Administrator

Administrator

  ሰሚ ያለው ጆሮ ይስማ!!
ሩዝቬልት፣ የኒኳራጋው አምባገነን መሪ ሳሞዛ ዜጎቻቸው ላይ የሚፈጽሙትን ግፍ አስመልክቶ ሃገራቸው እንደዚህ አይነቱን አምባገንን ለምን እንደምትታገስ ሲጠየቁ፤ የሳሞዛ ውለታን ቆጥረው “May be Somoza is son of a bitch, but he is our son of a bitch” (በጨዋ አማርኛ “ሳሞዛ ግፈኛ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን እኛ የፈቀድንለት ግፈኛ ስለሆነ ግፉን አንቆጥርበትም፡፡”) እንዳሉ ይወሳል፡፡
ዛሬም ጭፍን ብሔረተኞችና የስልጣን ጥመኞች በተቋማትና በመንግስት መዋቅር ውስጥ ተሰግስገው ስማቸውን በመቀየር፣ በሕገ ወጥ መንገድ ሃብት ከማካበት፣ ሰልጣን ከመቀራመትና ግጭት ከመቀስቀስ ውጭ ሕዝባዊ ግብ እንደሌላቸው በድጋሚ እያየን ነው፡፡ እነዚህ ሃይሎች “ነገ” እንዳይኖር ተግተው የሚሰሩና ስለ ነገ የማይጨነቁ፣ የቀን ተቀን ሕልማቸውም፣ በጭቁን ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ስም እየማሉና እየተገዘቱ፣ በሙስናና በዘረፋ ለመክብር የሚጋጋጡ መሆናቸው እየተገለጠ ነው፡፡ ባገኙት አጋጣሚ ሁሉንም እየጨፈላለቁ ወደሚቀጥለው የስልጣን እርከን መገስገሳቸው ፤ ለነሱ “የማንነታቸው መገለጫ መብት”፤ ለሌላው ዜጋ ደግሞ “የማንነቱ መገለጫ ግዴታ” አድርገው የደመደሙ ናቸው፡፡ ለራሳቸው እስከተመቻቸው ድረስ ቀጣይ ተረኛና ጉልበተኛ እስኪመጣ የወቅቱን ጉልበተኛ እያገነኑና እያነገሱ በስልጣን ላይ ስልጣን፣ በሃብት ላይ ሃብት ማካበትን ያቀዱ፤ የማንም ውክልና የሌላቸው ሃይሎች  ናቸው፡፡
ይህ ዓይነት መንገድ እንደ “ሳሞዛ” ቸል በመባሉ፣ አሸናፊና ተሸናፊ ወደ ማይኖርበትና የስርዓት አልበኞች ሀገርነት እየገፋን ነው፤ ከሰሜን እስከ ደቡብ ከምዕራብ እስከ ምስራቅ በየክልሉ በጠራራ ጸሃይ የሚገደለው፣ ንብረቱ የሚቃጠለው፣ የሚታጠረው፣ የሚሸጠው፣ የሚዘረፈው የሕዝብ መሬትና ሃብት ውድቀት እየደቀነ ነው፡፡ ለዘረፋና ለሹመት ተራውን እየጠበቀ ያለው ሃይል የመግነኑን ያክል፤ ከዛሬ ነገ እጣ ፈንታዬ ምን ይሆን በሚል ስጋት የሚሳቀቀው ዜጋ ቁጥር የትየለሌ እየሆነ ነው፡፡ አሳዛኙ ነገር ቀውሱን የሚያቀነባብሩት፣ የሚያስተባብሩትና ክስተቱን በፌስ ቡክና መገናኛ ብዙሃን እየተቀባበሉ የሚያሰራጩት ሃይሎች፣ በሰላማዊ ዜጎችና በመንግስት እምብርት ውስጥ ሆነው “ለራሳቸው የሰላም ደሴት” ፈጥረው ሌላውን ማተራመስ መቻላቸው ነው፡፡
ስርዓት የነገሰበትና የህግ የበላይነት የሰፈነበት ሀገር ላይ ስልጣን መቀዳጃና ሀብት ማፍሪያ መንገድ አንድ ብቻ ነው፡፡ ስልጣንን በምርጫ፤ ሃብትን በጉልበትህ በእውቀትህና በላብህ፡፡ ሌላ አማራጭ ፈጽሞ ሊፈቀድ አይገባም፡፡ የሕገ ወጥነት በር ለአንዱ ከተከፈተ፣ ሌላው በተከፈተው በር ዘው ማለቱ አይቀሬ ነው፡፡ እንደ ሀገርና ሕዝብ፣ ትናንት ላንመለስበት በጋራ የተሻገርነውን ድልድይ ዳግም እንድንሻገረው ቸል መባሉ ከማንወጣበት ማጥ ይከተናል። ሰሚ ያለው ጆሮ ይስማ!!!
(ከሙሼ ሰሙ ፌስቡክ)

እኛ እና ፖለቲካ
የሰው ህይወት በክብ ቅርጽ በተሰራ የድግግሞሽ ኡደት ይመሰላል። የድግግሞሽ ኡደቱ ግን የሰው ልጅ በተፈጥሮ ህጎች ውስጥ ሆኖ እንደሚያዘጋጀው ስርዓት የሚወሰን። የነገሮች ድግግሞሽ እንደ አዘጋጁ ስርዓት የሚለያይ። እራሳችንን ከነበርንበት በተደጋጋሚ የምናገኘው በአዘጋጀነው ስርዓት ምክንያት ነው። እዚህም ላይ ነው አሳቢያን ከማህበረሰብ ጋር የሚጋጩት፣ ኡደትን የሚወስነው ስርአት ይቀየር ወይስ ባለንበት እንቀጥል ሙግት። በነገራችን ላይ ማህበረሰብ ለውጥን ለመቃወም ፈጣን፣ ለመቀበል ዳተኛም ነው።
ይህች አለም የውድድር ናት። የወቅቱን የአለም ሁኔታ የተረዳ ቡድን በተሻለ የሚኖርባት። ሌላው ግን የሚጠፋባት፣ ካልጠፋም የበታች አገልጋይ የሚሆንባት። እናም ደካማ ከሆንን ለአለም ችግር ሁሉ የመጀመሪያ ተቋዳሽ እንሆናለን። የመብት እኩልነት ጥያቄ መልስ የለውም። እናም የበታች ሆነን ሳንፈጠር፣ በአለም ስርዓቱ ምክንያት የበታች እንሆናለን። ለዚህ መፍትሄው ትግልን በእውቀት መምራት፣ ለአገር ጠንክረን ሰርተን ጠንካራ አገር መገንባት መቻል ነው። አንድነት የሌለው አገር ይዘን፣ ተከፋፍለን ግን በተናጠል የጠነከርን ቢመስለንም፣ ደካማነታችንን ሌላው አገር ያሳየናል። የእኛም ነገር ይኸው ነው። ለዘላቂ መፍትሄ አለመስራት።
ሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ለኢትዮጵያችን ጥሩ ነገር ይዞ መጥቷል። ወቅታዊው ትርምስም የሚያመለክተን በዚህ ሽግግር ውስጥ መሆናችንን ነው። ይህ ሽግግር እንዳይኖር የሚተጉ ደካሞች እያየን ቢሆንም። ይህንንም በሚጻፈው ሃሳብ ብዛት ማረጋገጥ ይቻላል። ማንኛውም የአገር ጉዳይ በትኩረትና በጥልቀት ሲተነተን እያየን ነው። ሃሳቦች የመንግስትን አቋም ሲያስቀይሩ አይተናል። ሁሉም ዜጋ የአገሩ ጉዳይ እንደሚያገባው አምኖ ተሳታፊ መሆን ጀምሯል። አሁን የሚጎድለው የተቋማት ግንባታ አለመቀላጠፍና ፖሊሲዎችን ማውጣቱና መተግበሩ መጓተቱ ነው። ለዚህም መንግስት የሚጠበቅበትን እንዲያደርግ፣ ሕዝቡ ግፊት ማድረግ አለበት። በዚሁ አጋጣሚ የሌብነት ጥቅማቸው በተነካባቸው ደካሞች የአገር ሰላም እንዳይናጋ፣ ወደ አልታሰበ የእርስ በርስ ጦርነት እንዳንገባ፣ የውጭ ጣልቃ ገቦች መጠቀሚያ እንዳንሆን ጥንቃቄ መደረግ ይኖርበታል።
እንደ አገር ደሃ፣ ማይምነትና ድንቁርና የሰፈነብን የሆንንበት አንዱ ምክንያት የፖለቲካ ተቋማት የሆኑት ዘመናዊና በጥሩ ቢሮክራሲ የተዋቀረ አገረ መንግስት፣ የሕግ የበላይነት የሚከበርበት ሁኔታና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ባለመገንባታችን ምክንያት ነው። የአገራችን የፖለቲካ ችግር ትልቁ ምክንያት፣ የግለሰብ ጥቅም ከአገርና ሕዝብ ጥቅም መቅደሙም ነው። ይህም እነዚህ ሆዳም ፖለቲከኞች፣ በተሳሳተ መረጃ ሕዝብ የእራሱን ጥቅም ለሌቦች አሳልፎ እንዲሰጥና የመደበቂያ ዋሻቸው እንዲሆን ያደርጉታል። ካልሆነም፣ በባንዳነታቸው የደህንነት ስጋት ይሆናሉ። ይህም ችግር የአገር ሰላም መጥፋት መንስኤዎች የሆኑትን ሥራ አጥ ወጣቶች፣ ሌባ ፖለቲከኞች፣ የማይጠግቡ ባለሃብቶች፣ ብልሹ የፍትህና የደህንነት አካላት፣ ደካማ የትምህርት ሥርዓት፣ እውቀቱና ተጠያቂነቱ የሌለው ሚዲያ፣ የሥነ-ምግባርና የሞራል እሴት መጥፋት፣ የውጭ መንግስታትና ባለሃብቶች ጣልቃገብነት፣ የውሸት ሃሳብ አቅራቢ ልሂቃን ይፈጥራል።
በሚገርም ሁኔታ ለአለፉት 50 አመታት እያስተዋልን ያለው ነገር፣ የዘውግ ፖለቲከኞች አገርን የማፍረስ ወይም አፍርሰው የመስራት ፍላጎት ነው። ችግሩ ማፍረስ እንጂ መስራት ምን እንደሆነ አለመረዳታቸው ነው። ለምን ለማፍረስና እንደ አዲስ መስራት አሰባችሁ ስትላቸው፣ የተወሰነ ቡድን የባህል የበላይነት ስላለው ይሉሃል። እንዴት ነው ይህ የሚስተካከለው ስትላቸው መልስ የላቸውም። ያላቸው ጥላቻ ብቻ ነው። የአለምም ታሪክ ይህ መሆኑን አይቀበሉም። የነበረውን ሁሉ ሲያፈርሱ ሌላው ዝም ብሎ የሚያያቸው ይመስላቸዋል። እንዲያውም፣ ሁሌም የሚደጋገምና የሚገርም ጉዳይ አለ። ህዝብ ሊወያይበትና ድምጽ ሊሰጥበት ይገባል የምትለዋ የልሂቃንና ፖለቲከኞች አባባል። ግን ከመቼ ጀምሮ ነው፣ ሕዝብ ወሳኝ ሆኖ የሚያውቀው? ለመሆኑ ከልሂቃንና ፖለቲከኞች ውጭ ሕዝብ ወሳኝ የሆነበት ሀገር በአለማችን ውስጥ አለ? የሕዝብ አመለካከትስ የሚቀረፀው በነዚሁ አካላት አይደለም ወይ? ስለዚህም ለሚታየው አዎንታዊም፣ አሉታዊም ውጤት ተጠያቂዎቹ እነዚሁ አካላት ናቸውና በሕዝብ ውስጥ መመሸጋቸውን ሊያቆሙ ይገባል። እናም የተሻለው መፍትሔ አቃፊ ስርዓት መመስረት፣ ችግሮችንም በፖሊሲ ቀስ በቀስ መፍታት እንጂ አገርንና የቆመበትን ባህል በአንዴ ማፍረስ አይደለም እላለሁ።
የፖለቲከኛ ስራ የአሳቢዎችን ሃሳብ ከቻለ በራሱ፣ ከአልቻለ በአማካሪ ታግዞ ወደ ተግባር መቀየር፣ አብዛኛው ሕዝብ ሃብትን እንዲያፈራ፣ ፖሊሲና ስትራቴጂ ማውጣት ነው። መሪዎች መስራት ያለባቸው ሕዝብ በኢኮኖሚው፣ በፖለቲካውና በማህበራዊ ኑሮው ደስተኛ እንዲሆን ነው። የአንድ አገር መንግስት ትልቁ ሃላፊነት፣ የሰውን ሕይወትና ሃብቱን፣ የሰዎችን የስነ ምግባርና ግብረ ገብነት በሕግጋት እና የአገርን ደህንነት መጠበቅ ነው። ነገር ግን፣ ሁላችንም እያስተዋልነው ያለው የፖለቲከኞቻችን ትልቁ ስህተት፣ ዘላቂነት ያላቸውንና መሰረታዊ ችግሮቻችንን መፍታት ሳይሆን በተራና የአጭር ጊዜ የፖለቲካ ጥቅም በሚያስገኝ ጉዳይ ላይ ማተኮራቸውን ነው። በፖለቲከኝነት፣ በሃይማኖት መሪነት ተሸሽገው የሕዝብን ደህንነት የሚጎዱ፣ የባህል እሴቱን የሚንዱ በዝተዋል። የእኛ መሪዎች ከትናንት እስከ ዛሬ እየሰሩ ያሉት እራሳቸውንና ጭፍሮቻቸውን የማስደሰት ስራ ነው። ይህም የመንግስት አስተዳደሩ የሌቦች መናኸሪያ እንዲሆንና የሕዝብን የሞራል እሴት እንዲሸረሸር በማድረግ ሁሉን ሌባ አድርገውታል። ሕዝቡ ከእነሱ የተማረው ሌብነትን ነውና። እጅግ የሚገርም ሁኔታ፣ በእውቀት ሳንበስል መምህርና ተመራማሪ፣ ፖለቲካና አገር አስተዳደር ሳይገባን የፖለቲካ መሪ፣ የአገርን እድገት እየሰበክን እውቀቱም ሞራሉም ግን በተግባር የአለመኖር፣ የዛሬንና የቅርቡን እንጂ የሩቁን ነገ ያለማየት ችግር ተጠናውቶናል። እናም እላለሁ፤ እውቀትን መሠረት አድርገን፣ ለነገ ዛሬ ካልሰራን በአለንበት የምንዳክር ድሆች፣ የሆዳሞች ስብስብ መሆናችን ይቀጥላል። የችግር መፍትሄው እውቀትን ማካበትና መተግበር መቻል ነው። ለዚህ ደግሞ በጥሩ የትምህርት ስርዓት እየተመሩ ማስተማርን፣ የንባብ ባህልን ማዳበርን ይጠይቃል። የሚያስፈልገን ጥሩ ትምህርት፣ ብሎም ጥሩ አሳቢያንና የተግባር ሰዎች ነው። ምንም ኢንቨስት ያልተደረገበትን ሕዝብ ለችግራችን ተጠያቂ ማድረግ አይቻልምና።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሃመድ ኦሮሞ ነው፣ አይደለም? የሚል ክርክር አሳፋሪ ነው። በመጀመሪያ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ኢትዮጵያዊ፣ የሚመራው ፓርቲ ብሔራዊ ነው። እናም ጥያቄው መሆን ያለበት በትክክል እየመራ ነው ወይስ አይደለም የሚለው ነው። በተጨማሪም፣ በእኛ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች የሚታየው ትልቁ ስህተት፤ አንዱ ብሔር ከሌላው የበለጠ ጀግናና አገር ወዳድ ለማድረግ የሚሄዱበት መንገድ ነው። እውነቱ፣ ሁሉም የእራሱ ጥንካሬም ድክመትም አለው። ማንም ብቻውን የመቆም አቅሙ የለውም። እናም የሕዝብን ትብብር ትልቅነት፣ ለሌብነት ለማዋል መጣሩ መቆምም አለበት። ሌላም ጉዳይ እዚሁ ላይ ላንሳ፣ ከሕወሓት የተነካካ ሁሉ አንገቱን ይድፋ አይነት አካሄድ ሊታረም ይገባል። ለምንመኛት ኢትዮጵያ ግንባታ እንቅፋት የሚሆን፣ የአገርን ጥቅምና አንድነት የሚጎዳ፣ ለሕወሓት ቅርብ የሆኑ የዜጎችን መብት የሚጋፋ፣ አጠፉ ከሚሏቸው ያለመሻልን የሚያመለክትም ነው። እብድ ፖለቲከኞችና ሌቦች እንጂ ሕዝብ በጀምላ የሚጠየቅበት አግባብ የለም። ምክንያቱም ሕዝብ እንደ ሕዝብ ሁሌም መልካም ነውና።
ምርጫው መራዘሙ ተገቢና ለአገር ደህንነት የተደረገ ጥሩ እርምጃ ነው። የሕወሓት ምርጫ አካሂዳለሁም አቋም፤ የአገርን ሰላም ከማወክ የዘለለ አላማ የለውም። እናም የፌዴራል መንግስቱ ማድረግ ያለበት፣ በመጀመሪያ በተቻለ መጠን ዴሞክራሲያዊ የሆነ የተቋማት አደረጃጀትን መከተልና እራሱ መንግስትም ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴን ማድረግ፣ ሁሉንም ዜጋ ያለ ብሔር ልዩነት በእኩል ሊያስተዳድሩ የሚችሉ የፖለቲካ መሪዎችን ማስመረጥና መሾም፣ ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴ የማያደርጉ ፓርቲዎች በህጉ መሠረት ተጠያቂ ማድረግ፣ ያልታሰበ ግጭት ተከስቶ ወደ እርስ በእርስ ጦርነት እንዳንገባ ጥንቃቄ ማድረግ፣ የጦር ሃይል እርምጃን የመጨረሻ አማራጭ ማድረግ ነው። የምንፈልገው፣ የአማራ፣ የኦሮሞ ወይም የትግሬ መንግስት አይደለም። የምንፈልገው የኢትዮጵያ መንግስት ነው። የአማራ፣ ኦሮሞና ትግሬ የዘውግ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች ግን አላማቸው ከዚህ በተቃራኒ ነው። ስልጣንን ለራስ ቡድን ማድረግና የአገር ሃብትን መቦጥቦጥ መቻል። ግን ደግሞ እነዚሁ ቡድኖች ስለ አገር እድገት፣ ስለ ሕዝብ ሰላምና ደህንነት ሲያወሩ ይሰማል። እንዳይመጡ መንገድ ዘግተው፣ እንዴት ነው ስለዚህ የሚያወሩት?
የዲሞክራሲና የእኩል ተጠቃሚነቱን ጥያቄ መመለስ እንዳለ ሆኖ፣ የጠሚ ዶ/ር ዐብይ መንግስት፣ ገበሬውንና ከኦሮሞ፣ አማራና ትግሬ ውጭ የሆነውንም በገጠርና በዳር የሚኖረውን ትኩረቱ ውስጥ አስገብቶ መስራት አለበት። 80% የሀገሪቱ ሕዝብ መተዳደሪያ፣ ዋናው የውጭ ምንዛሬ ምንጭ ግብርና ወደ ጎን የተገፋ ይመስላልና። የዘውግ ፖለቲካው ከሕገ-መንግስቱና ከፌደሬሽኑ አወቃቀር ጋር ተዳምሮ ዋናው የችግራችን ምንጭ ሆኗል። እናም ምን ምን ተቋማት ያስፈልጉናል፣ ችግሮቻችን ምንድን ናቸው፣ የሕዝብ መንግስት እንዴት ይመስረት፣ ሕገ-መንግስቱ እንዴት ይሻሻል፣ ፌዴሬሽኑ እንዴት ይስተካከል፣ በአጠቃላይ ምን አይነት የሕግ ማዕቀፍ ያስፈልገናል በሚለውም ላይ መስማማት ይጠይቃል። ለጥቃቅን ምሁራን የአገርን ሃብት በመርጨት ስልጣን ላይ ለመቆየት መሞከርም አገርንና እራስንም ይዞ እንደሚወድቅ ሊታወቅ ይገባል። የጋራ ርእዮት እንዲኖር መስራትም ያስፈልገናል። ለአገራችን የጋራ ራዕይና ርዕዮት ሆነው ሊያገለግሉ የሚችሉት፣ ድህነትንና ማይምነትን የጋራ ጠላቶች፣ ዜግነትን የጋራ ማንነት ማድረግ ወይስ ሌሎች እንደ ግብጽ ጠላትነት አይነት አማራጮች አሉ?
ወንጀል የሠራ አካልን፣ በስርዓቱ በፍትህ አካል መጠየቅ እንጂ በሕዝብ ሃብት የተቀጠረን የፀጥታ አካል ህግ አድርጎ መጠቀም ተገቢ አለመሆኑ ሊታወቅ፣ በስልጣን ያለ የፓርቲ አባልም ከሌላው የተለየ መብት የሌለው መሆኑን ሊያውቅ ይገባል። መንግስት ባንዳነቱ ለተረጋገጠ ማንም ግለሰብ ወይም ቡድን ትግስት ሊኖረው አይገባም። ሚዲያዎችም ጊዜያዊ ድርጊትን መዘገብ ብቻ ሳይሆን መንስኤና ውጤትን፣ ብሎም መፍትሔን መሰረት ያደረጉ ዝግጅቶችን፣ አዋቂዎችን በሚዲያዎች በማቅረብ ሕዝብን ሊያስተምሩ ይገባል። የተሻለ ስርዓት በማዘጋጀት፣ የድርጊትን ድግግሞሽ ባናቆመውም፣ የመጥፎ ድርጊት ድግግሞሽን ማቆም እንችላለን። እናም ለዘላቂ እድገት፣ ለጥሩ ስርዓት ግንባታ መጣር ይኖርብናል።
(ከመልካሙ አዳል ፌስቡክ)

ዲሞክራሲ ብሎ ነገር ምን ይሰራልናል?
ዲሞክራሲን እንፈልጋለን። ዳቦ ነው የሚያስፈልጋችሁ አትበሉን። እያንዳንዳችን የምንፈልገውን በራሳችን እንወቀው። የራሳችንን እድል በራሳችን እንወስን።
ዲሞክራሲ የሚያስፈልገን፤ እያንዳንዳችን በተናጥል የምንፈልገውን ነገር እንድናውቀው ነው። የምፈልገውን ነገር እንዳውቀው ነው። ፍላጎቶቼ የራሴው የግሌ መሆናቸውን ለማረጋገጥ ነው። ግን እኮ ዲሞክራሲ የፖለቲካ ስርአት ነው። በፖለቲካ ስርአት ደሞ የሚወሰነው የግለሰብ ጥቅም ወይም ፍላጎት ሳይሆን የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት ነው። እንዴት ነው ታዲያ ዲሞክራሲ የሚጠቅመው እያንዳንዱ ሰው የሚፈልገውን እንዲያውቀው ነው የምትለው? የሚል ጥያቄ ይሰማኛል ወይም እጠብቃለሁ። ይኸውልህ ወዳጄ፤ የተለመደውን የዲሞክራሲ ትርክት እንመልከተው። በተለመደው የዲሞክራሲ ትርክት መሰረት፤ ዲሞክራሲ የሚወልደው ሁለት ነገር ነው። የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት የሚባለውን ነገር ይወልዳል። በሁለተኛ ደረጃ ደሞ ይህን የሃገር ጥቅም ወይም ፍላጎት የሚያገለግል መንግስት ይወለዳል። የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት ማለት የዜጎች ጥቅም ወይም ፍላጎት ማለት ነው። እያንዳንዱ መራጭ ዜጋ የሚፈልገውን ነገር በምርጫና በተሳትፎው ይገልጣል። በዚህ ሂደት አብዛኛው ሰው በምርጫውና በተሳትፎው የገለጠው ፍላጎት፣ የሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም ተደርጎ ይወሰዳል። እኔ የምፈልገው ይሄን ነው እላለሁ። አንተም እንደዚሁ። እንዲህ እያለ ሃምሳ ሚሊዮን ወይም 200 ሺ ወይም 20 ሚሊዮን ሰው ፍላጎቱን ያሳውቃል። በብዙ ሰው የተገለጠው ፍላጎት የሀገር ወይም የህዝብ ፍላጎት እንደሆነ ይገመታል። በጥቂት ሰዎች የተንፀባረቀ ፍላጎት ሰሚ ያጣል። በእርግጥ እንዲህ አይነት ሰሚ ያጡ ሰዎችን ቁጥር ለመቀነስ ያልተማከለ አስተዳደር፥ ገበያና መሰረታዊ የመብቶች ጥበቃ አስተዋጽኦ ያደርጋል።
ልብ በል፤ የሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም መሰረቱ የዜጎች ፍላጎትና ጥቅም ነው። ሀገር ማለት የዜጎች ድምር እንደ ማለት ነው። እያንዳንዱ ሰው ፍላጎቱን ያውቃል፥ የሚበጀውን ያውቃል፥ ለጊዜያዊ እርካታ ሲል ቋሚ ጥቅሙን አሳልፎ አይሰጥም ተብሎ በመታሰቡ ነው። እውነት ግን እንደዚያ ነው? እውነት ፍላጎትህን ታውቀዋለህ? እውነት ግን የሚበጅህን ታውቀዋለህ?
እውነት ግን ራስህን መቆጣጠር ትችላለህ? በእነዚህ ጉዳዮች ላይ አያሌ ፅሁፎች ተፅፈዋልና ለማብራራት አልሞክርም። በእርግጥ እኔም በተለያዩ ጊዜያት በፉዣዥ የፃፍኩባቸው ናቸው። ላሁኑ ግን የሚከተለውን ልበል።
ፍላጎቶች የልምምድ ውጤቶች ናቸው። ከህፃንነት ጀምሮ በድግግሞሽና በሌሎች መንገዶች የተሞላሃቸው ናቸው። አብዛኛዎቹ የኔ የምትላቸው ፍላጎቶች ያንተ እንኳን አይደሉም። ሁሉም የወላጆችህ፥ የአስተማሪዎችህ፥ የአብሮ አዳጊዎችህ ናቸው ሊባሉም እንኳን አይችሉም። ምንጫቸው ሰባት ትውልድ ወደ ኋላ የሆነ ብዙ ፍላጎቶችን ነው የኔ ብለህ የምታስባቸው።
ካንተ የተለየ ሰባት ትውልድ የሚመዘዙና በተለያዩ ጊዜያት የተወለዱና ያደጉ ሰዎች ደሞ የተለያዩ ፍላጎቶቹን እንደ ራሳቸው ፍላጎቶች ይዘዋል። የኔ የምትለውን ፍላጎት የሆነ ኮሮጆ ውስጥ ከተህ በመመለስ ምን ያህል ሰዎች ተመሳሳይ ፍላጎት እንዳላቸውና ያንተ ፍላጎት በሀገር ፖሊሲ ውስጥ ምን ያህል እንደተንፀባረቀልህ ለማየት ውጤቱን መጠባበቅ አይደለም የዲሞክራሲ ዋናው ጥቅም። ቀዳሚው ጥቅምም ይህ አይደለም።
ፍላጎቶቻቸው፥ ጥቅሞቻቸው በሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም ያልተካተተላቸው ሰዎች ምን ይሆናሉ? ለነገሩ የተካተተላቸውም ቢሆን ሁሉም ፍላጎታቸው አይካተትላቸውም። እጅግ ጥቂት ፍላጎቶቻቸው እንጂ። ለምን? ምክንያቱም በሀገር ጥቅም ውስጥ የሚካተቱ ጥቅሞች በመንግስት የሚከወኑ ስራዎች ነው። በመንግስት የሚከወኑ ስራዎች የአብዛኛውን ጥቅም ማስጠበቃቸውን ለማረጋገጥ ነው የሀገር ጥቅም መነሻ የሚሆነው። ነገር ግን የዜጎች ጥቅም የሚከበረው ወይም የሚሰፋውና የሚበዛው በመንግስት ስራዎች ብቻ አይደለም። በዋናነት በዜጎች ስራና  ትብብር ነው። በመሆኑም አብዛኛው የዜጎች ጥቅም በሀገር ጥቅም ባይካተትም፣ በግለሰቦች ጥረትና ትብብር የሚስተናገድ ይሆናል።
ከዚህ አኳያ ስናየው የዲሞክራሲ ዋናውና ቀዳሚው ጥቅም፣ የሀገር ጥቅምንና ህዝባዊ መንግስት መውለድ አይደለም። ይልቅስ እያንዳንዱ ሰው የኔ ከሚለው ፍላጎት የተለዩ፥ አንዳንዴም የተቃረኑ ፍላጎቶች፣ ሌሎች ሰዎችም እንዳላቸው እንዲያውቅ ይረዳዋል። ማወቅ ብቻውን ግን ፋይዳ አልባ ነው። የሚልቀው ለምን እነዚህ ሰዎች ከኔ ተለዩ ብሎ እንዲጠይቅ ይረዳዋል። ለምን ተለየሁ ብሎ ራሱን እንዲጠይቅ ያደርገዋል። በመንግስት ስራዎች ከሚከወኑት ባሻገር ያሉ ፍላጎቶቹን ጥቅሞቹንም መልሶ እንዲፈትሻቸው እድል ይሰጠዋል።
ከዚህ በላይ እንደጠቀስኩት ፍላጎቶቻችን የኔ ወይም የእኛ ብንላቸውም በእርግጥም የኔ ወይም የእኛ አይደሉም። ከዚህ በፊት “የእንቁራሪት ጥብስ” በሚል ፅሁፍ ይህን ጉዳይ በፉዣዥ ለመመርመር ሞክሬ ነበር። ዲሞክራሲ ይህን እንድታውቅ እድል ይሰጥሃል። የሌሎች ሰዎችና ያንተ ጥቅሞችና ፍላጎቶች፥ ስጋቶችና፥ ፍርሃቶች ምንጫቸው ምን እንደሆነ እንድታውቅ ዲሞክራሲ እድል ይሰጥሃል። ይህን በሚገባ በመመርመር ከስዎች ጋር ያለህን ትብብር ማላቅ ትችላለህ። እድሜህን በሙሉ የኔ ያልከውን ነገር ግን ያልሆነውን ፍላጎት በማገልገል ከመባከን ትድናለህ።
ይህ ነው የዲሞክራሲ ተስፋ። ይህ ነው የዲሞክራሲ እድል። ይህን ተስፋና እድል የምትለማመደው ደሞ በምርጫ ወቅትና በፓርቲዎች የምርጫ ክርክርና የምረጡኝ ዘመቻ ወቅት ብቻ አይደለም። ከቤትህ ይጀምራል። ከትዳርህ ይጀምራል። ከልጆችህ ይጀምራል። የኔ የምትላቸውን ያልተሟሉ ፍላጎቶችና ምኞቶች እንዲሟሉልህና በውክልና ለመርካት በሚል ተስፋ ከሆነ ልጆችህን የምታሳድገው፤ ምርጫና የፓርቲዎች ክርክር ምን ሊጠቅምህ እንደሚችልም ግልፅ አይደለም ለኔ። እና የመሳሰሉት። የራሱን እድል በራሱ መወሰን ያልቻለ ዜጋ፤ በቡድን ሆኖ የቡድኑን የራስ እድል በራስ መወሰን ይችላል የሚለውን መቀበል ከባድ ይመስለኛል።
(ከሙሉጌታ መንግስት አያሌው ፌስቡክ)
ኤልያስና ኢዮብ አንድም ሁለትም.!
“እንደ ቃል” ፣ ሽሽት ነው፡፡ ከሥጋ ወደ መንፈስ የመመለስ ሩጫ፡፡ ከጨለማ ወጥቶ ወደ ብርሃን የመግባት ጥድፊያ፡፡ ገና ሲጀምር መንቃቱን ያውጃል፡፡ ተርፌአለሁ ብሎ ይለፍፋል ፡፡ ቃላቱ ተቃርኗዊ ውህድትን ያዘሉ ናቸው፡፡ መንቃት ከማንቀላፋት በኋላ የሚመጣ ነው፡፡ መትረፍም የአደጋ ተከታይ::
የአብዮቱ መባቻ ስንኞች ተቀበዝባዦች አይደሉም፡፡ ይሁነኝ ተብለው አሁንም አሁንም እየመጡ የሰርክ ህይወትን የሚፈትኑ እንጂ፡፡ “ነገን ላየው” የሚልን ሙዚቃ የሚሰማ ሰው፤ ግሩም የሬጌ ሐሳብን አገኘሁ ብሎ ሥጋውን ያስደስት ይሆናል፡፡ ግን አይደለም፡፡ ትርጉሙ ከመጀመሪያው ዜማ የቀጠለ ነው፡፡ መንቃት በትናንትና በዛሬ መካከል መቆም ብቻም ሳይሆን ወደ ነገም ለመሻገር ያንደረድራል፡፡ በዘፈን የማዘመር አብዮትንም ያስጀምራል፡፡
በከንቱ እየደከምኩ አይመስለኝም፡፡ “ነቅቻለሁ” ውስጥ ያሉት ተከታይ ስንኞች የፍርሃት ክንብንብን ወዲያ ጥለው ኢዮብ እየዘመረ መሆኑን ያረጋግጣሉ፡፡
“የተራበ ልብ ፍቅርን የጓጓ
ከእውነት ቤት ሄዶ የእውነት ያንኳኳ
ደጁን ለጠና እዛው ቆይቶ
የራሱን ያቅፋል በሩ ተከፍቶ”
ለአማኙ ኤልያስ መልካ፤ የእውነት ቤት ማለት የእግዚአብሔር ቃል መሆኑ የሚያከራክር አይደለም፡፡ መጽሐፉም እንዲህ ይላል፡- “ቃልህም እውነት ነው” (መዝሙረ ዳዊት 118 /119፡142 )
አላበቃንም፡፡ ተከታዮቹ ስንኞችም የሙዚቃውን ሰም አሽቀንጥረው ጥለው ወርቁን በግላጭ ይሰብካሉ፡፡ “ደጁን ለጠና እዛው ቆይቶ ፤ የራሱን ያቅፋል በሩ ተከፍቶ” እያሉ በማቴዎስና በሉቃስ ወንጌል የተነገረውን “መዝጊያውን ለሚያንኳኳው ይከፈትለታልን” ያጸናሉ፡፡
አንድምታው የእውነተኛ ፍቅር ባለቤት እግዚአብሔር መሆኑን ያስታውሳል፡፡ ሰዋዊው ፍቅርስ የአምላክን ቃል ዘንግቶ እንዴት ይሳካል? እያለ ይሰብካል፡፡ መዝሙረኛው ኤልያስ፤ ናፍቆቱም ምድራዊ አይመስልም፡፡ “ነገን ላየው” የሚለው ዜማው ሕይወትን በምድር ብቻ አይሰፍርም፤ መሻቱ ሰማያዊውን ዓለም ይመስላል፡፡
ለአፍታ “እንደ ቃልን” ተሰናብተን “ ከምን ነፃ ልውጣ ?” ወደ ሚለው የቤሪ አልበም እናምራ፡፡ የማይደበዝዘው ኮከብ ኢዮብ ያዜመውን “ነገን ላየው“ የተሰኘ ሙዚቃ በድጋሚ በቤሪ በኩል ያስደምጠናል:: በቀደመው አልበም ውስጥ ሊነግረን የፈለገውን ሐሳብ ፍንትው አድርጎ ያሳየናል::
ሕይወት የሩቅ እንጂ
የምድር መች አጭር ሆነች
የእውነቱ ነገ እንጂ
ዛሬን ስል ለምን ልጎምጅ፡፡
ስንኞቹን የትናንት ዜማውን ትርጉም ተናግረው የሚያቆሙ አይመስሉም:: ይልቁኑ የኢዮብ ህልፈት የወለደው መለያየት ስጋዊ እንጂ መንፈሳዊ አለመሆኑን ያሳያሉ፡፡ ምድራዊ ወዳጅነታቸው ተገታ እንጂ ሕይወት አለማብቃቷን ይጠቁማሉ፡፡ ኤልያስ እና ኢዮብ አንድም ሁለትም ነበሩ:: አንድነታቸው ከትናንት መፋታታቸው ነው፡፡ የቀደመውን ማንነታቸውን ገለዋል:: በራሳቸው ሰብዕና ላይ አምጸዋል፡፡ ባለፈ ታሪካቸው ተጸጽተው በደላቸውን ተናዘዋል፡፡ በእንጉርጉሮ ዜማም ቀድሞ የነበረውን የጥፋት ሕይወታቸውን ኮንነዋል፡፡ አምነውም “ንስሐ” ገብተዋል፡፡
እንዳጠፋሽ አጥፍቻለሁ
እንደሸፈትሽ ሸፍቻለሁ
ያየሽውን አይቻለሁ
ያለ ፅድቄ ያለ ፍርድ ቆሚያለሁ፡፡
ሐሳቡ ግላዊ ብቻ ሳይሆን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው፡፡ በዮሐንስ ወንጌል 8፡7 ላይ “ከእናንተ ኃጥያት የሌለበት አስቀድሞ በድንጋይ ይውገራት” ብሏልና፡፡ የዚህ ዜማ መልዕክት ሌላም ትርጉም አለው ብለው የሚሟገቱ አሉ፡፡ በኦሪት ዘመን ሚስቴ አመነዘረች ያለ ሰው ወደ ካህን ይወስዳታል፡፡ በዛም መራራ ውኃን እንድትጠጣ ይደረጋል:: አምንዝራ ስለነበረ ሆዷ ተነፋ ፡፡ እግሮቿም ሰለሉ፡፡
ባሏ የእጇን አገኘች አላለም፡፡ በእሷ ቅጣት ውስጥ እራሱን አሰበ፡፡ እሱም ንጹህ አይደለም፡፡ መጽሐፉ በዛ ሰው ውስጡ ያለውን መደበላለቅ አልነገረንም፡፡ ኤልያስ ግን የዛ ሰውን ህመም ሳይታመምለት የቀረ አይመስልም፡፡
ችኩል ቅጣቱ ከአንች የጀመረ
ሊታዘበኝ ነው የእኔን አሳደረ
ዋጋ ልክፈል ብሎ ካሰላው ጥፋቴን
ይደምርብኛል አንዴ ዳኝነቴን
“እንደ ቃል” የሙዚቀኞቹን “መንቃት” ሲያወጅ ተፈጥሯዊውን ከእንቅልፍ የመነሳት ገፅታ ተውሶ ነው፡፡ የጠዋት ብሩህ ወገግታ በአንድ በኩል፣ የትናንት ስንፍና በሌላ በኩል በኤልያስ ህሊና ውስጥ ግብግብ ይዘዋል፡፡ እጓለ ገብረዮሃንስ እንዲህ ያለውን ስሜት፣ የመንፈስ መከፈል ይሉታል፡፡ ነገሩን ሲያብራሩም፤ ሰው ከታች ከእንስሳዊ ከላይ ከአምላካዊ ነፍስ ጋር ተጎራብቷል ይላሉ፡፡ ሐሳቡ ፍልስፍናዊ በመሆኑ ጥቂት ሊብራራ ይገባዋል፡፡
የሰው ልጅ በሁለት ባሕሪያት መኻል የሚዋልል ፍጡር ነው፡፡ ሰብዓዊ እርቃኑ ሲገለጥ እንስሳዊ ገመናው ይታያል:: የፈጣሪውን መንገድ ሲከተል ቃሌን ብትሰሙ እኔን ትመስላላችሁን የሚለውን ጥቅስ ያስታውሳል፡፡ ሰው ህሊናን መታደሉ ደመነፍሳዊ ባህሪን እንዲጸየፍ ነው ፡፡
እሱ ብቻውን ግን እግዚአብሔርን ለመመስል አይረዳውም፡፡ ምድራዊ ሕይወት ላይ መሰልጠንም ያሻዋል፡፡ ኤልያስ በእንደ ቃል አልበም ውስጥ ከፍ ብሎ አምልካን ለመምሰል ቢጥርም፣ የመንፈስ መከፈሉ ግን ምድራዊ ኑሮን ሸሽቶ እንዳይሸሽው አደርጎታል፡፡
“የቋንቋ ፈላስፋ” ውስጥ የምንሰማው ኤልያስ የዚህ ነፀብራቅ ነው፡፡ ፉክክራችን የኢትዮጵያን ችግር በጥሩ ቋንቋ መግልጽ እንጂ ህመሟን ማከም አለመሆኑ ያብሰለስለዋል፡፡ መነሻው የሩቅ አይደለም:: በወቅቱ “50 ሎሚ” የተባለ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ነበር፡፡ ተሳታፊዎች ለማይክ ይሽቀዳደማሉ፡፡ የሀገራቸውን ችግር ውብ አድርገው ይተርካሉ፡፡ ግን ምን ይፈይዳል? ትናንትም እንዲህ ነበርን ዛሬም እንደዛ ፤ምናልባትም ነገ ይከተል ይሆናል፡፡ የማይደበዝዘው ኮከብ በዚህ ግጥሙ ውስጥ የአንድን ድሃ ገበሬ ስሜት ድንቅ አድርጎ የገለፀው ይመስለኛል፡፡
ተጠራርተን ከየቤቱ
ቃልን መርጠን መሻማቱ
ለእኛስ ነው ወይ መድኃኒቱ
ሃምሳ ሎሚ ከብዶት ይሸከም ጉልበቴ
አታግዙኝ ይቅር ጌጤ ነው ቅርጫቴ
“እንደ ቃል” የአብዮት መባቻ ነው፡፡ አልበሙ ሲጀምር የምንሰማው የመጀመሪያ ቃል “ነቅቻለሁ” ይላል፡፡ በእኔ ግምት ተከታዮቹ አስር ዜማዎችም ሆኑ ከዛ በኋላ የመጡት አልበሞቹ የዚህ ቃል እስረኞች ናቸው፡፡ ቁምነገሩ ግን እሱ አይደለም፡፡ መሰረታዊው ጉዳይ ኤልያስ ዘፈን ሀጥያት ነው ከሚሉት ጋር ጦርነት ሲጀምር አንዳችንም አልሰማንም፡፡ ነቅቻለሁ ብሎ በትናንት ትውፊት ላይ ሲያምፅም የነገረንም የለም፡፡
በህልፈቱ ሰሞን በኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ አንዲት ጽሑፍን አቅርቤ ነበር:: ከመድረክ እንደወረድኩ ከአድናቂዎቹ አንዱ እንዲህ አለኝ፡- “ሐሳቦቹ ጥሩ ናቸው፤ ግን ኤልያስን እሱ የማያውቀውን አብዮት መሪ አድረገነውስ ቢሆን?“ ጥያቄው የዋዛ አይደለም፡፡
የማይደበዝዘውን ኮከብ፤ ነፃነት የማያውቅ ነፃ አውጭ አድርገው የሚያስቡትም እንዳሉ አልዘነጋሁም፡፡ ግን አይደለም፡፡ የኤልያስ መልካ “ነቅቻለሁ” አልበም፤ “የንስሃ” ዘፈን ነው ፡፡ ትናንትን ተፀይፎ አዲስ ማንነትን መላበስ፡፡ የአብዮት መባቻ ላይም መድረስ::.........
(ከማዕረግ ጌታቸው ፌስቡክ)

  በአብዛኛው፤ የኢትዮጵያ ተረቶች ወጎችና ትርክቶች መነሻቸው አንዳች ዕውነታ ነው። ስለሆነም ታሪካዊ አመጣጡን አንወቅ እንጂ መነሻ ሥረ መሰረት አለው። እነሆ ለአስረጂነት፡-
ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ አንቱ የተባሉ የቅኔ መምህር፣ ጎጃም ውስጥ ይኖሩ ነበር። በዚያ የቅኔ ቤት ባህል፣ የቆሎ ተማሪዎች ሲመረቁ በአካባቢው ያሉ የቅኔ መምህራን ይጠሩና ለተመራቂዎቹ ጥያቄ ያቀርባሉ። ተማሪዎቹም እንደየ ብቃታቸው መልስ ይሰጣሉ - ቅኔ ይዘርፋሉ፣ ይፈታሉ። ይሄ ሥነ ሥርዓት ከመካሄዱ አስቀድሞ ግን ዋናው የቅኔ ቤቱ መምህር ቅኔ ይዘርፋሉ። በዚያም በዚህ ደረጃ የምገኝ ባለቅኔ ነኝ ዛሬ ልጆቼን የማስመርቀው እንደ ማለት ያህል ክህሎታቸውን ያሳያሉ።
በዚህ መካከል እኒያ መምህር “ታምሪሃ ለቤዛ” የሚል ቃል ሲያወጡ፤ “ታምሪሃ”ን አላልተው ማለት ሲገባቸው እርግጥ አድርገው “ሪ”ን በጣም አጥብቀው አነበቡ።
ይሄኔ ከሚመረቁት ተማሪዎች አንዱ፤ “የኔታ ልመልስዎት?” አለና ጠየቀ።
“ታምሪሃን አላልተው ማለት ሲገባዎት አጥብቀውታል” አላቸው።
የኔታ አፈሩ። ምነው ቢሉ የሚያስመርቁት ልጅ፣ ገና መጤ ተማሪ ነዋ! ግድ ነውና የኔታ አላልተው ደገሙት።  
የዛሬው ቅኔ በዚሁ ተጠናቆ እንግዶቹ ተመለሱ፤ የጎንደሮቹም ወደ ጎንደር፣ የሸዋዎቹም ወደ ሸዋ… ወደ የቅኔ ቤታቸው ሄዱ። የየኔታ ቤት ከፍታ ቦታ ላይ ነው።
በነገታው የኔታ ግቢያቸው ካለ የወይራ ዛፍ ላይ የወይራ አርጩሜ ይመለምሉና ጋቢያቸው ውስጥ ይደብቃሉ። ይህንን ሲያደርጉ ያ የቆሎ ተማሪያቸው፣ ታች ነውና ቤቱ፣ ሽቅብ ሲመለከት የኔታ የሚያደርጉት ሁሉ ፍንትው ብሎ ይታየዋል።
የኔታ ወደ ቅኔ ትምህርት ቤት መጡ። ያም ተማሪ መጥቷል። ትምህርቱ ተጀመረ። የኔታ ቅኔ ሲጀምሩ “ለማስታወስ ያህል ትላንት የቅኔ መምህራኑ ፊት የዘረፍኩትን ቅኔ ልድገምላችሁ”፤ አሉና ቅኔውን ጀመሩ። ከዚያም “ታምሪሃ” ጋ ደረሱ። ልክ እንደ ትላንቱ፤
“ታምሪሃ ለቤዛ” ብለው፣ ጠበቅ አድርገው ተናገሩት።
ተሜ፤ ዝም!
አሁንም ደግመው ማላላት ሲገባቸው አጥብቀው፤
“ታምሪሃ!” አሉ።
ተሜ፤ አሁም ዝም።
በሦስተኛው ተናደውና ጮክ ብለው፤
“ኧረ ታምሪሃ!” አሉ፤ እጅግ አጥብቀው። ተሜ ዝም፤ አለ።
የኔታ በንዴት፡-
“አንተ፤ አትመልሰኝም እንዴ?” ብለው ጠየቁት።
ተሜም፤
“አይ የኔታ፤ ይህቺማ ውስጠ - ወይራ ናት!” አለ!
*   *    *
መምህር ተማሪው ሲጎብዝለት ሊደሰት ይገባዋል። እንዲያውም እንዲበረታታ፤ “በዚሁ ቀጥል!” ማለት ሲገባ አርጩሜ ቀጥፎ ለመግረፍ መዘጋጀት ከመልካም መምህር የሚጠበቅ አይደለም፡፤ በእርግጥ አበው እንደሚሉት፤
“አዬ! አስተማሪ፣ ያለበት አባዜ
አስተዋይ ተማሪ፣ የጠየቀው ጊዜ”
ተብሎ መጠቀሱ፣ አንድም የአስተማሪውን አለመዘጋጀትና ሥጋት፤ አንድ ከተማሪዎቹ መካከል የተባ አዕምሮ ያለው ንቁ ተማሪ ሊኖር እንደሚችል የሚጠቁመን ነው።
ለወትሮው ተማሪና አስተማሪ፣ ግብረ ገብን መሰረት ያደረገ ግንኙነት ነበር የሚያስተሳስራቸው።
- አስተማሪ፤ የእውቀት የበላይ ነው።
- አስተማሪ፤ የሥነ ምግባር አርአያ ነው።
- አስተማሪ፤ ከወላጆች ቀጥሎ እናት አባትን የሚተካና የህይወትን አቅጣጫ አስተካክሎ የሚጠቁም ተወርዋሪ ኮከብ ነው!
- አስተማሪ የልብን የሚያይ ነው።
- አስተማሪ የወላጆች ምትክ ነውና ቢቀጣ ያምርበታል። ቢቆጣ ይሰማለታል።
- አስተማሪ የመማር ማስተማርን ሂደት ከሚያቀላጥፉ ሀይሎች አንዱ ነው፡፡
በህብረተሰብ ዕድገት ውስጥ ሞተር ስለሆነ ነው ስለ ወጣት ስናነሳ፤
- “ወላጁ ማነው?” ብሎ መጠየቅ ደግ የሚሆነው።
- “መምህሩ ማነው?” ቀጣዩ ጥያቄ ይሆናል።
- “ጓደኛው ማነው?” የዛን ያህል ተገቢ ጥያቄ ሆኖ ይቀጥላል።
- “የት አካባቢ ነው ት/ቤቱ?” ወዘተ. ማለትም አይቀሬ ነው፡፡
ችግኝ ስንተክል ልጅ የማሳደግን ፋይዳ አብረን እሳቤ ውስጥ እየከተትን ቢሆን፣ ዕፅዋት ወ እንስሳት እንዲሉ ምሉዕነት ይኖረናል (Flora and Fauna እንዲሉ፤ ከልጅ እስከ አዋቂ ለአገር ዕድገት አሰለፍን እንደ ማለት ነው።)
ከቶውንም አገርን ስናለማ በወርቅ አልጋ በእርግብ ላባ ላይ ሆነን እንዳልሆነ ልባችን ሊያውቀው ይገባል፡-
“እንደ እባብ መሰሪ፣ እንደ እባብ ጠቢብ፤
ሆነህ አገልግላት የዋሂቱን ርግብ”
የሚባለው በዚህ ጊዜ ነው። ከመንገዳችን ላይ እንቅፋት መቼም ቢሆን እንደሚኖር አስተውለን ለዚያም ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ባህላዊ ዝግጁነት ሊኖረን የግድ ነው። እንደ አንዳንድ ፀሐፍት አስተምህሮ፤ “ገንዘብ የሚገኘው አንድም አገር ስትለማ፣ አንድም አገር ስትጠፋ ነው። አገር ስትጠፋ ቶሎ መበልፀግ ይቻላል። አገር ስትለማ ግን ብልፅግናው የሚገኘው ቀስ በቀስ ነው” ይባላል። በሙስናዊ መንገድ ቶሎ ባለሀብት እሆናለሁ ብሎ ማቀድ የሙሰኞች ሁሉ ምኞት ነው። በላቡ፣ በወዙ አገር አለማለሁ ብሎ ደፋ ቀና የሚል ታታሪ የመኖሩን ያህል፤ “ውሻ በቀደደው ጅብ ይገባል” ብለው የሚያደቡ እኩይ ጮሌዎችም መኖራቸውን አንዘንጋ፡፡
“በሀዘን ቤት ደረት መቺ አልቃሽ፤ በሰርግ ቤት አፋሽ አጎንባሽ” መቼም ቢሆን ጠፍቶ አያውቅም። እንዲህ ያሉት ደግሞ መቼም ቢሆን መቼም የታረሙ፣ የተቀጡ ይመስለናል እንጂ “ዞሮ ዞሮ አካፋ አካፋ” ነው። ስለሆነም እርምጃ መውሰድ፣ ለመቅደምም መፍጠን፣ ግዴታና ዋና ነገር ነው። ከሰው ቀድመው ለአገር አሳቢ ለመምሰል ተፍ ተፍ፤ ቀደም ቀደም ለሚሉ “ሐሳዊ መሲሆች” በግልፅ ቋንቋ  “የቆቅ ለማዳ የለውም” ብሎ እቅጩን መንገር ያስፈልጋል።
“በአሮጌ ጋን አዲስ ጠላ እንጥመቅ” በሚሉን መሸንገልም ሆነ፣ መጭበርበር የለብንም። ይልቁንም “አባይን የማውቀው ዱሮ ጭብጦዬን የወሰደብኝ ጊዜ ነው”፤ ‘በዱሮ በሬ ደግሞ ያረሰ የለም’ ብሎ አይንን መግለጥ የአባት ነው።
የቀበሮ ባህታዊ፣ የቆቅም ለማዳ የለውም!!   


   --ሐሳቡ የታየኝ ሰው ሠራሽ ጥርሴን በገዛሁ ቀን ነበር፡፡ የማለዳውን ሁኔታ በጥራት አስታውሳለሁ፡፡ ለሁለት ሩብ ጉዳይ ሲሆን ነበር ከአልጋዬ በመውረድ ልጆቼ ሳይቀድሙኝ መታጠቢያ ቤት የገባሁት፡፡
የወርኅ ጥር የማለዳ አየር ቀዝቃዛ ሲሆን ሰማዩም በተበጣጠሱ ቢጫ ደመና የቆሸሸ መስሏል፡፡ በጠባቡ የመታጠቢያ ቤት መስኮት ቁልቁል ዐሥር በአምስት ሜትር ስፋት ያለውን የሳር መስክና አጭር አጥር አያለሁ፡፡ የሁሉም ቤት የጀርባ አፀድ ተመሳሳይ የኤልዝሚር ጐዳና ቤቶች አፀድ አንድ ልዩነት ብቻ ይታይባቸዋል፡፡ እርሱም ሕፃናት የሌሉበት ግቢ፣ ሳሩ ያልተመለጠና አረንጓዴ ምንጣፍ መመስሉ ነው፡፡
ውኃው ገንዳውን እስኪሞላው ድረስ ፂሜን በደነዘው ምላጭ ለመላጨት እየታገልኩ ነው፡፡ የእኔው ፊት ከመስታወቱ ጀርባ አፍጥጦ ያየኛል፡፡ ከፊቱ ጋር የሚመሳሰለው ሰው ሠራሽ ጥርሴ ደግሞ ከታች የውኃ ብርጭቆ ውስጥ ተቀምጧል:: ሃሰተኛውን ጥርስ የሰጠኝ የጥርስ ሃኪማ ዋርነር ሲሆን አዲስ ጥርስ እስኪሠራልኝ ድረስ የሰጠኝ ጊዜያዊ ጥርሴ ነው፡፡
ፊቴ አስቀያሚ አይደለም፡፡ እውነቱን ነው የፊቴ ቀለም ከቀይ የሸክላ ጡብ ጋር የሚቀራረብ ሲሆን ከቅቤ መሰል ቢጫ ፀጉሬና ፈዛዛ ሰማያዊ አይኖቼ ጋር ህብር የሚፈጥር ሆኗል፡፡ እግዚአብሔር ይመስገን ፀጉሬ አልተመለጠም፤ አልሸበተምም፤ ሰው ሠራሽ ጥርሴ ሲደርስልኝ ምናልባት ከአርባ አምስት ዓመት ዕድሜዬ በታች ወጣት እመስል ይሆናል፡፡
አዲስ የፂም መላጫ ለመግዛት እያሰብኩ ገላ መታጠቢያ ገንዳው ውስጥ ገብቼ፣ ሰውነቴን ሳሙና መምታት ጀመርኩኝ፡፡ የአጭሩ ክንዴ ቆዳ እስከ ክርኔ ድረስ ጥቁር ነጠብጣብ አለበት፡፡ እርሱን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ ወትሮም በእጄ የማልደርስበትን ትንሽዬን በገላ መታሻው ሳሙና መምታት ቀጠልኩኝ፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በእጄ የማልደርስባቸው የሰውነት ክፍሎቼ በዝተዋል፡፡
እውነቱን ለመናገር ሰውነቴ ከወፍራሞች ጐራ ሊቀላቅለኝ ተቃርቧል፡፡ ድቡልቡል የምባል ባልሆንም በቅርቡ ስመዘን ክብደቴ ከ90 ኪሎ አልበለጠም፡፡ ለመጨረሻ ጊዜ እንደለካሁት የወገቤ ቁጥር 48 ወይም 49 እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ ትክክለኛው የወገብ ቁጥሬ የትኛው እንደሆነ ግን አላስታውስም፡፡ ውፍረቴ ለእይታ የሚቀፍ ዓይነት አይደለም:: ሆኖም ግን ሰውነቴ ሰፋ ያለ ጉርድ በርሜል መሰል ነው፡፡ እንደ አስቀያሚ ወፍራሞች ቦርጬ ከጉልበቴ አልፎ አልተዘረገፈም:: በአጠቃላይ ለሚመለከተኝ ወፍራም፣ ሰውነቱን በቅልጥፍና የሚያንቀሳቅስ ደልዳላ ነኝ፡፡ “ዱብዬ” ወይም “ፈርጣማ” የሚል ተቀጽላ ያላቸውና የፓርቲው ዓይን የሆኑ ቀልጣፋ ሰዎች ታውቃላችሁ  እመስላለሁ! ሰዎች “ዱብዬው ቦውሊንግ” በማለት አቆላምጠው ይጠሩኛል፡፡ እውነተኛ ስሜ ደግሞ ጆርጅ ቦውሊንግ ነው፡፡
በርግጥ በዚህ ወቅት የፓርቲው ዓይን የምባል ዓይነት አይደለሁም፡፡ በቂ እንቅልፍና ጤናማ አመጋገብ ኖሮኝ እንኳን ጠዋት ከእንቅልፌ ስነሳ ጀምሮ ግልፍተኛ እሆናለሁ፡፡ ምክንያቱን አውቄዋለሁ፤ ሃሰተኛ ጥርሴ ነው፡፡ አሁን እንኳን በብርጭቆው ውኃ መጠኑ ጐልቶ ስመለከተው ያገጠጠ የራስ ቅል ይመስላል፡፡ ጥርሱን ስታጠልቁት መራራ ፖም የገመጣችሁ ዓይነት ጎምዛዛ ስሜት ይሰማችኋል፡፡
እናንተ የፈለጋችሁትን በሉት እንጂ ሃሰተኛ ጥርስ የሕይወትን ምዕራፍ የሚያሳይ ጉልህ ምልክት ነው፡፡ የመጨረሻው እውነተኛ ጥርሳችሁ ከተነቀለ በኋላ ራሳችሁን እንደ ሆሊውድ ሽቅርቅር ወጣት በመገመት ራሳችሁን ማሞኘት ስትጀምሩ፣ በእርግጥም ለፍፃሜ ተቃርባችኋል ማለት ነው፡፡ እነሆ የአርባ አምስት ዓመት ወፍራም ጐልማሳ ነኝ፡፡ ማንኛውም ወፍራም ሰው እንደሚገጥመው ሁሉ እኔም አጐንብሼ ማየት የቻልኩት፣ የእግሮቼን ግማሽ የፊት አካልና ጣቶቼን ብቻ ነው፡፡ መታጠቢያው ጓዳ ውስጥ ቆሜ ሰውነቴን ለማየት ብሞክርም የሚታየኝ ግማሹ ብቻ ሆኗል:: ቦርጬን ሳሙና እየቀባሁ ስለ ሰውነቴ ሳስብ፣ አንድ ሴት ገንዘብ ካልተከፈላት በቀር የእኔን ሰውነት በፍላጐቷ ሁለት ጊዜ ማየት እንደማትወድ ተሰማኝ፡፡ እኔም ብሆን አንዲት ሴት ሰውነቴን ደግማ እንድትመለከተው አልፈልግም፡፡
ዛሬ በማለዳው መንፈሴን ያነቃቁት በርካታ ምክንያቶች አሉ፡፡ የመጀመሪያው ዛሬ ሥራ አለመሥራቴ ነው፡፡ አሮጌዋ መኪናዬ ለጊዜው ጥገና ላይ ብትሆንም የሥራ ቀጠናዬን በእርሷ ነበር የማካልለው (በነገራችን ላይ የኢንሹራንስ ሠራተኛ መሆኔን ብነግራችሁ ጥሩ ነው፡፡ የበረራ የሕይወት፣ የእሳት ቃጠሎ፣ የዘረፋ፣ የመንትያ ልጆች ውርስ፣ የመርከብ ጉዞ…የሁሉንም ነገር መድህን ዋስትና እሠራለሁ)፡፡ የለንደኑ ቢሮዬ ጐራ ብዬ ወረቀት አስቀምጣለሁ፡፡ መኪናዬ ብትኖር እንኳን ዛሬ አዲሱ ጥርሴን ስለምቀበል ሥራ አልሠራም፡፡
ሌላው ነገር ደግሞ ከእኔ በቀር ማንም የማያውቀው ዐሥራ ሰባት ፓውንድ አለኝ:: ጉዳዩ እንዲህ ነው፡፡ ሜሎር የተባለ የሥራ ባልደረባዬ አንድ የኮከብ ቆጠራ መጽሐፍ እጁ ገብቷል፡፡ መጽሐፉን ለፈረስ ግልቢያ ውድድር መጠቀም እንደሚያስችልና ለማሸነፍ የሚያበቃው ሁኔታ ደግሞ ፕላኔቶች ጋላቢው በሚለብሰው ልብስ ቀለም ላይ የሚያደርሱት ተጽእኖ ነው፡፡ በዚያው ሰሞን የኮርሳር ዝርያ የሆነችውን ባዝራ የሚጋልባት ተወዳዳሪ አረንጓዴ የሚለብስ መሆኑንና ቀለሙም በዚያው ወቅት ለሚደረደሩት ፕላኔቶች ተመራጭ መሆኑን ነገረኝ፡፡ ሜሎር ባዝራዋን ወክሎ ብዙ ፓውንድ የተወራረደ ሲሆን እኔም እንዳስይዝ እግሬ ስር ወድቆ ተማፀነኝ:: ቁማር አልወድም ሆኖም ግን ከሜሎር ለመገላገል ብዬ ዐሥር ሽልንግ አስያዝኩኝ፡፡ በእርግጥ ባዝራዋ አሸነፈች፡፡ የውርርዱን አሠራር ባላውቀውም ግን በዐሥር ሽልንጌ ያገኘሁት ዐሥራ ሰባት ፓውንድ ሆነ፡፡ ይህ ሌላው የሕይወቴ ጉልህ ምዕራፍ መሆኑ ነው፡፡ ገንዘቡን በተመለከተ ለማንም ሳልናገር ባንክ አስቀመጥኩት፡፡
ከዚያ በፊት እንደዚያ ያለ ድብቅነት አልነበረብኝም፡፡ እንደ ጥሩ ባልና አባት በገንዘቡ ለሚስቴ ሂልዳ ቀሚስ፤ ለልጆቼ ደግሞ ቦቲ ጫማ መግዛት ነበረብኝ፡፡ ሆኖም ግን ላለፉት ዐሥራ አምስት ዓመታት መልካም አባትና ጥሩ ባል ሆኜ በመኖሬ፣ አሁን አሁን መሰልቸት ጀምሬያለሁ፡፡
ገላዬን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ መታጠቢያ ገንዳ ውስጥ ተደላድዬ በመቀመጥ ዐሥራ ሰባት ፓውንዱን ምን እንደማደርግበት ማሰላሰል ጀመርኩኝ፡፡ በመጀመሪያ የታዩኝ ሁለት ነገሮች ሲሆኑ እነርሱም በገንዘቡ የሳምንቱን መጨረሻ ከአንዲት ሴት ጋር ዘና ማለት፤ አሊያም ደግሞ በሲጋራና ደብል ውስኪ መዝናናት፡፡
ሙቅ ውኃውን ከፍቼ ስለ ሴትና ሲጋራ ማሰላሰል ስጀምር፣ ከውስጥ የጐሽ መንጋ የሚመስል የሩጫ ድምጽ ወደ መታጠቢያ ቤቱ በር ሲቃረብ ሰማሁ፡፡ የልጆቼ ኮቴ ነው፡፡ እንደ እኔ ዓይነት ጠባብ ቤት ውስጥ ሁለት ልጆችን ማኖር ማለት በአንዲት የቢራ ብርጭቆ ውስጥ ሙሉ ጆግ ቢራ ለመያዝ እንደ መሞከር ነው፡፡ የመታጠቢያ ቤቱን በር እየደበደቡ ተጣሩ፡፡
“አባ - መግባት እፈልጋለሁ”
“አትችልም፡፡ ጥፋ ከዚህ”
“ሌላ ቦታ ልሸና ነው አባዬ”
“የትም ሽና አሁን ግን ገላዬን ልታጠብበት ሂድ”
“አባ…የሆነ ቦታ ልሄድ ነው”
ክርክሬ ዋጋ ቢስ መሆኑን አውቃለሁ:: የሽንት መቀመጫው መታጠቢያ ክፍል ውስጥ ነው፡፡ ለነገሩ እንደ እኛ ባለች ጠባብ ቤት ሁለተኛ መፀዳጃ ሊኖር አይችልም:: ከገንዳው ወጥቼ ሰውነቴን አደራረቅኩና በሩን ከፈትኩለት፡፡ የሰባት ዓመቱ ትንሹ ልጄ ቢሊ ተወርውሮ ገባ፡፡ ልብሴን ለባብሼ ከረባት ስፈልግ ነበር ሳሙናውን ከአንገቴ ላይ በአግባቡ አለማስለቀቄን ያወቅኩት:: ሰውነታችሁ ላይ ሳሙና ካለ አስቀያሚ ስሜት ይፈጥርባችኋል፤ ቀኑን ሙሉ ይረብሻችኋል፡፡ እኔም እየተነጫነጭኩኝ ወደ ምድር ቤት ወረድኩኝ፡፡
መመገቢያ ክፍላችን በኤቢዝሚር ጐዳና እንዳሉት ቤቶች ሁሉ ጠባብ ነው፡፡ ዐሥራ አራት በዐሥራ ሁለት ጫማ የማይሞላ ስፋት አላት፡፡ የጃፓን የእንጨት ጠረጴዛችን ግማሹን ወለል ይዞታል፡፡ የሂልዳ እናት ለሰርጋችን ያበረከቱልን ሁለት ባዶ የወይን በርሜሎች ከነብረት እግሮቻቸው ቀሪውን ቦታ ስለያዙት እልፍኛችን ብዙም አያፈናፍንም፡፡ አሮጊቷ ሚስቴ ሂልዳ ከሻይ ጀበናው ጀርባ ፊቷን ቋጥራ ቆማለች፡፡ የዛሬው ስጋቷ ምናልባትም ከ “ኒው ክሮኒክል” ጋዜጣ ላይ የቅቤ ዋጋ መናሩን አንብባ ይሆናል፡፡ በጭንቀት ተሞልታ በመቆሟ የምድጃውን ጋዝ እንኳን አላበራችውም፡፡ ቁና ቁና እየተነፈስኩ አጐንብሼ ለኮስኩላት (ማጐንበስ አልወድም)፡፡ “ምን አለፋህ?” የሚል አንድምታ ባለው ሁኔታ የጐንዮሽ አየችኝና ወደ ቁዘማዋ ተመለሰች፡፡
ሂልዳ ገና 39 ዓመቷ ነው፡፡ ያኔ ሳገባት ነጭ ጥንቸል ትመስል ነበር፡፡ መበሳጨቷ ለዚህ አብቅቷታል፡፡ አንዳንዴ በጣም ስትናደድ ቀጭን እጇን በጡቷ ዙሪያ ጠምጥማ ስትታይ እሳት ዳር የቆመች የጂፕሲ ጠንቋይ ትመስላለች - ታስፈራለች፡፡ ሂልዳ በጥቃቅን ነገሮች የመከሰት ዕድል ከወዲሁ በስጋት የምትሞላ ዓይነት ሴት ናት፡፡ የሚያስጨንቋት ነገሮች ደግሞ ተራና መናኛ ናቸው፡፡
መፃኢ ጦርነት፤ የመሬት መንቀጥቀጥ፤ ወረርሽኝ፤ ርሃብና የመሳሰሉት አደጋዎች ምንም እያሰጓትም፡፡ የቅቤና የጋዝ ዋጋ መጨመር፤ የልጆቻችንም ቦቲ ጫማ ማለቅ ግን ከምንም በላይ ያስጨንቃታል፡፡ በዚህ ማለዳ እንደገመትኩት ወዲያ ወዲህ እየተመላለሰችና ቀጫጭን ክንዶቿን ደረቷ ላይ አጣምራ እንዲህ አለችኝ፡-
“ጆርጅ - ነገሩ እኮ አስጊ ነው፡፡ አንተ ፈጽሞ ሊታይህ አልቻለም፤ እሺ ገንዘቡን ከየት ልናመጣ ነው? ምን እንሆናለን? ምን ይውጠናል? ለመሆኑ የት እንወድቅ ይሆን…?”
(1984 እና ሌሎች፤ጆርጅ ኦርዌል፤ ትርጉም፡-ሙሉቀን ታሪኩ፤ መጋቢት 2012)


  ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም ከ8.5 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና ከ453 ሺህ በላይ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን፤ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ብዛት ደግሞ 4.5 ሚሊዮን ያህል መድረሱን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ ከ2.24 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በቫይረሱ በተጠቁባት አሜሪካ፣ የሟቾች ቁጥር ደግሞ ከ120 ሺህ በላይ መድረሱን የዎርልዶሜትር ድረገጽ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር በብራዚል ከ960 ሺህ፣ በሩስያ ከ562 ሺህ፣ በህንድ ከ373 ሺህ፣ በእንግሊዝ ከ300 ሺህ በላይ መድረሱን የጠቆመው ድረገጹ፤ የሟቾች ቁጥር ደግሞ በብራዚል 47 ሺህ፣ በእንግሊዝ 42 ሺህ፣ በጣሊያን 34 ሺህ በስፔን 27 ሺህ መድረሱን አመልክቷል፡፡
መላው አለም ለኮሮና መፍትሄ የሚሆን መድሃኒት ወይም ክትባት ለማግኘት ደፋ ቀና በማለት ላይ ከሚገኙ 120 በላይ ኩባንያዎችና የምርምር ተቋማት አንዳች የምስራች እንሰማ ይሆናል በሚል ተስፋ ቀናትን መቁጠር ከጀመረ ከወራት በኋላ፤ ባለፈው ሰኞ ከወደ እንግሊዝ አንድ በጎ ነገር ተሰማ:: የእንግሊዝ ተመራማሪዎች ዴክሳሜታሶን የተባለው መድሃኒት በኮሮና ቫይረስ በጽኑ ከታመሙ ሰዎች የአንድ ሦስተኛውን፣  ኦክስጂን ከሚያስፈልጋቸው ሰዎች የአንድ አምስተኛውን ሞት ሊቀንስ እንደሚችል በምርምር ማረጋገጣቸውን ለአለም ይፋ በማድረግ፣ የምርምር ውጤታቸውን ለአለም የጤና ድርጅት አቀረቡ፡፡
የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖምም፤ ዴክሳሜታሶን ኦክስጂንና የመተንፈሻ መርጃ መሳሪያ በሚያስፈልጋቸው የኮሮና ቫይረስ ህሙማን ላይ የሚያጋጥምን ሞት የሚቀንስ የመጀመሪያው መድሃኒት መሆኑን በመግለጽ፣ ለዚህ ታላቅ ግኝት አስተዋጽኦ ላበረከቱት ለኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ፣ ለሆስፒታሎችና ለህሙማን የእንኳን ደስ ያላችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል።  ያም ሆኖ ግን ተመራማሪዎቹ እንደሚሉት፤ መድሃኒቱ በጸና ለታመሙ ሰዎች እንጂ ቀለል ያለ ህመም ላለባቸው ሰዎች የሚጠቅም አይደለም፤ የአለም የጤና ድርጅትም አደራችሁን በጽኑ ያልታመማችሁ ሰዎች መድሃኒቱን ወስዳችሁ ለከፋ አደጋ እንዳትዳረጉ ሲል አስጠንቅቋል፡፡
ዴክሳሜታሶን ላለፉት 60 ያህል አመታት በተለያዩ ህመሞች ምክንያት የሚያጋጥሙ እብጠቶችን ለመቀነስና የተወሰኑ አይነት የካንሰር ህመሞችን ለማከም ጥቅም ላይ ሲውል መቆየቱን ያስታወሰው ሮይተርስ፤ ዋጋው ርካሽ ከመሆኑ በተጨማሪ በብዛት እንደሚገኝም አመልክቷል፡፡ ነገርዬው በጭንቅ ለተያዘች አለም ተስፋ ሰጪ መልካም ዜና መሆኑ እንዳለ ሆኖ፣ መድሃኒት ተገኝቷል ብለው የሚዘናጉ ሰዎችን ለከፋ አደጋ እንዳይዳርግ መሰጋቱንም ዘገባዎች እየጠቆሙ ይገኛሉ፡፡

ያልተነገሩ 130 ሺህ ሞቶች
ዎርልዶሜትር ድረገጽ እና ጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ፤ መንግስታትና ተቋማት የሚሰጡትን የአገራት የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር እየደመሩ እስካሁን በመላው አለም ከ440 ሺህ በላይ ሰዎች ለሞት እንደተዳረጉ ቢነግሩንም፣ ቢቢሲ ግን ቁጥሩ ከዚህም ይልቃል፤ ተጨማሪ 130 ሺህ ያህል ሰዎች ከኮሮና ጋር በተያያዘ ለሞት መዳረጋቸውን አረጋግጫለሁ ብሏል፡፡
በአለም ዙሪያ ከሚገኙ 27 አገራት የሰበሰብኳቸውን ይፋዊ የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር በማጥናት ያገኘሁት ውጤት፣ አገራቱ ካመኗቸውና መገናኛ ብዙሃን ከዘገቧቸው በእጅጉ የሚበልጥ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ ምክንያት መሞታቸውን የሚያረጋግጥ ነው ብሏል ቢቢሲ፡፡ የቫይረሱ ስርጭት በላቲን አሜሪካ፣ ሕንድና አፍሪካ እየጨመረ መምጣቱን ተከትሎ፣ በመንግሥታት ሪፖርት የማይደረጉ የሟቾች ቁጥር መጨመሩን እንደሚቀጥል መገመቱንም ቢቢሲ አስነብቧል፡፡

አፍሪካ
ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አፍሪካ ወደ 270 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ ከ7 ሺህ 500 በላይ ሰዎችን ደግሞ ለሞት መዳረጉን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በኮሮና የሚጠቁ ዜጎቿ ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ በፍጥነት እያደገ ወደ 12 ሺህ የደረሰባት ምዕራብ አፍሪካዊቷ ጋና፣ ከሰሞኑ ጭምብል ማድረግን ግዴታ የሚያደርግ መመሪያ ማውጣቷ ተዘግቧል፡፡
ቻይናዊው ቢልየነር ጃክ ማ፤ ለኬንያውያን በእርዳታ መልክ የላኳቸው የተለያዩ የኮሮና ህክምና ቁሳቁሶች ድንገት የውሃ ሽታ መሆናቸውን በሳምንቱ መጀመሪያ ይፋ ያደረገው የአገሪቱ የጤና ሚኒስቴር፣ ጉዳዩን በመመርመር ቀናትን ቢያሳልፍም ይህ ነው የሚባል ውጤት አለማግኘቱን ከትናንት በስቲያ ገልጧል፡፡ የኮሮና ቫይረስ መመርመሪያና የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብልን ጨምሮ ከጃክ ማ የተላኩትና  መጋቢት 24 ቀን በመዲናዋ ናይሮቢ የደረሱትን ቁሳቁሶች የመነተፉትን ሰዎች የማፈላለጉ ጥረት ግን ተጠናክሮ መቀጠሉ ተነግሯል፡፡
ኬንያ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች በሞቱ በ48 ሰዓታት ውስጥ እንዲቀበሩ አውጥታ የነበረውን አወዛጋቢ ደንብ ከሰሞኑ ማላላቷ የተነገረ ሲሆን፣ የሟቾች አስከሬን በጥንቃቄ እስከተያዘ ድረስ በፈለጋችሁ ጊዜ መቅበር ትችላላችሁ የሚል መልዕክት ለዜጎቿ አስተላልፋለች ተብሏል፡፡
የታንዛንያው ፕሬዚዳንት ጆን ማጉፉሊ፤ በኮሮና ወረርሽኝ ሳቢያ ተዘግተው የነበሩ የአገሪቱ ትምህርት ቤቶች ሙሉ በሙሉ ከሰኔ ወር መጨረሻ ጀምሮ እንዲከፈቱ እና ዜጎች አቋርጠውት የነበረውን የማህበራዊ ሕይወታቸውንም ሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴያቸውን እንዲቀጥሉ ማሳሰባቸውን ቢቢሲ ዘግቧል።

የክትባቱ ነገር…
የአለም የጤና ድርጅት 10 ያህል ተስፋ ሰጪ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች በሰዎች ላይ በመሞከር ላይ እንደሚገኙና በመጪዎቹ 6 ወራት ጊዜ ውስጥ በመላው አለም በመቶ ሚሊዮን የሚቆጠሩ የኮሮና ክትባቶች ይመረታሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ከትናንት በስቲያ አስታውቋል፡፡ በድርጅቱ ዋና ተመራማሪ የሆኑት ሱምያ ስዋሚናታንን ጠቅሶ አልጀዚራ እንደዘገበው፣ አገራት የክትባቶች ፍቱንነት ሳይረጋገጥ ገና ከአሁኑ ከመድሃኒት አምራች ኩባንያዎች ጋር የግዢ ስምምነት መፈጸም የጀመሩ ሲሆን እስከ መጪው አመት 2021 መጨረሻም 2 ቢሊዮን ያህል ክትባቶች ሊመረቱ እንደሚችሉ ተነግሯል፡፡
ድርጅቱ እውቅና የተሰጣቸውን ክትባቶች በቅድሚያ ማግኘት ያለበት ማን ነው በሚለው ጉዳይ ዙሪያ እቅድ እያወጣ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፣ በኮሮና ህክምና ላይ ለተሰማሩ የህክምና ባለሙያዎች፣ በዕድሜና በሌሎች ምክንያቶች ሳቢያ የበለጠ ተጋላጭ ለሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች፣ የቫይረሱ ስርጭት ሰፊ በሆኑባቸው እስር ቤቶችን የመሳሰሉ ቦታዎች ለሚኖሩና ለሚሰሩ ሰዎች ቅድሚያ ሊሰጥ እንደሚችልም አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ የአለም ጤና ድርጅት፣ የኮሮና ቫይረስ ታማሚዎችን ለማከም ይረዳል ተብሎ የተነገረለት ሃይድሮክሎሮኪን የተባለው የወባ መድሃኒት፣ ለኮሮና ታማሚዎች ፍቱን አለመሆኑን ማረጋገጡን ተከትሎ፣ በመድሃኒቱ ላይ ሲያደርግ የቆየውን ጥናት ማቋረጡን ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል።

የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት በ40% በመቶ ይቀንሳል
የአለማችን የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በ2020 የፈረንጆች አመት የ40 በመቶ ቅናሽ እንደሚያሳይና እ.ኤ.አ ከ2005 ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ ከ1 ትሪሊዮን ዶላር በታች ይወርዳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ተመድ ከትናንት በስቲያ ባወጣው አለማቀፍ ሪፖርት አመልክቷል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የንግድና ልማት ጉባኤ ባወጣው የ2020 ሪፖርቱ እንዳለው፤ ባለፈው የፈረንጆች አመት 1.54 ትሪሊዮን ዶላር የነበረው አለማቀፍ የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት ዘንድሮ ከ1 ትሪሊዮን በታች ይሆናል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን በቀጣዩ  አመት ደግሞ እስከ 10 በመቶ ሊቀንስ እንደሚችል ይገመታል፡፡

489 የሩስያ የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ሞተዋል
የሆንዱራሱ መሪ
ከነባለቤታቸው በቫይረሱ ተይዘዋል
በሩስያ በአንድ ወር ብቻ ከ300 በላይ የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት መዳረጋቸውንና በአገሪቱ እስካሁን በቫይረሱ ሳቢያ የሞቱ ባለሙያዎች አጠቃላይ ቁጥር 489 መድረሱን ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አመልክቷል፡፡
በሌላ ዘገባ ደግሞ የሆንዱራንስ ፕሬዚዳንት ዩዋን ኦርላንዶ ሄርናንዴዝ፣ ባለቤታቸው እንዲሁም ሁለት ረዳቶቻቸው በኮሮና ቫይረስ መያዛቸውን ቢቢሲ አስነብቧል፡፡

90% የአለማችን ሙዚየሞች ተዘግተዋል
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከሰቱንና መስፋፋቱን ተከትሎ በመላው አለም ከሚገኙት ሙዚየሞች መካከል 90 በመቶ ያህሉ አገልግሎታቸውን አቋርጠው ተዘግተዋል ተብሎ እንደሚገመት ተመድ ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል:: በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት የሳይንስና የባህል ተቋም (ዩኔስኮ) ባወጣው መግለጫ እንዳለው፣ በአለማችን ከሚገኙት 95 ሺህ ሙዚየሞች መካከል 90 በመቶ የሚሆኑት በኮሮና ሳቢያ ጎብኚ በማጣታቸውና ገቢያቸው እጅጉ በመቀነሱ በሮቻቸውን ዘግተዋል፡፡
በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ከተዘጉት ሙዚየሞች መካከል 13 በመቶ የሚሆኑት ወረርሽኙ በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ ዳግም ወደ ስራ ይመለሳሉ ተብሎ እንደማይጠበቅ የጠቆመው ተቋሙ፤ 33 በመቶ ያህሉ ደግሞ ስራ ቢጀምሩ እንኳን ከቀድሞው አቅማቸው በእጅጉ ቀንሰው እንደሚሆን አመልክቷል፡፡
በወረርሽኙ ሳቢያ አገልግሎታቸውን ካቋረጡና ለወደፊትም ዳግም ወደ ስራ ይመለሳሉ ተብለው ከማይጠበቁ ተዘግተው የሚቀሩ ሙዚየሞች መካከል አብዛኞቹ በአፍሪካ፣ በአረብና በፓሲፊክ አገራት እንደሚገኙ የጠቆመው ተቋሙ፤ ይህም የአገራቱ ባህል፣ ታሪክና ሳይንስ እንዲጠፋ በማድረግ እጅግ ከፍተኛ ጉዳት ያስከትላል ተብሎ እንደሚጠበቅ ገልጧል፡፡

በህንድ በ1 ቀን 13 ሺህ ተጠቂዎች ሲገኙ፣ በጀርመን 7 ሺህ ሰዎች ወደ ለይቶ ማቆያ ገብተዋል
በህንድ ባለፈው ረቡዕ ብቻ 13 ሺህ የሚጠጉ አዳዲስ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች መገኘታቸውንና ይህም በአገሪቱ ከፍተኛው ዕለታዊ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር መሆኑን ሂንዱስታን ታይምስ ዘግቧል፡፡
በዕለቱ በመላ አገሪቱ 12 ሺህ 881 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ የአገሪቱ የጤና ተቋማት ማስተናገድ ከሚችሉት በላይ ቁጥር ባላቸው ታማሚዎች መጨናነቃቸውንና ደልሂ እና ሙምባይን በመሳሰሉ የአገሪቱ ከተሞች የሚገኙ ሆስፒታሎች ታማሚዎችን ላለመቀበል መወሰናቸውን አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በጀርመን ከሰሞኑ 650 የቄራ ሰራተኞች በቫይረሱ መያዛቸውን ተከትሎ፣ ከ7 ሺህ በላይ ተጠርጣሪ ሰዎች ወደ ለይቶ ማቆያ እንዲገቡ መደረጉን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
 
ቤጂንግ እንደገና…
ወረርሽኙን ተቆጣጥሬዋለሁ ብላ እገዳና ክልከላዎችን ባነሳችው የቻይና ርዕሰ መዲና ቤጂንግ፣ በኮሮና ቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ከሰሞኑ እንደገና ጭማሪ ማሳየት የጀመረ ሲሆን፣ ይህን ተከትሎም ተነስተው የነበሩ አስገዳጅ መመሪያዎች እንደገና እንዲጣሉ የከተማዋ አስተዳደር መወሰኑን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ለ57 ቀናት ያህል በማህበረሰቡ ውስጥ ምንም አይነት የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ባልተመዘገበባት ቤጂንግ፣ ከሰኞ እስከ ረቡዕ ብቻ 17 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡


  በግንቦት 29 ቀን 2012 እትም የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲቲዩት ጥናት ነው በሚል በአዲስ አድማስ ጋዜጣ የወጣውና በኢትዮጵያ እስከ ህዳር 2013 ዓ.ም ድረስ ከ8.5 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ሊያዙ ይችላሉ፤ ከ26 ሺ በላይ ሰዎች ደግሞ በበሽታው ይሞታሉ የሚለው ዘገባ ኢንስቲቲዩቱን የማይመለከትና የተሳሳተ መረጃ ነው - ብሏል።

Monday, 15 June 2020 15:00

“ጥንቃቄ!

Monday, 15 June 2020 14:58

“ጥንቃቄ!

Monday, 15 June 2020 14:56

“ጥንቃቄ!

Friday, 05 June 2020 00:00

“ጥንቃቄ!

     • በኬንያ 72 የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ ተይዘዋል
                  • በመላው ዓለም 50 ሚ. ህዝብ ወደ ከፋ ድህነት ሊገባ ይችላል

             ወደ አፍሪካ ለመግባት በመዘግየቱና ገብቶም ሲለሳለስ በመሰንበቱ ብዙዎችን ግራ ሲያጋባ የቆየው ኮሮና፤ አሁን ደግሞ በአስደንጋጭ ፍጥነት በአህጉሪቱ በየአቅጣጫው መሰራጨትና የከፋ ጥፋት ለማድረስ መንደርደር መጀመሩን የአለም የጤና ድርጅት ከትናንት በስቲያ አስታውቋል፡፡ በድርጅቱ የአፍሪካ ዳይሬክተር ማትሺሶ ሞቲ እንደሚሉት፤ ኮሮና ከአፍሪካ አገራት ርዕሰ መዲናዎች አልፎ ወደ ሌሎች ከተሞችና ራቅ ያሉ አካባቢዎች መዛመቱን የቀጠለ ሲሆን፣ በቂ የምርመራ መሳሪያዎችና ሌሎች ግብዓቶች አለመኖራቸው ቫይረሱን ለመቆጣጠር የሚደረገውን ጥረት በከፍተኛ ሁኔታ እያሰናከለው ይገኛል፡፡ ቫይረሱ እስከ ትናንት በስቲያ አመሻሽ ድረስ በመላ አፍሪካ ወደ 210 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ የሟቾች ቁጥርም ወደ 6 ሺህ መቃረቡን አፍሪካን ኒውስ ባወጣው መረጃ አመልክቷል፡፡
እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ 56 ሺህ ያህል ሰዎች በቫይረሱ የተያዙባት ደቡብ አፍሪካ፤ በአህጉሩ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ የተያዙባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ ግብጽ በ38 ሺህ፣ ናይጀሪያ በ14 ሺህ፣ አልጀሪያ በ11 ሺህ እንዲሁም ጋና በ10 ሺህ 500 ተጠቂዎች እንደሚከተሉም ገልጧል፡፡ በኬንያ በኮሮና ቫይረስ ህክምና ላይ ተሰማርተው ሲሰሩ የቆዩ 72 የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ መያዛቸውን የሀገሪቱን የጤና ሚኒስቴር ጠቅሶ የዘገበው ሲጂቲኤን፣ በቫይረሱ ከተያዙት መካከል 19ኙ በተለያዩ የህክምና መስጫ ተቋማት ህክምና እየተደረገላቸው እንደሚገኙም ገልጧል፡፡
በሳምንቱ መጀመሪያ በልብ ህመም ከዚህ አለም የተለዩት የብሩንዲው ፕሬዚደንት ፒዬሬ ንኩሩንዚዛ፣ ለሞት የተዳረጉት መንግስታቸው እንዳለው በልብ ህመም ሳይሆን በኮሮና ምክንያት መሆኑን አረጋግጫለሁ ሲል ከትናንት በስቲያ የዘገበው የኬንያው ዘ ስታር ድረገጽ፤ የፕሬዚዳንቱ ባለቤትም በኮሮና በፀና ታመው ናይሮቢ በህክምና ላይ እንደሚገኙ መረጃ ደርሶኛል ብሏል፡፡ በማላዊ በድጋሚ እንዲካሄድ ፍርድ ቤት ውሳኔ ለሰጠበት ቀጣዩ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ የሚፎካከሩ ፖለቲከኞች የኮሮና ቫይረስን ችላ ብለው ህዝቡን አደባባይ እየጠሩ መቀስቀሳቸውን የቀጠሉ ሲሆን፣ የቀድሞው የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ጆይስ ባንዳም፣ ከሰሞኑ ደጋፊዎቻቸውን ሰብስበው ባደረጉት ንግግር “ተረጋጉ!... በማላዊ ኮሮና የሚባል ነገር የለም!...” ሲሉ በድፍረት መናገራቸው ተዘግቧል፡፡ የአገሪቱ መንግስት 455 ያህል ሰዎች በቫይረሱ መጠቃታቸውና 4 ሰዎችም ለሞት መዳረጋቸውን ይፋ ቢያደርግም፣ ለድጋሚ ስልጣን የቋመጡት ጆይስ ባንዳ ግን መንግስት ይህን ያህል ሰዎች በኮሮና ተያዙ፣ ይህን ያህሉ ደግሞ ሞቱ እያለ በሃሰተኛ ቁጥሮች ህዝቡን ማደናገሩን ማቆም አለበት ብለዋል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ የአፍሪካ አየር መንገዶች፣ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በፈረንጆች አመት 2020 ብቻ 2 ቢሊዮን ዶላር ያህል ኪሳራ እንደሚያጋጥማቸውና በአህጉሩ የአየር ትራንስፖርት ዘርፍ የሚሰሩ 3 ሚሊዮን ሰራተኞች የስራ ዕድል አደጋ ውስጥ መውደቁን አለም አቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማህበር ከሰሞኑ ባወጣው ሪፖርት ማስታወቁን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡

የከፋ ቀውስ የሚጠብቀው የአለም ኢኮኖሚ
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሁለንተናዊ ተጽዕኖ እያደረሰበት የሚገኘው የአለማችን ኢኮኖሚ ባለፉት 100 አመታት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ ክፉኛ ቀውስ ውስጥ ይገባል ተብሎ እንደሚጠበቅ እየተነገረ ነው:: አለማቀፉ ኢኮኖሚ በ2020 የፈረንጆች አመት ዕድገቱ በ7.6 በመቶ ያህል ይቀንሳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ኦርጋናይዜሽን ፎር ኢኮኖሚክ ኮፐሬሽን ኤንድ ዲቨሎፕመንት የተባለው ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
ወረርሽኙ የኢኮኖሚ ዕድገታቸውን በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንስባቸዋል ተብለው ከሚጠበቁ የአለማችን አገራት መካከል የ15 በመቶ ቅናሽ የሚጠበቅባት እንግሊዝ በቀዳሚነት ስትቀመጥ፣ ጣሊያንና ፈረንሳይ ይከተላሉ፡፡ በመላው አለም ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ እስካሁን ድረስ በመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ከስራ ገበታቸው መፈናቀላቸውን የጠቆመው ተቋሙ፣ በቀጣይም በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ይሄው ክፉ እጣ ይደርሳቸዋል ተብሎ እንደሚጠበቅ አስጠንቅቋል፡፡
በፈረንሳይ በመጪዎቹ ጥቂት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ ከ800 ሺህ በላይ ሰዎች ከስራ ገበታቸው ይፈናቀላሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ የአገሪቱ የፋይናንስ ሚኒስትር ከሰሞኑ በሰጡት መግለጫ ማስታወቃቸውን የዘገበው ደግሞ አልጀዚራ ነው፡፡ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በበኩሉ፤ ባለፈው ማክሰኞ ባወጣው መግለጫ፣ አለማችን ባለፉት 50 አመታት ታይቶ የማይታወቅ እጅግ የከፋ የምግብ እጥረት ቀውስ እንዳንዣበበባት አስጠንቅቋል::
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ተከትሎ በተለይ ለድሃ አገራት ዜጎች የምግብ ፍላጎትን ማሟላት እጅግ ፈታኝ ሊሆን እንደሚችልና ከ50 ሚሊዮን በላይ የአለማችን ዜጎች ወደከፋ ድህነት ሊገቡ እንደሚችሉ ያስጠነቀቁት የድርጅቱ ዋና ጸሃፊ አንቶኒዮ ጉቴሬስ፤ መንግስታት ይህንን ቀውስ ለማስቀረት በአፋጣኝ እርምጃዎችን መውሰድና መዘጋጀት እንዳለባቸው አሳስበዋል ሲል ዘ ጋርዲያን ዘግቧል:: ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ከፍተኛ ኪሳራ የሚያጋጥማቸው ታላላቅ የአለማችን የንግድ ተቋማትና ኩባንያዎች ቁጥር አሁንም እያሻቀበ ሲሆን፣ ታዋቂው ስታርባክስ ኩባንያ ባለፉት ሶስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ የ3.2 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ማጣቱን ከሰሞኑ ማስታወቁን ሲኤንቢሲ ዘግቧል፡፡
ባለፈው ሳምንት በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በአመቱ የመጀመሪያው ሩብ አመት 2.35 ቢሊዮን ዶላር ያህል ገቢ ማጣቱን ይፋ አድርጎ የነበረው የጀርመኑ ግዙፍ አየር መንገድ ሉፍታንዛ፤ ባለፈው ማክሰኞ ደግሞ 22 ሺህ ያህል ሰራተኞቹን ለመቀነስ ማቀዱን አስታውቋል፡፡ በመላው አለም ከ135 ሺህ በላይ ሰራተኞች ያሉት ሉፍታንዛ በቀጣይ ከሚቀንሳቸው ሰራተኞቹ መካከል ግማሽ ያህሉ በጀርመን የሚገኙ መሆናቸውን የጠቆመ ሲሆን፣ የአውሮፕላኖቹን ቁጥርም በአንድ መቶ እንደሚቀንስ መናገሩንም ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ የስራ መቀዛቀዝና የገቢ መቀነስ አጋጥሟቸው ከዚህ ቀደም ሰራተኞቻቸውን ለመቀነስ የወሰኑ አየር መንገዶች በርካታ መሆናቸውን ያስታወሰው ቢቢሲ፣ ከእነዚህም መካከል ብሪቲሽ ኤርዌይስ 12ሺህ፣ ሪያንኤይር 3ሺህ፣ ኢዚጄት 4ሺህ500፣ ቨርጂን አትላንቲክ 3 ሺህ ሰራተኞችን ለመቀነስ መወሰናቸውን አመልክቷል፡፡
ኒውዚላንድ እና ታይላንድ ሆኖላቸዋል
ኮሮና ቫይረስን በተሳካ መልኩ በመቆጣጠር ረገድ ከአለማችን አገራት በቀዳሚነት በምትጠቀሰው ኒውዚላንድ አዲስ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂ ከተገኘ ከሃያ ቀናት በላይ እንደሆነው ተነግሯል፡፡ በአገሪቱ በሆስፒታል ውስጥ ህክምናዋን በመከታተል ላይ የነበረችው የመጨረሻዋ የኮሮና ቫይረስ ታማሚ ባለፈው ሰኞ ማገገሟን የዘገበው ቢቢሲ፣ ኒውዚላንድ ቫይረሱን መቆጣጠሯን ተከትሎ ተግባራዊ አድርጋቸው የነበሩ ገደብና ክልከላዎችን ሙሉ በሙሉ ማንሳቷንም አመልክቷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ፣ ኮሮና 3 ሺህ 125 ሰዎችን አጥቅቶ 58 ሰዎችን ለሞት በዳረገባት ታይላንድ፤ ባለፈው ረቡዕ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂም ሆነ ሞት አለመከሰቱን ተከትሎ፣ አገሪቱ ከቫይረሱ ነጻ ነኝ ብላ ማወጇን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በአገሪቱ በማህበረሰቡ ውስጥ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት የቆመው ከሁለት ሳምንታት በፊት መሆኑን ያስታወሰው ዘገባው፣ በአገሪቱ በቅርብ ጊዜያት ቫይረሱ እንዳለባቸው የተረጋገጡት ሰዎች በሙሉ ከውጭ አገራት የገቡ መንገደኞች እንደሆኑም አክሎ ገልጧል፡፡
በብራዚል 2 አገረ ገዢዎች በኮሮና ሙስና ተከስሰዋል
ኮሮና ቫይረስ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስፋፋባት በሚገኝባትና በቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር ከአለማችን አገራት በሁለተኛ ደረጃ ላይ በምትገኘው ብራዚል፣ ሁለት የግዛት አገረ ገዢዎች ለኮሮና ህክምና የሚውሉ መሳሪያዎችን በመግዛት ሂደት ውስጥ ሙስና ፈጽመዋል በሚል ክስ እንደተመሰረተባቸው ሮይተርስ ዘግቧል:: ሲዘናጉ ብራዚልን ለኮሮና አሳልፈው ሰጥተዋታል ተብለው ከሚወነጀሉት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ጄር ቦልሶናሮ ጋር ኮሮናን ለመቆጣጠር የሄዱበት መንገድ ትክክል አይደለም በሚል በግልጽ ይሟገቱ እንደነበር የሚነገርላቸው ሁለቱ አገረ ገዢዎች፣ ምንም አይነት ሙስና እንዳልፈጸሙ መናገራቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ኳስ እና ኮሮና
ዴሎይት የተባለው አለማቀፍ የፋይናንስ ተቋም ከትናንት በስቲያ ባወጣው መረጃ፣ የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ የእግር ኳስ ክለቦች በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ከዘንድሮው የፈረንጆች አመት ገቢያቸው 1 ቢሊየን ፓውንድ እንደሚያጡ አስታውቋል፡፡
የዘንድሮው የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ውድድሮች ከኮሮና ቫይረስ መስፋፋት ጋር በተያያዘ ካለፈው ከመጋቢት ወር ጀምሮ መቋረጣቸውንና ቀሪ ጨዋታዎች ያለ ደጋፊ በዝግ ስታዲየሞች  እንዲካሄዱ መወሰኑን ያስታወሰው መረጃው፣ የአውሮፓ የእግር ኳስ ክለቦች ከፍተኛ የገቢ መቀነስና የወጪ ጭማሪ እንደሚያጋጥማቸውም አመልክቷል::

Page 7 of 485