Survivors of TPLF attack in Amhara describe

gang rape, looting and physical assaults

 Women raped at gunpoint, robbed and assaulted

  • Lack of medical care after TPLF fighters damaged and looted hospital
  • Abuses committed as Tigray conflict has spilled over into Amhara region


Sixteen women from the town of NifasMewcha in Ethiopia’s Amhara region told Amnesty International they were raped by fighters from the Tigray People’s Liberation Front (TPLF) during the group’s attack on the town in mid-August 2021.

Survivors described being raped at gunpoint, robbed, and subjected to physical and verbal assaults by TPLF fighters, who also destroyed and looted medical facilities in the town. Fourteen of the 16 women Amnesty International interviewed said they were gang raped.

The TPLF took control of NifasMewcha, in Amhara’sGaint District, for nine days between 12 and 21 August 2021, as part of an ongoing offensive into parts of the Amhara and Afar regions. Regional government officials told Amnesty International that more than 70 women reported to authorities that they were raped in NifasMewcha during this period.

The testimonies we heard from survivors describe despicable acts by TPLF fighters that amount to war crimes, and potentially crimes against humanity. They defy morality or any iota of humanity.

AgnèsCallamard, Amnesty International’s Secretary General

“The testimonies we heard from survivors describe despicable acts by TPLF fighters that amount to war crimes, and potentially crimes against humanity. They defy morality or any iota of humanity,” said AgnèsCallamard, Amnesty International’s Secretary General.

“TPLF fighters must immediately stop all human rights abuses and violations of international humanitarian law, including sexual and gender-based violence. The leadership must make clear that such abuses will not be tolerated and remove suspected perpetrators from their ranks.”

Gang rape and physical assaults

Amnesty International used secure video call applications to individually interview 16 survivors of sexual and gender-based violence in NifasMewcha.

The organization also interviewed the head of NifasMewcha hospital, as well as local and regional government officials with knowledge of the assault and its aftermath.

According to a local government desk officer for Women, Children and Youth Affairs, 71 women reported that they were raped by TPLF fighters during the period in question; the Federal Ministry of Justice puts the number at 73.

Survivors told Amnesty International that the attacks began as soon as the TPLF took control of the town on 12 August 2021. The women all identified the perpetrators as TPLF fighters based on their accents and the ethnic slurs they used against victims, as well as their overt announcements that they were TPLF.

Bemnet, a 45-year-old NifasMewcha resident, told Amnesty International that four TPLF fighters came to her house on the evening of 14 August and demanded she make them coffee, before three of them gang raped her. She said:

“I suspected their intentions, and I sent away my daughters to stay away from the house. [The soldiers] told me to bring them home. I told them they won’t come. Then they started to insult me. They were saying ‘Amhara is donkey’, ‘Amhara is useless’. One of them told the others to stop insulting me. He said, ‘she is our mother; we don’t have to harm her’. They forced him to leave the house and three of them stayed back at my home. Then they raped me in turns.”

Gebeyanesh, a 30-year-old food seller in the town, told Amnesty International: 

“It is not easy to tell you what they did to me. They raped me. Three of them raped me while my children were crying. My elder son is 10 and the other is nine years, they were crying when [the TPLF fighters] raped me. [The fighters] did whatever they wanted and left. They also assaulted me physically and took shiro and berbere [local food items]. They slapped me [and] kicked me. They were cocking their guns as if they are going to shoot me.”

Hamelmal, 28, sells enjera in the town. She told Amnesty International that four TPLF fighters raped her during the night of 13 August at her home, while her daughter watched: 

“I have children, 10- and two-year-old girls. I was scared they might kill my daughter. I said, ‘don’t kill my children, do whatever you want to me.’ The youngest was asleep, but the older [one] was awake and saw what happened. I don’t have the strength to tell you what she saw.”

They were saying ‘Amhara is donkey’, ‘Amhara is useless’. One of them told the others to stop insulting me. He said, ‘she is our mother; we don’t have to harm her’. They forced him to leave the house and three of them stayed back at my home. Then they raped me in turns

Bemnet, a 45-year-old NifasMewcha resident

Dehumanizing verbal assaults

TPLF fighters also subjected the women to degrading ethnic slurs, such as ‘donkey Amhara’, and ‘greedy Amhara’. In some cases, the TPLF forces told women they were raping them in revenge for the rape of Tigrayan women by Federal government forces. Amnesty International previously documented widespread rape and sexual violence by government-allied troops and militias in Tigray

Hamelmal, who said she was raped by four TPLF fighters, told Amnesty International:

“The one who raped me first is their superior. He was saying ‘Amhara is a donkey, Amhara has massacred our people (Tigrayans), the Federal Defense forces have raped my wife, now we can rape you as we want’.”

Meskerem, age 30, who told Amnesty International that three TPLF fighters raped her and beat her with the butts of their guns, said:

“They were insulting me, calling me ‘donkey Amhara, you are strong, you can carry much more than this’. I was unconscious for more than an hour.”

Stealing from rape victims

Amnesty International heard that, after raping the women, TPLF fighters then looted their homes. Survivors, many of whom live hand-to-mouth by working in low-paid and informal jobs, running small businesses or engaging in sex work, described fighters stealing food, jewelry, cash and mobile phones.

Meskerem, who sells kollo [a local cereal-based food], told Amnesty International that: “Four of the soldiers came to my restaurant and they ate and drank whatever was in the house. Then two of them raped me. They also took my ring and necklace.” 

Frehiwot said she was gang raped several times by TPLF fighters between 12 and 20 August, and that one fighter stole her phone and cash. 

Tigist said the TPLF fighters who raped her on 12 August also destroyed her shop items and took her jewelry:

“They took my property. After they drank the beer, they broke the beer bottles in four caskets. They also broke the two caskets of soft drink and took my gold necklace. They also took my beddings. Now I am not able to [run] my business as before since I lost all I had. I am only selling coffee… I am also a sex worker. But it has become difficult for me to trust anyone after what they did to me.”

Health impact

Fifteen of the 16 rape survivors Amnesty International interviewed described suffering physical and mental health problems as a result of the attacks. They described a variety of symptoms including back pain, bloody urine, difficulty walking, anxiety and depression.

While two of the women have sought basic private medical treatment since the rape, damage and looting to the town’s hospital and health station by the TPLF attack has meant that none of the survivors interviewed has been able to access comprehensive post-rape care, including emergency contraception, post emergency prophylaxis for HIV and sexually transmitted infections, assessment and treatment of injuries, or focused therapy for mental health care. An NGO that normally provides such services told Amnesty International that it cannot access the area due to security concerns prompted by the government’s hostile public statements about international humanitarian organizations.

Bemnet, who has a pre-existing medical condition as well as back pain and other symptoms as a result of the rape, said: “I am just relying on God to save me.”

Selamawit, a 20-year-old domestic worker, told Amnesty International that three TPLF fighters raped her on 12 August. She said she is now pregnant due to the rape, but wasn’t able to access any medical services.

Many of the survivors told Amnesty International that they have developed anxiety and depression since the rape.

Amhara regional government officials told Amnesty International that NifasMewcha residents, including 54 rape survivors, had received livelihood support since the attack. They also said they are preparing to restock medical equipment and other supplies to looted hospitals and facilities in the region, and to provide counselling and psychosocial services for the survivors.

The Ethiopian government must speed up efforts to fully support the survivors of sexual violence and the conflict’s other victims. As an urgent first step, it must facilitate immediate and unhindered humanitarian access to all areas of northern Ethiopia impacted by the conflict.


“The Ethiopian government must speed up efforts to fully support the survivors of sexual violence and the conflict’s other victims. As an urgent first step, it must facilitate immediate and unhindered humanitarian access to all areas of northern Ethiopia impacted by the conflict,” said AgnèsCallamard.

“The government must also ensure allegations of all sexual violence are promptly, effectively, independently and impartially investigated. They must bring those suspected of criminal responsibility to justice in open, accessible civilian courts in full compliance with international standards for fair trial without recourse to the death penalty and reparations for the survivors.”

(Amnesty International)


Sunday, 07 November 2021 19:24

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

ደጋግመን ስንናገር ሁላችንም ልንነቃ ይገባል!!
                               ጎበዝ! በል ተነስ! ጊዜ የለንም!!
                                       መሣይ መኮንን

               የህወሀት የፕሮፓጋንዳ ማሽኖችና በሽርክና የሚሰሩ የውጭ ሚዲያዎች የመጨረሻ ነው ያሉትን የሽብር ወሬ ለማሰራጨት እየተዘጋጁ ነው። ከወዲሁም አንዳንድ ሀሰተኛና ህዝብን ያሸብራል ያሉትን መረጃ መልቀቅ ጀምረዋል። እነሱ ዒላማ ያደረጉት ሀገርን የመጠበቅና ህልውናዋን የማስከበር ሃላፊነትና ግዴታ ያለበትን መላውን ህዝብ ነው። ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ ሊኮበልሉ ነው፣ አከሌ የሚባል ሚኒስትር ሀገር ጥሎ ሊወጣ ነው፣ አዲስ አበባ ተከባለች፣ የሆኑ ጀነራሎች መፈንቅለ መንግስት ለማድረግ እየተነጋገሩ ነው፣ የሚሉና መሰል ሀሰተኛ ወሬዎች በማናፈስ፣ በጦር ሜዳ መግፋት ያልቻሉትን ህዝብን በወሬ በማሸበር፣ ሰይጣናዊ ምኞታቸውን ለመፈጸም እየተረባረቡ ይገኛሉ።
ጎበዝ! መዘናጋት ፈጽሞ ሊኖር አይገባም!! አሁን የመጨረሻው ሰዓት ላይ እንገኛለን። አንድ ዓይናችን ጦርነቱ ላይ ሌላኛው ዓይን የፕሮፓጋንዳ እንቅስቃሴያቸው ላይ ልናደርግ ግድ ይለናል። እነሱ ለከፍተኛ ጥፋት ቆርጠው ሲነሱ እኛ ደግሞ የህልውና ዋስትናችን የሆነችውን ሀገራችንን ለማዳን የእነሱን እልህና ጽናት በሚያስከነዳ ሀገራዊ ወኔና ቁርጠኝነት በአንድነት መነሳት አለብን። ከሽብር ወሬያቸው ጋር በተያያዘ ሁለት ነገሮችን ማድረግ እንችላለን።
አንደኛው ሁላችንም የእነሱ የሽብር ወሬዎች የሚመጡባቸውን መንገዶች በሙሉ ጥርቅም አድርጎ መዝጋት ነው። የእነሱን ፌስቡክ፣ ሚዲያ፣ ማንኛውም ዓይነት የእነሱን ወሬ የሚያራግብ መድረክን አለመከታተል፤ ሁለተኛው ያን ማድረግ ካልቻልን በእነሱ በኩል የሚሰራጩትን መረጃዎች ውሸትና መርዛማ መሆናቸውን ከውስጣችን በማመን ለተዘረጋልን ወጥመድ እጅ አለመስጠት ነው። ይህን በማድረጋችን ብቻ ጦር ሜዳ ሳንሄድ ህውሓትን መደምሰስ እንችላለን፣ ከእነ ክፋቱ እድሜውን አሳጥረን እስከ ወዲያኛው እናሰናብተዋለን። እንበርታ፣ በወሬ አንረበሽ! በደምና አጥንት የተረከብናትን ውዲቷን ሀገራችንን በወሬ እንድትፈርስ መፍቀድ የታሪክ ተወቃሽ ያደርገናል።
በሜይንስትሪም ሆነ በማህበራዊ ሚዲያዎች የምንሳተፍ ኢትዮጵያውያን ከምንጊዜውም በላይ ተናበን መንቀሳቀስ ይገባናል። የመንግስት ሚዲያዎች አቀራረባቸውን በአስቸኳይ ማስተካከል አለባቸው። ስለ ህወሓት ጉድፍ በመናገር ብቻ ህወሓትን ማጥፋት አይቻልም። ጥቁር ቀለም ላይ ጥቁር ቀለም መቀባት ለውጥ አይኖረውም። ወኔ የሚቀሰቅሱ፣ ህዝብን ለጦርነት የሚያነሳሱ፣ በወሬ እንዳይሸበር የሚያደርጉ፣ ከህወሓት ሃይል ጋር እየተፋለሙ ያሉ ጀግኖቻችንን ተጋድሎ አጉልተው የሚያሳዩ ዝግጅቶች፣ ወቅታዊ መረጃዎች፣ ሙዚቃዎች በስፋት የአየር ጊዜ ተሰጥቶአቸው መተላለፍ ይገባቸዋል። የመንግስት ሚዲያዎች ከአንድ ቋት የሚፈስን መረጃ ብቻ በመጠቀም ህዝቡ በጠላት ፕሮፓጋንዳ እንዳይሸበር የተለየ የሚዲያ አቀራረብ ኖሯቸው መስራት ይገባቸዋል!
በማህበራዊ ሚዲያዎች ያለንም ከተቻለ አንድ ጊዜያዊ ግብረ ሃይል መስርተን፣ የህወሓትን የሽብር ወሬ እግር በእግር እየተከታተለ የሚያመክን እንዲሆን ማድረግ ይገባናል። በቁጥር ከእነሱ የትየለሌ ብንሆንም በአንድነትና ተናበን ስለማንቀሳቀስ ትንሽ ሆነው ሽብር መንዛቱ ላይ በልጠውናል። እናም በተደራጀና በተቀናጀ ሁኔታ እንደ አዲስ ሊከፍቱት የተዘጋጁትን ህዝብን የማወናበድና የማሸበር ዘመቻ እንክትክቱ እንዲወጣ ማድረግ ትልቁ ሀገራዊ የቤት ስራችን መሆን ይገባዋል!!!
ጎበዝ! በል ተነስ! ጊዜ የለንም። እነሱ እንቅልፍ አጥተው ሀገር ለማፍረስ ሲሰሩ፣ እኛ እግራችንን ሰቅለን እየተኛን ሀገር ማዳን አንችልም። ዳይ ወደ ስራ! ደግሞም እናሸንፋለን። የእነሱ መወራጨት ጊዜያዊ ድል አስገኝቶላቸው ሊሆን ይችላል። የእኛ ድል ግን ዘላለማዊ ነው። ቴዲ አፍሮ እንዳለው፤ ዘር ያበቀለው መከራው ታጭዷል፣ የኢትዮጵያዊነት አሁን ነው ተራው!! ጊዜው የእኛ ነው። ኢትዮጵያ በክብር ለዘላለም ትኑርልን!! ማሸነፋችን_እርግጥ ነው!!


                        ኢትዮጵያ ከአጉዋ በላይ ናት!

      ሰሞኑን አሜሪካ ለኢትዮጵያ  ሁለት አማራጭ መስጠቱዋ የሚታወስ የአደባባይ ሀቅ ነው። የምርጫውም አንደምታ አጉዋን ወይም አድዋን ምረጡ ነው። አጉዋ በኢትዮጵያ  የሚመረቱ የማንኛውም አይነት ምርት ወደ አሜሪካ ያለምንም ቀረጥ እንዲገባ የሚደረግ የንግድ ሲስተም ሲሆን አሜሪካ ከዚህ የንግድ ሲስተም ሶስት የአፍሪካ ሀገራት ከአጉዋ ማርኬት እንዲወጡ አድርጋለች፤ ኢትዮጵያ  ማሊና ጊኒ ናቸው።
አሜሪካ ከዚህ የገበያ  ሲስተም እነዚህ ሶስት ሀገራት  እንዲወጡ የፈለገችበት ምክንያት  ምን ይሆን?
1ኛ. በሀገራቸው የፖለቲካ  ጉዳይ እኔ ጣልቃ  ካልገባሁ፣  የእናንተን የጥቅም መረብ እበጥሳለሁ ነው። ለጊዜው የሌሎችን ትተን ወደ እኛ እንመለስ፡፡
ወያኔ የተባለ የእርኩሰት ድርጅት  ወደ ኢትዮጵያ  ሲገባ አሜሪካና እንግሊዝ  በጀርባቸው አዝለው እንዳስገቡት ዛሬም በጀርባቸው አዝለው ከገባበት ጉድጓድ ለማውጣት ፍላጎት አላቸው። ለዚህም  ለኢትዮጵያ መንግስት ሀርድዌሩ ድርድር የሚመስል፣ ሶፍትዌሩ ዳግም የመከራ ቀንበር ወያኔ፣ በኢትዮጵያ ላይ ተጭኖ እንዲኖር፣ መርዝ የለበሰ የፖለቲካ ጥያቄ  አቅርበዋል።
በእውኑ እኛ ኢትዮጵያውያን ከአጉዋና ከህውሃት የቱን ልንመርጥ ይገባናል? እርግጥ ለትንሽ ጊዜ እንራባለን፤ እርግጥ ነው 1 ሚሊዮን ሰው ስራ ሊያጣ ይችላል፤ ነገር ግን  ለአንድ ሚሊዮን ሰው ስራ ማጣት ብለን 100 ሚሊዮን ሰው ላይ መከራ መጫን  የለብንም።
ስለዚህ ለእኛ ቀላሉ መንገድ ከአጉዋና ከህውሃት  አድዋ  ይሻለናል። አዎ የሚኒልክ ቆራጥነት የጣይቱ እምቢተኝነት፣ የራስ አሉላ ጀግንነት ለእኛ ኢትዮጵያውያን ይሻለናል። ስለዚህ ሰው ከሚመስል ፅልመት ጋር ልንደራደር አይገባም ። የመጀመሪያው ወያኔን ከገባበት ጉድጓድ አንድ ሆነን መቅበር፣ የሁላችንም ኢትዮጵያውያን ኃላፊነት ነው። ያኔ ሰላም ይመጣል፤ ያኔ እኛ ወደ አጉዋ አንሄድም፤ አጉዋ ወደ እኛ ይመጣል።
ወያኔ ወደ ስልጣን ከሚመለስ ሞቴን እመርጣለሁ፤ እኛ  ልጆቿ  በህይወት እያለን ወያኔ በአሜሪካና እንግሊዝ  ትከሻ ተፈናጦማ ወደ ስልጣን መምጣት የለበትም፡፡ ጎበዝ፤ አሜሪካ የወያኔ ነገር ባይሳካላትም፣ በግብፅና ሱዳን በኩል ምን እንዳሴረች ስለማናውቅ፣ ቅድሚያ ለአንድነታችንንና ለህልውናችን ስንል እንዝመት።  በጋራ ጠላታችንን ህውሃትን ወደ ሞት እንሸኘው።  ጉልበት ያለው በጉልበቱ ይዝመት፤ የጦር ስልት አዋቂው በጦሩ ይዝመት፤ ፀሐፊ በፅሑፉ ይዝመት፤ እናቶች ስንቅ በማቀበል ይዝመቱ፤ አባቶች በአርበኝነት መንፈስ ይዝመቱ፤ ገንዘብ ያለው በውጊያ ለሚዋደቁ ለሀገር ጀግኖች  በገንዘቡ ይዝመት፤ አበው ካህናት በፀሎት ይዝመቱ።  ይህን ካደረግን ታላቋ ኢትዮጵያ ከአጉዋ በላይ ትሆናለች።


                   ቴዎድሮስ ካሣሁን ገርማሞ፤ ተጽዕኖ ፈጣሪ ማለት! (“ቀና በል !” በጥቅምት 24 ዋዜማ)

                ድምጻዊ ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) ባለፈው ማክሰኞ ዕለት “አርማሽ (ቀና በል)” የሚል ጋቢ ዘፈን ለቋል። ይገርማል በብዙ መልኩ። ሁሉም የማህበራዊ ሚዲያ ሰው እየተቀባበለውና አርማው እያደረገው ይገኛል። የሰራውን ዜማ እነ ሰርፀ ፍሬስበሀት ይናገሩበት። የግጥሙንም ጉዳይ ባለሙያዎቹ ይናገሩበት። እኔ ሁለቱም ቦታ የለሁም። ለእኔ አንድ “ቀና በል!” የሚለው ቃል ይበቃኛል። ቀና በል። ድምጻዊው ለሀይሌም ሆነ ለቀነኒሳ በድላቸው ወቅት ተወዳጅ ስራዎቹን አቅርቧል። አሁን ደግሞ ሀገሩ በጭንቅ በተያዘችበትና የሕዝቡ ስነልቦና በተወሰነም መልኩ ለጊዜውም ቢሆን ዝቅ ባለበት ሰዓት ደርሷል - “ቀና በል” ብሎ። ቀና ሊያደርግ። አንድ ታላቅ የጥበብ ሰው በሚጠበቅበት ጊዜና ቦታ። እንደ ዜጋ አመሰግነዋለሁ፤ አከብረዋለሁም።
ድምጻዊው የመጣበት ጊዜ ጥቅምት 24/13 መከላከያ ሰራዊታችን በሕወሓት ሀይሎች የተወጋበት ዕለት ዋዜማ ነው። ይህ ወቅት ደግሞ መከላከያ ሰራዊቱ የድል ብስራት ያሰማበት አይደለም። ደሴና ኮሞቦልቻ በአማጺው ቡድን የተያዙበትና በዚያ በደረሱ ዘግናኝ ድርጊቶች የሕዝብ ስነልቦና ዝቅ ያለበት ነው። ብዙዎች ድምጻቸውን በማያሰሙበት ብቻ ሳይሆን ማሰማት በማይፈልጉበት ወቅት ነው። የሀገራችን አንዳንዶቹ ድምጻውያን “ላሊበላ ተያዘ” ሲባል ለመከላከያው ድጋፍ ላለመዘመር ስልካቸውን አጥፍተው የጠፉ ናቸው። አንዳንዶችም ቀደም ሲል በሰሩት “ምነው በቀረብኝ” ማለት የጀመሩበት ጊዜ ነው። አንዳንዶቹ ድንገት ሕወሓት አዲስ አበባን ዳግም ቢቆጣጠር፣ አብረው ለመሰለፍ ቅያሪ ማሊያቸውን አጥበው ያሰጡበት ጊዜ ነው። እዚህ ላይ ነው ቴዲ አፍሮ “ቀና በል !” ብሎ የመጣው።
 በዚህ ወቅት “ቀና በል !” ትልቅ ቃል ነው። አርማ ነው። ጊዜ (Timing) ለአንድ የጥበብ ስራ ወሳኝ ነው። ዝም ብሎ መሮጥ ሳይሆን ለሪከርድ መሮጥ ከድምጻዊው ይጠበቃል። “ቀና በል!” በዚህ ወቅት ጀግናው ምሩጽ ይፍጠር ወይም እነ ሀይሌ ፀጥ ብለው ከኋላ ሮጠው በመጨረሻዋ ደውል ላይ ሪከርድ አሻሽለው አሸናፊ እንደሚሆኑት ማለት ነው። “ቀና በል!” ቃሉ ለዚህ ወቅት ተስተካክሎ የተተኮሰ ነው። መከላከያ ደሴና ኮሞቦልቻን አስለቅቆ ወደ መቀሌ ሲገሰግስ አይደለም “ቀና በል!” ትርጉም ያለው። ቴዲም ባይመጣ ራሱ ሕዝቡ ቀና ብሏል። ባለቀ ድግስ ላይ ቄጠማ ለመጎዝጎዝ ሳይሆን ከፖለቲከኞቹና የሀገር መሪዎች የጎደለውን ነው ቴዲ የሞላው።
በዚያ ላይ ተጽዕኖ ፈጣሪነቱን ሁሌም በአግባቡ እንደተጠቀመበት ነው። አንዳንድ የፌስቡክ መንደር ሰዎች ሀሳባችን ሳይጥማችሁ ሲቀር ወይም ልታሸማቅቁን ስትፈልጉ “አንተ እኮ ተጽዕኖ ፈጣሪ ነህ“ ትሉናላችሁ። አንዳንዶችም 10 በመቶ እንኳን የሚሞላ የፌስቡክ ተጠቃሚ እንኳን በሌለበት ሀገር፣ በዚያ ላይ 1 በመቶው እንኳኑ ሳያውቃችሁ፣ በጥቂት አጯጯሂ ራሳችሁን እንደ ተጽዕኖ ፈጣሪ አድርጋችሁ ትቆጥራላችሁ። ይኸው ግን ተጽዕኖ ፈጣሪ ማለት። “ቀና በል!” ብሎ ቀና የሚያደርግ። አሁንም እንደገና ደግሜ አመሰግንሀለሁ - የካሣሁን ገርማሞ ልጅ!


                      “ቁስለኛ ስንኞች”

በመከራው ህይወት ዳና … ከቆንጥሩ ተሻሽቼ፣
በተራራው ድርድር አናት … ቁጥቋጦውን ተቋጥቼ፣
ልጅነቴን ኖሬው ሳልውል … ለምሽግህ ተዛምጄ፣
ከ’ኔነቴ ተራርቄ …ባ’ንተ መሆን ተፈርጄ፣
ነብስያዬን ተሸልመህ … ወ’ቶ አደሩ ብሆንልህ፣
የሩቅ ህልሜን እንደቋጠርኩ … በማጀትህ ልሞትልህ፣
ለወንድምህ መመስገኛ … ለድካሜ ላብ መካሻ፣
ብድራቱ ቢጠር እንኳን … እንዲህ ነበር የእኔ ድርሻ?
ይሄ ነበር እንዴ ፍርዴ?
ከ’ርሻው መሀል መታረዴ፣
ጎኔን እንኳን ሳላሳርፍ … አትግደለኝ ብዬ ብልህ፣
እርቃኔን ነው ያረከስከው …ሰው መሆኔን ሰው ቢነግርህ፣
እንዴት ጣትህ ታዘዘልህ?
ወትሮም ከሀዲ ከስሙ፣
የት ይራራል ለወንድሙ፣
ምስራቅ ፀሀይ … አድማስ አንባ፣
የምዕራብ ጌጥ … የድል ካባ፣
ለደቡቡ ድንበር ውሉ፣
የሰሜኑ ነበልባሉ፣
ዘራፍ በሉ ሞረሽ በሉ፣
የአድዋው ልጅ ባለ ቃሉ፣
ለምን ይሆን ሙት መባሉ፣
በርዝራዥ ሴራ ጥንስስ … ይገርመኛል መሰለሌ፣
ወይኔ እንድለው መፎከሩ … ሀገር አንሶ ከቀበሌ፣
ኡፍ ክርፋቱ!
የቀን ሀያ አራት ስሪቱ፣
የ’ኔናንተ ውለታማ … ከራስ በፊት ለሀገር፣
የምንገዝፍ ከመንደር፣
በክልል የማንታጠር፣
ለጠላት የማንበገር፣
ትለኝ ነበር፣
እልህ ነበር
በከፈልኩት ዋጋዬ ልክ … ውለታዬን ባታሰላው፣
ጥቃቴማ ለወገኔ …የሚፈጀው እሳቱ ነው፣
ለመድማትህ ደምቻለሁ፣
ለመቁሰልህ ቆስያለሁ፣
ለመሞትህ ሞቼም አለሁ፣
ታዲያ ለምን … እኮ እንደምን?
ታሪክ ይፍረድ ጭካኔህን፤
በሃዘኔ ድብብቆሽ … ደስታህን ስላሳደኩ፣
በጨለማው ድቅድቅ ግርዶሽ … መበልፀ’ክን ስለፈለኩ፣
በኩርማን ስንቅ ተሳንቄ … በጥሜ አንተን ስላረካሁ፣
መሆኔን ነው የተቀማሁ … ዘመንህን መቼ ነካሁ፣
በባለ’ድሜ ግፍ ተማጥኖ፣
ሀገር ይፍረስ ክልል ገኖ?
ይሄ ነበር ቃል ኪዳኑ?
ወታደር የመሆኑ!
በተዛምዶ ቢቧደኑ፣
መጥበብነት ነው መካኑ፤
ለካስ ዘይቤው ላንተ ነበር … የአሳ ግማቱ ካናቱ፣
እንደምንስ ተዘነጋህ … ጁንታ ስትሆን መከርፋቱ፣
ፍርድ ይካሰኝ … መጀን ለኔ፣
ተዘነጋህ ሰው መሆኔ?
ባንተ ልድማ ባንተ ልቁሰል፣
ባንተ ልንደድ ባንተ ልክሰል፣
ትታዘብህ ትግራይቱ፣
ለወጋþኝ በጥቅምቱ፤
አጀብ ጉዴ ጓዴ ስልህ … ባጉል ውሸት ተመሳስሎ፣
ዕድሜየን ነው የተሳከርኩ … ባ’ሰት ማላ ተበክሎ፣
ያንተን አቁስል ያንተን አድማ፣
ሙሾ ውረድ ተንከባለል … አለም ሁሉ እንዲሰማ፣
ትፈርሳለች ባልካት ሀገር … ፈርሰህ ቢያዩ ከገደሉ፣
ወይኔ ለካስ ቁጭት ኖሯል … ካንተ ሆነው ለታገሉ፣
እኛማ አለን!
ከፍ ብለን!
ሀገር ሆነን!
(ገዛኸኝ ታደሰ፤ ማስታወሻነቱ በግፍ ላጣኋቸው ኢትዮጵያዊ ወገኖቼ  ይሁን።)


                       ምን እናድርግ?
                          Ha Hu+

     ከአጎዋ ጋር ትስስር ካላቸው ፋብሪካዎችና ምርቶች ጋር በተገናኘ፣ ከ85 ሺህ በላይ ኢትዮጵያዊያን  ተቀጥረው ይሰራሉ ተብሏል። ከነዚህም ውስጥ 95% ገደማ የሚሆኑት ሰራተኞች እናቶችና ወጣት ሴቶች ናቸው። ከ800 ብር እስከ 3000 ብር በሚደርስ ደሞዝ ተቀጥረው ይሰራሉ።
ለፋብሪካው ምርት ከሚያቀርቡት ጀምሮ እስከ መጨረሻው የንግድ ሰንሰለት የሚሳተፉትን ከቆጠርን ደግሞ ቁጥሩ በብዙ ያሻቅባል። እነዚህ ግለሰቦች በስራቸው የሚያስተዳድሯቸው ወይ የሚደጉሟቸው ብዙ የቤተሰብ አባላት እንዳሏቸውም ልብ አድርጉ።
ፋብሪካዎቹ ምርታቸው ካልተሸጠ ወይም የገበያ ትስስር ካጡ ፋብሪካቸውን ነቅለው፣ ሰራተኛ በትነው፣ ምናልባትም ካሳ ተቀብለው ሊወጡ ይችላሉ። ከዚህ መለስ ሲልም ባሉበት ሰራተኛ ሊቀንሱ ይችላሉ። እነዚህን እናቶቻችንን ወደ ጎዳና እንዳይወጡ ‘አንተ’ ያለተጨማሪ ድካም በቀላሉ የምታደርጋቸው ነገሮች እንዳሉ ተገንዘብና:-
1ኛ) የሃገር ምርቶቻችንን መጠቀም አበረታታ። በእናቶቻችንና እህቶቻችን የሚመረቱ የሃገር ውስጥ ጫማዎችን፣ ልብሶችን መጠቀም ጀምር። ለእናቶችህ ስትል Nike, Puma, Adidas, Gucci, LV, Dior, CK,... ተውና በሃገር ውስጥ የሚመረቱ እነ አርቨንዲ፣ ፒኮክ፣ ካባኒ፣ አንበሳ ምናምን ፈልገህ ሞክር፤ ላንተ የሚሆን አይጠፋም! እንዲህ ስታደርግ ከእናቶቻችን ባለፈ ሃገርህ ቀና ትላለች። የምትኮራበት የሃገርህ ብራንድ እንዲፈጠር የራስህን አሻራ ታኖራለህ። የውጭ ምርት መጠቀምን የዘመናዊነት መለኪያ አድርገው ከሚያስቡ ‘ምስኪኖች’ ጎራ ራስህን ነጥል!
2ኛ) የጥቁር ገበያ ቀለበት ውስጥ ራስህን አታስገባ። ዶላር፣ ፓውንድ፣ ዩሮ፣ ሪያል ወዘተ... ያለህን ባንክ ሄደህ ቀይር። በጥቁር ገበያው መንዝረህ የምታተርፈው አገር ላይ ከሚያደርሰው ጉዳት አንፃር ምንም ነው!
3ኛ) ህገ-ወጥ ነጋዴን ስታይ ተጋፈጥ፣ አጋልጥ፣ ጠቁም። ከህጋዊ ነጋዴ ግዛ፤ ያለደረሰኝ አትግዛ! ታዝበህ ከመሄድ አንድ እርምጃ አለፍ ብለህ ተጋፈጥና የሚመጣውን ለመታገል ቁርጠኝነት ይኑርህ።
4ኛ) አላስፈላጊ ወጭዎችን ተቆጣጠር፤ ላንተ ብቻ ሳይሆን እንደ ሃገር ዋጋ እያስከፈሉን ያሉት አላግባብ የሚባክኑ የቅንጦት ወጭዎች ናቸው። አንተ እንደ ቀልድ ለቅንጦት ለአንዴ ከምታባክነው ባነሰ ወጭ የወር ቀለባቸውን መሸመት የሚችሉ በርካቶች በየጎረቤትህ ይኖራሉ። አይንህን ግለጥ...
5ኛ) ራስህን በስራ ወጥር፤ አትስነፍ! ባለህበት ቦታ፣ በየትኛውም መስክ ብትሰማራ ጊዜ ሳትሸራርፍ፣ ጉልበት ሳትሰስት፣ ሰው አየኝ አላየኝ ሳትል ከልብህ ስራ! የአገራችን ጥቅል ጂዲፒ የእኔ፣ የአንተ፣ የአንቺ  ድምር አለበት። ቢያንስ እንደ ግለሰብ የነፍስ ወከፍ ገቢያችን የሚወሰነው በኛ ጥረት ልክ እንደሆነ አስብ።
6ኛ) ነጋዴ ከሆንክ በደረሰኝ ሽጥ። በዓመቱ ከሰው የሰበሰብከውን፣ ያስከፈልከውን የገቢ ደረሰኝ ሳትሰርቅ ሳታጭበረብር ለመንግስት አስረክብ።
በአንተ ክንድ ሃገር እንደሚገነባ፣ በቅንነት ግብር በመክፈልህ በርካቶች በልተው እንደሚያድሩ አስተውል።
... በዚህ መልክ እናቶቻችን፣ እህቶቻችን ከሚሰሩበት ፋብሪካ እንዳይቀነሱ፣ ነጋዴዎች ምርት ማምረታቸውን እንዳያቆሙ ልናግዛቸው እንችላለን።


                      አበረ አያሌው

             ሰ...ፊ  ነው ኢትዮጵያዊነት - ፍቅር ነው የስፋት ልኩ፤
ከፍቅር ባነሰ መዳፍ - ለመቁረስ ጫፉን አትንኩ።
አለው ስምና ግብር - ትንሣዔን አምላክ ያደለው፤
አፈር አራግፎ ይነሳል - ተቀብሯል፥ ሞተ ስትለው።
የማንም ንፋስ ቢወጣ - ከየሥርቻው ጀግኖ፥
(ባቧራ ቢከለል እንጂ...)
ኢትዮጵያዊነት ሰማይ ነው - አይጠፋም እንደጉም በኖ።

Sunday, 07 November 2021 19:19

የፕሉቶክራሲ ሲምፖዚየም

 “-የዲሞክራሲ አራማጅ ያልሆኑት በአሁኑ ሰዓት የካናዳን መንግሥት የሚመሩት የሊበራል ፓርቲ አስተዳደር፣ የሰው መብት አያከብሩም ወይ? ኮንሰርቫቲቮች የመናገር መብትን ያፍናሉ ወይ? ሪፐብሊካንስ?--”

                የፕሉቶክራሲው ሲምፖዚየም የተዘጋጀው በአፍሮፖሊታን ሆቴል አንደኛ ፎቅ አዳራሽ ውስጥ ሲሆን ብዙዎች በአዳራሹ ውስጥ  ታድመው ነበር፡፡
አግማስ ወደ አዳራሹ ሲገባ በነጭ አቡጀዲ ላይ “ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር  ያስፈልጋታል?” የሚለው የደራሲ ሐዲስ አለማየሁ መጽሐፍ ሽፋን ይታያል። የአዳራሹ ወንበሮች በደረጃ ወደ ታች ቁልቁል የተደረደሩ ናቸው። መጨረሻው ወንበር ላይ የተቀመጠ ሳይቀር ተናጋሪውን ከመድረኩ ላይ ሊያየው ይችላል። አልፎ አልፎ አንዳንድ ወንበሮች ባዶ ቢሆኑም፣ አዳራሹ ሙሉ ነው። ሰዓቱ ሲደርስ የፕሮግራሙ አስተዋዋቂ፣
“ሰፋኒት ተድላ እባላለሁ፤ የዛሬውን ውይይት የምመራላችሁ እኔ ነኝ።” ብላ የድምጽ ማጉያ ይዛ መድረኩ ላይ እየተንጎራደደች፤ “ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር ያስፈልጋታል?” አለችና አድማጮችን ከዳር እስከ ዳር አስተዋለች።
አግማስ የሰፋኒት መድረክ መሪ መሆን በጣም ገርሞታል። እንዴት? መቼ? እና በእንዴት ያለ ሁኔታ የዮሐንስ ቅጥር እንደሆነች ግራ ገባው። እሱ እስከሚያውቀው ድረስ፣ ሰፋኒት እንደ ዮሐንስ ዓይነቱን ሰው በጣም ነው የምትጠላው። ዘንድሮ በጥላቻና በፍቅር መሐከል ያለው ልዩነት፣ ጥቅም በሚባል ቀጭን መስመር የተለየ ሲሆን፣ ገንዘብ በሚባል ትንፋሽ እፍ ሲባል የሚጠፋ ሆኗልና፣ ሰፋኒትም ለዮሐንስ የነበራት ጥላቻ ወደ መውደድ ቢቀየር የዘመኑ ሒደት ነው። ስብሰባው ላይ የተገኙት አብዛኞቹ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች እንደሆኑ ተነግሮታል። ተማሪዎቹ ለጥያቄው መልስ አልሰጡም።
“ዛሬ እዚህ የተሰበሰብነው “ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር ያስፈልጋታል?; ለሚለው ጥያቄ መልስ ለመስጠት አይደለም። የራይርሰን ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካል ሳይንስና ኢንተርናሽናል ሪሌሽንስ ምሩቅና የዩኒቨርሲቲ ኦፍ ቶሮንቶ የፖለቲካል ሳይንስ መምህር የሆኑት ዶ/ር ዮሐንስ  አምባዬ አትንኩት፣ ፕሎቶክራሲ ለሀገራችን በሚል ሊያወያዩን ነው። ዶ/ር ዮሐንስ አምባዬ ለሀያ ደቂቃ ብቻ ንግግር ያደርጉና ከዚያ በኋላ ያለው ጊዜ የጥያቄና መልስ ይሆናል። አሁን ዶ/ር ዮሐንስ አምባዬ አትንኩትን ወደ መድረኩ እጋበዛለሁ።” ብላ ከመድረኩ ስትወርድ፣ አግማስ አስተዋላት። ውስጧ እንጂ አለባበሷ አልተቀየረም።
ዮሐንስ ነጭ ጋዋን ለብሶ ነው ወደ መድረኩ የመጣው፣ መነፅሩ እንደ ሁሌውም የመልክ መስተዋት አንጸባራቂ ስለሆነ፣ ከውስጥ ወደ ውጭ እንጂ ዐይኑን ከውጭ ማየት አይቻልምና ወደ ማን እያየ እንደሆነ አይታወቅም። ምናልባት በቅርብ ርቀት ሊረዳው ይችል ይሆናል እንጂ፣ እዚህ መነፅር ማድረጉ ጥቅሙ አልታየውም።
ዮሐንስ “ዲሞክራሲ ምንድነው?” በሚለው ጥያቄ ጀመረና እንደገና፤
“ዲሞክራሲ ምንድነው?” ብሎ ጠየቀ። መልስ የሰጠ ግን የለም።
“ዲሞክራሲ ምን እንደሆነ የሚያውቅ አለ? ዲሞክራሲ ምን እንደሆነ የሚያውቅ ካለ…” ሲል አንድ አሥር ያህል እጆች ወጡ። ከፊት ላለችው ዕድል ሰጣት።
“ዲሞክራሲ ሕዝባዊ አስተዳደር ነው።” አለች። ሌላኛው፤ “የሰው ልጅ መብትን ማስከበሪያ ሥርዓት ነው። የሰው ልጅ የመናገር፣ የመጻፍ፣ የመደራጀት፣ የመስራት መብትን የሚያስከብር ነው…” ብለው መልስ ሰጡ።
ዮሐንስ መላሾቹን አመስግኖ፤
“ባለፈው ሳምንት የትውልድ ቦታዬ፣ ጠዳ በተባለችው አነስተኛ ከተማ ነበርኩ። ጠዳን የማታውቋት ካላችሁ ከጎንደር ሠላሳ ኪ.ሜ ርቀት በአዘዞ በኩል ወደ ባህርዳር የምትወስደው መንገድ ላይ ያለች ትንሽዬ ከተማ ነች። የከተማዋ አስተዳደር ቢሮ ስገባ፣ ጉዳዬን የሚመለከተው ሰው ከሌላ ሰው ጋር እያወራ ነበር። ውይይታቸው ከሞላ ጎደል በዲሞክራሲያዊ መብቱ ተጠቅሞ ክስ መመሥረት እንደሚችል ለሰውየው ይነግረዋል።
“ዲሞክራቶች፣ መብት ዲሞክራሲያዊ ነው ብሎ እንዲያስብ ሕዝቡን አሳምነውታል። አንድ የማጫ ገበሬ ጠላ መጠጣት ዲሞክራሲ ያጎናጸፈው መብቱ ይመስለዋል። አባቴ በደርግ ጊዜ ጠላ ይጠጣ ነበር። አያቱም በዣንሆይ ጊዜ ጠላ ይጠጡ ነበር--።” አዳራሹ በሳቅ አወካ፡፡
“ዲሞክራቶች ገበሬውን፣ እኛ ከሌለን ጠላ መጠጣት የለም ብሎ እንዲያስብ አድርገውታል። እኛ ከሌለን መብት የለም ብለው ስለሚሰብኩ፣ ሕዝብም እየሰገደ “አቤቱ ዲሞክራሲ ሆይ! ያላንተ መናገርና መሰብሰብ አንችልም፣ ያላንተ ዕድገት የለም፤ አንተን ሺህ ዓመት ያኑርልን፣ ፈቃድህ በአሜሪካ እንደሆነች እንዲሁም በኢትዮጵያ ትሁን። አሜን!!” የሚል አምልኮተ ዲሞክራሲ ሰብከውታል።” አለና ዙሪያ ገቡን አስተውሎ፣
“ግን መብት ዲሞክራሲያዊ ነው? ወይንስ ሕገ-መንግስታዊ?” ፀጥ ብሎ አዳራሹን አየና፤ “ምላስ የተፈጠረው ከአዳም ጋር በኤደን ገነት እንጂ በአራተኛው ዘመን በአቴና ዲሞክራቶች አይደለም። ምላስ ተፈጥሮአዊ ከሆነ መናገርም ተፈጥሮአዊ ነው።” የአንድ ሰው ጭብጨባ አቋረጠው። የወርቃለማሁን ጭብጨባ ተከትሎ ሌሎችም አጨበጨቡ። ጭብጨባው ጋብ ሲል፣ “የዲሞክራሲ አራማጅ ያልሆኑት በአሁኑ ሰዓት የካናዳን መንግሥት የሚመሩት የሊበራል ፓርቲ አስተዳደር፣ የሰው መብት አያከብሩም ወይ? ኮንሰርቫቲቮች የመናገር መብትን ያፍናሉ ወይ? ሪፐብሊካንስ?” ብሎ አዳራሹን በጸጥታ ተመለከተና፤”
“መብት ሕገ መንግስታዊ ነው። ታዲያ ዲሞክራሲ ምንድን ነው? በአጭሩ መንግስትን የምንመሰርትበት አንደኛው አሰራር ነው። አሐዳዊ ስርዓት፣ ወይንም የንጉሠ ነገሥት ስርዓት፣ አስተዳደሩን መምረጥ የአንድ ሰው ሥራ ነው። ንጉሡ ልጁን ወይንም የወደደውን ሰው ሀገሪቱን እንዲመራ ይሾመዋል። በዲሞክራሲ ስርዓት መንግሥት የሚመረጠው በህዝቡ ነው። ሕዝብ መሪውን ይመርጣል፣ የተመረጠው ሀገሪቱን ሕዝብ በሚፈልገው መንገድ ይመራል። አብላጫው ሕዝብ አይስማማም እንጂ ቢስማማ፣ የጥቂቶች መብት ይረገጥ ካለ በአብላጫ ድምጽ የተመረጠው መንግስት፣ የጥቂቶችን መብት መርገጥ ይችላል። ምክንያቱም ዲሞክራሲያዊ መንግሥት በሕዝቡ ነው የሚመራው። ስለዚህ መብት ሕገ-መንግሥታዊ እንጂ ዲሞክራሲያዊ አይደለም።
"በ1931 እ.ኤ.አ የጸደቀው የንጉስ ኃይለስላሴ ሕገ-መንግሥት፣ የሰው ልጅ መብት ይከበር ይላል። የደርግ ሕገ-መንግሥት ሰብአዊ መብት እንዲከበር ይደነግጋል፣ የኢፌዲሪ መንግስትም እንደዚያው። ሕገ መንግስቱ እንጂ መንግሥታት በእርግጥ መብትን ያከብሩ ነበር? ሕዝቡ መብቱን የማስከበር አቅም እስከሌለው ድረስ…” አለና ንግግሩን ገታ አደረገው።
“የዚህ ሲምፖዚየም ዓላማ የቀደምትን ወይንም አሁን ስልጣን ላይ ያሉትን መንግስታት መውቀስ አይደለም። ምንም ዓይነት መንግሥት ቢመጣ፣ የማይደሰት የኅብረተሰብ ክፍል ስለሚኖር፣ ሥልጣን ላይ ያለ መንግሥት ሁሌም ይወቀሳል። ነቢዩ ሙሴ እስራኤላውያንን ከግብጽ ባርነት ነጻ አውጥቷቸው፣ እስከ ተስፋይቱ ምድር ሲጓዙ፣ እግዚአብሔር በመረጠላቸው ሙሴ ነው። ግን ያጉረመርሙ ነበር። ነው ወይስ ሙሴን እግዚአብሔር አልመረጠውም?” አዳራሹ ውስጥ ሳቅ ተሰማ። ዮሐንስ ቀጠለ፤
“ዲሞክራሲ ለሀገራችን ይሠራል ወይ? ለዚህ መልስ ለመስጠት በቅርብ መረጃ ስላለን፣ የአሜሪካንን ዲሞክራሲ ምሳሌ አድርገን እንውሰድ። የአሜሪካ ሕዝብ በትራምፕ አገዛዝ 323 ሚሊዮን ነበር። የ2016 ምርጫ ከተፎካካሪ ሂላሪ ክሊንተን ጋር የተደረገ ሲሆን 138 ሚሊዮን ሕዝብ ብቻ በምርጫ ተሳትፏል። የተቀሩት 185 ሚሊዮን ሕዝብ በዕድሜ፣ በጤና እና የመምረጥ መብታቸውን የተነጠቁ የሕግ እስረኞች በመሆናቸው፣ የምርጫ ካርድ መውሰድ አይችሉም። 30 ሚሊዮን አሜሪካውያን በሐይማኖት ምክንያት፣ የፖለቲካ ተሳትፎን ባለመፈለግ፣ በምርጫው ባለማመን፣ ስለ ምርጫ በቂ እውቀት ባለመኖርና በሌሎች የተለያዩ ምክንያቶች የምርጫ ካርድ አይወስዱምና በምርጫው አይሳተፉም። በዚህ በትራምፕ እና በሂላሪ  ክሊንተን ምርጫ ሂደት 66 ሚሊዮን ገደማ አሜሪካውያን ሂላሪ ክሊንተንን ሲመርጡ፣ 63 ሚሊዮን ገደማ አሜሪካውያን ትራምፕን መርጠዋል። ይህ ማለት ሂላሪ ክሊንተን  በ2 ሚሊዮን አብላጫ ድምጽ አሸንፋ ሳለ ግን ተሸንፋለች። አብላጫ ድምጽ ለሂላሪ ዲሞክራሲ አልሰራም። ትራምፕ በአብላጫ ድምጽ ሳይሆን በምርጫ ጣቢያ ብዛት ነው ያሸነፉት፤ ከ531 የምርጫ ጣቢያዎች ትራምፕ 304ቱን ሲያሸንፉ፤ ሂላሪ ግን 227 የምርጫ ጣቢያዎች ብቻ በማሸነፏ ተሸንፋለች። ከአሜሪካ 323 ሚሊዮን ሕዝብ 63 ሚሊዮኖቹ ብቻ በመረጡት አስተዳደር ይመራሉ። 260 ሚሊዮን ሕዝብ ባልመረጠው አስተዳደር ስር ወድቋል። እና በአሜሪካ ሕዝባዊ አስተዳደር አለ?
"ይህንን ምሳሌ ወደ ሀገራችን ብንመልሰው፣ ሀገራችን ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ማድረግ ትችላለች ወይ? አብላጫው ሕዝብ በመረጠው ሕዝብ የመመራት ዕድሉ ምን ያህል ነው? የኢትዮጵያ ሕዝብ፣ እንደ አሜሪካ ሕዝብ ወደ ሕገ-መንግሥቱ የተሰባሰበ አይደለም። ኢትዮጵያ የምትባል ሀገር ከሕገ-መንግሥቷ በፊት ስለነበረች ሕዝቡ ቀድሞም ኢትዮጵያ ነው። ስለዚህ የዛሬይቷ ኢትዮጵያ አንድ ፍላጎት ባላቸው ህዝቦች የተመሰረተች አይደለችም።
"አሁን ያለው ፌደራላዊ አስተዳደር፣ በቋንቋ የተዋቀረ ነውና፣ ምርጫ በአብላጫ ድምፅ ቢደረግ፣ ብዙ ቁጥር ተናጋሪ ያላቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች ሊመሩን ግድ ነው። እና ለኢትዮጵያ ዲሞክራሲ ይሠራል? ከንግግሬ እንደምትረዱት የዲሞክራሲ ደጋፊ አይደለሁም።” አለና ጠረጴዛው ላይ ከተከመሩት መጽሐፍት አንዱን ብድግ  አድርጎ፤
“በዚህ ሲምፖዚየም መጨረሻ በሚታደላችሁ መጽሐፍ ውስጥ ስለ ዲሞክራሲና ስለተቀባው ውሸቱ የፃፍኩትን ወስዳችሁ ማንበብ ትችላላችሁ። ዲሞክራቲክ ነን የሚሉትን ሀገሮች ልምድ ያካተተ ነው። ዲሞክራተስን በመርዝ ከገደለው የአቴና ዲሞክራሲ ጀምሮ ዛሬ ሃገራችንን ሊገሏት ከተነሱት 71 የዲሞክራሲ ፖለቲካ ድርጅቶች ድረስ ያሉትን የዲሞክራሲ ሂደት ይገመግማል።”
አግማስ አዳራሹ ውስጥ ያሉትን በጥንቃቄ ማየት ጀመረ። ማስታወሻ የሚይዙት ጥቂቶች ብቻ ናቸው። ንግግሩ እንደመሰጣቸው አያጠራጥርም፡፡ የዛሬው ዮሐንስ፣ የቀድሞው ጓደኛው፣ አንደበተ ርቱዕ ሆኗል፡፡ ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት አስተዳደር ፕሎቶክራሲ ነው በሚለው ሐሳብ ግን ማንም የተስማማለት አይመስልም። ሀብታሞች፣ ድሃን ይምሩ የሚለውን ሐሳብ ማንም አይቀበልም። ግን አድማጮቹ በአንድ ነገር ተስማምተዋል። በዓለማችን ላይ የሚታየው እውነታ፣ ሀብታሞች ድሆችን እየመሩ መሆኑ ነው።
ዮሐንስ በንግግሩ መጨረሻ፤ “ዙሪያችሁን ተመልከቱ፤ ሀገራችን ወደዬት እያመራች ነው? ይህንን አሰላስሉት፤ አሁን ለንግግር የተሰጠኝ ሃያ ደቂቃ አልቋል። የሚቀጥለው የጥያቄና መልስ ክፍለ ጊዜ ነው” አለና ጠረጴዛው ላይ የነበረውን ውሃ አነሳ።
(ከልዑል ዳዊት “አግማስ” የተሰኘ ታሪክ ቀመስ ልቦለድ የተቀነጨበ፤ 2014 ዓ.ም)

የካንጋሮ ኢንደስትሪያል ግሩፕ አካል የሆነው ዩናይትድ ቤቨሬጅስ አክሲዮን ማኅበር፣ ዋሊን የተሰኘ አዲስ የቢራ ምርት ለገበያ ማቅረቡ ተገለፀ። በኦሮሚያ ክልል ሞጆ ከተማ ከ88 ሚሊዮን ዩሮ በላይ በሆነ መነሻ ካፒታል ዘመናዊ የቢራ ፋብሪካ በማቋቋም ከሶስት አመት በፊት ስራውን በይፋ የጀመረው ይኸው ድርጅት፤ የማምረት አቅሙን የሚያሳድግ የፋብሪካ ማስፋፊያ ያጠናቀቀ ሲሆን አዲሱን የዋሊን ቢራ ወደ ገበያ መቅረብ በማስመልከት ባለፈው እሁድ ምሽት፣ በስካይላይት ሆቴል ደማቅ ፕሮግራም አካሂዷል።
በፕሮግራሙ ላይ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እንዲሁም ታዋቂ የንግዱ አለም ሰዎች የተገኙ ሲሆን የኦሮምኛ ቋንቋ ስያሜ ያለው አዲሱ ዋሊን ቢራ ለታዳሚዎች የማስተዋወቅና የቅምሻ ፕሮግራም ተከናውኗል፡፡
አዲሱ ዋሊን ቢራ በተለይም በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ያለውን ተጠቃሚ ማዕከል አድርጎ የተዘጋጀ መሆኑን የድርጅቱ ተጠባባቂ ስራ አስኪያጅ አቶ ተሬሳ ኡርጌሳ ተናግረዋል።
ኢትዮጵያ የበርካታ ባህልና እሴቶች ባለቤት ናት ያሉት ኃላፊው፤ ድርጅቱ አቅም በፈቀደ መጠን ልዩ ልዩ ኢትዮጵያዊ ባህልና እሴቶችን በማጉላት ህዝባችን የኔ ብሎ የሚቀበላቸውን ምርቶች ወደ ገበያ ማቅረባችንን እንቀጥላለን ብለዋል።
ኃላፊው አያይዘው እንደገለፁት፤ ድርጅቱ ያለውን የምርት አይነቶች የበለጠ በማስፋት፣ ሀገር በቀል እሴትን
ከሚያንፀባርቁ ምርቶች በተጨማሪ በአለም አቀፍ ደረጃ ዝነኛ የሆኑ የመጠጥ ምርቶችን  ለሀገራችን
ገበያ የማቅረብ እቅድ እንዳለውም አስታውቀዋል። አሁን ለገበያ የቀረበው ዋሊን ቢራ ፕሪሚየም ላገር ቢራ
ሲሆን በተመረጡ የሀገራችን ከተሞች ለተጠቃሚዎች መቅረብ መጀመሩን ለማወቅ ተችሏል።
#አብሮነት የሚል አቻ ትርጉም ባለው ዋሊን የተሰየመው አዲሱ ቢራ፤ እጅግ ዘመናዊ በሆነው የመጨረሻው የቢራ ጠመቃ ቴክኖሎጂ፣ በታዋቂው የክሮንስ ጀርመን ማሽነሪና ከ50 ዓመታት በላይ የጠመቃ ልምድ ባላቸው አንቱ የተባሉ ባለሙያዎች የሚዘጋጅ በመሆኑ ጥራትን የሚያከብረው ህዝባችን ይህንን ልዩ ምርት በደስታ እንደሚቀበለው አንጠራጠርም; ሲሉ የገለፁት ደግሞ የድርጅቱ የቦርድ ሰብሳቢ አቶ ኤፍሬም ይርጋ ኃይሌ ናቸው።
ዩናይትድ ቤቨሬጅስ አክሲዮን ማህበር በካንጋሮ ፕላስትና በዩናይትድ አፍሪካ ቤቨሬጅስ ጥምረት እ.ኤ.አ
በ2016 የተመሰረተ ድርጅት መሆኑ ይታወቃል። ካንጋሮ ኢንደስትሪያል ግሩፕ ወይንም ይርጋ ኃይሌና
ቤተሰቦቹ ኢንቨስትመንት ግሩፕ በማኑፋክቸሪንግ፣ በሪል ስቴት፣ በኢምፖርትና ኤክስፖርት ንግድ፣
በግብርናና መሰል የኢንቨስትመንት መስኮች ላይ ተሰማርቶ ላለፉት 60 ዓመታት በሀገራችን ሲሰራ የቆየ ሀገር በቀል ድርጅት ነው።

 ሀገራችን  ኢትዮጵያና የኢትዮጵያ ሕዝብ በተለያዩ ጊዜያት እጅግ አስቸጋሪና አስከፊ የሆኑ ሁኔታዎችን ሲጋፈጡ የኖሩ ቢሆንም፣ በተለይ ከ2008 ዓ.ም ሕዝባዊ ንቅናቄ ጀምሮ እስካሁኗ ቀንና ሰዓት ድረስ እጅግ ከባድ የሆነ የስቃይና የመከራ ጊዜ እያሳለፉ ይገኛሉ። ሀገራችንና ሕዝባችን ይህን እጅግ ከባድ የሆነ የስቃይና የመከራ ጊዜ እንዲያሳልፉ ካደረጋቸው ሁኔታዎች አንዱና ዋነኛው የሀገሪቱ የውስጥ ችግርና የሰላም እጦት ነው። ከዚህም በተጨማሪ የውጪ ኃይሎች ተፅዕኖና ጫናም የሀገራችንና የሕዝባችንን ስቃይና መከራን እጅግ ያከበደ ሆኗል።
ሀገራችንና ህዝባችን እያሳለፉት ያለውን ይህን ስቃይና መከራ ለማስቀረት ሲባል በርካታ ኢትዮጵያዊያንና የኢትዮጵያ ወዳጆች፣ እንደዚሁም የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ተቆርቋሪ ወገኖች ለመንግስትም ሆነ ለግጭት ተሳታፊ ሀይሎች ሁሉ ልዩ ልዩ ምክረ ሀሳቦችን ሲያቀርቡ ቆይተዋል።
ከነዚህ ምክረ ሃሳቦች አንዱና ዋናኛው ማንኛውንም የሀገሪቱን ፖለቲካዊ  ችግሮችን ተከትለው የሚመጡ ግጭቶችን ሁሉም ወገን ከኃይል ይልቅ በሰላማዊና በውይይት የመፍታት አማራጭን ማስቀደም እንደሚገባ ሲገልጹና ሲጠይቁ ቆይተዋል።
በመሆኑም ለሀገራችን ውስጣዊም ሆነ ውጫዊ ችግሮች ዋነኛው የመፍትሄ መንገድና ቁልፍ አማራጭ ሰላምና ሰላማዊ መፍትሔ ብቻ ነው። ስለዚህ ከማንኛውም አስፈላጊ ከሆነ ወገንና አካል ጋር ሁሉ በሰላም መነጋገር፣ መወያየትና መደራደር በሚያስፈልጉ ጉዳዮች ላይም በሰላም መደራደር በሁሉም ወገኖች ዘንድ አስፈላጊ መሆኑ ከልብ ሊታመንና ሊሰመርበት ይገባል። የሀገራችን ውስጣዊም ሆነ ውጫዊ ችግሮችን ለመፍታትና ለማስተካከል ሰላማዊ የመፍትሔ ሀሳብ የሚያቀርቡ ወገኖችን ምክረ-ሃሳብም ሆነ ጥያቄ ሁሉም ወገን በአግባቡ ተቀብሎ ማስተናገድና ከምንም ነገር በላይ ለሰላም ቅድሚያ መስጠት ይገባል።
በተለይም ሀገርንና ህዝብን እየመራ ያለው መንግስት በየትኛውም ሁኔታ ውስጥ ቢሆን እንኳን ሆደ ሰፊ ሆኖ የሰላም አማራጭን ሊያስቀድም ይገባል። በአሁኑ ወቅት በሀገራችን ሰሜን ክፍል እየተካሄደ ያለው ጦርነትም ሆነ በሌሎች የሀገሪቱ አካባቢዎች ያለው ግጭት ሁሉ መፍትሄ ሊያገኝ የሚችለውም ሆነ መቋጫ ሊበጅለት የሚችለው በሰላማዊ መፍትሄ አማራጭ፣ በውይይትና በድርድር ነው።
ስለዚህ በሀገራችን ሰላምን ለማረጋገት መጣርና የሰላም አማራጭን የማስቀደም ኃላፊነትና ግዴታ የመንግስት ወይም የመንግስታዊ አካል ጉዳይ  ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ህዝብና የዜጎችም የጋራ ጉዳይ ነው። እንደዚሁም የኢትዮጵያን ውስጣዊም ሆነ ውጫዊ ችግሮችን ለመፍታትና ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊያንን ከችግር፣ ከስቃይና ከመከራ ለመታደግ ይመለከተናል፤ ያገባናል፤ ባለድርሻ አካል ነን የሚሉ ወገኖችን ሁሉ የሚመለከት ኃላፊነትና ግዴታ ነው።
በሀገራችን በቀጣይ ይካሄዳል ተብሎ የሚጠበቀው የብሔራዊ መግባባትና የሰላም ውይይት መድረክም ከላይ እንደገለፅነው፤ እውነተኛና ትክክለኛ የሆነ የሰላም መፍትሔ ለማምጣት የታለመና በዚሁ ልክ የታመነ ሊሆን ይገባል። ከዚህ በኋላ በሀገራችን ለፖለቲካ ትርፍና ፍጆታ ተብሎ የሚደረግ ሩጫም ሆነ የሚዘጋጅ መድረክ ካለ ከዚህ ቀደም ተደጋግሞ እንደታየው ሁሉ ምንም ፋይዳ የማያመጣና ውጤት አልባ ሆኖ ሊጠናቀቅ የሚችል መሆኑ ሊታወቅ ይገባል። ስለዚህ መድረኩ የሁሉንም ባለድርሻ አካላትን ሀሳብ በአግባቡ በማስተናገድ፣ ሀሳቦች በግልፅና በተገቢው መንገድ ለውይይት የሚቀርቡበትን ሁኔታ መፍጠር መቻል አለበት። ስለዚህ፡-
1. በአሁኑ ወቅት በሁሉም የሀገራችን አካባቢዎች በግጭት ውስጥ የገቡ ወገኖችም ሆኑ በተለይም በሰሜኑ የሀገራችን ክፍል ጦርነት እያካሄዱ ያሉ ክፍሎች ሁሉ ውጊያና ግጭት አቁመው ወደ ሰላም መንገድና እርቀ ሳላም ውይይትና ወደ ድርድር መድረክ እንዲመጡ አጥብቀን እንጠይቃለን።
2. በሀገራችን በሰላም ሚኒስቴርና በሌሎች ወገኖች የጋራ አስተባባሪነት በቀጣይ ይካሄዳል ተብሎ በሚጠበቀው የብሔራዊ መግባባት፣ የውይይትና ድርድር መድረክ ሁሉንም ወገን የሚያስተናግድ አሳታፊ፣ አካታች፣ ግልፅ ለሰላምና ለእውነተኛ ብሔራዊ መግባባት ዓላማ ቅድሚያ የሚሰጥ እንዲሆን፤
3. በመድረኩ ላይ የሚመለከታቸው ወገኖችና ባለድርሻ አካላት አለን የሚሏቸውን ምክንያቶች፣ ሃሳብና አጀንዳዎችን በአግባቡ የሚያቀርቡበትና የሚያስተናገዱበት ግልጽና ምቹ ሁኔታ እንዲፈጠር፤
4.  የብሔራዊ መግባባት ውይይት በዋናነት የሕዝብ ለሕዝብ፣ የዜጎች፣ ለዜጎች፣ ማኅበረሰቦች ከማኅበረሰቦች፣ ብሔሮች ከብሔሮችና ከብሔረሰቦችና  የተለያየ ሀሳብ፣ አቋምና ፍላጎት ያላቸው ቡድኖች ሁሉ የጋራ መግባባትን ለማምጣት የሚካሄድ ስለሆነ አዘጋጁ አካል መድረኩ ይህን በአግባብ ማካተቱንና ከሁሉም ወገን የሚቀርቡ ሃሳቦችንና አጀንዳዎችን  ያስተናገደ ወይም የሚያስተናግድ መሆኑን እንዲያረጋግጥ፤ ይህንን እንደ አስፈላጊነቱ ለሕዝብ በግልፅ እንዲያሳውቅ እንጠይቃለን።
5. የመድረኩ አዘጋጅ አካል በእንደዚህ ዓይነት ሀገራዊና ሕዝባዊ መድረኮችና ጉዳዮች ላይ መሳተፍ ሲገባቸው ተገቢ ባልሆነ መንግድ እየተገፉ ያሉ የፖለቲካ ፓርቲዎችን፣ ሲቪክ ድርጅቶችን፣ ሕዝባዊ አደረጃጀቶችን፣ ሙያ ማኅበራትንና ሌሎችም ለሀገራችን ሰላምና አንድነት አስተዋፅኦ ማበርከት የሚችሉ አካላትን እንዲያካትትና ማካተቱም በአግባቡ እንዲረጋገጥ እንጠይቃለን።
ክብር፣ ሰላምና አንድነት ለኢትዮጵያ!!
የኢትዮጵያ ብሔራዊ አንድነት ኮንግረስ (ኮንግረስ) ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ
ጥቅምት 24 ቀን 2014 ዓ.ም

ማይክሮሶፍት በ2.45 ትሪሊዮን ዶ. የገበያ ዋጋ በአለም 1ኛ ሆነ

            ባለፈው ሰኞ ብቻ በአስር ቢሊዮኖች ዶላር ተጨማሪ ሃብት በማፍራት አጠቃላይ ሃብቱን ወደ 306.4 ቢሊዮን ዶላር ከፍ ያደረገው የአለማችን የወቅቱ ቁጥር አንድ ቢሊየነር ኤለን መስክ፤ በአለማችን ታሪክ ከ300 ቢሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት ያፈራ የመጀመሪያው ሰው ሆኖ መመዝገቡን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
ታዋቂው የኤሌክትሪክ መኪና አምራች ኩባንያ የቴስላ የአክሲዮን ዋጋ ሰኞ ዕለት በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩን ተከትሎ፣ የኩባንያው መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ እንዲሁም የ23 በመቶ ድርሻ ባለቤት ኤለን መስክ በዕለቱ ብቻ ተጨማሪ 8.6 ቢሊዮን ዶላር ሃብት ማግኘቱን ነው ዘገባው ያስነበበው፡፡
የአማዞኑ መስራች ጄፍ ቤዞስ በ190 ቢሊዮን ዶላር፣ የማይክሮሶፍቱ መስራች ቢል ቤትስ ደግሞ በ165 ቢሊዮን ዶላር በአለማችን ቢሊየነሮች ዝርዝር 2ኛ እና 3ኛ ደረጃን ይዘው ይገኛሉ፡፡
በሌላ የቢዝነስ ዜና ደግሞ፣ ታዋቂው የአሜሪካ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ማይክሮሶፍት ባለፈው አርብ የወቅቱ የአለማችን ቁጥር አንድ ባለከፍተኛ ዋጋ ኩባንያ ለመሆን መብቃቱን የዘገበው ፎርብስ መጽሄት፣ የኩባንያው የገበያ ዋጋ 2.45 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን አስነብቧል፡፤
ከአንድ አመት በላይ በ1ኛ ደረጃ ላይ ሆኖ የዘለቀው አፕል ኩባንያ ባለፈው አርብ ይፋ ባደረገው የፋይናንስ ሪፖርቱ ገቢው መቀነሱን መናገሩን ተከትሎ የኩባንያው የአክሲዮን ዋጋ በ4 በመቶ ያህል ማሽቆልቆሉንና በዚህም አጠቃላይ የገበያ ዋጋው ወደ 2.3 ትሪሊዮን ዶላር በመቀነሱ ወደ ሁለተኛ ደረጃ ዝቅ ማለቱን ነው ዘገባው ያመለከተው፡፡
የዝነኛው አይፎን ሞባይል አምራች የሆነው አፕል በአለማችን ታሪክ ከ1 ትሪሊዮን ዶላር በላይ የገበያ ዋጋ ያስመዘገበ የመጀመሪያው ኩባንያ መሆኑን ያስታወሰው፣ ከ2 ትሪሊዮን በላይ ሃብት በማስመዝገብም ቀዳሚው እንደነበርና በሐምሌ ወር 2020 አንስቶ ደግሞ የአለማችን ቀዳሚው ባለከፍተኛ የገበያ ዋጋ ኩባንያ እንደነበር አክሎ ገልጧል፡፡
የገበያ ዋጋቸው ከ1 ትሪሊዮን ዶላር በላይ ከደረሰ ሌሎች ታላላቅ የአለማችን ኩባንያዎች መካከል፣ የጎግል ባለቤት አልፋቤት፣ አማዞን እና ታዋቂው የኤሌክትሪክ መኪኖች አምራች ኩባንያ ቴስላ እንደሚገኙበትም የፎርብስ ዘገባ አስታውቋል፡፡

 ኤልተን ጆን በኮሮና ዝግ የሰራው አልበም 1ኛ ደረጃን መያዙ ተነገረ

             “ባትል አት ሌክ ቻንጂን” የተሰኘው ቻይና ሰራሽ የጦርነት ፊልም በፈረንጆች አመት 2021 በአለማችን ለእይታ ከበቁ ፊልሞች መካከል ከፍተኛውን ገቢ በማግኘት በ1ኛ ደረጃ ላይ መቀመጡንና ፊልሙ፣ አንድ ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ 845 ሚሊዮን ዶላር ማስገባቱን ሉፐር ድረገጽ ዘግቧል፡፡
እ.ኤ.አ በ1950 የቻይና ጦር ሰራዊት ከአሜሪካ መራሹ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጦር ጋር በኮርያ ያደረገውን ጦርነት መነሻ አድርጎ የተሰራውና መስከረም 30 ቀን ለእይታ የበቃው ፊልሙ፣ በ29 ቀናት ውስጥ ብቻ ባገኘው 845 ሚሊዮን ዶላር በቦክስ ኦፊስ 1ኛ ደረጃን መያዙ ነው የተነገረው፡፡
ሶስት ዳይሬክተሮች በጥምረት የሰሩትና በቻይንኛ ቋንቋ የተዘጋጀው ፊልሙ፣ የአገር ፍቅርንና ጀግንነትን ያበረታታል በሚል በቻይና የመንግስት ሰራተኞች ሁሉ እንዲያዩት አስገዳጅ መመሪያ መውጣቱን የጠቆመው ዘገባው፣ ፊልሙ የ3 ሰዓት እርዝማኔ እንዳለውም አመልክቷል፡፡
በአንደኛ ደረጃ ላይ የነበረው ሌላኛው ቻይና ሰራሽ ኮሜዲ ፊልም #ሃይ ማም; በበኩሉ፤ በ3 ወራት ጊዜ 821 ሚሊዮን ዶላር ቢያስገባም ወደ ሁለተኛ ደረጃ ዝቅ ማለቱን ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡
በሌላ የመዝናኛው ዘርፍ ዜና ደግሞ፣ ታዋቂው የፖፕ ሙዚቃ አቀንቃኝ ሰር ኤልተን ጆን በዘመነ ኮሮና የእንቅስቃሴ ገደብ ወቅት አዘጋጅቶ ለአድማጭ ያቀረበው #ዘ ሎክዳውን ሴሽንስ; የተሰኘ የሙዚቃ አልበሙ በአገረ እንግሊዝ በሙዚቃ ሰንጠረዥ የ1ኛ ደረጃን መያዙን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
የ74 አመቱ እንግሊዛዊ አቀንቃኝ በአገሪቱ የሙዚቃ አልበም ሽያጭ ታሪክ 1ኛ ደረጃን ሲይዝ ይህ ስምንተኛ ጊዜው እንደሆነ ያስታወሰው ዘገባው፣ ድምጻዊው ከዚህ ቀደም የ1ኛ ደረጃን ከያዘባቸው ተወዳጅ የሙዚቃ አልበሞቹ መካከልም ጉድ ባይ የሎው ብሪክ ሮድ (1973)፣ ካሪቡ (1974)፣ ስሊፒንግ ዊዝ ስፓትስ (1989) እና ጉድ ሞርኒንግ ቱ ዘ ናይት (2012) ይገኙበታል፡፡
ሌላዋ እንግሊዛዊት የሙዚቃ ኮከብ አዴል በቅርቡ የለቀቀቺው ኢዚ ኦን ሚ የተሰኘ ነጠላ ዜማ በበኩሉ፣ ባለፈው ሳምንት በቢልቦርድ ምርጥ 100 ነጠላ ዜማዎች ዝርዝር ውስጥ በ1ኛ ደረጃ ላይ መቀመጡንና በሳምንቱ በአሜሪካ ብቻ ከ54 ሚሊዮን ጊዜያት በላይ በድረገጽ መደመጡን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
በሙዚቃ ስራዎቿ የበርካታ አለማቀፍ ሽልማቶች ባለቤት መሆን የቻለቺው ተወዳጇ ድምጻዊት አዴል፣ ከ6 አመታት በላይ በጉጉት ስትጠበቅ ቆይታ ከሰሞኑ የለቀቀቺው ይህ ዜማ፤ ከ74 ሺህ ጊዜ በላይ ዳውንሎድ የተደረገ ሲሆን፣ በሬዲዮም ከ19 ሺህ ጊዜያት በላይ መደመጡንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

              የቱርኩ ፕሬዚዳንት ራሲብ ጣይብ ኤርዶጋን "ክፉኛ ታመዋል ካልሆነም ሞተዋል" የሚል ያልተጨበጠ መረጃ በትዊተር ማህበራዊ ሚዲያ በማሰራጨት በታላቁ መሪ ላይ አሟርተዋል የተባሉ 30 ቱርካውያን ክስ ሊመሰረትባቸው መሆኑን አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱን የደህንነት ቢሮ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ ግለሰቦቹ ከዚህ በተጨማሪም የፕሬዚዳንት ኤርዶጋንን ክብር የሚነካና መልካም ሰብዕና የሚያጎድፉ መልዕክቶችን በማሰራጨት ምርመራ እየተደረገባቸው ሲሆን ክስ ለመመስረት አስፈላጊው ዝግጅት እየተደረገ ይገኛል፡፡
የ67 አመቱ ፕሬዚዳንት ኤርዶጋን ከቀናት በፊት በተለቀቀ ቪዲዮ በአግባቡ ለመራመድ ሲቸገሩ መታየታቸውን ተከትሎ፣ በተለይ በማህበራዊ ድረገጾች የጤንነታቸውን ጉዳይ በተመለከተ ብዙ አጠራጣሪ ነገሮች በስፋት በመሰራጨት ላይ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፤ የፕሬዚዳንቱ ደጋፊዎች ግን ከንቱ አሉባልታ ነው መሪያችን ደህና ናቸው በማለት ሊያስተባብሉ መሞከራቸውንና "ከደህንነት ጋር በተያያዘ ነው" በሚል ኤርዶጋን በግላስኮው የአየር ንብረት ጉባኤ ላይ ሳይገኙ መቅረታቸው አሉባልታውን እንዳስፋፋውም አመልክቷል፡፡

ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 ብቻ በመላው አለም 62 ጋዜጠኞች በሙያቸው ስላገለገሉ ብቻ መገደላቸውን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ተቋም ዩኔስኮ ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
እ.ኤ.አ ከ2006 እስከ 2020 በነበሩት አመታት በመላው አለም ከ1 ሺህ 200 በላይ ጋዜጠኞች መገደላቸውን ያስታወሰው ተቋሙ፣ ግድያዎቹን ከፈጸሙት መካከል 90 በመቶ ያህሉ ለህግ እንዳልቀረቡና እንዳልተቀጡም አክሎ ገልጧል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሃፊ አንቶኒዮ ጉቴሬስ በበኩላቸው፤ በጋዜጠኞች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶችንና ወንጀሎችን ለማስቀረት በየአመቱ የሚከበረውን አለማቀፍ የንቅናቄ ቀን በማስመልከት ባለፈው ማክሰኞ ባስተላለፉት መልዕክት፣ ግጭቶችን በሚዘግቡበት ወቅት ህይወታቸውን የሚያጡ ጋዜጠኞች ቁጥር ከፍተኛ ቢሆንም ከግጭት ውጭ የሚገደሉ ጋዜጠኞች ቁጥር ግን በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩ አሳሳቢ ነው ብለዋል፡፡
ሴት ጋዜጠኞች በተለየ ሁኔታ ለአደጋ ተጋላጭ መሆናቸውን የጠቆሙት ዋና ጸሃፊው፤ በበርካታ አገራት ሙያዊ ስነምግባርን ባከበረ መልኩ በሙስና፣ ህገወጥ የሰዎች ዝውውር፣ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶችና በመሳሰሉ ጉዳዮች ዙሪያ የምርመራ ዘገባዎችን መስራት የጋዜጠኞችን ህይወት የከፋ አደጋ ላይ የሚጥል አሳሳቢ ጉዳይ መሆኑንም ገልጠዋል፡፡

 የምግብ ዋጋ በአለማቀፍ ደረጃ ባለፉት ሶስት ተከታታይ ወራት በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩንና በጥቅምት ወር ላይም ባለፉት አስር አመታት ታይቶ የማይታወቅ ከፍተኛ ደረጃ ላይ መድረሱን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
የተመድ የምግብና የእርሻ ድርጅት ባለፈው ሐሙስ ባወጣው መግለጫ እንዳለው፣ የጥቅምት ወር አለማቀፍ የምግብ ዋጋ እ.ኤ.አ ከ2011 ሃምሌ ወር ወዲህ ከፍተኛው ሲሆን፣ በከፍተኛ ሁኔታ ዋጋቸው ከጨመረ የምግብ እህሎች መካከል ጥራጥሬዎችና የአትክልት ዘይቶች ይገኙበታል፡፡
የአየር ንብረት ለውጥና ድርቅ በአመቱ በአለም ዙሪያ የምግብ ሰብል ምርት እንዲቀንስ ምክንያት መሆናቸውን የጠቆመው ድርጅቱ፣ የምግብ ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ መጨመር፣ አምራቾች ወደ ሌሎች አገራት የሚልኩትን ምርት መቀነሳቸው፣ የጭነት ትራንስፖርት ዋጋ መናርና የሰው ሃይል እጥረትም የምግብ ሰንሰለቱን ክፉኛ እንደጎዳውም አመልክቷል።
ተቀማጭነቱ በሮም የሆነው የአለም የምግብና የእርሻ ድርጅት የ2021 የፈረንጆች አመት የአለማችን የጥራጥሬ እህሎች አጠቃላይ ምርት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ ጨምሮ 2.8 ቢሊዮን ቶን ያህል ይደርሳል ተብሎ ቢጠበቅም፣ ምርቱ ግን ከፍላጎቱ ጋር የማይመጣጠን ነው ብሏል፡፡