Administrator

Administrator

Saturday, 30 November 2019 14:01

የዘላለም ጥግ

• የተለያዩ ሰዎች የተለያየ አመለካከት አላቸው፡፡ ሁሉንም ማክበር ጥሩ ነው፡፡
  ጁአን ፓብሎ ጋላቪስ
• ያለ አንተ ስምምነት ማንም የበታችነት እንዲሰማህ ማድረግ አይችልም፡፡
  ኤሊኖር ሩስቬልት
• ሌሎች እንዲያከብሩህ የምትሻ ከሆነ ራስህን አክብር፡፡
  ባልታሳር ግራሽያን
• ዕውቀት ሃይል ይሰጥሃል፤ ሰብዕና ግን ክብር ያጎናጽፍሃል፡፡
  ብሩስ ሊ
• ለሕይወት ክብር በመስጠት ላይ ያልተመሰረተ ማንኛውም ሃይማኖት ወይም ፍልስፍና፤ እውነተኛ ሃይማኖት ወይም ፍልስፍና አይደለም፡፡
  አልበርት ኸዌይትዘር
• ፍቅር ያለ ክብር ባዶ ቃል ነው፡፡
  ኒክሂል ሳሉጃ
• በጣም ብዙ ሰዎች ትክክለኛው ሰው ለመሆን ከመጣር ይልቅ፡፡ ትክክለኛውን ሰው በመፈለግ ይባዝናሉ፤
  ግሎርያ ስቴይኔም
• ለሌላው ክብር ስትሰጥ አንተም ክብር ታገኛለህ፡፡
  ማይክል ኑተር
• የሌሎችን አመለካከት የግድ መጋራት የለብንም፡፡ ነገር ግን ክብር መስጠት ይገባናል፡፡
  ቴይለር ስዊፍት
• ወላጆቹን ሳያከብር ያደገ ልጅ፤ ለማንም ሰው እውነተኛ ክብር አይኖረውም፡፡
  ቢሊ ግራሃም
• ሴትን ሁልጊዜ አከብራለሁ፡፡
  ኢንሪኪው አይግሬስያስ
• የሌሎችን መብት ማክበር ማለት ሰላም ነው፡፡
  ቤኒቶ ጁአሬዝ
• ለአስተማሪዎችህ የሚገባቸውን ክብር ስጣቸው፤ ምክንያቱም መድረስ የምትፈልግበት ቦታ እንድትደርስ የሚያግዙህ እነሱ ናቸውና፡፡
  ሪቻርድ ሁዋርድ

Saturday, 30 November 2019 13:59

የፖለቲካ ጥግ

• ዲሞክራሲ የተሳሳተ ምርጫ የማድረግ መብት ነው፡፡
   ሰር ጆርጅ በርናርድ ሾው
• እያንዳንዱ ምርጫ የሚወሰነው ድምፅ ለመስጠት ምርጫ ጣቢያ በሚገኘው ሕዝብ ነው፡፡
  ሴር ሳባቶ
• ዲሞክራሲ፤ እያንዳንዱን ሰው የራሱ ጨቋኝ የመሆን መብት ያጎናጽፈዋል፡፡
  ጄምስ ራስል ሎዌል
• ዲሞክራሲ በየትውልዱ እንደ አዲስ መወለድ አለበት፤ ትምህርት ደግሞ አዋላጁ ነው፡፡
  ጆን ዲዌይ
• ዲሞክራሲና ሰብአዊ መብቶች አይንጣጠሉም፡፡
  ኔልሰን ማንዴላ
• ዲሞክራሲያችን የተዋጣለት እንዲሆን መራጩ ሕዝብ በምርጫ ሂደቱ እምነት ሊያድርበት ይገባል፡፡
  ብላንቼ ሊንከን
• ዲሞክራሲ ጥሩ ነው፡፡ ይሄን የምለው ሌሎች ሥርዓቶች የከፉ ስለሆኑ ነው፡፡
  ጃዋሃርላል ኔህሩ
• ዲሞክራሲ፤ ድምፅ መስጠቱ አይደለም፤ ቆጠራው ነው፡፡
  አል ስሚዝ
• ዲሞክራሲና ነፃነትን ወደ ሳጥን ውስጥ መመለስ አትችልም፡፡
  ግሎሪያ ስቴይኔም
• በዲሞክራሲ ሥርዓት ዜጎች የተለያዩ የዜናና የመረጃ ምንጮች ይፈልጋሉ፡፡
  በርኒ ሳንደርስ
• ዲሞክራሲ፤ በአንድ ላይ ለየራስ የማሰብ ጥበብ ነው፡፡
  አሌክሳንደር ማይክል ጆን
• የዕለት ተዕለት ዜግነት በሌለበት፣ የዕለት ተዕለት ዲሞክራሲ ሊኖር አይችልም፡፡
  ራልፍ ናዴር
• ነፃነት ያለ ሃላፊነት ሥርዓት አልበኝነት ሲሆን፤ ነፃነት ከሃላፊነት ጋር ዲሞክራሲ ነው፡፡
  ኸርል ሪኔይ


Saturday, 30 November 2019 13:14

ማራኪ አንቀፅ

   --እስክንድርና ታምራት ከኢትዮጵያ ቴሌቭዥን ሠራተኞች የሥራ መጀመሪያ ሰዓት አንስተው ነበር ቪዲዮ መመልከት የጀመሩት:: በስቱዲዮ ፊልም ማቀናበሪያ ማሽን እየታገዙ በሐምሌና ነሐሴ 1983 የተላለፉ ፕሮግራሞች ለሦስት ሰዓታት አዩ፡፡ አራት ዐይኖች ለረዥም ሰዓት በስክሪን ላይ ፈጠው ሊያብጡ ደረሱ፡፡
ይህ የገረመው የቲቪ ማሽን ሠራተኛ፤ “የሻይ ሰዓት ስለሆነ ዕረፍት መውሰድ ትችላላችሁ” በማለት ከተመሰጡበት ስሜት ቀሰቀሳቸው:: አክሎም፤ “ወጥታችሁ ትጠጣላችሁ? ወይስ እዚህ ላምጣላችሁ?” አለ፡፡ ሁለቱም መልሳቸው አንድ ነበር፤ ያውም በፍጥነት፡፡
“ከተቻለ እዚህ ብታመጣልን እንወዳለን” የሚል ነበር፡፡
“ደህና ...ሻይ ….ቡና …..ለስላሳ……ምርጫችሁን ብትነግሩኝ?”
“ቡና በወተት….ካላስቸገርንህ ላይተር ሲጋራም ብታስልክልን…ከይቅርታ ጋር” ታምራት በትህትና የተናገረው ነው፡፡
“ዶንት ወሪይ (Don’t worry) ….ምንም ችግር የለውም ….ምን ዓይነት ሲጋራ?”
“ዊኒስተን አንድ ፓኬት…” አለ እስክንድር፤ የሃምሳ ብር ኖት እየሰጠው፡፡
እነ ፕሮፌሰር በዚህ የቪዲዮ ሶስት ሰዓት ምልከታቸው፤ በመላው አዲስ አበባ የቀይ ሽብር ተዋንያኖች ሲጋለጡ የተላለፈውን ፕሮግራም አገባደው ነበር፡፡ በመሐል ፒያሳ እነ እርገጤ መድባቸውና ኤልያስ ኑር የጨፈጨፉት…በጉለሌ ዙሪያ ከፍተኛ ሰባትና ስምንት ፍቃዱ የገደላቸው የኢህአፓ ወጣቶች …በጉራጌ ዞን ደግሞ ገስግስ የተባለው ያደረሰውን እልቂት ወዳጅ ዘመድ እየተነሳ ሲያጋልጥ ተመለከቱ:: በተለይ አንድ አዛውንት እናት፤ ቅዱስ የሆኑ ባላቸውና ልጆቻቸው እንደተገደሉባቸው እያነቡ አጋለጡ፡፡ ገስግስ ከክልል ውጪ አዲስ አበባ መጥቶ የአብሬት ሼክ የሆኑት አዛውንት፤ ያለ አንዳች ወንጀል ከእነ መኖሪያ ቤታቸው እንደወሰዳቸው …እስከ አሁን የት እንደደረሱ እንደማያውቁ ጐልማሳ ልጆቻቸው እያነቡ አጋለጡ፡፡
እነዚህ ልጆቻቸው በማከልም “…እስከ አሁን በአባታቸው የአብሬት ሼህ በሕይወት አለመገኘትና ተሰውሮ መጥፋት ሳቢያ…እናታቸው በሐዘን ተቆራምተው…ቤተሰቦቻቸው በሰቀቀን ሲጠበሱ እንዲኖሩ …የበለጠ ደግሞ ወዳጅ ዘመዶቻቸውን ጨምሮ …በእስልምና ሃይማኖት ቅድስናቸው …እኝኸ የአብሬት ሼህ ያፈሯቸው የሰባት ቤት ጉራጌ ህብረተሰብ ውስጥ የሚገኙ ተከታዮቻቸው…ምንጊዜም ሀዘናቸው አብሮዋቸው ይኖራል…” አሉ፡፡
ይህ የቪዲዮ ትዕይንት እንዳበቃ የከፍተኛ ሰባቱ ፍቃዱ ሲጋለጥ የሚያሳየው ምስል ቀጠለ:: ጋዜጠኛው ሰለሞን አስመላሽ፣ ሁለት ሴቶችን ከዳርና ከዳር አስቀምጦ ከመሃል ፍቃዱን መጠየቅ ጀምሯል፡፡
“እነዚህን ሴቶች ታውቃቸዋለህ?”
“አላስታውሳቸውም…”
“እናንተስ እሱን ታስታውሱታለችሁ?”....ጋዜጠኛው ነበር፡፡
“በደንብ ነዋ! ...አንድ ሰፈር አብረን ኖረናል…በደንብ እንተዋወቃለን…”
በስተግራ የተቀመጠችው በሲቃ ተናገረች፡፡
“እሺ የተፈፀመባችሁን በደል ግለጹ!...”
“በ1969 ዓ.ም ወር አንድ እለት፣ እኩለ ሌሊት ካለፈ በኋላ በራችን ተንኳኳ፤እናቴ ስትከፍት ፍቃዱ አጥራችንን ዘለው ከገቡ ግብረ አበሮቹ ጋር መሣሪያ እንደታጠቁ ዘው አሉ፡፡ …ወንድ ልጇን ውለጂ አሏት…ካየችው እንደሰነበተ ብትገልጽም፤ ከጥፊና ርግጫ አልዳነችም፡፡…በመጨረሻ ሁላችንንም አፍሰው ቀበሌ አሰሩን፡፡
“የበደላቸው በደል ከእስር ቤት እየጠሩ ማታ ጠጥተው እየመጡ ይዳሩን ጀመር በተለይ ፍቃዱ መጀመሪያ እናታችንን …አስገድዶ ከተገናኘ በኋላ …ቀጥሎ እኔና ታናሽ እህቴን ተራ አስገባን…” በማለት እንባ እየተናነቃት ተናገረች፡፡
ጋዜጠኛው የከፍተኛ ሰባቱን ጨፍጫፊ ፍቃዱን እየተመለከተው “…እህሳ! ...ለዚህ ምን መልስ አለህ? አለ፡፡ አረመኔው ፍቃዱ የሐሰትን ሸማ እንደተከናነበ የውርደት ማቁን ተከሽኖ መዘባረቅ ጀመረ፡፡ ጊዜ የገለጠው ጉድ፣ ወቅት ያሳጣው ግፍ በዚህ መልክ ለአደባባይ በቃ፡፡
እነ ፕሮፌሰር ቡና እንደመጣላቸው፣ ቪዲዮውን አጥፍተው ዕረፍት ወሰዱ፡፡ ለትንሽ አፍታ ዝም ብለው በራሳቸው ሐሳብ ተዋጡ፡፡ ሲጋራ እየለኮሰ ዝምታውን የገረሰሰው ታምራት ነበር…ቀድሞ፡፡    
ምንጭ፡- (ከዘውዴ አርጋው “የአሲንባ ናሙና መርካቶ” የተሰኘ  አዲስ መጽሐፍ የተቀነጨበ፤2012 ዓ.ም)

Saturday, 30 November 2019 12:39

ዜና ዕረፍት - መንግሥቱ አበበ

    የወዳጆቹ ማስታወሻ - ጋዜጠኛ መንግስቱ አበበ


         ላለፉት 18 ዓመታት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ፣ በከፍተኛ ሪፖርተርነት ሲያገለግል የቆየው ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ፣ ባደረበት ሕመም በሕክምና ሲረዳ ቆይቶ ባለፈው ቅዳሜ ህዳር 13 ቀን 2012 ዓ.ም. ከዚህ ዓለም በሞት የተለየ ሲሆን የቀብር ሥነሥርዓቱ እሁድ ህዳር 14 በቀጨኔ መድሃኒያለም ቤ/ክርስቲያን ቤተሰቦቹ፣ ወዳጅ ዘመዶቹና የስራ ባልደረቦቹ በተገኙበት ተከናውኗል፡፡
ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ፣ የአዲስ አድማስ ጋዜጣን ከመቀላቀሉ በፊት በመንግሥት እየታተመ ይወጣ በነበረው ሳምንታዊ የዛሬዪቱ ኢትዮጵያ ጋዜጣ በዜናና አምድ አራሚነት፣. የጋዜጠኝነት ሥራን በ1977 ዓ.ም. የጀመረ ሲሆን ቀጠሎም ወደ አዲስ ዘመን ጋዜጣ በመዛወር፣ በሪፖርተርነት በኋላም የካቲት ይባል በነበረው ወርሓዊ የመንግሥት መጽሔት በተባባሪ አዘጋጅነት አገልግሏል፡፡ በመቀጠልም በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ይታተም በነበረው ዕለታዊ አዲስ  ጋዜጣም በከፍተኛ ሪፖርተርነት አገልግሏል፡፡
በመጨረሻም ከ1994 ዓ.ም ጀምሮ ሕይወቱ እሰካለፈበት  ጊዜ ድረስ በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል፣ በተመደበበት የጋዜጠኝነት መስክ ሁሉ ሁለገብ ሆኖ የሰከኑና ሚዛናዊነትን የተላበሱ በሳል ጽሁፎችን ለአንባቢያን ሲያቀርብ የቆየ ከፍተኛ ሪፖርተር ነበር፡፡  
ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ፤ በተለይም በማህበራዊ፤ በሳይንስና በጤና-ነክ ጽሁፎቹ በበርካታ አንባቢያን ዘንድ የተወደደና በሥራ ባልደረቦቹ የተመሰገነ ታታሪ ጋዜጠኛ ነበር፡፡  
አመለ ሸጋው ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ፣ ለኢንፎርሜሽን ሳይንስ ከነበረው የጠለቀ ፍቅር የተነሳ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሲከታተል የነበረውን የማኔጅመንት ትምህርት አቋርጦ፣ ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ በመግባት በኢንፎርሜሽን ማኔጅመንት ሳይንስ በባችለር ዲግሪ ተመርቋል::  
የአዲስ አድማስ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል፣ በጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ ሕልፈት የተሰማውን ጥልቅ ኃዘን እየገለፀ ለቤተሰቡ፤ ለዘመዶቹ፤ ለሥራ ባልደረቦቹና ለጓደኞቹ ሁሉ መጽናናትን ይመኛል፡፡ ፈጣሪ ነፍሱን በመንግስተ ሰማያት ያኑርለት፡፡


         «የአዲስ አድማሱ ጋዜጠኛ መንግስቱ አበበ፣ ከዚህ አለም በሞት በመለየቱ በእጅጉ ሀዘን ተሰምቶኛል።
መንጌን ለመጀመሪያ ጊዜ በአካል የተዋወቅሁት፣ የጉዞ አድዋ የመጀመሪያ ጉዞ ፍፃሜ ላይ፣ የካቲት 23 ቀን 2006 ዓ.ም. አድዋ ድረስ ከመጡ የጋዜጠኞች ቡድን አንዱ ሆኖ ነው።
ከተዋወቅን በኋላ በተደጋጋሚ ተገናኝተናል። ፍፁም ቅን ሰው ነበር። ለስራው በግሉ የሚወስደው ከፍተኛ ኃላፊነትና ለመልካም ነገር በፍጥነት ሁሌም የሚገኝ ሰው በመሆኑ እደሰትበት ነበር። ከዚህ አለም በሞት መለየቱን በመስማቴ በእጅጉ አዝኛለሁ።
ለቤተሰቦቹና ለስራ ባልደረቦቹ በሙሉ መጽናናትን እመኛለሁ።”
(ያሬድ ሹመቴ - ፌስቡክ)
***
«የቀድሞ የአዲስ አድማስ ጋዜጣ ባልደረባዬ፣ ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበ፣ ከዚህ ዓለም መለየቱን ፌስቡክ ላይ አነበብኩ።
አንዳንድ ጊዜ ከሩቅ ሆኖ ነፍስ ይማር ማለትም ይተናነቃል። ምናልባት ሕይወቱ ማለፉን መቀበል አቅቶኝ ይሆናል።
መንጌ ጥሩ ባልደረባዬ ነበር። ብዙ ሳቆችን አብረን ስቀናል። አገሬ ተመልሼ የማገኛቸው ሰዎች ቁጥር በየጊዜው እየቀነሰ ሲመጣ በጣም ያስከፋል። ግን ምን ይባላል? የፈጣሪ ሥራ አይቀየር።
ለቤተሰቦቹና ለአዲስ አድማስ ጋዜጣ ቤተሰቦች መፅናናቱን ይስጣችሁ። እግዚያብሔር ነፍስህን በአፀደ ገነት ያሳርፈው። ደህና ሁን፤ ወንድሜ መንጌ!”
(ጽዮን ግርማ ታደሰ - ፌስቡክ)
***
“ከዚህ ዓለም በሞት የተለየንን ጋዜጠኛ መንግሥቱ አበበን፣ በሥራዎቹ ለመጀመሪያ ጊዜ ያወቅሁት በ”አዲስ ዘመን” ጋዜጣ የ”ሕብረተሰብ” አምድ አዘጋጅ ሆኖ በሚያቀርባቸው ፅሑፎቹ ነበር።
ከዚያ በኋላ በ‘90ዎቹ መጀመሪያ  በ”ዕለታዊ አዲስ” ጋዜጣ ኤዲተርነት፣ ላለፉት 15 ዓመታት ደግሞ በተወዳጅዋ “አዲስ አድማስ” ጋዜጣ ላይ ከከፍተኛ ሪፖርተርነት እስከ አዘጋጅነት ሠርቷል።
በጋዜጠኝነት ሙያ የአንድ ጎልማሳ ዕድሜን ያሳለፈው መንግሥቱ አበበ ፤ ጋዜጠኛነትን  ታስሮ መግነኛ፣ የፖለቲካ መሸቀጫ፣ ጥገኝነት ማግኛና ወደ ሌላ ሙያ መሸጋገሪያ ድልድይ አድርገው የሚያዩ “የሥም ጋዜጠኞች” በሞሉባት ሀገር ላይ በሙያው በቅቶ፣ በሙያው ታምኖ፣ ሥነ ምግባር ጠብቆና “ግነን በሉኝ” ሳይል፣ ድምፁን አጥፍቶ፣ ያለፈ ጎምቱ ጋዜጠኛ ነው። ስለ ጠባዩም ባልደረቦቹ ሲያወጉኝ፤ ”ትሁትና ከአፉ መጥፎ የማይወጣው ሰው ነበር” ብለውኛል፡፡
በሠላም እረፍ መንጌ !!!”
(ጀሚል ይርጋ - ፌስቡክ)
***
“መንጌ፤ ከረጅም ጊዜ ጓደኞቼ አንዱ ብቻ ሳይሆን የሙያ ባልደረባዬም ጭምር ነበር:: እኔ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ውስጥ እሰራ በነበረበት ጊዜ፣ መንግስቱ ደግሞ በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት “አዲስ ዘመን” ጋዜጣ ላይ በጋዜጠኝነት ይሰራ ነበር፤ ሙያችን ያገናኘን ነበር፡፡
ከጭምትነቱ፤ ከትሁትነቱና ሰው አክባሪነቱ በላይ ስለ መንግስቱ ሳስብ በጣም የሚገርመኝ፣ ምን ቢቸገር ክብሩን የማያዋርድና ብዙዎች ዘንድ የማይታይ ጨዋ ሰው መሆኑ ነበር፡፡
ሙያውን በማክበሩና መወስለትን ስለሚጠየፍ ሳይጠቀም የኖረ ሰው ነበር፡፡
ሕመሙ በጠና ሰዓት እንኳን ሰውን ያስቸገረ እየመሰለው ዕርዳታ ማግኘት ሳይችል ተጎድቶ ያለፈ ሰው ነው፡፡  ለመንግስቱ አበበ የነበረኝን ክብር በተለየ ሁኔታ ከፍ ያደረገልኝ ሌላው ነገር ደግሞ፣ በህይወቱ የመጨረሻ ሰዓት ላይ ያደረገው እጅግ ታላቅ ነገር ነው፡፡
በእጁ ላይ የነበረችው እጅግ ትንሽ ጥሪት፣ ለኢትዮጵያ ልብ ሕሙማን ሕፃናት መርጃ እንድትውልለት መናዘዙ፣ መንጌ ለሁላችንም ትምህርት ሰጥቶን ያለፈበት ታላቅ ተግባር ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ ነፍሱን ይማርልን!...”
መለሰ አወቀ
(የቀድሞ የሙያ አጋርና ጓደኛ)
***
“ከአንደበቱ ክፉ ቃል የማይወጣው፤ በቻለው አቅም ሁሉ ለሰዎች በጎ ነገር ለማድረግና ለማስደሰት የማይታክት መልካም ወዳጄ ነበር - መንግስቱ አበበ፡፡
የመንጌ ትጋትና ጥረት እጅግ የሚያስገርም ነበር፤ በህመም እየተሰቃየ ባሳለፋቸው ጊዜያት ሁሉ፣ ከስቃይ ጋር እየታገለ ስራውን ለማከናወን ደፋ ቀና ማለቱን አላቋረጠም ነበር:: መንጌ ከመልካምነቱ፣ ከቅንነቱና ከትጋቱ ጋር ወደማይቀረው ሄደ! ፈጣሪ ነፍስህን በገነት ያኑራት ጓዴ!...”
አንተነህ ይግዛው
(የስራ ባልደረባና ጓደኛ)
***
‹‹መንጌ ክብርና ኩራቱን እንደጠበቀ ነው ያለፈው››
መንጌን ያወቅኩት የአዲስ አድማስ ባልደረባ ከመሆኔ አስቀድሜ በተለያዩ የስራ ስምሪቶች ላይ ነው፡፡ በተለይም በ2003 ዓ.ም ወደ ነቀምት አብረን ከተጓዝንና አራት ቀናትን በስራ ላይ ካሳለፍን በኋላ ገራገርነቱን፣ ትህትናውን፣ ተጫዋችነቱንና ቅንነቱን ይበልጥ ለማወቅ ችያለሁ፡፡
ባለፉት 6 ዓመታት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ አብሬው ስሰራ ስራውን እንዴት እንደሚወድ ከባልደረቦቹ ጋር እንዴት እንደሚግባባ ተረድቻለሁ፡፡
መንጌ በተለይ ያለፉትን ሁለት ዓመታት በበርካታ ተደራራቢ ህመሞች ጫና ውስጥ ሆኖ እንኳን ከስራውና ከስራ ቦታው ላለመለየት ከህመሙ እየታገለ ወደ ቢሮ ስራውን ይዞ ብቅ ሲል በአንድ በኩል ስናዬው ደስ ሲለን በሌላ በኩል ከህመሙ ጋር የሚገጥመውን ትግል ከፊቱ ላይ ማንበብ በእጅጉ ያሳቅቀን ነበር፡፡
አንድ ቀን መንጌ ለምን እረፍት አታደርግም ለምንስ እያመመህ ትመጣለህ? ስል ጠየቅኩት ‹‹ለበሽታማ እጅ አልሰጥም ደሞም ተኝቶ ህመም ከማዳመጥ መንቀሳቀስ ይሻላል አሁን እኮ ደህና ነኝ›› አለኝ፡፡ ከዚያ በኋላ ለምን ትመጣለህ ብዬው አላውቅም ጠፋ ካለ ግን አያስችለኝም ስልክ እደውላለሁ፡፡ ደህንነቱን ይነግረኛል:: መንጌ አንጋፋ ቢሆንም አብዛኞቹ ወዳጆቹና ጓደኞቹ ወጣቶች ናቸው፡፡ ምክንያቱም መንጌ የወጣት ነፍስ ነው ያለው፡፡ መታመሙን ሲሰሙ ገንዘብ ካልሰበሰብን ካልረዳነው ያሉት ብዙዎች ናቸው ግን እሱ በዚህ ጉዳይ አይደራደርም አይደረግም አለ፡፡ ሁለት የጋራ ጓደኞቻችን በእኔ በኩል ገንዘብ ልከው ለመቀበል ፈቃደኛ አልሆነም፡፡
ከአንድ ባልደረባዬ ጋር እግሩ ላይ ወድቀን ስንሰጠው እንኳን ደስተኛ አልነበረም ሁሌም በራስ መተማመኑ ለስራው ያለው ፍቅር እኔን ያበረታኝ ነበር፡፡ አንድ ቀን ክፉ ሲወጣው፣ ሲጨቃጨቅ ሰምቼው የማላውቀው መንጌ ከነደግነቱ ከነክብሩ እና ከነኩራቱ ነው የተለዬን:: የሰማይ አምላክ ነፍሱን በደጋጎች ጎን ያሳርፈው መቼም አንረሳውም፡፡ በዚህ አጋጣሚ በርካታ ጓደኞቹ ጋዜጠኞች መንጌን ለመሰናበትና ፍቅርና አክብሮታችሁን ለመግለጽ ከስራ ሰዓታችሁ ቀንሳችሁ በቀብር ሥነ ሥርዓቱ ላይ ስለተገኛችሁ አክብሮቴን ልገልጽላችሁ እወዳለሁ፡፡  
ናፍቆት ዮሴፍ (ጋዜጠኛ)

      የአለማችን ስደተኞች ቁጥር 272 ሚሊዮን ደርሷል

               በመላው አለም የስደት ህይወትን በመግፋት ላይ የሚገኙ ሰዎች ቁጥር 272 ሚሊዮን መድረሱንና ይህም ከአጠቃላዩ የአለም ህዝብ 3.5 በመቶ ያህሉ ስደተኛ መሆኑን እንደሚያመለክት አለማቀፉ የስደተኞች ድርጅት አስታውቋል፡፡
ድርጅቱ ከትናንት በስቲያ ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ እንዳለው፤ በርካታ ዜጎቿ የተሰደዱባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ህንድ ስትሆን፣ 17.5 ሚሊዮን ህንዳውያን የስደት ኑሮን በመግፋት ላይ ይገኛሉ፡፡ ሜክሲኮ በ11.8 ሚሊዮን ስደተኛ ዜጎች በሁለተኛ ደረጃ ላይ መቀመጧን የጠቆመው ሪፖርቱ፤ 10.7 ሚሊዮን ዜጎች የተሰደዱባት ቻይና በሶስተኛ ደረጃ ላይ እንደምትቀመጥ አመልክቷል፡፡
በመላው አለም ከሚገኙ 272 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል 52 በመቶው ወንዶች መሆናቸውን የጠቆመው አለማቀፉ ሪፖርት፤ የአለማችን ስደተኛ ህጻናት ቁጥርም ከ31 ሚሊዮን በላይ እንደሚሆን ይፋ አድርጓል፡፡ በርካታ ቁጥር ያላቸው የሌሎች አገራት ስደተኞች የሚገኙባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር አሜሪካ መሆኗንና በአገሪቱ 50.7 ሚሊዮን ያህል አለማቀፍ ስደተኞች እንደሚገኙም ሪፖርቱ አስታውቋል፡፡ በ2018 ስደተኞች ወደ አገራቸው የላኩት ገንዘብ 689 ቢሊዮን ዶላር እንደሚደርስ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ ህንድ 78.6 ቢሊዮን ዶላር፣ ቻይና 66.4 ቢሊዮን ዶላር፣ ሜክሲኮ 35.7 ቢሊዮን ዶላር ከስደተኞች የተላከላቸው የአለማችን ቀዳሚዎቹ ሶስት አገራት እንደሆኑ አመልክቷል፡፡

    በታንዛኒያ ባለፈው እሁድ በተከናወነው አገራዊ ምርጫ፣ ገዢው ፓርቲ 99.9 በመቶ ድምጽ አግኝቶ ማሸነፉን ይፋ ማድረጉን ተከትሎ፣ እንግሊዝና አሜሪካ ምርጫውን መቃወማቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
የሁለቱ አገራት አምባሳደሮች ባለፈው ማክሰኞ ባወጡት መግለጫ፤ በታንዛኒያ ስምንት ዋነኛ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ባልተሳተፉበት ሁኔታ የተካሄደውና መንበረ ስልጣኑን የተቆጣጠረው ቻማ ቻ ማፒንዱዚ ፓርቲ፣ 99.9 በመቶ ማሸነፉን ያወጀበት ምርጫ ተቃዋሚዎችን ያገለለ፣ ታዛቢዎች እንዳይሰማሩ የተደረጉበትና ብዙ ጉድለቶች የነበሩበት መሆኑ የምርጫውን ውጤት ጥያቄ ውስጥ ይጥለዋል ሲሉ መተቸታቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በምርጫው ለመወዳደር በዕጩነት ከቀረቡት የአገሪቱ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ተወዳዳሪዎች መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆኑት፣ በቅድመ ምርጫ ሰነዶች ላይ የቃላት ግድፈት ፈጽመዋል በሚሉና ሌሎች ተልካሻ ምክንያቶች በምርጫ ቦርድ ከእጩነት መባረራቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ ይህም የምርጫውን ውጤት ጥያቄ ውስጥ እንደከተተው ጠቁሟል፡፡

  የአለማችን ቁጥር አንድ ባለጸጋ ጄፍ ቤዞስ በአሜሪካ ውስጥ ለሚገኙ መኖሪያ ቤት የሌላቸው ዜጎች መርጃ የሚውል 98.5 ሚሊዮን ዶላር መለገሳቸውን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡የአማዞኑ መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ ጄፍ ቤዞስ፣ በ23 የአሜሪካ ግዛቶች ውስጥ ለሚኖሩ ቤት አልባ ዜጎች መኖሪያ ቤት ለሚሰሩ ድርጅቶች ገንዘቡን መለገሳቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ግለሰቡ ባለፈው አመትም ለተመሳሳይ አላማ 97.5 ሚሊዮን ዶላር በስጦታ ማበርከታቸውን አስታውሷል፡፡


  በአለማችን ባለፈው የፈረንጆች አመት 2018፣ ከሽብር ጥቃቶች ጋር በተያያዘ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር በ15.2 በመቶ መቀነሱንና በአመቱ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች 15 ሺህ 952 መሆናቸውን አንድ አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ተቀማጭነቱ በሲድኒ የሆነው ኢንስቲቲዩት ፎር ኢኮኖሚክስ ኤንድ ፒስ የተባለ ተቋም ያወጣውን አመታዊ ሪፖርት ጠቅሶ ዴችዌሌ እንደዘገበው፤በሽብር ጥቃት የሞቱ ሰዎች ቁጥር ለመቀነሱ በምክንያትነት ከተጠቀሱት ጉዳዮች መካከል የአልሻባብና የአይሲስ መዳከም አንዱ ነው፡፡ በአመቱ በሽብር ጥቃት የሞቱ ሰዎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰባቸው ቀዳሚዎቹ የአለማችን አገራት ሶማሊያና ኢራቅ መሆናቸውንም የተቋሙ ሪፖርት ያመለክታል፡፡
በአመቱ ብዙ ሰዎችን ለሞትና ለአካል መቁሰል በመዳረግ በቀዳሚነት የተቀመጠው ቡድን የአፍጋኒስታኑ ታሊባን ሲሆን ቡድኑ 1ሺህ 443 የሽብር ጥቃቶችን በመፈጸም፣ 7 ሺህ 379 ሰዎችን ለሞት ዳርጓል ተብሏል፡፡ በ2008 በኢራቅ 1 ሺህ 131 የሽብር ጥቃቶች ተፈጽመው፣ 1 ሺህ 54 ሰዎች መገደላቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፤በናይጀሪያ በተፈጸሙ 562 የሽብር ጥቃቶች 2 ሺህ 40 ሰዎች መገደላቸውንም  አመልክቷል፡፡ በአመቱ ምንም እንኳን በሽብር ጥቃት ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ቢቀንስም፣ ሽብርተኝነት ግን በአለማቀፍ ደረጃ እየተስፋፋ መምጣቱንና በአለማችን 71 አገራት ውስጥ ቢያንስ አንድ ሰው ከሽብር ጋር በተያያዘ ለሞት መዳረጉንም ሪፖርቱ አውስቷል፡፡

  አንዳንድ ዕውነቶች ሲያረጁ ተረት ይመስላሉ፡፡ ትምህርትነታቸው ግን ዘመን - ተሻጋሪ ነው፡፡
ባለፈው ዘመን አንድ ሰው ጐረቤቱን በፖለቲካ ሰውነት (በመንግሥት ወጋኝነት) ይጠረጥረዋል:: በጣም ስለሚፈራውም  ግራ ቀኙን እያጣራ ነው መንገድ የሚሄደው፡፡ ሲወጣ ሲገባ ባየው ቁጥር እየተሸማቀቀ ነው የሚያልፈው፡፡ ጐረቤትዬው ኮስታራ ነው፡፡ ግን ሰው ቀና ብሎ ያይም:: ልጆቹ ከልጆቹ ጋር ሊጫወቱ ሲመጡ፤ “እናንተ ልጆች አርፋችሁ ቤታችሁ ተቀመጡ፡፡
ኋላ ጣጣ ታመጡብኛላችሁ!” እያለ ይቆጣቸዋል፡፡
የልጆቹ ኳስ ጐረቤትየው ግቢ ከገባ፤ ጭንቅ ነው።
“ይሄዋ እንደፈራሁት መዘዝ ልትጐትቱብኝ ነው!” ብሎ ያፈጥባቸዋል፡፡
ሚስት ትሄድና ኳሱን ታመጣለች፡፡ ጐረቤታሞቹ ሚስቶች ቡና ይጠራራሉ፡፡
ይሄኛው ባል፤
“ኋላ ነግሬሻለሁ፡፡ አፍሽን ሰብስበሽ ተቀመጪ፤ ምን ፍለጋ ቡና እንደሚጠሩሽ አይታወቅም” እያለ ያስጠነቅቃታል፡፡
 “ኧረ እኛ ምንም የፖለቲካ ነገር አናወራም፡፡ ሞኝ አደረከን እንዴ” ትለዋለች ሚስት፡፡
ባል፤ 
“አሄሄ አይምሰልሽ! ዛሬ ሣር - ቅጠሉ የሰው አፍ ጠባቂ ነው፡፡ ይቺ ሴትዮ እያዋዛች እንዳታወጣጣሽ!”
ሚስት፤
“ቆይ፤ መጀመሪያ ነገር፤ እኔ ምን አለኝና ነው እምታወጣጣኝ? ምን የደበቅኩት ፖለቲካ አለኝ?”
ባል፤
“እኔ አላውቅልሽም ወዳጄ! ብቻ ጠንቀቅ ነው!” ይላትና ይወጣል፡፡
አንድ ቀን እዚሁ ጐረቤት ጠበል ተጠሩ፡፡
ሚስት ለባሏ፤
“ጠበል ተጠርተናል ጐረቤት፡፡ እንሂድ?”
ባል፤ “አልሄድም” ይላል፡፡
ሚስት፤ “አክብረው ጠርተውሃል ምናለ ብትሄድ” ብላ ትሞግተዋለች፡፡
ባል፤ “አልሄድም ብያለሁ አልሄድም”
“እሺ፤ ለምን ቀረህ ቢሉኝ ምን እመልሳለሁ?”
“ትንሽ አሞት ተኝቷል በያቸው በቃ” አለ ቆጣ ብሎ፡፡
 ሚስት ሄደች፡፡ ባል ቀረ፡፡
አንድ ቀን ታዲያ አጋጣሚ ሆኖ ባል ወደ ሥራ ሊሄድ ውይይት ላይ ተሳፍሯል፡፡ ጫፍ በሩ ጋ ነው የተቀመጠው፡፡
ጐረቤትየው በዛው ታክሲ ሊሳፈር ይመጣል፡፡ ሳያስበው እግሩን ረግጦት ይገባል፡፡
ይሄኔ ባል ወደ ሰውዬው ዞር አለና፤
“ወንድሜ፤ የከፍተኛ ሊቀመንበር ነህ እንዴ?” ብሎ ይጠይቃል፡፡
“አይደለሁም” ይለዋል ጐረቤትዬው፡፡
“የቀበሌ ሊቀመንበር ነህ?”
“አይደለሁም”
“የአብዮት ጥበቃስ?”
“አይደለሁም”
“እሺ ካድሬ ነህ?”
“አይደለሁም”
“ታዲያ ምናባክ ያራግጥሃል? ና ውጣ ከፈለክ ይዋጣልን!”
“ኧረ ወዳጄ እኔ ምንም ጠብ ውስጥ የምገባ ሰው አይደለሁም፡፡ አሁን የጠየከኝን ሁሉ “አንተ ነህ” ብዬ ስንት ዘመን ስሰጋና ስፈራህ ኖርኩኮ!” አለው፡፡
*    *    *
ጥርጣሬ ቤቱን የሠራበት ማህበረሰብ ደስተኛና በተስፋ የተሞላ አይሆንም፡፡ መጠራጠርና መፈራራት ባለበት ቦታ ግልጽነት ድርሽ አይልም፡፡ አሜሪካዊው የንግድ ሰው ማክ ዳግላስ፤ “ጭምት ነብሶችን ትናንሽ ጥርጣሬዎች ለውድቀት ይዳርጓቸዋል፡፡ ጠባብ አመለካከት ያለው፤ ፍርሃት የወረረውና አመንቺ ህብረተሰብ ሽንፈቱን ያረጋገጠ ነው” ይለናል፡፡
“ጠርጥር” የሚል ዘፈን በሚያስደስተው ህብረተሰብ ውስጥ እርግጠኝነትን ፈልጎ ማግኘት ከባድ ነው። ይሄ ሥር ከሰደደ ደግሞ መድሐኒት አይገኝለትም፡፡ “በሽታው ሥር-የሰደደ ከሆነ ሞቱንም መዳኑንም መተንበይ አስተማማኝ አይደለም” ይለናል የግሪኩ የህክምና አባት፤ ሒፖክራተስ፡፡
ጥርጣሬ የበዛበት ማህበረሰብ አገር ለመገንባት አስተማማኝ ኃይል አይሆንም፡፡ መልካም አስተዳደርን ለማበልፀግ ይከብደዋል፡፡ ከእያንዳንዱ ድርጊት ጀርባ አንድ ጥርጣሬ እየኖረን ወደፊት መራመድ አይቻልም:: ግልፅነት ከሌለ ዴሞክራሲ ደብዛው ይጠፋል፡፡ ኢ-ፍትሐዊነት ይነግሣል፡፡ ሙስና ያጥጣል። ሚስጥራዊነት ያይላል፡፡ በመጨረሻም፤ “በልቼ ልሙት!” መፈክር ይሆናል!! በሀገራችን ታሪክን እንኳ በጥርጣሬ ማየት የተለመደ ሆኗል፡፡ የተዘመረላቸው አሉ፡፡ ያልተዘመረላቸው አሉ፡፡ እየተዘመረላቸው የማይታወቁ አሉ፡፡ ለምሳሌ የሰላሌው ጀግና አቢቹ፡፡ አዶልፍ ፓርለሳክ እንደፃፈው፤ “ይቺ አንድ ፍሬ ደጃዝማች! ከኛ በላይ ጀብዱ እየሰራች መሆኑን እንሰማለን!” አሉ አሉ ጃንሆይ፤ ስለ አቢቹ ሲናገሩ፡፡
“አቢቹ ነጋ ነጋ …. ቆሬን ሲወራኒኒ ለቺቱ ነጋ ነጋ …… አምቱን ሲላሊኒ”
(“አቢቹ ሰላም ሰላም አቢቹ እሾህ አይውጋህ አቢቹ ክፉ አይይህ አቢቹ ዐይን አያይህ” እንደማለት ነው፡፡)
ይህ የተዘፈነው ለአቢቹ ነው፡፡ ዛሬም ይዘፈናል፡፡ ግን አቢቹን ሰው አያውቀውም “ዛሬ አዝማሪው ሳይቀር ስለ ራሶች ጀግንነትና ስለ ንጉሠ ነገሥቱ ታላቅነት፤ ማንጎራጎሩን እርግፍ አድርጎ ትቶታል…” ይለናል፤ ያው ፀሐፊ፡፡ ልብ ያለው ግን የለም፡፡ ምናልባት የነገሥታቱ
ጀግኖች እንዳይወደሱ ሆን ተብሎም ታሪክ ተጋርዶ ይሆናል፡፡ ይሄም ያው ጥርጣሬ ነው፡፡
ስለ መሪዎች ትተን ስለ ህዝብ ወይም ስለ ህዝባዊ ጀግኖች እንዘምር ነው ነገሩ፡፡ ያልነቃ ህብረተረሰብ ተጠራጣሪነቱ ያይላል፡፡ በዕውቀትና በትምህርት ያልዳበረ ማህበረሰብ ተጠራጣሪነቱ ያይላል። የማይተማመኑ ፖለቲከኞች ያሉትና የሚመሩት ማህበረሰብ ተጠራጣሪነቱ ያይላል፡፡ በዚህ ላይ ከፖለቲካው ሥርዓት ጋር አለመግባባት ከተጨመረበት ጨርሶ ማበድ ነው፡፡ “ማሰብም ሊገታ ይችላል” እንዳለው ነው፤ቲዮዶር አዶርኖ-የጀርመኑ ፈላስፋ፡፡ “አንበሳና የበግ ግልገል አብረው ሊተኙ ይችላሉ፡፡ ችግሩ የበግ ግልገሏ እንቅልፍ አይኖራትም” ይላሉ ፀሐፍት፡፡ እንደተጠራጠረች መንጋቱ ነው ማለታቸው ነው፡፡
ከጥርጣሬ የምንወጣው ዕውነቱን በማወቅ ነው፡፡ መረጃዎች በቀጥታ ሲደርሱ ነው፡፡ መረጃ ሲጠራ ዕውነት ማየት ይጀመራል፡፡ ካልጠራ ጎሾ ያጎሸናል፡፡ የተማሩ ያስተምሩ፡፡ የነቁ ያንቁ፡፡ ያወቁ ያሳውቁ፡፡ “አውራ ዶሮ ራሱ ሳይነቃ ሌላውን አይቀሰቅስም” የሚባለውን ልብ እንበል፡፡

 በኢትዮጵያና በፈረንሳይ መንግሥት ስምምነትና ይሁንታ በ1958 ዓ.ም ነበር ሊሴ ገብረ ማሪያም ትምህርት ቤት የተቋቋመው፡፡ የአሁኗን ርዕሰ ብሔር ፕሬዚዳንት ሳህለ ወርቅ ዘውዴን ጨምሮ በርካታ ምሁራን፣ የኪነ ጥበብ ሰዎች፣ የሕግ ባለሙያዎች፣ ፖለቲከኞችና በንግዱ ዘርፍ የተሰማሩ ግለሰቦች ከዚሁ ት/ቤት ወጥተዋል፡፡ ከ40 ዓመታት በላይ ዕድሜ ያስቆጠረው ት/ቤቱ፤ እ.ኤ.አ በ2012 ዓ.ም የኢትዮጵያና የፈረንሳይ መንግሥት፣ በድጋሚ ስምምነት አድርገው ሥራውን ቀጥሏል፡፡ በዚሁ ት/ቤት ተምረው ያለፉና ልጆቻቸውን እዚሁ ት/ቤት የሚያስተምሩትን ጨምሮ በርካታ ኢትዮጵያዊያንና የውጭ አገራት ዜጎች በዚሁ ት/ቤት ልጆቻቸውን ያስተምራሉ፡፡ ይሁን እንጂ በት/ቤቱ ግልጽነት የጎደላቸው በርካታ አሰራሮች እንዳሉ ወላጆች ይናገራሉ፡፡ ህዳር 4 ቀን 2012 ዓ.ም ወላጆች ከወላጅ ኮሚቴው ጋር በቸርችል ሆቴል ባደረጉት ጠቅላላ ጉባኤ ላይ በት/ቤቱ አስተዳደር ላይ ያሏቸውን ቅሬታዎች አንስተዋል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በት/ቤቱ አሉ በተባሉ ችግሮች ዙሪያ ከወላጅ ኮሚቴ ፕሬዚዳንት አቶ ግሩም አበበ ጋር ተከታዩን ቃለምልልስ አድርጋለች።


          አሁን ት/ቤቱ ያለበት አጠቃላይ ሁኔታ ምን ይመስላል?
ት/ቤቱ በበጎ መልኩ ብዙ ለውጦች አሉት:: አለም ሲዘምን እየዘመነ መምጣቱ የሚካድ አይደለም፡፡ በፈረንሳይ መንግሥትና በፈረንሳይ ሥርዓተ ትምህርት የሚተዳደር ነው፡፡ ቦታው በሁለቱ መንግሥታት ስምምነት እ.ኤ.አ በ1966 ዓ.ም ሲቋቋም ደጃዝማች ገ/ማሪያም አሁን ት/ቤቱ ያለበትን ሰፊ ቦታ ሰጥተው ነው:: እንደገናም እ.ኤ.አ በ2012 ዓ.ም የአሁኑ ም/ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን፣ የትምህርት ሚኒስትር በነበሩበት ጊዜ፣ ስምምነቱ ተሻሽሎ የሊዙም ሁኔታ ታይቶ ተፈርሟል፡፡ ሆኖም በዚህ አዲስ ስምምነት ላይ የኢትዮጵያ መንግሥት በቸልተኝነት ይሁን በስራ ብዛት ጫና ባናውቅም፣ ብዙውን መብት አሳልፎ ለፈረንሳይ መንግሥት ሰጥቷል፡፡ ለምሳሌ ይሄ ት/ቤት የሚተዳደርበት ቦርድ በአዲስ መልክ ቢቋቋምም፣ ጥርስ ያለው ሆኖ አላገኘነውም፡፡ ባለፉት ሁለት ዓመታት ቦርዱ ስብሰባ ሲያካሂድ፣ የኢትዮጵያ ተወካይ አልተገኘም ነበር። ባለፈው ዓመት እኛም “የኢትዮጵያ ተወካይ ስብሰባው ላይ ካልተገኘ አንሳተፍም” የሚል አቋም ይዘን ነበር፡፡ በዚህ መሰረት የፈረንሳይ ኤምባሲ የባህል አታሼ ለትምህርት ሚኒስቴር ደብዳቤ ጻፈ፡፡ ከዚያ በኋላ ትምህርት ሚኒስቴር በአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ በሃላፊነት ላይ የሚገኙት አቶ ዘላለም ሙላቱ፣ የዚህ ትምህርት ቤት የቦርድ አባል መሆናቸውን በደብዳቤ አሳወቀ፡፡
ከዚያ በኋላስ አቶ ዘላለም መሳተፍ ጀመሩ?
በጣም የሚያስገርመው ይሄ ነው፡፡ ት/ቤቱ ባለፈው ጊዜ አንድ ውሳኔ ለማሳለፍ ሲሰበሰብ  አልተሳተፉም፡፡ ለኢትዮጵያ መንግሥት “ት/ቤቱ ለስብሰባ ጋብዟችኋል ወይ?” ብለን ስንጠይቅ፣ “ምንም የስብሰባ ግብዣ አልደረሰኝም” አለ:: ነገር ግን የወላጅ ኮሚቴም ሆነ የኢትዮጵያ መንግሥት ባልተሳተፈበት ሁኔታ ተሰብስበው ውሳኔ አሳለፉ፡፡ የያዙት ቃለ ጉባኤ አቶ ዘላለም ሙላቱ ይልና ‹‹ኤክስኪዮድ አብሰንስ›› ይላል:: ሳይጋበዙ እንዴት ነው የሚገኙት? በእንዲህ አይነት ሥርዓት የጎደለው ማናለብኝነት በት/ቤቱ ይታያል፡፡ ለእኛ አገር ሕግ የመገዛቱን ነገር ችላ እያሉት ነው፡፡ እኛም ይሄ የማንቂያ ደወል ስለሆነ፣ ከሳምንታት በፊት ከኤምባሲው የባህል አታሼ ጋር ስብሰባ አድርገን፣ “ሕግና ሥርዓት ይከበር፣ ግልፀኝነትና የኦዲት ሪፖርት ይቅረብ” የሚሉ ጥያቄዎች አንስተናል፡፡ አሁን ችግሩ ምንድን ነው ካልሺኝ፣ የፈረንሳይ መንግሥት የዚህን ት/ቤት መምህራን ከእነደሞዛቸውና ጥቅማ ጥቅማቸው ይመድብና ለመምህራኑ ከሚሰጠው 53 በመቶውን መልሶ ይወስደዋል፡፡ ት/ቤቱ የሚመራው ግን በ‹‹MLF›› ነው፡፡
“MLF” ማነው? ሥራው ምንድን ነው?
‹‹ሚሲዮን ላይክ ፍሮንሴዝ›› ይባላል በዓለም ላይ የሚገኙ ከ200 በላይ የፈረንሳይ ት/ቤቶችን የሚያስተዳድር የፈረንሳይ ሚሽን ነው:: ባለፈው ዓመት “MLF” ዳይሬክተሩና እኛ ሁለት ጊዜ ተሰብስበን፣ በግልጸኝነትና ታማኝነት ላይ የተነጋገርን ሲሆን ት/ቤቱ የበጀቱን ዝርዝር እንዲሰጠን ጠይቀን ነበር፡፡ ነገር ግን እነሱ “እኛን ብቻ እመኑን፣ በጀቱን ምንም አናደርገውም” ይላሉ፡፡ አሁን ባለንበት 21ኛው ክ/ዘመን ላይ እንደዚህ የሚባል ነገር ደግሞ የለም፡፡
እ.ኤ.አ በ2012 የኢትዮጵያና የፈረንሳይ መንግሥት በአዲስ መልክ ያደረጉት ስምምነት አብዛኛውን መብት ለፈረንሳይ የሰጠ ነው ወዳሉኝ ሀሳብ እንመለስና… እስቲ ተላልፈው የተሰጡትን መብቶች ይንገሩኝ…
አንዱና ዋነኛው ስምምነት፤ በሁለቱ መንግሥታት መካከል በአካዳሚክ፣ በአስተዳደርና በፕሮጀክቶች ጉዳይ ላይ የሚወስን ቦርድ ያቋቁማል ይላል፡፡ ይሄ ቦርድ በፈረንሳይ ኤምባሲ የባህል አታሼ ነው የሚመራው፡፡ ፕሮቪዘሩ የቦርዱ ፀሐፊ ነው፣ ሶስት ወላጆች ማለትም አንድ የኢትዮጵያ ወላጆችን የሚወክል፣ ሁለተኛው የፈረንሳይ ወላጆችን የሚወክል፣ ሦስተኛው የሌሎች ዜጎች ወላጆችን የሚወክል ሲሆን፤ አንድ የተማሪ፣ አንድ ደግሞ የአስተማሪ ወኪሎች፤ በአጠቃላይ 8 አባላት ያሉት ቦርድ ነው የተቋቋመው፡፡ ነገር ግን በስምምነቱ ላይ ምን ይላል… “የገንዘብ ጭማሪም ላይ ወላጆችና ት/ቤቱ መስማማት ካልቻሉ የሚወስነው ‹‹ MLF›› ነው” ይላል፡፡ ተመልከቺ! እነሱ በወላጅ ላይ የፈለጉትን ያህል ጭነው፣ እኛ አንችልም ብንልና ባንስማማ፣ የእነሱ ሚሲዮን የፈለገውን ውሳኔ የማሳለፍ መብት ተሰጥቶታል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ፤ “ይሄ ት/ቤት እንደ ቀድሞው የሕዝብ ት/ቤት ነው” ይላል፡፡ ፈረንሳዮቹ ቅር የሚላቸው “መንግሥት ይህን መሬት ሰጥቷችሁ እንዴት የሕዝብ ት/ቤት ነው ትላላችሁ” ብለው ነው:: ምክንያቱም በቀደመው ጊዜ ት/ቤቱ ሲቋቋም ጀምሮ የኢትዮጵያ መንግሥት 100 ሺህ ብር ድጎማ ያደርግ ነበር፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ያ ነገር ቀርቷል። ነገር ግን መሬቱ ከሊዝ ነፃ ሆኖ ሕንጻዎቹ ሁሉ ነፃ ሆነው፣ መምህራኑም ምንም አይነት ቀረጥ ሳይከፍሉ ነው የሚያስተምሩት፡፡ የተጣለባቸው ምንም ቀረጥ የለም ማለት ነው:: ት/ቤቱ ከውጭ ፈርኒቸርና ሌሎች እቃዎች ሲያስገባ፣ ከቀረጥ ነፃ ነው፡፡ ዞሮ ዞሮ የኢትዮጵያ መንግሥት ቀደም ብዬ እንዳልኩት፣ በሥራ ጫና ይሁን በሌላ፣ ትንሽ ለትርጉም አሻሚ የሆነ ስምምነት ነው ያደረገው:: አሁን አምስት ዓመቱ እያለቀ ነው፡፡ በየአምስት አመቱ ስምምነቱ ይታደሳል፡፡ ነገር ግን ተቃውሞ ከሌለና ጥያቄ ካልመጣ በዚያው ሊቀጥል እንደሚችል ይገልፃል:: ሌላው በት/ቤቱ ካሉት 1850 ተማሪዎች 1200 ያህሉ ኢትዮጵያውያን ናቸው፡፡ 15 በመቶው ፈረንሳዊያን ሲሆኑ ሌሎች ዜጎች 5 በመቶ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ ተማሪዎች 80 በመቶ ሆኖ ሳለ ሶስቱም እኩል አንድ አንድ ውክልና ይዘው ቦርድ ላይ መቀመጣቸው ፍትሃዊ አይደለም፡፡ ስለሆነም የኢትዮጵያ መንግሥት ይህንን ስምምነት በሰከነ መልኩ እንደገና ቢያየውና ቢገመግመው የሚል ሀሳብ አለን፡፡ እኛ አገር ያለው የዚህ ት/ቤት አስተዳደር ሌላው ዓለም ካሉት የፈረንሳይ ት/ቤቶች አስተዳደር የተለየ ነው፡፡ በሌላው አለም ወላጆችና “MLF” በጋራ የሚመሩበት አሰራር ነው ያለው - ‹‹ጄሲዩ ዲሬክት›› ይባላል፡፡ እዚህ ይህ የለም፡፡ ለዚህ ነው ጥልቅ ግምገማና መሻሻል ያሻዋል የምንለው፡፡
የክፍያ ጭማሪን በተመለከተም ወላጆች ጥያቄ ያነሳሉ…
ጭማሪን በተመለከተ የዛሬ አምስት ዓመት በ2012 ‹‹ት/ቤቱ ሊፈርስ ነው፣ እንዴት ይሁን›› ተብሎ 200 ፐርሰንት ነው ጭማሪ የተደረገው፡፡
200 ፐርሰንት ሲጨመር አጠቃላይ ክፍያው ስንት ይሆናል ማለት ነው?
ይለያያል፡፡ ለምሳሌ 30 እና 40 ሺህ ብር በአመት ይከፍል የነበረ ሰው፣ ወደ 60 እና 70 ሺህ ብር ይከፍላል ማለት ነው፡፡ በእርግጥ የዱሮውን አላውቀውም፡፡ በግሌ ለምሳሌ በመጀመሪያው ሴሚስተር 51 እና 55 ሺህ ብር እከፍላለሁ፡፡ ሁለተኛው ሴሚስተርም ላይ እንዲሁ እከፍልና ባለፈው ዓመት በዓመት 80ሺህ ከከፈልኩ በአሁኑ ዓመት 95 ሺህ ብር እከፍላለሁ ማለት ነው፡፡ ገንዘቡ አይደለም የሚቆጭሽ፤ የከፈልሽው ገንዘብ ግልጽነት በጎደለው መንገድ ጥቅም ላይ ሲውል ደስ አይልም፡፡ በፊት ግልጽ የሆነ በጀት ለወላጅ ኮሚቴ ይሰጡን ነበር፡፡ ከ2014 ዓ.ም ወዲህ ግን ቀርቷል፡፡
ለምን ቀረ ብላችሁ አልጠየቃችሁም?
“አስፈላጊ አይደለም፤ ለወላጅ ኮሚቴ የበጀት ዝርዝር ምን ያደርግላችኋል” አሉ፡፡ ሚስተር ጂን ክርስቶፍ ዱቤር የሚባለው የMLF ዳይሬክተር መጥቶ ‹‹እንዲህ አይነት የበጀት ዝርዝር ከወላጆች ጋር እያጋጨንና አደጋ እያመጣ ስለሆነ መቅረት አለበት›› አለን:: ለምሳሌ ከ2014 ዓ.ም ጀምሮ ለአስተማሪዎች ብዙ የደሞዝ ጭማሪ እንደተደረገ ነግረውናል፤ ይሁን ይጨመር፡፡ ግን ማን ተቀጥሮ ነው? ለምን ተጨመረ? ጭማሪው በመማር ማስተማሩ ሂደት ላይ ምን እሴት ጨመረ? የሚለውና መሰል ነገሮች ምላሽ ማግኘት አለባቸው:: ሌላው ያልነገርኩሽ… እኛ ከባለፈው አስተዳደር ጋር መወያየት የጀመርንበት አንድ ጉዳይ ነበር፡፡ የ5 ዓመቱ ስትራቴጂክ ፕላን ስላለቀ አዲስ መቀረፅ     አለበት ብለን ተወያየን:: ጥሩ ይቀረፅ ግን የባለፈው ይገምገምና ጥሩ ተመክሮዎችን ወስደን ክፍተቶቹን ሞልተን፣ አዲስ ለመቅረጽ ግብአት ይሆነናል ተባለ:: እናም ስጡን አልናቸው፡፡ ምላሽ ሳይሰጡ አንድ አመት አለፈ፡፡ ለአምባሳደሩ ስናመለክትና ጉዳዩን እንደማንተወው ሲያውቁ ‹‹እንዲያውም እንደዚህ አይነት ዶክሜንት ኖሮ አያውቅም” ብለው ቁጭ አሉ፡፡ ታዲያ በምን ደንብ ነው ስንመራ የነበረው? የሚለው ጥያቄ አልተመለሰልንም፡፡ ነገር ግን ምላሽ እንፈልጋለን:: በሌላ በኩል፤ ት/ቤቱ ውስጥ በ300 ሺህ ዩሮ ጂምናዚየም ይሰራል ተብሎ በጀት ተይዞለት እንደነበር አርካይቭ ውስጥ ሰነድ አግኝተናል:: ሆኖም እስካሁን 1.2 ሚ.ዩሮ ፈጅቶም እንኳን ገና አልተጠናቀቀም፡፡ ስንጠይቃቸው ገንዘቡ የመግዛት አቅሙ ቀነሰ (ዲቫሉየት አደረገ) ምናምን ይላሉ፡፡ ነገር ግን በጣም ግልጸኝነት የጎደለው አካሄድ ነው የሚሄዱት፡፡ የሚገርምሽ… ይሄ ት/ቤት ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ በውጭ ኦዲተር ኦዲት ተደርጎ አያውቅም፡፡
ወላጆች ለመጽሐፍ በዶላር ክፈሉ መባሉን መቃወማቸውን ሰምቻለሁ፡፡ ለመሆኑ ምን አይነት መጽሐፍ ነው? ስንት ዶላር ነው የምትጠይቁት?
መጽሐፍቱ ለልጆቻችን እውቀት መዳበር ከፈረንሳይ አገር የሚገዙ ናቸው። በዶላር እርግጠኛ አይደለሁም ግን በኢትዮጵያ ገንዘብ ከ3ሺ-4 ሺህ ብር አንድ ሰው ይከፍላል፡፡ ይሄንን በዶላር የምንከፍለው እንዴት ነው? ከብላክ ማርኬት ገዝተን ነው ወይስ ከየት ነው የምናመጣው? ይሄ ወንጀልም ነው በማለት አብዛኛው ወላጅ አልከፈለም፡፡ ነገር ግን የከፈሉም እንዳሉ ሠምተናል፡፡ ዶላሩን ከየት አምጥተውት እንደሆነ አናውቅም፡፡ ይሄ ራሱ ሕገ ወጥነት ነው፡፡
የወላጅ ኮሚቴው ፈረንሳይ አገር በሚገኘው ትምህርት ሚኒስቴር ስር የሚተዳደር እንጂ እዚህ አገር እውቅና ያለው አይደለም፡፡ በዚህ አገር እውቅና ለማግኘት የሚገድባችሁ ነገር አለ?
እርግጥ ነው የወላጅ ኮሚቴው እዚህ ቢመሰረትም የፈረንሳይ ትምህርት ቤት በመሆኑ እውቅና ለማግኘት ፈረንሳይ አገር በሚገኝ ‹‹ፐርፌክቹር›› በተሰኘ ማለትም በትምህርት ሚኒስቴር መመዝገብ አለበት፡፡ የዓለም የሊሴ ትምህርት ቤቶች የወላጆች ኮሚቴ ማህበር አባልም ነን፡፡ በየአመቱም 200 ዩሮ የአባልነት መዋጮ እንከፍላለን፡፡ በአሁኑ ሰዓት በኢትዮጵያ ለመመዝገብ አንዳንድ ሂደቶች ላይ ነን፤ የሚያግደን ነገር ያለ አይመስለንም፡፡
ት/ቤቱ የወላጅ ኮሚቴ ቢሮን እንደቀማችሁ ገልጻችኋል፡፡ በምን ምክንያት ነው የቀማችሁ?
ት/ቤቱ የወላጅ ኮሚቴ የመብት ተከራካሪ እንዲኖር የሚፈልግ አይመስለኝም፡፡ ወላጆች ተደራጅተው ጥያቄ ሲጠይቁ፣ ከእነሱ መብት በተቃራኒ የቆሙ ይመስላቸዋል፡፡ ነገር ግን እኛ ይህን ሁሉ የምናደርገው ለልጆቻችን ደህንነት ነው፡፡ ት/ቤቱ መዋያ ቤታቸው በመሆኑ ያለውን እንቅስቃሴ ማወቅና መገምገም አለብን፡፡ እነሱ ፋይናንሱን ባልና ሚስት ሆነው እየመሩ፣ ገንዘቡ ግልጽ ባልሆነ መንገድ እየባከነ፣ ልጆቻችን ደርሰው የሚመለሱበት (ብቻ) ት/ቤት እንዲሆን አንፈልግም፡፡ የሰራተኛ ቅጥር ላይ እንኳን ግልጽነት የለም፡፡ ብዙ ፀሐፊዎች ፈረንሳዮች ናቸው፡፡ ፈረንሳይኛን አቀላጥፈው የሚናገሩ ኢትዮጵያውያን ሞልተዋል፤ ለምን አይቀጠሩም? ኢትዮጵያዊያን ሊይዙት የሚገባውን ቦታ በሙሉ እነሱ ናቸው የያዙት፡፡ ይሄም ግልጽነት የጎደለው ነው፡፡ የፈረንሳይ ኤምባሲ የሰራተኛ ቅጥርን በተመለከተ “ማስታወቂያ በጓሮ አትለጥፉ፤ ግልጽ በሆነ መንገድ አወዳድራችሁ ቅጠሩ” ብሏቸዋል፡፡
ወደ ቢሮ ሁኔታ ስንመለስ በዚህ ዓመት ለስራ ስንገባ ዘግተውታል፡፡ ያለ ምንም ቅድመ እውቅናና ደብዳቤ ንብረታችንን አውጥተው የሆነ ስቶር ውስጥ በመክተት ክፍሉን ወስደነዋል አሉን፡፡ ተመልከቺ፤ ቢሮው ውስጥ የ40 ዓመት ዶክመንት ክምችት ነው የነበረው:: ያንን ሁሉ አርካይቭ ስቶር ውስጥ ቆልፈው “ኑና ውሰዱ” አሉን፡፡ በመኪና ጭነን ወዴት ነው የምንወስደው? እኔን የሚያሳዝነኝ ነገር፣ በት/ቤት ቅጥር ግቢ ውስጥ አራትና አምስት ቤተሰብ ሙሉ አፓርታማ ይዞ ይኖራል፡፡ ለእኛ ግን አንድ ክፍል ቢሯችንን ቀሙን፡፡
በስብሰባችሁ ላይ ዶ/ር ሚካኤል የተባሉ ወላጅ ሲናገሩ፣ እናንተ በዚህ ት/ቤት ትማሩ በነበረበት ዘመን የገጠሩም የከተማውም፣ የሀብታሙም የደሃውም፣ የመንግሥት ሰራተኛውም የነጋዴውም ልጅ ሁሉ የሚማርበት ት/ቤት ነበር፡፡ አሁን ያ ባህል ጠፍቶ፣ የሀብታም ልጅ የሚማርበት ብቻ ሆኗል፤ የቀድሞ ባህሉን መመለስ አለብን ብለዋል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ እርስዎ ምን ይላሉ?
ይሄ ምን ማለት ነው መሰለሽ… ማንኛውም ተቋም የተቋቋመበት አላማ ይኖረዋል። አላማውን ተከትሎ መስራት እንጂ ከአላማው መውጣት የለበትም፡፡ እኛ ማንኛውንም አግባብ ያልሆነ ነገር ከመቃወም ወደ ኋላ አንልም:: ለምሳሌ አንድ ሰው ልጁን ሊያስመዘግብ ሲመጣ እንዴት የባንክ ስቴትመንት ይጠየቃል? የድርጅት ስቴትመንትና የግል ሀብት እንዴት ይጠየቃል? ይሄኮ የግል ጉዳይ ነው፡፡ እኔ ይበልጥ የምበሳጨው ት/ቤቱ በመጠየቁ ሳይሆን ስቴትመንታቸውን በሚሰጡት ወላጆች ነው፡፡ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ያለው ሰው የባንክ ስቴትመንት ያቀርብላቸዋል፡፡ ይሄ መብትና ግዴታን ያለማወቅ ይመስለኛል፡፡ እነሱም ይህን መብቱን የማያውቅ ወላጅ ግምት ውስጥ በማስገባት ነው እንደፈለጉ የሚሆኑት፡፡ እኔ ወደ ውጭ ስሄድ ለኤምባሲ ስቴትመንት ሳቀርብ እንኳን እበሳጫለሁ::
ወደ ጥያቄሽ ልመለስ፡፡ በ2012ቱ ስምምነት ላይ ሀበሻ ወላጆች ከሚከፍሉት ገንዘብ 10 በመቶው ለችግረኛ ወገኖች ነፃ የትምህርት እድል አገልግሎት ይውላል ይላል። ለምሳሌ እኛ ሀበሻ ወላጆች በዓመት ከ100 ሚ. ብር በላይ እንከፍላለን:: ከዚህ ውስጥ 10 ሚ. ብሩ በቀጥታ ስኮላርሽፕ ለሚፈልጉ ልጆች መዋል አለበት ማለት ነው፡፡ ‹‹በየዓመቱ የሚጨመርብኝን ሁሉ እከፍላለሁ›› የሚል ቅድመ ሁኔታ ሁሉ ያስፈርሙሻል፡፡ ይሄን እንደፈለጉ እንዲያደርጉ ክፍተቱን የፈጠረላቸው የስምምነቱ መላላት ይመስለኛል፡፡ ስምምነቱ እንደገና መገምገም አለበት ያልኩሽም ለዚህ ነው:: ግልጽነት ይጎድላቸዋል። ለምሳሌ ሊሴ የፈረንሳይ ት/ቤት ስለሆነ በፈረንሳይ ስታንዳርድ ሕንጻው መሰራት አለበት ብለው አማካሪ ከሊባኖስ አስመጡ:: ሰውየው በየወሩ ከሊባኖስ እየበረረ እየመጣ ነው የጂምናዚየሙን ግንባታ የሚያማክረው:: ለመሆኑ ይሄ አማካሪና ድርጅቱ ኢትዮጵያ ውስጥ የመስራት ፈቃድ አለው ወይ? የሚለው ጥያቄያችን ነው፡፡ አሁን እኛ ይሄንን ስንናገር፤ የኢትዮጵያ መንግስትና የፈረንሳይ መንግስትን መልካም ግንኙነት ሊያበላሽ ይችላል ይሉናል፡፡ እኛ የፈረንሳይን መንግስት እየከሰስን አይደለም:: በዚህ ት/ቤት ያሉ ግለሰቦች ብልሹ አሰራር፣ የፈረንሳይን መንግስት ይወክላል ብለንም አናምንም፡፡ ዞሮ ዞሮ ት/ቤቱ ለትርፍ ያልተቋቋመ ነው፡፡ እኛ ይህን ሁሉ እንከፍላለን፤ እንደዚያም ሆኖ አይበቃም ይላሉ፡፡ ግዴለም እንጨምር ግን እንዴት እንደምታወጡትና ጥቅም ላይ እንደምታውሉት አሳዩን ነው የምንለው፡፡ የእኛን የባንክ ስቴትመንት እነሱ ከጠየቁ፣ እኛ ገንዘባችን ምን ላይ እንደሚውል፣ ምን እሴት እንደጨመረ የማወቅ መብት የለንም እንዴ? በዚያ ላይ በውጭ ኦዲተር ለምን ኦዲት አይደረጉም? ይሄ ሁሉ ጥያቄያችን እንዲመለስ እንጠይቃለን፡፡


Page 7 of 461