድረገጾች ብቻ እንዲያወርዱ እንዲሁም ኦፐሬቲንግ ሲስተሞቻቸውንና አፕሊኬሽኖቻቸውን በየጊዜው እንዲያዘምኑ ወይም እንዲያድሱ ይመክራል፡፡

   በመኖሪያ ቤቱ አቅራቢያ ችግኙን ገዝቶ ተክሎ፣ አርሞና ኮትኩቶ፣ ውሃ አጠጥቶ ያሳደገውን የገዛ ዛፉን የከረከመ አንድ የእድሜ ባለጸጋ  ከሚመለከተው የመንግስት አካል ፈቃድ አልጠየቀም፤ የአገሪቱን የአረንጓዴ ልማት መመሪያዎች ጥሷል ተብሎ የ21 ሺህ 500 ዶላር ቅጣት እንደተላለፈበት ተዘግቧል፡፡
ሊ የተባለው የ73 አመት ጡረተኛ መምህር ከ20 አመታት በፊት በግቢው የተከለውን የገዛ ዛፉን ለማሳመርና ለመንከባከብ በማሰብ ሰራተኞችን ቀጥሮ ቅርንጫፎቹን በመቀስ አስከርክሟል በሚል የተጣለበት እጅግ የተጋነነ የገንዘብ ቅጣት ቻይናውያንን በእጅጉ እያነጋገረ እንደሚገኝ የዘገበው ሲሲቲቪ፣ ግለሰቡ ቅጣቱን ቢቃወሙትም መክፈላቸው እንዳልቀረ አመልክቷል፡፡
‹እንዴት ይሄን ያህል ገንዘብ ሊቀጡኝ እንደቻሉ አልገባኝም! አንደኛ ነገር ጭራሹን ቆርጬ አልጣልኩትም፣ ቅርንጫፉ ያለቅጥ ሲንዠረገግ ነው ያስከረከምኩት፡፡ ደግሞም በችግኙ ገንዘቤን አውጥቼ የተከተልኩትና ተንከባክቤ ያሳደግኩት ዛፍ ነው› በማለት አዛውንቱ ቅጣቱን መቃወሙም ተነግሯል፡፡

    በመላው አለም የሚገኙ ከተሞችን አጠቃላይ ሁኔታ በመገምገም በየሁለት አመቱ የደህንነት ሁኔታ ደረጃ የሚሰጠው የኢኮኖሚስት መጽሄት የምርመራ ክፍል፣ ሰሞኑን ባወጣው የ2021 አመት ሪፖርቱ የዴንማርክ መዲና ኮፐንሃገንን በደህንነት አቻ የማይገኝላት የአለማችን ከተማ ሲል በአንደኛ ደረጃ ላይ አስቀምጧታል፡፡
የጤና ደህንነት፣ የመሰረተ ልማት ደህንነት፣ የዲጂታል ቴክኖሎጂ ደህንት፣ የግለሰባዊ አኗኗር ደህንነትና የአካባቢ ደህንነት በሚሉ አምስት ዋነኛ ማንጸሪያዎች በ76 መስፈርቶች ተጠቅሞ የ60 ታላላቅ የአለማችን ከተሞችን አጠቃላይ ሁኔታ ገምግሞ ደረጃ የሰጠው ተቋሙ ከሰሞኑ ባወጣው አዲስ ሪፖርቱ እንዳለው፣ ኮፐንሃገን 82.4 ነጥብ ከ100 በማምጣት ነው አንደኛ ደረጃን ለመያዝ የበቃችው፡፡
የካናዳዋ ቶሮንቶ፣ የሲንጋፖር ሪፐብሊኳ ሲንጋፖር፣ የአውስትራሊያዋ ሲድኒና የጃፓኗ ቶኪዮ እንደቅደም ተከተላቸው ከሁለተኛ እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአለማችን ከተሞች ሲሆኑ፣ አምስተርዳም፣ ዌሊንግተን፣ ሆንግ ኮንግ፣ ሚልበርንና ስቶክሆልም እስከ አስረኛ ደረጃ ለመያዝ ችለዋል፡፡
በአንጻሩ ደግሞ በሪፖርቱ ከተካተቱ የአለማችን ከተሞች መካከል በደህንነት እጅግ አነስተኛውን ደረጃ የያዘችው የናይጀሪያዋ ሌጎስ ስትሆን፣ ካይሮ፣ ካራካስ፣ ካራቺና ያንጎን ይከተሏታል፡፡


  • 3.5 ሚሊዮን ሰዎች ተፈናቅለው በድንበር አካባቢዎች ይገኛሉ
          • ሲአይኤ እና ታሊባን በድብቅ መወያየታቸው ተነግሯል


             ታሊባን ከ20 አመታት የትጥቅ ትግል በኋላ ዳግም ወደ ስልጣን ከተመለሰ በኋላ በነበሩት ያለፉት ሳምንታት ብቻ 2.2 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ከአፍጋኒስታን ሸሽተው መውጣታቸውንና ሌሎች ተጨማሪ 3.5 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ደግሞ ከመኖሪያቸው ተፈናቅለው በድንበር አካባቢዎች እንደሚገኙ መነገሩን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በአገሪቱ ያለው አለመረጋጋትና መጪው ጊዜ ያሰጋቸው እጅግ በርካታ አፍጋኒስታናውያን ወደ ጎረቤት አገራት ለመሰደድ የካቡል አውሮፕላን ጣቢያን ባጨናነቁበትና በድንበር አካባቢዎች በሚንከራተቱበት የጭንቅ ሰሞን፣ የድንበር መስመሮችን በጥብቅ ቁጥጥር ስር ያዋለው ታሊባን ባለፈው ማክሰኞ ባወጣው ጥብቅ መግለጫ አፍጋኒስታናውያን አገራቸውን ጥለው መውጣት እንደማይችሉ ማስጠንቀቁን ዘገባው አመልክቷል፡፡
ታሊባን ወደ አፍጋኒስታን መመለሱን ተከትሎ ከአገሪቱ የተሰደዱ ሰዎችን በብዛት በመቀበል ቀዳሚነቱን በምትይዘው ጎረቤት አገር ፓኪስታን 1.5 ሚሊዮን ያህል አፍጋኒስታናውያን እንደሚገኙ ያስታወቀው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን፣ ከሰሞኑ 780 ሺህ ያህል ስደተኞችን የተቀበለቺው ኢራንም በግዛቷ የምታስተናግዳቸው አጠቃላይ አፍጋኒስታናውያን ስደተኞችን ቁጥር ወደ 3.5 ሚሊዮን ማድረሷን ጠቁሟል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን አሜሪካውያን ወታደሮች እስከ መጪው ማክሰኞ ድረስ አፍጋኒስታንን ሙሉ ለሙሉ ለቅቀው እንደሚወጡ ማስታወቃቸውን ተከትሎ የተለያዩ አገራት ጦሩ ጥቂት እንዲቆይ በአሜሪካ ላይ ጫና ማድረግ በጀመሩበት በዚህ ሰሞን፣ የአሜሪካው የስለላ ተቋም ሲአይኤ ዋና ዳይሬክተር ዊሊያም በርነስ አፍጋኒስታንን ከተቆጣጠረው ታሊባን መሪ ሙላህ ባራዳር ጋር በመዲናዋ ካቡል ሚስጥራዊ ውይይት እንዳደረጉ እየተዘገበ ነው፡፡
ሁለቱ መሪዎች በሚስጥር እንደተወያዩ የሚያመለክቱ መረጃዎችን ማግኘቱን አሶሼትድ ፕሬስ ቢዘግብም፣ ከሁለቱም ወገን በጉዳዩ ዙሪያ እስካሁን ምንም አይነት ምላሽ አለመሰጠቱ የተነገረ ሲሆን፣ ዋሽንግተን ፖስት በበኩሉ ምናልባትም ውይይቱ የአሜሪካ ወታደሮች ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ከአፍጋኒስታን ይወጣሉ በተባለው ጉዳይ ዙሪያ ያተኮረ ሊሆን እንደሚችል አስነብቧል፡፡
የታሊባን ቃል አቀባይ ባለው ማክሰኞ በሰጡት መግለጫ፣ በተለያዩ የሙያ መስኮች ተቀጥረው የሚሰሩ የአገሪቱ ሴቶች ለደህንነታቸው አስጊ ያልሆነ ሁኔታ እስኪፈጠር ድረስ ከቤታቸው እንዳይወጡ የቡድኑ ቃል አቀባይ ማስጠንቀቃቸውንም ሮይተርስ ዘግቧል፡፡


Saturday, 28 August 2021 14:04

ማራኪ አንቀፅ

       …..ቤተልሔም ባሏን በመግደል ወንጀል ተጠርጥራ እነሆ ዛሬም ለሰባተኛ ቀን በእስር ላይ ነች፡፡ የታሰረችበት ክፍል ስምንት የሚሆኑ ሴቶች ያሉበት ሲሆን፤ ክፍሉ ከሌሎች ክፍሎች በስፋቱ ትንሽ ሻል ያለ ነው፡፡ አብረዋት ያሉ ታሳሪዎች ከሦስቱ በስተቀር የተማሩና ደህና የኑሮ ደረጃ ላይ ያሉ ናቸው፡፡ ከቤተልሔም ቀኝ የምትተኛው ቀጭኗ ሴትዮ ሐኪም ናት እየተባለ ይወራል። ከቤተልሔም ቀጥላ የምትተኛው ሴትዮ ደግሞ የመንግስት ባለስልጣን እንደሆነች የተወራው ወሬ አብዛኛው የክፍሉ አባላት ተስማምተውበታል፡፡ ክፍሉ ከንፋስ እጥረት የተነሳ እምክ እምክ እንዳይል፣ ቀን ቀን በደንብ ስለሚከፈት ብዙም የማያጨናንቅ ነው፡፡ ማታ ላይ ግን ብርዱ፣ ጨለማው፣ የቤተልሔም ተደጋጋሚ ቅዥት አንድ ላይ ተዳምሮ ክፍሉ እጅግ እንዲያስጠላ አድርጎታል፡፡
ዛሬም ሴቶች ሲያወሩ ቆዩና ወደ አምስት ሰዓት ገደማ እንተኛ ተባብለው  ሻማቸውን አጠፉ፡፡ ሻማው እንደጠፋ ቤተልሔም ከመቼውም ማንኮራፋት እንደጀመረች ሁሉም ገርሟቸዋል፡፡ ትንሽ ሳትቆይ  ያንን የቅዠት ድምጿን ማሰማት ጀመረች፡፡
“ጥፋቱ የኔ ነው፡፡ አዎ! የኔ ነው፡፡ አንተን አስቀርቼ እኔ ግን ጥዬህ ሔድኩኝ….” እያለች ዛሬም እንደወትሮዋ ትቃዣለች፡፡
ከሳምንት በፊት፣ቤተልሔም ከአባቷ ቤት ቁጭ ብላ ወንድሟ የሚያወራላትን የጅል ወሬ እየሰማች ሳለ ነው የወንድሟ ስልኩ የጠራው፡፡
“አቶ ይሀይስ ማንነታቸው ባልታወቁ ሰዎች ተገድሏል ቶሎ ድረሱ፡፡” አለ በስልኩ በዚያኛው ወዲያ የሚያወራው ሰው፡፡
የዛሬ ዓመት ጀምራ በስርዓቱ የምታናግረው ወንድሟ፣ ሊያግባባትና ያስቀየማትን ነገር ይቅር እንድትለው ከስሯ በማይጠፋ በዚህ ሰዓት፣ ስልኩ እንዴት ሲጠራ ፈጥኖ አነሳው፡፡ የመርዶ መልዕክቱን ሲቀበል እሷ እንዳትሰማና እንዳትደናገጥ ያደረገው አንዳች ጥንቃቄ አልነበረም። የሚሰማውን ነገር እሷም እንዳትሰማ የማድረጉ አስቀያሚነት ዛሬም ድረስ አልገባውም፡፡
የሰማው ነገር እንዳለ ሲነግራት መጀመሪያ አጥወለወላት፣ እግሮቿ ዛሉና መሬት ሲርቅባት ተሰማት፡፡ አስደንጋጩን መርዶ እንደ ቀልድ ተናግሮ እህቱ በድንጋጤ ስትጮኽ፣ ስትወድቅና አናቷ በጠረጴዛው ጫፍ ሲነረት ሲያይ፤ የሚያደርገው ጠፍቶት ክው ብሎ እንደደነገጠ ቆሞ ቀረ፡፡
“ልጄን…!” ብለው አባቷ ከውጭ ዘለው ሲገቡ፣ እሱ በድንጋጤ ባለበት ደንዝዟል፡፡ የሚለው ሲጠፋ በጅል ድምጹ “ወደቀችና ጠረጴዛው አናቷን መታት፡፡” አለ፡፡
ከሐዘኗ በተጨማሪ፣ ድንጋጤና የተመታው አናቷ፣ ዛሬ ለተከሰተው የአንጎል እጢ መንስኤ ነበር፡፡ ታማ የጣዕር ሆስፒታል እስከገባችበት ጊዜ ድረስ፣ የአንጎል እጢው  በመላው አካላቷ ለተሰራጨው ኢንቬክሽን ዋና ምክንያት ሆነና የሞት ጣዕር ስቃይ ማስተካከል መጀመሩን ማንም አያውቅም ነበር፡፡
የአሜሪካ ዜግነት ያለው አቶ  ይሀይስ ማን እንደገደለው ሣይታወቅ ተግድሎ ሲገኝ ፖሊስ የተጠረጠረውን ሁሉ አፍሶ እስር ቤት አጎረ፡፡ ቤተልሔምም አንድ ሳምንት ያህል ለምን ተለይታው አባቷ ቤት ታድር ነበር የሚል ጥያቄ ተነሳና ተጠርጥራ እሷም ታሰረች፡፡ የዕጢው ህመም አንዳንድ ቀላል ምልክቶች ማሳየት የጀመረው እስር ቤት በገባችበት በአንደኛው ሳምንት አካባቢ ነው።
ህመሙ ማታ ማታ ይብስባትና በእንቅልፍ ልቧ ክፉኛ ያስቃዣታል፡፡ በአብዛኘው የባሏን በድን ወለሉ ላይ ተዘርሮ ያየችበትን ሁኔታ በህልሟ ይመጣባታል፡፡ ይህን አስፈሪ ትዕይንት ሲታያት በድንጋጤ እየጮኸች ከእንቅልፏ ትባንናለች፡፡
እንደምንም ራሷን አረጋግታ እንቅልፍ ሸለብ ያረጋትና ትንሽ እንደቆየች “እኔን ጥለህ ልትሄድ?!” ብላ ከሕይወት ጉዞው ያስቆመችውን ሰው ደግሞ በህልሟ ይመጣባትና በድንጋጤ ትባንናለች። ከእንቅልፏ ባንናም ዓይኖቿን ገልጣ ከሰዎች ጋር ማውራቱ ስለሚያስጠላት ፀጥ ብላ ሰዎች ስለ እርሷ የሚያወሩትን ብቻ ትሰማለች፡፡ ዛሬም ያደረገችው ይህንኑ ነው፡፡
“ከቅርብ ጊዜ ወዲህ፣ ለምን እንደሆነ ባይታወቅም፤ የሚሰማው ዜና ሁሉ የቅርብ አጋራቸውን በሞት ያጡ ሰዎች የሞት ወሬ ነው፡፡” ብለው ሴቶች ያወራሉ፡፡ ይህን ስትሰማ ገረማት፡፡
“ይህ ዓመት የፍቅረኛሞችና የትዳር አጋሮች ሞትን ተከትሎ መሞት እየተበራከተ የመጣበት ዓመት ነው፡፡ ለምን እንደሆነ ግን ማንም አያውቅም፡፡” ትላለች፤ አንዷ ስለ ሟቾቹ  ይሀይስ ከፖሊሶች ሲወራ የሰማች ሴትዮ፡፡ ይህች ሴትዮ እስረኞችን ለመሰለል የታሰረች ሰላይ እንደሆነች ማንም ሰው አያውቅም፡፡
“የሞታቸው ዋና ምክንያት የፍቅር ልብ ስብራት ነው፡፡ በዚህ የሚወራረድ ካለ ሊወራርድ ይችላል፡፡” ብላ ትመልሳለች- የሰው አናት ፈንክታ የገባችው ታሳሪ፡፡
“በፍቅር የተሰበረ ልብ ለሞት ሊዳርግ አይችልም፡፡” በማለት ሴቶቹ ሁሉ የሚያስቡት አስተሳሰብ በመናቅ፤ መመፃደቅ ጀመረች፤ የወንዳወንድ ደምጽ ያላት ሌላኛዋ ጉልቤ ሴት፡፡
“በእውነቱ ግን የተሰበረ የእውነተኛ አፍቃሪ ሰው ልብ ፣ፍቅሩ ለመሞቱ ምክንያት ለምን አይሆንም?” በማለት፤ ቤተልሔም በልቧ ራሷን ጠየቀች፡፡
“ድሮ ድሮ፣በደጉ ዘመን ማንም ቢጠይቀኝ፤ መልሴ “አዎ የፍቅረኛዬ ሞት ልብ ለሞት ይዳርጋ የሚል ነበር፡፡ ፍቅረኛን የማጣት ሐዘን ለሞት መንስኤ ተደርጎ በስፋት ሲወሰድ ኖሯል፡፡ ከሠላሳ ዓመታት ወዲህ የሳይንስ ሊቃውንት እንዲህ ዓይነቱን የሚስኪን አፍቃሪያን  ሀሳብ ነው በማለት፤  ምክንያቱንም ውድቅ አድርገውት ነበር። ዛሬ ግን እንደገና ወደ ቀድሞ አስተሳሰብ በመመለስ፣ አዎ ሐዘን ለሞት ምክንያት ነው የሚለውን የሚቀበሉ ምሁራን አልፎ አልፎም ቢሆን ታይተዋል፡፡” አለች ዘአንዷ የህክምና ባለሙያ እንደሆነች በስፋት የሚወራላት ታሳሪ፡፡ ቀጠለችና፤
“ዛሬ በስፋት በተጠናቀሩ መረጃዎች ማለትም በሰነድ በተዘረዘሩ መጥፎ  የልብ ምት መዛባት ዜናዎች፤በሐዘን ምክንያ የሚከሰቱ ውጤቶችን በሚመለከቱ ጥናቶች ወይም በተፈጥሮ ወይም ሰው ሰራሽ አደጋዎችና እንዲሁም በጭንቀትና በድብርት የሚመጡ የስሜት ቀውሶች በልብ ላይ ምን ያህል ተፅኖ እንደሚያሳድሩ በተሻለ መታወቅ ተችሏል፡፡” ብላ በልበ ሙሉነት ስታብራራ፣ ሴቶች ሁሉ ብዙ የማናውቀው ነገር ይኖራል ብለው ስላሰቡ ፀጥ ብለው ማዳመጣቸውን ቀጠሉ፡፡
“ምንም እንኳን የትዳር አጋር ሞት በቀናት አሊያም በሳምንት ውስጥ በሕይወት የተረፈው ሲሞት የሚተርኩ ታሪኮች ሲነገሩ አፈታሪክ ስለሚመስሉ ባይታመንም፤ታሪኮቹ ግን ብዙውን ጊዜ እውነትነት አላቸው፡፡ በአንዳንድ ሁኔታዎች በሕይወት የተረፈው የትዳር አጋር፣ የትዳር አጋሩን የሞት ዜና ሲሰማ፤ በድንጋጤ ብዛት ሲወድቁ ታይተዋል፡፡ በሌሎች አጋጣሚዎች ደግሞ፣ ከሞት የተረፈው ሰው ለሞት የተዘጋጀ ህሊና ሲይዝና ሞትን በፅኑ ሲመኝ  ተሰምቷል፡፡” ብላ ስታብራራ፣ አንዷ ሴት ወደ ወንዳወንዷ ሴት ጆሮ ጠጋ ብላ  “ይህች ሴት እውነትም ሐኪም ነች፡፡” አለቻት፡፡
ምንጭ፡- (ሞት በውክልና የተሰኘ መፅሐፍ  የተቀነጨበ)

 ከዕለታት አንድ ቀን አንድ አዝማሪ መሰንቆውን ይዞ ያንጎራጉራል። ለአንድ ባለፀጋ ሰው ነው የሚገጥመው።
“የኔማ ጌትዬ  ዘረ መኳንንት
ስጋ አልበላም አለ ትከሻው ከብዶት…”
ጌትዬውም፤
“ይበል ይበል…
ንሳ አንተ አሽከር፣አንድ ብርሌ ስጠው…” አሉ።
አዝማሪው ብርሌውን ተቀበለ።  ጎርጎጭ፣ ጎርጎጭ አደረገና፤ እንደገና አቀነቀነ፡-
“አንተ ሰው ጥርስህን አኑረው በዋንጫ የሷው ይበቃል ለእህል ማላመጫ…” አለና ገጠመ።
“ይበል ይበል…
ንሳ አንድ ብርሌ ጨምርለት” አሉ ጌትዬው።
አዝማሪው ተቀበለና ግጥም አድርጎ ጠጣና፣ ማሲንቆውን በዕጣን አዋዛ። ከዚያም ቀጠለና፤
“አንተ ሰው ጥርስህን፣ አንቆርቁረው በቅል፤
እንዘራዋለን ምናልባት ቢበቅል” አለ ሞቅ አድርጎ።
ጌትዬውም በድምፁ ማማርና በዜማው አወራርድ እጅግ አድርገው ተደሰቱና፤
“ንሣ አንተ አሽከር አንድ እጀ-ጠባብ አምጣና ስጥልኝ…” አሉና ከጠጁ እሳቸውም ደጋገሙ።
እዝማሪው ፊቱን ወደ እመቤትዬው አዙሮ፤
“እሜቴ ጥሩወርቅ ውጪ ተከስሻል
እንዲህ ያለ መኳንንት ማን ውደጅ ብሎሻል”
*   *   *
“ጫማውን አውልቆ በእግሩ አይመጣም ወይ
አንቺ ልከሽበት ሊቀር ነበር ወይ?!”
ቀጥሎ
ወደ ጌትዬው ዞረና፡-
የአገር ሁሉ አዋይ
እሜቴ ሲጠሩ ዝም ይላሉ ወይ?
መውዜርዎ ሳያንስ
ጎራዴዎ ሳያንስ
ሽጉጥዎ ሳያንስ
ሻቦላዎ ሳያንስ
ምነው መርጠው ዋሉ፣ የዝምታ ድግስ?” አላቸው። ይሄኔ ጌትዬው እልህም የንሸጣ ስሜትም ተሰማቸውና፤
“ከንግግር በፊት የአርምሞ ዝምታ
ከጦርነት በፊት የዝግጅት ፋታ
ዛሬም የልባም ልጅ ያንድ አፍታ ፀጥታ።
ነገ ግን ይዋጋል መፋለሙ አይቀርም
ታሎ ያሸንፋል ጥርጥር የለኝም” ብለው አዝማሪውን ረቱት ይባላል።
ከልቡና አንቅቶ ቅፅበታዊ ምላሽ ለመስጠት መቻል ታላቅ ተሰጥኦ ነው። ይህን ዓይነቱ ክህሎት ከባድና የረዥም ጊዜ የአዕምሮ ዝግጁነት ይጠይቃል። ይህ ማለት ግን ለሁሉም በጥድፊያ ምላሽ ካልሰጠሁ ብሎ መሯሯጥ አይደለም። “የእነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው ሰምበሌጥ” የሚል ድንቅ ተረትና ምሳሌ አለመዘንጋት ነው! ብዙዎች ሁሉን በፍጥነት እንሰራለን ብለው፣ “ሲሮጡ የታጠቁት፣ ሲሮጡ ሲፈታባቸው” ተስተውለዋል።”
“Rome was not built a day “ የሚለውን አባባ በጥልቀት ማጤን ነው። “ሮሜም በአንድ ቀን አልተገነባችም” እንደ ማለት ነው። የሮማ አወዳደቅን ላወቀ የተባለ ጭንቅላት ያለው ሰው ከፍርስራሽም ውስጥ ቢሆን ህንፃ ሊያም እንደሚችል ያያል። ይህ ለሀገራችን ቁልፍና አመርቂ ልህቅና የሚያበረክት ዕውቀት ነውና የሁላችንን ማህበረ-ሱታፌ (Social Participation) የሚፈልግ ነውና ልብ ሊባል ይገባዋል።


Page 5 of 546