Administrator

Administrator

 ከቀን ወደ ቀን የጤናዬ ሁኔታ  በትንሽ በትንሹ መሻሻል ማሳየት ቀጠለ፡፡ ትንሽ ትንሽ ፈሳሽም መውሰዴን ቀጠልኩ፡፡ በፊት ያስከፉኝ የነበሩትን አብዛኛዎቹን የህክምና ሂደቶችን እየተቀበልኳቸውና እየለመድኳቸው መጥቻለሁ፡፡ ኮሎስ ቶሚ ባግና ካቲተር መቀየር፣ የመኝታ አቅጣጫዎችን በየሁለት ሰዓት ልዩነት መለወጥ፣ ሰውነትን በሌላ ሰው እርዳታ መታጠብ ፣ልብስን በሰው እርዳታ መቀየር፣ በዊልቸር መንቀሳቀስ፣ ከአልጋ ወደ ዊልቸተር ከዊልቸር ወደ አልጋ በሰው እርዳታ መመላለስ ወዘተ…. ማድረግና መቀበል መማር ጀምርኩ፡፡ እኔ ብቻ ሳልሆን ቤተሰቦቼና ጓደኞቼም ይህንኑም መቀበልና መማር ጀመሩ፡፡
ያለሁብት ሁኔታ የመቀበል ሂደቱ እንዲህ እንደማወራው ቀላል አይደለም፡፡ ብዙ ህመምና መተናነቅ አለው፡፡ በመጀመሪያ መጽሐፌ ላይ ከሌሎች ታሪኮች ጋር በማያያዝ ፅፌዋለሁ፡፡ ይህንን ለሚያነብ ሰው አስረግጬ መናገር ይፈልግ ግን፣ ደስተኛ መሆን የጀመርኩት ያለሁበትን ሁኔታ መቀበል ስጀምር ነው፡፡ ማንነቴን፣ እኔነቴን፣ ያለሁበትን ሁኔታ፣ የደረሰብኘኝን አደጋና ሌሎች እውነታዎችን መቀበል መጀመሬ፣ የደስታ በር  ቁልፍን በቶሎ እንዲያገኝ ረድቶኛል፡፡ መደስት መጀመሬን ደግሞ፣ የውስጡን ቁስሌን ማሻልና ማዳን አሰችሎኛል፡፡ የውስጥ ቁስሌ መዳን ደግሞ፣የውጭውን አካላዊ ቁስል ቶሎ እንዲያድን አድርጎታል፡፡ ትልልቅ የሚመስሉት ችግሮችም፣ በመቀበል ብቻ ወደ ትንንሽ ተግዳሮቶች መቀየር ጀመሩ፡፡ ድፍን ጨለማ ከመሰለው ችግር ላይ ትንንሽ ብርሀናትን ማየትን ጀመርኩ፡፡
የእኔ ደስተኛ መሆን መጀምር ነርሶቼን፣ ጓደኞቼንና ቤተሰቦቼን ደስተኛ ማድረግ ጀመረ፡፡ እኔ ማገዝ፣መርዳና አብሮኝ መሆን የበለጠ ደስታ የሚሰጣቸው ነገር ሆነ፡፡ ብዙ ጓደኞቼም እየተፈራረቁ እየገቡ ያጫውቱኝ፣ ያዋሩኝ፣ መዝሙር ይከፍቱልኝ፣ መጽሀፍ ቅዱስ ያቡልኝና ይፀልዩልኝ ጀመር። ሙሉቀን፣ መላከ፣ አሰግድ፣ በኤኔዘር፣ ስጦታው፣ ወሰን፣ ታግለህ፣ ህሊና፣ ብሩክታየት፣ አሌክስ፣ ሙና፣ ኩኩ፣ ውድድ፣ ፀጋ፣ ሉሲ፣ ናርዶስ፣ ፍፁም ሌሎችም ብዙ ጓደኞቼ እየመጡ ያጫውቱኛል፡፡
ሁኔታዎች እንደዚህ መስተካከል ሲጀምሩ፣ ሀኪሞቸና ነርሶቼ ከሆስፒታል መውጣትና በቤት ሆኜ ህክምና መከታተል ስለምችልበት ሁኔታ ሀሳብ ማምጣት ጀመሩ፡፡ ይህም በሌላ ቋንቋ “በደንብ ተሽሎኸል” ማለት ስለሆነ፣ አምላኬን አመሰገንኩት፡፡ በጣም ከምወዳትና ሲመደቡልኝ ደስተኛ ከሚያረጉኝ ነርሶች መካከል አንዷ ፅጌ እንዲህ አለችኝ፡፡
“ዳጊ አሁን በደንብ እየተሻለህ ነው። በህይወትህ  የሚያሰጉ ነገሮች በሙሉ አሁን የሉም፡፡ አንተ ከፈለክና ሁኔታዎች የሚመቻቹ ከሆነ፣በቤትህ ሆነህ ህክምናህን መከታተል ትችላለህ፡፡ እዚህ የሚደረጉልህን አብዛኞቹን ህክምናዎች በቤት ውስጥ ነርስ ተቀጥሮልህ  ወይም ቤተሰብ በኩል ሊደግልህ ይችላል፡፡ ደግሞም ብፁህ ዶ/ር ናት፤ ናቲ ነርስ ናት  እነሱ ቤት ውጥ በደንብ ቢከታተሉህ ይችላሉ፡፡ አንደኛ ብዙ ወጪ ማትረፍ ትችላለህ፡፡ ሁለተኛ እዚህ ሆስፒታል በመቆየት  ሊይዙህ የሚችሉ ኒሞኒያ የመሳሰሉ ተላላፊ በሽታዎች ሊኖሩ ስለሚችሉ፣ከእነሱም ትድናለህ። ደግሞም ይሔ ሁሉ ቤተሰብና ጓደኛ ከአዋሳ እዚህ ድረስ እየተመላለሰ ከሚቸገር፣ አንተ እዛው ብትሆን የተሻለ ነው፡፡ ምናልባት ቤት መሆንን ከፈራህ ወይም ካልተመቸህም፣ሀዋሳ ላይ ጥሩ ሆስፒታል ሆነህ ክትትልህን  መቀጠል ትችላለህ። እስኪ ከቤተሰቦችህ ጋር ተነጋገሩ፡፡”  አለችኝ፡፡
እኔ በሀሳቡ ስለተስማማሁ ለቤተሰቦቼ ነገርኳቸው፡፡ በሀሳቡ ዙሪያ እንዲመካከሩበትና  የተሻለ ሀሳብ እንዲያመጡ አሳሰብኳቸው፡፡ ከጓደኞቼም ጋር በሀሳቡ ዙሪያ  በደንብ ተነጋገርንበት። ነገር ግን በሆስፒታል ለመውጣት ሲታሰብ ፊት ለፊት ያሉ ብዙ ችግሮች ነበሩ። አንደኛው ወደ ቤት ከሄድኩ በኋላ፣ የምተነፍስበት የብረት ትቦ በድንገት ቢታፈን በምን ሊፀዳ ይችላል?  ለዚህ ደግሞ የመምጠጫና የማጽጃ ማሽን (ሳክሽን ማሽን) ማግኘት የግድ ያስፈልጋል፡፡ ይህ ማሽን የማይኖር ከሆነ ወደ ቤት መሄዱ ትርፉ ሞት ነው፡፡ ሁለተኛው ችግር ኦክሲጅን ነው፡፡ በእርግጥ ምንም ዓይነት  ኦክስጅን መጠቀም ካቆምኩ ወር አልፎኛል፡፡   ስለዚህ  ኦክስጅን አያስፈልገኝም፡፡ ነገር ግን ምናልባት የአየር እጥረት ቢፈጠርብኝ  መዘጋጀት ስለሚያስፈልግ፣ ስለ ኦክስጅንም ማሰብ ነበረብኝ፡፡ ከዚህም ካለፈ በቅርቤ ካሉት የህክምና ባለሙያዎች በተጨማሪ ቤት መተው የሚንከባከቡ የጤና ባለሙያዎችን መቅጠር እንችላለን፡፡ ሌሎችም ችግር ሊሆኑ የሚችሉ ነገሮችን እያነሳሁ፣ከሆስፒታሉ ከመውጣቴ በፊት ቀድመን ለማስተካከልና ለማዘጃገት ጥረታችንን ቀጠልን፡፡
በዚህ ሁኔታ ላይ እያለሁ ነበር ያ በመጀመሪያው መፅሀፌ ላይ የጠቀስኩት ዶ/ር፤ ከእንቅልፌ ቀስቅሶ ያናገረኝ፡፡ ንግግሩ እስከ ዛሬ ድረስ ትዝ ይለኛል፡፡ “ዳጊ ስላለው ነገር ለፋዘር ነግሬያቸዋለሁ፡፡ አልነገሩህም? ከዚህ በኋላ እድናለሁ ብለህ ብዙም ተስፋ አታድርግ፡፡ እጅህ  እግርህ እንደበፊቱ መሆን አይችልም፡፡ ምናልባት በወዲያኛው ዓለም ካልሆነ እዚህ ያለኸው ሌሎች ቁስሎችን ለማከም እንጂ፣ ዋናውን የአለርጂ ችግር ለማከም አይደለም፡፡ ለእሱም በዙም ተስፋ አታድርግ፡፡” ነበር ያለኝ፡፡ በነበረኝ ተስፋ፣ ደስታና መነሳሳት ላይ ቀዝቃዛ ውሃ የሚቸለስ ንግግር ነበር፡፡
የዚያን ቀን ተረኛ ሆኖ አጠገቤ ያደረው ጓደኛዬ ታግለህ ነበር፡፡ ገና ንግግሩን ሲሳማ መላ ሰውነቱ በቁጣ ተንቀጠቀጠ፡፡ እኔ ፊት ምንም  ላለማድረግና ላለመናገር እንደምንም ራሱን ለመቆጣጠር ሲሞክር ይታየኛል፡፡ ዐይኞቹ ደም መስለው የግንባሩ ደም ስሮች ሲወጣጠሩ ይታየኛል፡፡ አንዴ እኔን አንዴ ዶክተሩን ያያል፡፡ ከንዴቱ የተነሳ ግንባሩን ማላብ ጀመረው፡፡ ዶክተሩ ግን ማስተላለፍ የፈለገውን መልዕክት ጨረሶ ወደ ውጪ መውጣ ጀመረ፡፡ ቀና በዬ ታግለህን አየሁትና
“ወንድሜ ለምንድን ነው የተበሳጨኸው? ዶክተሩ ያለውን ሰምተህ ነው? አይዞህ እኔ አልሰማሁምትም፡፡ አንተም አትስማው። ከእሱ ቃል ይልቅ እኔን ነው የማምነው እግዚአብሔር ነው፡፡ “አልኩት ረጋ ብዬ፡፡
(“ከማዕዘኑ ወዲህ” ከተሰኘው ዳግማዊ አሰፋ መጽሃፍ የተቀነጨበ)
“እሺ አልሰማውም” አለኝና ፈጠረኖ ካጠገቤ ሄደ፡፡ ዶክተሩን ተከትሎ ወደ ውጭ ሲወጣ አባቴ፣ እናቴ ወንድሜና ቤቢ በር ላይ አገኙት  እጅግ በጣም ተቆጥቶ በንዴት በግኗል፡፡ እነሱም ሁኔታን አይተው ስለደነገጡ፣ የተፈጠረውን ጠየቁት፡፡ እሱም በንዴት እንባ እየተናነቀው ዶክተሩ ያለኝን ነገር ነገራቸው፡፡ አካባቢው ተደበላለቀ፡ ሁሉም ተቆጡ፡፡ ሀኪሙን ጠርተው በቁጣ አናገሩት፡፡ የሆስፒታሉ አስተዳደር ድረስ ክስ አስገቡ፡፡ ፈፅሞ  አጠገቤ እንዳይደርስ  አመለከቱ፡፡ ከቤተሰቦቼና ከጓደኞቼ አልፎ ነርሶቼን በሀኪሙ ንግግር በጣም ተበሳጩ። አውቆም ይሁን ሳያውቅ አስቦትም ይሁን ሳያስብ በተናገረው ነገር ሁሉንም ሰው አሳዘነ፡፡ የሁሉንም ሰው ስሜት የጎዳ የሁሉንም ተስፋ አጨለመ፡፡
ነገሩ የሰመማ ሰው ሁሉ እየተፈራረቀ እየመጣ ምንም እንዳይሰማንና ተስፋ እንዳልቆርጥ አጽናናኝ፡፡ የሰይጣን ፈተና መሆኑን እየነገሩ እንደልሸነፍ መከሩኝ፡፡ በተቻላቸው መጠን ሁሉ ከጎኔ መሆናቸውን ነገሩኝ፡፡ የሁሉም ሰው ጭንቀት ገብቶኛል፡፡ በሀኪሙ ንግግር ተስፋ ቆርጬ እንዳልሸነፍ ነው፡፡ ወይም ደግሞ ካለሁበት ችግር ወደ ከፋ በስጭት፣ሀዘንና ተስፋ መቁረጥ እንዳልገባ ነው፡፡
ውስጤ ግን በተቃራኒው ነበር፡፡ እንዴት እንደሆነ ባልገባኝ ሁኔታ ምንም ዓይነት መከፋት ማዘንና ተስፋ መቁረጥ አልተሰማኝም፡፡ እንዲያውም ሀኪሙ ያንን ሲናገር እዚያው ነበር የሳኩት፡፡ የተናገረውን ንግግር በጆሮዬም ሰማሁት እንጂ አንዱም ቃል ወደ ውስጤ አላስገባሁትም፡፡ በፍፁም ልቤን ለሀዘን፣ውስጤንም ለመከፋፋት አልከፈትኩም፡፡
እንዲያውም ሀኪሙን ንግግር እግዚአብሔር ከእኔ ጋር ለመሆኑ እንደ ማረጋገጫ አድርጌ ወሰድኩት። ምክንያቱም ፈተናና መከራ ሲበዛ፣ እግዚአብሔር የፈተነውን ሰው ለመርዳት ከመቼውም ጊዜ በላይ እንደሚቀርብ አውቃለሁ፤ አምናለሁም፡፡ በመጽሀፍ ቅዱስ ላይ ከተፃፉት የተፈተኑ ለሚፈተኑ ሰዎች እግዚአብሔር ቅርብ እንደሆነ ነው። ለዚህ ብዙ ማሳያ የሚሆኑ  ታሪኮች መጥቀስ ቢቻልም፣ መጀመሪያው መፅሀፌ ላይ ስላካተትኩት ያንን እንዲያነቡበ አጋባዛለሁ።
በሁለተኛ ደረጃ የተረዳሁት ነገር ሰይጣን የሚችለውን ሰይፍ ሁሉ ወደ እኔ እየወረወረ እንደሆነ ነው፡፡ በመጀመሪያ መፅሐፌና ከዚያም በላይ ባሉት ምዕራፎች እንደገልጽኩት ከስድስት ጊዜ በላይ ለሞት ያበቁ ሁኔታዎች ተከስተውብኝ ነበር፡፡ በእግዚአብሔር እርዳታ አምልጫለሁ፡፡
ሰይጣንም በተለያየ መንገድ ሊገድለኝ የሞከረው መንገድ አልተሳካም፡፡ የአሁኑን የሀኪሙን ንግግር ደግሞ ተስፋዬንና መንፈሴን ለመግደል እንደተወረረ ሰይፍ ቆጠርኩት፡፡ ለዚህ መድሃኒቱ ደግሞ ንግግሩን ችላ ብሎ ወደ እግዚአብሔር በመጠጋትና እርዳታ መለመን ነው፡፡ እኔም አደረኩት፡፡
በሶስተኛ ደረጃ ለራሴ ፈተናው የሚበዛው ጠንካራ ስከሆንኩ እንደሆነና መሸነፍ እንደሌለብኝ ደጋሜ ነገርኩት። ምንም ቢመጣ በህይወት እስካለሁ ደረስ መጋፈጥና መታገል ብሎም ማሸነፍ እንደለብኝ ነገርኩት፡፡ አቅሙ እንዳለኝና ይልቁንም ይህን ፈተና አሸንፌ ወጥቼ ሀኪሙ ፊት በእግሬ መምጣት እንደለብኝ ራሴን አሳመንኩት።
እግዚአብሔር እስከረዳኝ፣ እኔም አስከበረታሁና እስካልተሸነፍኩ ድረስ የማይታለፍ ፈተና፣ የማይናድም ተራራ እንደሌለ ውስጤን አሳመንኩት፡፡ እንዲያውም ትግል የሚበዛበት ጠንካራ ሰው ብቻ እንደሆነ ለራሴ እየነገርኩ ውስጤን አጠነከርኩት፡፡ ከዚያም ያለቀሱ ዐይኖቿን ጠራርጋ ልታበረታተኝ የመጣቸው እናቴን እንዲህ አልኳት፡፡
“አይዟችሁ አትበሳጩ፡፡ ይሄ የሰይጣን ፈተና እንደሆነ ገብቶኛል፡፡ የሀኪሙ ንግግር ዓላማው ሁለት ነው፡፡ ከተሳካ እኔን ተስፋ ማስቆረጥና ጥንካሬዬን መግደል ነው። ውስጤ ከተሸነፈና ብርታቴ ከወደቀ ደግሞ፤ ሞትኩኝ ማለት ነው፡፡ ይህ ካልተሳካ ደግሞ፤ እናንተ ተቆጥታችሁ ሆስፒታሉን እንድትበጠብጡ ወይም ሀኪሙን እንድትደበደቡና እኔ ከሆስፒታሉ እንድባረር ነው፡፡
እንደዚያ ከሆነ ደግሞ ሌላ ሆስፒታል ለመፈለግ ላይ ታች  ስንል ሰይጣን ሌላ አደጋ ይፈጥርና ድጋሚ ሊገድለኝ ይሞክራል ማለት ነው፡፡ የዶክተሩ ንግግር ዓላማ ይሄ ነው፡፡ እኔ ምንም አልተሰማኝም። ያለውንም አልሰማሁትም። እናንተም አትበሳጩ

Wednesday, 04 August 2021 00:00

ስንቱን ነገር እንራብ?

 መልካም አስተዳደር ተርበን፤ ሰከን ማለትን ተርበን፤ እልህ ተርበን፣ ሀቅ መስማት ተርበን፣ እውነት መናገርን ተርበን ፖለቲካዊ መተባበርን ተርበን፣ በወንድማማችነት መፎካከርን አቅምና አቅል አጥተን፣ በችኩል ጅብ ቀንድ ላይ እኛ ፖለቲከኞች በፀያፍ ቃላት እየተሰዳደብን፣ እየተጠቋቆርን ከመቃወም የጠላትነት ፖለቲካ ጣጣ ተጠልፈን ቅንነትንና ደግነትን ተርበን እንዴት እንቀጥላለን? ምናልባት “ቆንጆዎቹ ትውልዶች” ሲፈጠሩ ከአይነተ ብዙ ረሀብ ይታደጉን ይሆን? የ1960ዎቹና ይህ ትውልድም ቆሻሻ አስተሳሰብ፣ አነጋገርና አተገባበር የተጠናወተው በመሆኑ “አስቀያሚ” ብያቸዋለሁ። ሚሊዮኖች እንዲሞቱ እቅድ እያወጡ እንስሳዊ ጭካኔ ጠባይ የተጠናወታቸውን ስናስብ “አስቀያሚዎች” ማለት ያንስባቸዋል።
ኢቲቪ “አንዳንድ የአዲስ አበባ ነዋሪዎች” በሚል ለአስተያየት የሚቀርቡ ሰዎች፤ ለገዢው ፓርቲ ታማኝነታቸውን ለማሳየት የሚሰጡት ምስክርነትና አስተያየት ለህጋዊ፣ ህሊናዊና  ሀገራዊ እንድምታ ደንታ ስለሌላቸው ውሸት ብቻ እየመሰከሩና እየተናገሩ እስከ መቼ ይዘለቁ ይሆን  ኢትዮጵያ የአፍሪካ ምሳሌ ናት  እንላለን። የአፍሪካ እናትም፣ እህትም አርአያም ናት። ኢትዮጵያዊያን የራሳችን ባህላዊ እሴትና ዘመናዊ አስተሳሰብ ያውም ያልተዳቀለ አለን። የጠቅላይ ሚኒስትሩን (የ2010 ዓ.ም) “የመደመር” አገር በቀል ፍልስፍናን ማሰብ ይቻላል። ካለን ከባህላችን አንዱ ይሉኝታ ነው። ሰው ምን ይለኛል? ማለት ጥሩ የኢትዮጵያዊነት ባህል ነው! የአለም ዘር ሁሉ ምንጭ (ድንቅነሽ) መገኛ ነን። በተጨማሪም ቅኝ አልተገዛንም፣ የታላቅ ሃይማኖቶች ተቀባይና አክባሪ ሀገር ኢትዮጵያችን፣ የራሳችን ሀገር በቀል እምነትና እውነት (waaqeffannaa) ያለን ኩሩ ሕዝቦች ሆነን፣ እንዴትስ ብዙ ነገር እንራባለን?
ጥሩ ይሉኝታ ማለት ህዝብ ምን ያለናል? ሀገር ምን ይለናል? ህሊናዬ ምን ይለኛል? ቀጣይ ትውልድስ እንዴት ይመዝነኛል? ታሪክስ ምን ፍርድ ይሰጠኛል? ብሎ በጥልቀት በማሰብ፣ የማያስፈልግ ምስክርነት ከመስጠት፤ የማያስፈልግ ዘፈን ከመዝፈን፣ ያልተገባ ፍራቻን በማስወገድ ወቅታዊና ተጨባጭ ሀገራዊ እውነታን በእውቀትና በእምነት መመስከር መቻል ማለት ነው። እንደ አበው አባባልም፤ የማይሆን ተናግሮ ትዝብት ውስጥ ከመውደቅ “ዝምታ ወርቅ ነው” የሚለውን ማሰብ ይመረጣል። እስቲ ወደ ፊት ራቅ አድርጌ ላስብና ዛሬ የምሰጠው (የምንሰጠው) አስተያየት፣ ከዛሬ 30 እና 50 ዓመታት በኋላ ልቻችን፣ የልጅ ልጆቻችን ምን ይሉናል? እንባል ይታያችሁ በ1889 ዓ.ም በንጉስ ምኒልክ ዘመነ አገዛዝ የጀመረን ረሃብ፣  በኃይለ ስላሴም መጠኑን ጨምሮ፣ በደርግም ብሶበት አይተነው፣ በማናውቀው ሁኔታ በ1977 ዓ.ም አንድ ሚሊዮን ሰዎች በረሃብ ሲያልቁ፤ ደርግና ትህነግ (ሕወሓት) በረሃብተኛ ህዝብ ስም እህልና ብር እየለመኑ፤ የየፓርቲዎቻቸውን የፖለቲካ ሥራና ጉባኤ በውስኪ እየተራጩ ያከብሩ ነበር።
በኢህአዴግ ዘመንም የረሃብ ችግር ወደ “ችጋርነት” (ፕ/ር መስፍን በግልጽ የሚጠቀሙበት ቋንቋ ነው) ከፍ ብሎ 7 ሚሊዮኖች ባይሞቱም፣ በሚሊዮኖች ተርበን፤ በሚሊዮኖች የውሸት ቁጥር ላይ ተከራክረን፣ ከትናንት እስከ ዛሬ ሚሊዮን ረሃብተኞችንና ይህን መሰል አሳፋሪና አሳዛኝ ታሪክ ተሸክመን እየገሰገስን እናገኛለን። የኔ ጥያቄ “ይህ እስከ መቼ ይቀጥላል ነው?” በዚህ ዘመን ከ6 ሚሊዮን ረሀብተኛ ወገኖቻችን መካከል በአርሲ ዝዋይ ዱግዳ ወረዳ በ2001 እና በ2002 ዓ.ም  የምርት ዘመን፣  በዝናብ እጦት ሰብል ሙሉ በሙሉ መጥፋቱን ተከትሎ  በከፍተኛ ረሃብ የተጎዳ ሕዝብ መሆኑን እንደ ማስረጃ መጥቀስ ይቻላል። ኃላፊነት መወጣትን፣ መብትና  ግዴታንም… ተርበን እስከ መቼ እንዘልቅ ይሆን?
በንጉሱ ዘመን (በ1960ዎቹ) ሬዲዮና ቴሌቪዥን ብርቅ ቢሆንም፣ በተገኘው አጋጣሚ ሁሉ ጥሩ የመስማትና የማየት ዕድል ከነበራቸው ወጣቶች አንዱ በዘመኑ የመነቃነቅ ሳንሱር መቀስ (ሃሳብን መቆጣጠር፣ ህሊናን ማስቆጣት፣ መጨቆን) ጨካኝ አመራርና አሰራር ቢኖርም ከንጉሱ ዘመን ጋዜጠኞች ነት  የሚጠቀሰው የአርሲ ሁሩታው፣ ጋዜጠኛ አሳምነው ገ/ወልድ፤ የሀሳብ ልጓሙን ተጋፍጦ፣ በቋንቋ ጥበብ የመቀሷን ሳንሱር ሸልቅቆ፤  የአገዛዙን ብልሹነት በጀግንነት ያጋልጡ ከነበሩት አንዱ እንደነበረ ትዝ ይለኛል። እና ወይ ነዶ! ወይ የዛን ጊዜ ጋዜጠኞች! ለህዝብ፣ ለህግ፣ ለሀገርና ለህሊና የነበራቸው ተቆርቋሪነት ከፍተኛ እንደነበር መመስከር ያስፈልጋል። በቀጣይ ወደ ስልጣን የመጣው ወታደራዊው ሆነ ጽንፈኛው ብሔረተኛው ህወሓት፣ ከንጉሱ በባሰ “ሃሳብ” ገዳይ፣ አሳዳጅና አሳሪ ሆኖ።
ጋዜጠኞች ህዝብን፣ ህግን፣ ሕገ-መንግስትን፣ ሀገርን፣ ህሊናንና ሙያዊ ግዴታን እችላ ብለው የገዥዎችን ፍላጎት ብቻ ተሸክመው ኖረው ኖረው  የኢትዮጵያን ምድር መልቀቃቸውን በየብስ፣ በባህር ወይም በአየር  ሲያረጋግጡ ብቻ “ እነ ኢቲቪም ሆኑ ሬዲዮ ጣቢያዎች እንዲሁም የመንግስታው ጋዜጦች ሙያዊ ነፃነት እንዳልነበራቸው ሲመሰክሩ ታዝቤለሁ። ጥቂቶች ግን ብቻቸውን ቢሆኑም ስርዓቱንና ግፉን በመዳፈር ተደንቀዋል (ተመስገን ደሣለኝ፣ ውብሸት ታዬ፣ ፕ/ር መረራ ጉዲና)” ከብዙዎቹ ለአብነት ይጠቀሳሉ። አንዳንዶቹ ደግሞ በፓርቲ ታማኝነት ወይም በኮታ ወደ ሙያው ስለሚገቡ ለሙያው ደንታ ባይኖራቸውም አይፈረድባቸውም። ይባስ ብሎም “ልማታዊ ጋዜጠኛ የሚባል ካባም ስለሚደረብላቸው ችግርን መንቀስና ማሳየት አይደፍሩም።
እንድፈር  ቢሉም  አቅሙናብቃቱና  አይኖራቸውም። ስለዚህ ጋዜጠኞቻችን ሙያችሁን፣ ህዝባችሁን፣ ሀገራችሁን፣ ታሪካችሁ መፍራትና ማክበርን ጨክናችሁ መጀመር አለባችሁ። ገዥዎች ይቀያየራሉ፤ ታሪክ ግን ይቀጥላል።
(ከወንድሙ ኢብሳ “የእውነት ምርኩዝ” የተቀነጨበ)


               የማራቶን ርቀት፣ ለብርቱ ሰው፣ ቀን ጉዞ ነው።
ለባለሪከርድ አትሌት፣ የሁለት ሰዓት ሩጫ ነው።
ለመኪና፣ የግማሽ ሰዓት መንገድ ነው።
ለቦይንግ 787 አውሮፕላን፣ የ3 ደቂቃ በረራ ነው።
በሮኬት አፍንጫ ላይ ተገጥሞ ወደ አለማቀፍ የጠፈር ማዕከል ለመጠቀው መንኮራኩርስ፣ የ6 ሴኮንድ እፍታ ነው። በደቂቃ ውስጥ፣ 10 ማራቶን ይጨርሳል።
 የማራቶን ርቀት ለመንኮራኩሩ፣
ከአዲስ አበባ ተነስቶ፣ በየትኛውም አቅጣጫ፣ የአገር ጥግ ድረስ ለመጓዝ፣ ሁለት ደቂቃ አይፈጅበትም። በአንድ ደቂቃ፣ ወደ አዋሳ ሄዶ እንደ መመለስ ነው-ፍጥነቱ።
የሰው ስራ፣ እውነትም ተዓምር ነው። ታዲያ፣ የሰው ስራ፣ በአንዳች ተዓምር የሚከሰት አይደለም- ከተዓምረኛ የሰው ብቃት ይመነጫል እንጂ።
እዚህ ላይ ነው፣ የኦሎምፒክ ክብረ በዓል በግርማ ሞገስ የሚገለጠው።
በ50 ወይም በ100 ሜትር ርቀት፣ ኢላማውን አስተካክሎ የሚመታ ተኳሽ፣ በየመንደሩ አይገኝም። ወደ ላይ የተወረወረውን ኢላማ አየር ላይ መምታት ደግሞ አለ። እንግዲህ አይነት ብቃት፣በይትኛውም መስክ መንፈስን በአድናቆት ያፈካል፡፡ የብቃትን ምጥቀት፣ አብዝቶና አድምቆ የሚጋብዝ ኦሎምፒክን የመሰለ ድግስ ላይ መታደል ነው? ከብቃት የልህቀት ጋር የሚስተካከል ትልቅ ክብር  የለምና።
የሁሉም ስኬት መነሻ፣ የሁሉም ድንቅ ታሪክ መፍለቂያ፣ የክቡር ሕይወት ሁሉ አለኝታ፣  የሰው ልጅ ብቃት ነው፡፡ ሌላ አይደለም፡፡ በሌላ አነጋገር፣ የሰውን ብቃት ልህቀት ማድነቅና ማክበር፣ ከምር ሰው መሆንና ያለመሆን ጉዳይ ነው፡፡ የሕይወትን ትርጉም ለማጣጣም የመቻልና ያለመቻል ጉዳይ ነው። ለዚህም ነው፤ ኦሎምፒክ የበዓል መንፈስ የሚጎናጸፈው። መጎናፀፍም የሚገባው።




ሳዑዲ ወደተከለከሉ አገራት የሄዱ ዜጎችን ለ3 አመታት ከጉዞ ልታግድ ነው


             የአውሮፓ ህብረት አባል አገራት የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን እስከ ሃምሌ ወር መጀመሪያ ድረስ ከአጠቃላይ አዋቂ ዜጎቻቸው ለ70 በመቶ ያህሉ ቢያንስ አንድ ዙር ለመስጠት የያዙትን ዕቅድ ማሳካታቸውን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
ህብረቱ ባለፈው ማክሰኞ ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ዘገባው እንዳስነበበው፣ በአሁኑ ሰዓት በየዕለቱ በአማካይ 3.1 ሚሊዮን ያህል ክትባቶችን በመስጠት ላይ የሚገኙት አባል አገራቱ 70 በመቶ ያህል ዜጎቻቸውን ቢያንስ ለአንድ ዙር ለመከተብ የያዙትን ዕቅድ ሲያሳኩ፣ አንከተብም የሚሉ ዜጎቿን ለማሳመን ጊዜ የፈጀባት አሜሪካ በበኩሏ፤ 69 በመቶ ያህል ዜጎቿን ብቻ ነው ለመከተብ የቻለችው፡፡
የአውሮፓ ህብረት አገራት 70 በመቶ ዜጎችን በመከተብ ከአሜሪካ ቀዳሚ ቢሆኑም፣ በሁለት ዙር ሙሉ ክትባት በመስጠት ረገድ ግን አሜሪካ የበለጠ ውጤታማ መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ ከአጠቃላዩ የአሜሪካ ህዝብ ሙሉ ክትባት ያገኘው 49.1 በመቶ ያህሉ ሲሆን በአውሮፓ ግን 47.3 በመቶው ብቻ መሆኑንም አስረድቷል፡፡ በአለማቀፍ ደረጃ በርካታ ቁጥር ያላቸው ዜጎችን ለመከተብ ከቻሉ የአውሮፓ ህብረት አባል አገራት መካከል ዴንማርክ፣ ማልታ፣ ቤልጂየም፣ ኔዘርላንድስና ስፔን እንደሚገኙበትም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ አዳዲስ የኮሮና ቫይረስ ዝርያዎች እንዳይስፋፉ ለመከላከል ያቀደው የሳዑዲ አረቢያ መንግስት፤ ኢትዮጵያ፣ አፍጋኒስታን፣ ብራዚል፣ ደቡብ አፍሪካና ቱርክን ጨምሮ የኮሮና ቫይረስ ከፍተኛ ስጋት አለባቸው ብሎ የጉዞ ክልከላ ወደጣለባቸው የተወሰኑ አገራት የተጓዙ ዜጎቹን ለ3 አመታት ያህል ከአገር እንዳይወጡ እንደሚከለክልና ሌሎች ከፍተኛ ቅጣቶችን እንደሚጥልባቸው ማስጠንቀቁ ተዘግቧል፡፡
የሳዑዲ አረቢያ የአገር ውስጥ ሚኒስቴርን አንድ ከፍተኛ ባለስልጣን ጠቅሶ አረብ ኒውስ ባለፈው ማክሰኞ እንደዘገበው፣ የአገሪቱ መንግስት የኮሮና ቫይረስ ከፍተኛ ስጋት አለባቸው ብሎ ወደለያቸውና ዜጎቹን እንዳይጓዙባቸው ወይም እንዳይመጡባቸው ወደከለከላቸው አገራት የተጓዙ ዜጎች ወደ አገራቸው ሲመለሱ ከፍተኛ ቅጣት እንደሚጣልባቸውና ለ3 አመታት ያህል ከአገር እንዳይወጡ እንደሚከለከሉ ለማወቅ ተችሏል፡፡ የአገሪቱ መንግስት የኮሮና ቫይረስ ከፍተኛ ስጋት አለባቸው ብሎ የዘረዘራቸውና የጉዞ ክልከላ ገደብ የጣለባቸው ሌሎች አገራት አርጀንቲና፣ ግብጽ፣ ህንድ፣ ኢንዶኔዢያ፣ ሊባኖስ፣ ፓኪስታን፣ ቬትናም እና የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ እንደሆኑም ዘገባው አመልክቷል፡፡


 አንድ አለማቀፍ የገበያ ጥናት ተቋም ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው አመታዊ የግንባታ ገበያ አለማቀፍ ሪፖርት መሰረት፣ የጃፓን ርዕሰ መዲና ቶክዮ ከአለማችን ከተሞች መካከል በኮንስትራክሽን ዘርፍ የዋጋ ውድነት በ1ኛ ደረጃ ላይ መቀመጧን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
ተርነር ኤንድ ታውንሴንድ በ45 የአለማችን አገራት በሚገኙ ከተሞች 90 ገበያዎች ላይ ያደረገውን የኮንስትራክሽን ገበያ ጥናት መሰረት በማድረግ ከሰሞኑ ይፋ ያደረገውን የ2021 የፈረንጆች አመት አለማቀፍ የኮንስትራክሽን ዋጋ ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ በቶክዮ አንድ ስኩየር ሜትር ስፋት ያለው ግንባታ ለማከናወን በአማካይ 4,002 የአሜሪካ ዶላር ወጪ የሚጠይቅ ሲሆን ይህም በአለማችን ከፍተኛው ዋጋ ነው፡፡
ለአንድ ስኩየር ሜትር ግንባታ 3,894 በዶላር ወጪ የሚደረግባት ሆንግ ኮንግ በአመቱ የተቋሙ የኮንስትራክሽን ዋጋ ውድነት ዝርዝር በሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ የአሜሪካዋ ሳን ፍራንሲስኮ በ3,720 ዶላር ሶስተኛ ሆናለች፡፡
የአሜሪካዋ ከተማ ኒው ዮርክ ሲቲ በ3511 ዶላር፣ የስዊዘርላንዶቹ ከተሞች ጄኔቫና ዙሪክ በ3478 ዶላርና በ3375 ዶላር፣ የአሜሪካዎቹ ቦስተንና ሎስ አንጀለስ በ3203 እና በ3186 ዶላር አማካይ የአንድ ስኩየር ሜትር ግንባታ ዋጋ ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአለማችን ከተሞች መሆናቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡


 በሩብ አመቱ 40 ቢሊዮን አይፎን ስልኮችን ሸጧል

               በአለማችን እጅግ ከፍተኛ የገበያ ዋጋ ያለው ቁጥር አንድ ኩባንያ የሆነው የአሜሪካው የቴክኖሎጂ ኩባንያ አፕል እስከ ሰኔ በነበሩት ያለፉት 3 ወራት በድምሩ 81 ቢሊዮን ዶላር ያህል አጠቃላይ ገቢ ማግኘቱንና ይህም፣ በኩባንያው ታሪክ ከፍተኛ ሆኖ የተመዘገበ የሁለተኛ ሩብ አመት ገቢ መሆኑን አስታውቋል፡፡
ዋና መስሪያ ቤቱን በካሊፎርኒያ ያደረገው ግዙፉ ኩባንያ አፕል በሩብ አመቱ ያገኘው ገቢ ካለፈው አመት ተመሳሳይ ጊዜ ጋር ሲነጻጸር በ35 በመቶ ያህል ብልጫ እንዳለው የጠቆመው ዘገባው፣ በሩብ አመቱ ያገኘው የተጣራ ገቢ በበኩሉ 21.7 ቢሊዮን ዶላር መሆኑን ኩባንያው በሳምንቱ መጀመሪያ ይፋ ያደረገውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው አመልክቷል፡፡
ኩባንያው በሩብ አመቱ ከፍተኛ ገቢ እንዲያገኝ ካስቻሉት ምክንያቶች መካከል የአይፎን ሞባይል ስልኮቹ ሽያጭ ማደጉ በቀዳሚነት እንደሚጠቀስ የጠቆመው ዘገባው፣ ከአጠቃላይ ገቢው 53 በመቶ ያህሉ ከዚሁ ሽያጭ መገኘቱንና ኩባንያው ባለፉት 3 ወራት ብቻ 40 ቢሊዮን ያህል አይፎኖችን መሸጡንም ገልጧል፡፡
የአፕል የአክሲዮን ዋጋ ባለፉት አምስት አመታት በ500 በመቶ ያህል ማደጉን ያስታወሰው ዘገባው፣ በአሁኑ ወቅት የኩባንያው አጠቃላይ ሃብትና የገበያ ዋጋ ወደ 2.5 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱንም አክሎ ገልጧል፡፡


 ብራዚላዊቷ የ7 አመት ታዳጊ ኒኮል ኦሊቬራ በቅርቡ ከባልደረቦቿ ጋር በጥምረት ባደረገችው ምርምር 7 አዳዲስ አስቴሮይዶችን ማግኘቷንና በዚህም በአለማችን የአስትሮኖሚ ወይም ስነከዋክብት ምርምር ታሪክ በለጋ ዕድሜዋ በሙያው አዲስ ግኝት ያበረከተች ቀዳሚዋ አስትሮኖመር ተብላ መሸለሟን ቴክታይምስ ድረገጽ አስነብቧል፡፡
ኦሊቬራ በአሜሪካው የጠፈር ምርምር ማዕከል ናሳ እና ኢንተርናሽናል አስትሮኖሚካል ሰርች ኮላቦሬሽን በተባለው አለማቀፍ ተቋም በተከናወነው አስቴሮይድ ሃንት ሲቲዝን ሳይንስ የተሰኘ የምርምር ፕሮግራም ተሳታፊ በመሆን 7 አዳዲስ አስቴሮይዶችን ማግኘቷን የጠቆመው ዘገባው፣ በዚህ ውጤታማ ስራዋም የአለማችን ትንሽዋ አስትሮኖመር የሚል ዕውቅና ከተቋማቱ ልታገኝ መብቃቷን ገልጧል፡፤
ታዳጊዋ ለጠፈርና ለስነከዋክብት ልዩ ፍቅርና ፍላጎት ያድርባት የጀመረው ገና የሁለት አመት ህጻን ሳለች እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፣ ዕድሜዋ ከፍ እያለ ሲመጣ ወደሙያው የበለጠ መሳቧንና በራሷ ጥረት ከፍተኛ ዕውቀት ለማካበት መቻሏን እንዲሁም በስድስት አመት ዕድሜዋ አላጎኣስ የተባለው የብራዚል የአስትሮኖሚ ጥናት ማዕከል አባል ሆና የበለጠ ዕውቀት መገብየቷንና በከፍተኛ ውጤት ማለፏን ተከትሎም በትምህርት ቤቶች እየተጋበዘች ትምህርት መስጠት እንደጀመረች ገልጧል፡፡
የብራዚል የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ሚኒስቴር ባለፈው ወር ባካሄደው የመጀመሪያው አለማቀፍ የአስትሮኖሚና ኤሮኖቲክስ ሴሚናርም ብራዚላዊቷን በመጋበዝ ትምህርታዊ ማብራሪያ እንድትሰጥ ማድረጉን የጠቆመው ዘገባው፣ በቅርቡም አስቴሮይድ ሃንት ሲቲዝን ሳይንስ ፕሮግራም ተሳታፊ በመሆን 7 አዳዲስ አስቴሮይዶችን ማግኘቷንና በዚህም በእድሜ ለጋዋ የአለማችን አስትሮኖመር ለመባል መብቃቷን አመልክቷል፡፡
ታዳጊዋ ኦሊቬራ የኮሮና ወረርሽኝን ተከትሎ የራሷን የዩቲዩብ ቻናል በመክፈት በስነከዋክብት ዙሪያ ከሙያ አጋሮቿ ጋር ገለጻ መስጠት መጀመሯንም ዘገባው አስነብቧል፡፡


ትላንት በጃፓን ቶክዮ ኦሎምፒክ በተደረገው የ10ሺ ሜትር የሩጫ ውድድር  አትሌት ሰለሞን ባረጋ ርቀቱን በ27፡43.22 በማጠናቀቅ የኦሎምፒክ የወርቅ ሜዳሊያ አሸናፊ ሆኗል። በ10ሺና በ5ሺ ሜትር የዓለም ሪከርዶችን የያዙት ኡጋንዳዊ  አትሌት ቼፕቴጊ እንዲሁም ሌላ ኡጋንዳዊ አትሌት ጄፕቴጊ ቼፕሊሞ ውድድሩን የ2ኛና 3ኛ ደረጃን አግኝተዋል። ሌሎቹ የኢትዮጵያ አትሌቶች አትሌት በሪሁ አረጋዊ በ4ኛ ደረጃ  እንዲሁም አትሌት ዮሚፍ ቀጀልቻ በ8ኛ ደረጃ ውድድሩን አጠናቅቋል።
ከ32ኛ ኦሎምፒክ በፊት ኢትዮጵያ በተሳተፈችባቸው ባለፉት 13 ኦሎምፒኮች  በ10ሺ ሜትር ወንዶች 5 የወርቅ፤ 2 የብርና 5 የነሀስ ሜዲሊያዎችን የሰበሰበች ሲሆን የሰለሞን ባረጋ ድል  በ10ሺ ሜትር 6ኛ የኢትዮጵያ የወርቅ ሜዳሊያ ሆኖ ተመዝግቧል።
በ2012 እ.ኤ.አ በለንደን ኦሎምፒክና በ2016 በሪዮ ዲጀነሪዮ ኦሎምፒክ፣ የወርቅ ሜዳሊያዎችን አከታትሎ ማሸነፍ የቻለው እንግሊዛዊ አትሌት ሙፋራህ ሲሆን ሰለሞን ባረጋ የኢትዮጵያ የወርቅ ሜዳሊያ ክብርን ያስመለሰው ከሁለት ኦሎምፒኮች በኋላ ነው።
በ10ሺ ሜትር ለኢትዮጵያ የመጀመሪያውን ውጤት በብር ሜዳሊያ ያስመዘገበው አትሌት ማሞ ወልዴ በ1968 እ.ኤአ በሜክሲኮ ኦሎምፒክ ነበር። ከዚም በ1972 እ.ኤአ በሙኒክ ኦሎምፒክ ምሩጽ ይፍጠር የነሃስ፤ በ1992 እ.ኤ.አ በርሴሎና ኦሎምፒክ አዲስ አበባ የነሀስ፤ በ1996 እ.ኤ.አ በአትላንታ ኦሎምፒክ ኃይሌ ገ/ስላሴ የወርቅና በ2000 እ.ኤ.አ በሲድኒ ኦሎምፒክ ኃይሌ ገ/ስላሴ የወርቅ እንዲሁም አትሌት  አሰፋ መዝገቡ የነሀስ፤ በ2004 እ.ኤ.አ በአቴንስ ኦሎምፒክ ቀነኒሳ በቀለ የወርቅና አትሌት ስለሺ ስህን የብር፤ በ2008 እ.ኤ.አ በቤጂንግ ኦሎምፒክ ቀነኒሳ በቀለ የወርቅና  ስለሺ ስህን ብር እንዲሁም በ2012 እ.ኤአ በለንደን ኦሎምፒክ ታሪኩ በቀለ የነሀስ ሜዳሊያን አግኝተዋል።



 አዲስ አበባ የዓለም ዓቀፍ ከተሞች መረብ አባል እንደመሆኗ የከተማዋ ኮሪደር ደኅንነት ማሻሻያና ሁለተኛ ዙር የፍጥነት አስተዳደር ፕሮጀክት መጠናቀቁን የትራፊክ ማኔጅመንት ኤጀንሲ ም/ዋና ዳይሬክተር ኢንጂነር ብርሀኑ ግርማ አስታወቁ፡፡
 የጤናማ ከተሞች ሽርክና እውቅና ያለው ዓለም ዓቀፍ የከተሞች መረብ ሲሆን እንደ ካንስር፣ ስኳር፣ የመንገድ ትራፊክ አደጋና የመሳሰሉ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎችን በመከላከል በዓለም ዙሪያ ከ300 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰዎችን ህይወት ለመታደግ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሰራ ይታወቃል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ ከዚህም ዓለም አቀፍ ኢኒሽዬቲቭ ጋር የመንገድ ደህንነት ማሻሻያ ሥራዎችን  በጋራ እንደምታከናውን የትራፊክ ማኔጅመንት ኤጀንሲ መግለጫ ጠቁሟል፡፡
“የማህበረሰብ ጤናን ለማሻሻል ጠንካራ አመራር ይጠይቃል” ያሉት ኢንጂነር ብርሀኑ፤ የጤናማ ከተሞች ሽርክና ዓለም ዓቀፍ መረብ የመጀመሪያ ዙር በመዲናዋ የተጀመረው በ2010 ዓ.ም እንደሆነ ገልፀዋል፡፡ ም/ዋና ዳይሬክተሩ አክለውም፤ “ነዋሪዎቻቸው የተሟላ ህይወትና ረጅም እድሜ እንዲኖራቸው አበክረው ከሚሰሩ ከእነዚህ ዓለም አቀፍ እውቅና ካላቸው የከተሞች ቡድን አባላት ጋር በጋራ የመስራት እድል በማግኘታችን ደስተኛ ነን” ብለዋል፡፡
የትራፊክ ማኔጅመንት ኤጀንሲ ባወጣው መግለጫ እንደጠቆመው፤ ከፍጥነት ወሰን በላይ በማሽከርከር የሚከሰት የትራፊክ አደጋን ለመከላከል የጤናማ ከተሞች ሽርክና 50 ሺ ዶላር ቀጣይነት ያለው እርዳታ (renewal grant) ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የፍጥነት መቆጣጠሪያ ራዳር መግዢያ አበርክቷል፡፡ ከዚሁ ጋር በተያያዘ ኢንጂነር ብርሀኑ እንዳስታወሱት፤ ባለፈው ዓመት በዚሁ ድርጅት ለመጀመሪያ ዙር የፍጥነት አስተዳደር ፕሮጀክት፣ በ90,819.12 ዶላር እርዳታ፣  ዲጂታል ቋሚ የፍጥነት መጠን ጠቋሚዎችን በመግዛትና በፒያሳ ዙሪያ በመትከል፣ በአካባቢው ያለውን ከፍጥነት ወሰን በላይ ማሽከርከር ለመቀነስና የህግ ማስከበሩን ስራ በቴክኖሎጂ ለመደገፍ ተችሏል፡፡
በአዲስ አበባ ከተማ በየዓመቱ በአማካይ ከ450 ሰዎች በላይ በትራፊክ ግጭት ምክንያት ህይወታቸውን እንደሚያጡ ያመለከተው መግለጫው፤ ለመንገድ ትራፊክ አደጋ ከሚያጋልጡ ምክንያቶች ውስጥ ደግሞ ከፍጥነት ወሰን በላይ ማሽከርከር የአደጋ መንስኤ ከፍተኛውን ድርሻ እንደሚይዝ ያመለክታል። በፍጥነት ማሽከርከር ለአደጋ የማጋለጥ እድሉ ከፍተኛ ሲሆን የሚያደርሰውን ጉዳትም እንዲሁም የከፋ ያደርገዋል፡፡ በአጠቃላይ ከሚደርሰው የትራፊክ ግጭት ውስጥ 1/3ኛ የሚሆነውን ከፍጥነት ወሰን በላይ ማሽከርከር እንደሚሸፍን ጥናቶች እንደሚያመለክቱ ተጠቅሷል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር፣ የማህበረሰቡ ከፍተኛ የጤና ችግር የሆነውን በተለይም አምራች የሆነውን ዜጋ እየቀጠፈ ያለውን የትራፊክ ግጭት ችግር ለመቅረፍ የተለያዩ የመፍትሔ እርምጃዎችን በመውሰድ ላይ እንደሚገኝ ተጠቁሟል። ይኸውም የትራፊክ አደጋ መረጃዎች አያያዝና አስተዳደር ስርዓትን ማዘመን፣ የመንገድ መሰረተ ልማት ግንባታና ዲዛይን ማሻሻያ፣ የግንዛቤ ማስጨበጫ እንዲሁም የትራፊክ ደንብ ማስከበር በተለይም የፍጥነት ገደብ ቁጥጥር ሥራዎች ዋና ዋናዎቹ ናቸው ተብሏል፡፡
የአዲስ አበባ ትራፊክ ማጅመንት ኤጀንሲ ከጤናማ ከተሞች ሽርክና ጋር በመተባበር በከተማዋ የተመረጡ የተለያዩ ኮሪደሮች የመንገድ ደህንነት ለማረጋገጥ ሁለተኛውን ዙር የመንገድ  አካፋይ ደህንነት ማሻሻያና የፍጥነት አስተዳደር ፕሮጀክት በስፋት አከናወኗል የሚለው መግለጫው፤ ኤጀንሲው በመጀመሪያ 4.5 ኪ.ሜ የሚሸፍኑትን አጎሮ-ጃክሮስ መብራት ኃይል- ሃያ አራት ኮሪደሮች ለይቷል ብሏል። የኮሪደሮቹ ሁለቱም አቅጣጫዎች 30 ሜትር ስፋት ያላቸው ሁለት መስመሮች (lanes) የያዙ ሲሆኑ በተጨማሪም የእግረኛ መንገድና መከለያ አጥር ዲዛይን የተደረገውና የተገነባው ዋና መንገዶችን (principal arterial street) ጥቅም ላይ ለማዋል ባወጣው መመዘኛ መስፈርት መሠረት መሆኑም  ተጠቁማል፡፡
“የተመረጡ ኮሪደሮች ከመሀል ከተማ ወደ ምስራቅ አቅጣጫ ከመኖሪያ አካባቢ ወደ ስራ ቦታ ደርሶ መልስ የሚያጓጉዝ መስመር በመሆኑ ስትራቴጂካል እንደሆነም ታምኖበታል፡፡ ከምንም በላይ ኮሪደሮቹ የተመረጡት የመንገድ ደህንነትና የትራፊክ እንቅስቃሴ ችግር ያለባቸው በመሆኑ ነው። ከ2008 እስከ 2010 ዓ.ም ያለው የትራፊክ አደጋ መረጃ እንደሚያሳየው፤ በእነዚህ የመንገድ አካፋዮች ከ31 ሰዎች በላይ በትራፊክ ግጭት  ምክንያት ህይወታቸው አጥተዋል፡፡”
 “በእነዚህ የተለዩ ኮሪደሮች የመንገድ ደህንነትና ፍሰት ላይ የሚስተዋሉ ችግሮች ለመቅረፍ ከተወሰዱ የመፍትሔ እርምጃዎች መካከል በመጋጠሚያና ማቋረጫ ቦታዎች ላይ የተደረገ ማሻሻያ፣ የፍጥነት ወሰን፣ የትራፊክ ማቀዝቀዣ እርምጃዎችና የእግረኛ መከላከያ አጥሮች ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡ እነዚህ በኢንጂነሪንጉ የተወሰዱ እርምጃዎች ከትራፊክ ደንብ ማስከበር ሥራዎች ጋር ተደምረው በኮሪደሮች አካባቢ ያለውን የተሽከርካሪዎች ፍጥነት ለመቆጣጠር ያስችላሉ”
ከጤናማ ከተሞች ሽርክና በእርዳታ  የተገኘው 50 ሺህ ዶላር ለትራፊክ ደንብ ቁጥጥር ስራ የሚያገለግል ዘመናዊ ተንቀሳቃሽ የፍጥነት መቆጣጠሪያ ራዳር ግዢ መዋሉ የተጠቆመ ሲሆን የተገዛው ራዳር  ቀንም ሌሊት የመስራት አቅም አለው፤ ምንም ዓይነት ስህተት እንዳይሰራና አውቶማቲክ (automatic calibration with zero tolerance/error) ተደርጎ የተዘጋጀ ነው ተብሏል። "በተጨማሪም በቪዲዮ የተደገፈ ዳታ ቤዝ አለው፤ በመስክ ላይ ማተም (ፕሪንት ማድረግ) ያስችላል፤ ለመቆሚያ የሚያገለግል ትራይፖይድ አለው፡፡ ለ12 ደንብ አስከባሪ ባለሙያዎችም የራዳሩን አጠቃቀም አስመልክቶ ስልጠና ተሰጥቷቸዋል፤ ሰርተፌኬትም አግኝተዋል።" ሲል መግለጫው ያብራራል፡፡
ይህ የጤናማ ከተሞች ሽርክና የብሉምበርግ ፊላንትሮፒስ፣ ከዓለም ጤና ድርጅትና ቫይታል ስትራቴጂ ጋር በመተባበር ድጋፍ የሚሰጡት ፕሮጀክት መሆኑ ታውቋል፡፡

 ዮንሴ ዓለም አቀፍ የጤና ማእከል በ1.7 ሚሊዮን ዶላር፣ ከ40 ሚሊዮን በላይ ኢትዮጵያውያንን ተጠቃሚ የሚያደርግ ፕሮጀክት ለማከናወን  ከጤና ሚኒስቴር ጋር ሐምሌ 1 ቀን 2013 ዓ.ም የመግባቢያ ስምምነት መፈራረሙን በላከው መግለጫ አስታወቀ፡፡
በተደረሰው የመግባቢያ ስምምነት መሰረት ዮንሴ ዓለም አቀፍ የጤና ማዕከል፤ “ብሔራዊ ዘመቻ ለእውቀት አመለካከትና ባህሪ ለውጥ ስለ ህዝብ ብዛትና ተዋልዶ ጤና (በኢትዮጵያ ውስጥ የተመጠነ፣ደስተኛና ውጤታማ የሆነ ቤተሰብ ፕሮጀክት ሁለት)ን እ.ኤ.አ 2023 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ ተግባራዊ ያደርጋል ተብሏል፡፡
ፕሮጀክቱ የሚያከናውነው ከኮሪያ ዓለማቀፍ የትብብር ኤጀንሲ፤(ኮይሳ) በተገኘ 1.7 ሚሊዮን ዶላር ሲሆን በአዲስ አበባና ድሬዳዋ የከተማ አስተዳደሮች እንዲሁም በአማራ፣ኦሮሚያ፣ሶማሊያ፣ትግራይና የደቡብ ብሔሮች፣ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልሎች ውስጥ የሚተገበር መሆኑ ተጠቁማል፡፡
ፕሮጀክቱ ዮንሴ ዓለም ዓቀፍ የጤና ማዕከል በ12 ሚሊዮን ዶላር እየተገበረ የሚገኘው ጥቅል ፕሮጀክት አንድ ክፍል ነው፡፡ የዚህ ፕሮጀክት ሌላኛው ክፍል በልማት ዕቅዱ ፑል ፈንድ አማካኝነት በኦሮሚያና ደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልሎች ስድስት ወረዳዎች እንዲሁም በጌዲዮና ጉጂ ዞኖች ውስጥ በመተግበር ላይ  ሲሆን የዚሁ ፕሮጀክት ሌላኛው ክፍል በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሕዝብ ፈንድ በተመደበለት 2 ሚሊዮን  ዶላር እየተገበረ እንደሚገኝ ማዕከሉ በላከው መግለጫ አስታውቋል፡፡
ዮንሴ ዓለም አቀፍ የጤና ማዕከል የካቲት 22 ቀን 2006 ዓ.ም ደቡብ ኮሪያ ውስጥ በሚገኘው ዮንሴ ዩኒቨርስቲ ዎንጁ ካምፓስ ውስጥ የተመሰረተና በዓለም አቀፍ የህብረተሰብ ጤና ላይ ልዩ ትኩረት አድርጎ የሚሰራ ኢንስቲቲዮት ሲሆን ዓለማቀፍ ድህነት እንዲቀንስና በዓለማቀፍ የሕዝብ ጤና ላይ ከ2030 የልማት ግቦች ጋር በተገናዘበ መንገድ አስተዋፅኦ ማድረግን ዓላማው ያደረገ ተቋም ነው፡፡


Page 9 of 545