Administrator

Administrator

Saturday, 11 July 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

   የሰው ልጅ ቁጥር ሆነ!
የመጀመሪያዋ ሴትዮ በኮቪድ ሲሞቱ ለሁላችንም ሰው ነበሩ፡፡ እናት ነበሩ:: ለሁላችንም ሃዘን ነበሩ፡፡ ለሁላችንም ድንጋጤ ነበሩ፡፡
ከሁለተኛው ሰው በኋላ ግን፣ ሰው ቁጥር ሆነ፡፡
ስንት ሰው ሞተ? ብለን እንጠይቅና ፣ ወደ ዕለት ጉዳያችን እንሄዳለን፡፡ የሞተው ሰው ቁጥር ሲነገረን እንሰማና፣ ወደ ጉዳያችን እንገባለን፡፡ ያ ቁጥር ነገ እኛ ልንሆን እንደምንችል ማሰብ ከተውን ቆየን፡፡
ስድስት ሰው ሞተ… አስር ሰው ሞተ… አስራ… ይቀጥላል፡፡ ባለአንድ፣ ባለሁለት፣ ባለሶስት፣ ባለአራት ዲጂት እስኪደርስ ድረስ ሰው ቁጥር ሆኗል፡፡
ወደፊት ቁጥሮች ከፍ ይላሉ፡፡ እያንዳንዳችን ቤት እስኪደርሱ ድረስ ሰዎች ቁጥር መሆናቸው ይቀጥላል፡፡
ቤታችን ሲገባ ግን፣ አንድ ቁጥር ሺህ ነው፤ ከሺህም በላይ ነው፤ ከሚሊዮንም በላይ ነው…  ያ ቁጥር አባት ነው፤ እናት ናት፤ ወንድም ነው፤ ሚስት ናት፤ ባል ነው፤ ሚስት ናት፤ ልጅ ነው፤ ዘመድ አዝማድ ነው:: ያ ስም ሌላው ሰው ጋ ሲሄድ ቁጥር ነው፤ እኛ ጋ ግን ከስጋችን ቦጭቆ የሚወጣ… ትልቅ ቁስል የሚሆን ህመም ነው፡፡
አስበነው እናውቅ ይሆን?
ከቁጥር አንጉደል!
ቁጥር እንዳንሆን እንጠንቀቅ!
እንጠበቅ!
እንጠብቅ!
(ከመላኩ ብርሃኑ የፌስቡክ ገጽ የተወሰደ)
*   *   *
እንዴት ዝም ልበል?!
(የአንድ አጥፊ ኑዛዜ)
ፍቅር በሚሉት ቃል
የጨለፍኩላችሁ፣ መርዜን ስታረክሱት
ሳቆመው የባጀሁ
የዘር ድንበር ኬላ፣ አጥሬን ስታፈርሱት
የተንኮል ጎጆዬን
ወጋግራ ነቅላችሁ፣ ስታደርጉት ዘመም
እያየሁ ልታመም?...
ትተራረዱበት
የሳልኩት ቢላዋ፣ በእጃችሁ ሲመከት
በዋይታችሁ ፋንታ
ጆሮዬን ስትነድሉት፣ በፍቅር መለከት
ዝም ብዬ ልመልከት?...

ዘመናት ፈጅቶብኝ
የተከልኩትን ቂም፣ ነቅላችሁ ስትጥሉት
የጥላቻ እሾሄን
ከየጀርባችሁ ላይ፣ በድንገት ስትነቅሉት
የማናከስ ልክፍት
ስንት የደከምኩበት፣ ከንቱ ሲቀር ህልሜ
ልያችሁ ዳር ቆሜ?...

የቂሜን ጥቅርሻ
ይቅርታ በሚሉት፣ እንዶድ ስታጸዱት
የዘር ስናጾሬን
በአንድ የፍቅር ቋንቋ፣ ከስሩ ስትንዱት
ዘመናት ያለፈ
የጥፋት ድግሴን፣ የደም ጽዋ ጸበል
ድንገት ባደባባይ
ባንድነት ሱባኤ፣ ስታደርጉት ከንበል
እንዴት ዝም ልበል!?...
(ገጣሚ - ፊያሜታ)


   ስለ ሽልማት ስናስብ---ከነበረው አልወጣንም- በአስተሳሰብ ማለቴ ነው:: ሌላስ መኖር አልነበረበትም ወይ የሚል ጥያቄ አንጠይቅም፡፡ የቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ፋውንዴሽን አንዱ ትልቁ የሽልማት ድርጅት ነው፡፡ ይሄን  አሁን --- ብልጭ ድርግም ከሚሉት የሸላሚ ድርጅቶች ልዩ የሚያደርገው በአግሮ ኢኮኖሚ፣ በእርሻ፣ ኢንዱስትሪን ባስፋፉና በጀመሩ ሰዎች፣ በሰዓሊያን፣ በደራሲያን -- እያለ ሁሉን አቀፍ የሆነ የሽልማት ድርጅት ነው……እኛም የሚያስፈልገን የዚህ ዓይነቱ ይመስለኛል:: ብንችል ስፔሻላይዝ ብናደርግ ጥሩ ነው:: ለአርት ብቻ የሚሸልም ሊኖር ይችላል:: አግሪካልቸር ላይ ትልልቅ ስራ ለሰሩ ወይም አዳዲስ ኢኖቬሽን ለፈጠሩ ሰዎች፣ የሥራ ፈጠራ ላመጡ…..ኢንተርፕሩነርስ ለመሳሰሉት የሚሸልም ተቋም መናፈቅ ብቻ አይደለም--ብንችል ልንታገልለት የሚገባ ነገር ነው የሚመስለኝ፡፡ ምክንያቱም It will bring out the excellence…….ዋናው በቃ-- የመጠቀ አእምሮ አለው የሚባለውን ሰው ወደ ላይ እንዲወጣ ያደርገዋል፤ ያስከብረዋል፡፡ ከዚያም እንዲወሳ ያደርገዋል:: ከዚያ እንግዲህ ትልቁ ነገር፣ ትውልድ አርአያ እያገኘ ይሄዳል፡፡ አርአያ እንዲኖረን እኮ ነው ሽልማት የሚያስፈልገው--ትልቁ ነገር እሱ ነው፡፡ አርአያ ስላጣንም ነው--አርአያ ሲታጣ ደግሞ እንዲሁ እንደ ውሃ መፍሰስ ብቻ ነው የምትሆኚውና---እገሌን እሆናለሁ የምትይው ነገር መኖር መቻል አለበት፡፡
ያ አይነቱ ሰው ደግሞ ከአፈርሽ የበቀለ ቢሆን ነው የሚመረጠው--እንጂ አንድ የሳይንስ ተማሪ አንስታይንን መሆን እፈልጋለሁ ሊል ይችላል --- ግን የአገርህ ሰው ለዚህ የሚያበቃ፤ ለዚህ መጠሪያ-- ለአርአያነት የሚበቃ አለ ወይ የሚለውን ጥያቄ መጀመሪያ ቢጠይቅ ነው የሚሻለው:: ለልጅ ልጆች እንደ እገሌ እንድሆን ….በቃ የአበበ ቢቂላ …ጥላሁን ገሰሰ ይድርሻል  እንደምንልበት ዘመን---የሆነ የምናስባቸው ሰዎች አሉ፤ እና እገሌ የምትይው የምትጠሪው---ሩጫ ሮጠሽ እንደ ኃይሌ ገ/ሥላሴ መሆን እፈልጋለሁ….የምትይ ከሆነ…ያንን እሆነዋለሁ ብለሽ ከልጅነትሽ የምታስቢ የሚያደርግሽ መሆን አለበት፡፡
እንግዲህ ከድሮም ዶክተር እሆናለሁ…ፓይለት እሆናለሁ የሚሉት የሚታወቁ፣ የተለመዱ ናቸው፡፡ ግን እንደ እገሌ የሚለው ነገር የሚመጣው---ሽልማት እየሰጠሽ፣ እያበረታታሽ፣ ስሙን እያነሳሳሽ፣ አንዳንድ ነገሮችን እየሰየምሽለት ከሄድሽ ነው፤ከሰው አዕምሮ እንዳይወጣ የምታደርጊው…እንጂ የክፍል ጓደኞችሽን የመሳሰሉ ትላልቅ ቦታ የደረሱ ሰዎችን እናውቃለን፡፡ እነዚህ ሰዎች ግን እዚህ  የሚነሱበት ሁኔታ ይጠፋል፤ ውጭ አገር ወይ ናሳ ገብተዋል ወይ አንድ የአውሮፕላን ድርጅት ውስጥ ናቸው…ትልልቅ ኢንጂነሮች ተብለው የተቀመጡ ሰዎች አሉ:: ታዋቂ ፊዚስቶችም  አሉ::
ግን እነሱን እዚህ የምናመጣበት መንገድ የለም፡፡ ለዚህም እንግዲህ እንዲህ አይነት ፋውንዴሽን ሲኖር፣ መጀመሪያ ኢንዴክስ ይሰራል፤ በዓለም ደረጃ ጭምር ያሉ ኢትዮጵያውያንን--- ታላላቅ ሰዎች የሚባሉትን በሙሉ ይመዘግባል---አሁን እኮ  ቢያንስ ኢንዴክስ የለሽም---ችግሩ እኮ አመልካች የሆነ ተሰብስቦ የሚገኝ ሰነድ አታይም፡፡ አንድ ጊዜ አስታውሳለሁ…ሰዓሊ ከበደች ተክለአብ ከአሜሪካ የኮርኔል ዩኒቨርሲቲ አንድ ፕሮጀክት ሰጥቷት መጥታ ነበር…ምንድን ነበር ፕሮጀክቱ---ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ሰዓሊዎች በሙሉ አንደር ሊስት ማድረግና መያዝ ነው…በምን በምን ትምህርት እንደተመረቁ፤ ግን መረጃ  ማግኘት አልተቻለም…አብሬያት ስዞር ነበር፤ አድራሻ ማግኘት ጭራሽ ከባድ ነው፤አሁን ትንሽ ሞባይል አቅልሎት ከሆነ …በሞባይል ደውለሽ አድራሻ ስጡኝ ልትይ ትችያለሽ:: ስልክና ስም ማግኘትም ቢሆን ከባድ ነገር አለው፡፡ የሽልማት ድርጅት መኖር አንዱ አድቫንቴጅ፣ ታዋቂ ሰዎችን አሰባስቦ የሚይዝ ዶክመንት ይኖረዋል ማለት ነው:: ሁለተኛው ለዚህ ሽልማት ለመብቃት ሌላው ወጣት ይተጋልና ነው፤ ይኼ ትልቁ ቁም ነገር ነው፡፡ ሦስተኛው ያንን ሰው ማክበር መጀመራችን ነው፤ምንም ይሁን ምን ያ የተሸለመበት ሙያ የእሱ ተከባሪነት ማረጋገጫ ነው፡፡ ያንን አክብረሽለት…ምንም ዓይነት ህይወት ይኑረው…ምንም ዓይነት ኑሮ ይኑር አንቺም ማድነቅ ያለብሽ ኤክሰለንሱን ነው፤የሰውን ትልቁን ችሎታ ነው መያዝ ያለብሽ፡፡ አሁን ትልቁ ችሎታ ለሌሎች አርአያ ብቻ ሳይሆን ለስራ፣ ለትምህርት፣ ለዕውቀት፣ ለኤክሰለንስ ያለንን አክብሮት ሁሉ መንገድ ይመራናል፤ስለዚህ ሁለገብ የሆነ ሸላሚ ድርጅት ቢኖር የምመኘው…ምናልባትም የምጥረው ለዚህ ነው፡፡ ሌላው በዚህ በሥነቃል፣ በፊደል፣ በቋንቋ ረገድ እያዘቀዘቅን የምንሄድበት---በጣም አርቴፊሻልና ክልስ ዓይነት፣ ዲቃላ ዓይነት ቋንቋችንን ለማጥራት የሚችሉት፣ እንደ ሌክሲኮግራፈርስ ዓይነት ተቋማት የሚያስፈልግ ይመስለኛል፡፡ ባህል ሚኒስቴር ይሄን መስራት የሚያቅተው አይመስለኝም፡፡ አየሽ-- በባህል ቅርሳ ቅርስ፣ ከዚያ ደግሞ ሥነ ቋንቋ ዙሪያ አንድ ጥሩ ተቋም መኖር ያለበት ይመስለኛል፡፡ ብዙ ነገራችን ዝብርቅርቁ የሚወጣው፣ ሴንትራላይዝድ የሆነ አመራር የሚያካሂድ ባለመኖሩ ይመስለኛል፡፡
ቴሌቪዥን ላይ መነገር ያለበት ቋንቋ፣ ሬዲዮ ላይ መነገር ያለበት ቋንቋ--- የጽህፈት ቋንቋ የምትያቸው እንዴት እንደሚለያዩ ሃይ የሚል ተቋም ያስፈልጋል፡፡ ከላይ ሆኖ እስቲ አረፍ በሉ እዚህ ጋ---ይሄን ቋንቋ እያበላሻችሁ ነው፤ እንዲህ ነው መሆን ያለበት የሚል የሚከበር---- ፈረንሳዮቹ ለምሳሌ አላቸው፤ ተቋሙ ነው ሁሉንም የሚወስነው:: በዘፈቀደ እንዳይሰራ እኮ ነው፤ ሁሉ ነገር ዝብርቅርቁ ሲወጣ አናርኪ ነው የሚሆነው መጨረሻ ላይ፡፡ ሁሉም ባለ ጉዳይ ይሆናል፤ ሁሉም ሃላፊ ነኝ ይላል፤እና የፈለገው ሰው የፈለገውን ቃል ፈጥሮ፣ የፈለገው ቦታ ይደነቁረዋል፤ይሄ ልክ አይደለም የሚባልበት መንገድ የለም፤ሁሉም በየቤቱ ብቻ ነው የሚያዝነው፡፡--
(ገጣሚና ተርጓሚ ነቢይ መኮንን፣ በሸገር ኤፍኤም ከጋዜጠኛ  መዓዛ ብሩ ጋር ካደረገው ጣፋጭ ወግ የተወሰደ)  




 • የግብፅ ልጆች ከእናታቸው ጡት ቀጥሎ የህልውናቸው መሠረት ተደርጎ የሚነገራቸው ዐባይ ነው
   • ሁላችንም የየራሳችንን ችቦ ደምረን ካቀጣጠልን፣ የድህነት ጨለማ ከሀገራችን ይወገዳል
   • የዐባይን ጉዳይ ከፖለቲካና ከፓርቲ ጋር ለማገናኘት መሞከር ነውር ነው
   • የዐባይ ግድብ እኛ ታሪክ መሥራት እንድንችል የተፈጠርልን ዕድል ነው


          ቢኒ ምዕራፍ ወይም ወ/ሩፋኤል አለሙ ከ260 በላይ የሙዚቃ ክሊፖችን በዳይሬክርነትና በስክሪፕት ጸሃፊነት አዘጋጅቷል፡፡ በብስራት 101.1 ሬዲዮና በአሀዱ 94.3 ሬዲዮ ለ4 ዓመታት የሰራ ሲሆን የምዕራፍ ፕሮሞሽን ባለቤትም ነው፡፡ ቢኒ በምዕራፍ ፕሮሞሽን ለህዳሴው ግድብ የገቢ ማሰባሰቢያ የተሰሩት የ8100A ማስታወቂያ ቁጥር አንድና ሁለት ላይ በሃሳብ አፍላቂነት፣ በግጥምና ዜማ ደራሲነት አስተዋጽዖ ያደረገ ሲሆን በቅርቡ ደግሞ ለህዝብ የቀረበውን ;የዓባይ ዘመን ልጆች; የሙዚቃ ክሊፕ ግጥምና ዜማን በመድረስ ፕሩዱዩስ አድርጓል፡፡ የአዲስ አድማስ አምደኛ ደረጀ በላይነህ፤ ከቢኒ ምዕራፍ ጋር በሥራዎቹና በህዳሴ ግድብ ዙሪያ ወኔና መንፈስ የሚያነቃቃ ወግ አውግተዋል፡፡ እነሆ፡-

                  ለህዳሴው ግድብ በሰራሃቸው ሥራዎች  ያገኘኸው ምንድን ነው?
የሠራሁት የሀገሬ ጉዳዩ ስለሚመለክተኝ ነው፡፡ ከዚህ በተረፈ የታላቁ ህዳሴ ግድብ አስተባባሪ ብሔራዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ከሆኑት አቶ ደመቀ መኮንን የምስክር ወረቀት ተቀብያለሁ፤ ክፍያን በተመለከተ ድርጅቴም እኔም ያገኘነው ነገር የለም፤ የሰራነው በነፃ ነው፡፡ ለህዳሴው ግድብ ምዕራፍ ፕሮሞሽንና እኔ የሠራነው ይህ ብቻ አይደለም፤ አፋር ሉሲ የተገኘችበት ሥፍራ ድረስ ከደምፃዊው ሀሴን ዓሊ ጋር በመሄድ የአፋርኛ ዘፈን ክሊፕ ሠርተን፣ ለታላቁ ህዳሴ ግድብ አስተባባሪ ጽ/ቤት አስረክበናል:: ይህ ሁሉ ግን በገንዘብ ለማይተመነው ለሀገሬ ልማት የሠራሁት ሥራ ነው፡፡ ብዙ ጊዜ  ሀገራዊ ጉዳዮች ይኮሮኩሩኛል፤ ስሜት ይሰጡኛል፡፡ ለሦስተኛ ዙር የ8100A ልሠራ የተነሳሁት ክብርት ፕሬዝዳንቷ በቤተ መንግሰት ውስጥ ተዘጋጅቶ በነበረው የኪነ ጥበብ ሰዎችን ያሣተፈ ፕሮግራም ላይ ያደረጉት ንግግር ልቤን ስለነካው ነው:: ፕሬዚዳንቷ ግብፆች ስለ ናይል እየሠሩ ስላለው ነገር አንስተው ከእኛ ጋር በማነፃፀር ሲናገሩ፣ ወዲያው ሀሳብ በውስጤ ተፀንሶ፣ ግጥምና ዜማውን እዚያው ጀመርኩት፡፡
“የዐባይ ዘመን ልጆች” የሚለው የሙዚቃ ክሊፕ ምን ያህል ወደ ህዝቡ ገብቷል?
በተለያዩ ሚዲያዎች ላይ እየቀረበ ነው:: ህዝቡም እንደተደሰተና እንደተቀበለው ልዩ ልዩ ግብረ መልሶችን እያገኘን ነው:: ገንቢ አስተያየቶች ደርሰውናል፡፡ ክሊፑን የሠራነው ቀድሞ “የኛ” የሚል ስያሜ ከነበራቸውንና አሁን “እንደኛ” እየተባሉ ከሚጠሩት ወጣቶች ጋር ነው፡፡ የእነርሱ ቡድን በተለመደው አካሄድ ከራሳቸው ቡድን ውጭ ሌላ ሰው አያሰሩም፡፡ ይህ ግን የሀገር ጉዳይ ስለሆነ ያለምንም ማቅማማት በሙሉ ልብ አብረውን ሠርተዋል፡፡  በክሊፑ ላይ መሀል የሚጫወተውን መላኩ መስፍን የሚባል ወጣት አሳትፈዋል፡፡ ለሀገር ያላቸው ፍቅር የሚገርምና የሚደንቅ ነው:: በዚሁ አጋጣሚ ላመሰግናቸው እወዳለሁ:: የመዝሙሩ ሀሳብ ሲመጣም እንዴት ልሥራው የሚለው ነገር ከብዶኝ ነበር፡፡ ስለ ዐባይ ለመሥራት “ወዴት መሄድ አለብኝ” ብዬ የሄድኩት ወደ አድዋ ድል ነበር፡፡ ዐድዋ ግዙፍ የጀግንነት ተጋድሎ ታሪክ፣ የአብሮነታችን መቀነት ነው፡፡ ወደዚያ ሀሳብ ደርሼ ስመለስ የሚያሥፈልገን ነገር አንድነት ነው፡፡ ወደ ቀጣዩ ዘመን ስመለከት ደግሞ ከፊት ለፊት ያለውን ትውልድ አሰብኩኝ፤ እሱ ደግሞ ዕዳ ያለብን ሰዎች እንደሆንን አሣየኝ፡፡ እናም አሁን ያለነው “የዐባይ ዘመን ሰዎች” ይህንን አደራ መወጣት እንደሚገባን ተሰማኝ፡፡ ይህን ባናደርግ  መጪው ትውልድ “ድህነትና ኋላቀርነት አወረሳችሁን!” ብሎ ይወቅሰናል፡፡ ስለዚህ የሦስቱን ትውልድ ሠንሠለት አቆራኝቼ ለመስራት ሞክሬያለሁ::
አባቶቻችን በደም መስዋትዕነት ነፃ ሀገር እንዳስረከቡን እኛ ደግሞ በላባችን በዕውቀታችንና ትጋታችን ከድህነት የተላቀቀች ሀገር ማስረከብ አለብን ማለትህ መሰለኝ?
ይህን ለማድረግ መጀመሪያ መግባባት መቻል አለብን፡፡ ዐባይ መጀመሪያ ለእኛ ምንድነው? ይህን መፈተሽ ያስፈልጋል:: እንደሚታወቀው የቱም ሰው ቢሆን የሚከተለውና ዋጋ የሚሰጠው ለሚወድደው ነገር ነው፡፡ አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ዐባይን እንድንወድድ ተደርጎ የተሠራብን ነገር አይታየኝም፡፡ ለዚህ ነው ቢያንስ “ሰዎች ዐባይ የኛ ነው” የሚለው ስሜት እንዲሰማቸው አድርገን ለመስራት የሞከርነው፡፡ ዐባይ ለኛ ምን ጥቅም ይሰጣል? መገደቡ ያስፈለገው ለምንድነው? ዐባይ ውሃ ብቻ ነው? ጥቅም ካለው ጥቅሙ እስከ የት ድረስ ነው? የሚለውን ነገር፣ ሰዎች አዕምሮ ውስጥ መፍጠር ያስፈልጋል:: ስለዚህ እኛ እንደሞተር ማስነሻ የሆነን ነገር፣ ክብሪት መጫር ነው የሞከርነው:: ሕዝቡን አነሳስተህ ጆሮውን ሲከፍትና ልቡን ሲያዘጋጅ፣ ስለ ዐባይ መናገር የሚችሉ ሰዎች  በዕውቀትና በታሪክ ላይ የተመሠረተ  ነገር መናገር ይችላሉ፡፡ ባለሙያዎች መናገር ቢችሉ ጥሩ ውጤት ይገኛል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ሁሉም ሰው በየፈርጁና በየሙያው የሚቻለውን ሁሉ ቢያዋጣ፣ ወደ ግባችን ለመድረስ በሁሉም ላይ የእኔነት ስሜት እንዲፈጠር ያደርጋል፡፡
የግብፅ ልጆች ከእናታቸው ጡት ቀጥለው የታሪክ ጉዳይ ሲያነሱ የህልውናቸው መሠረት ተደርጎ የሚነገራቸው ዐባይ ነው:: ስለዚህም የዐባይ ጉዳይ ሲነሳ፣ ዐባይን የራሳቸው አድርገው እንዲያስቡት ተደርጓል:: አንዳንዶቹ የዐባይ ምንጭ ሀገራቸው ውስጥ እስኪመለስላቸው ድረስነው የተሰራው:: እኛ ግን ከምንጩ ተፈጥረን፣ ምንጩን ያለ ማወቃችን ሁኔታ ያሳዝናል፡፡ ሕዝቡም የማወቅ ጉጉት ሊኖረው ይገባል፡፡ መቼም ቢሆን ዛሬ የምትዘራው ዘር ነገ አዝመራ ይሆናል፤ ፍሬ ይሰጣል፡፡ ስለዚህ ስለ ዐባይ የምንሠራው በሙሉ እንድትወደው እንድትተጋለትና እንድታስፈፅመው የሚያደርግ መሆን አለበት የሚል እምነት አለኝ፡፡ እኛም በዚህ መነሻ ትንሽ የራሳችንንን ለማዋጣት ብለን የሠራነው ነው፡፡
እንደ ዐድዋ በአብሮነት ሆነን፤
ዐባይን እንጨርሳለን!
ሆ! ብለን ተምመን በፍቅር ዜማ
ይገደብ ዐባይ ከሀገር ይስማማ!! --- ያልነው ለዚህ ነው፡፡
ዐድዋን ስታስብ ትልቅ አቅም ይሰጥሃል:: ኢትዮጵያውያን የውስጥ ልዩነቶች እንኳ ቢኖራቸው በጋራና በአንድነት ሆነው፤ ቦታው ድረስ ሄደው በመዋጋት ሀገር አስረክበውናል፡፡ እኛም ለልጆቻችንን የምንነግረው ምንድን ነው  ለሚለው ጥያቄ፤ የሚዳሰስ ሀውልት፤ የሚሻገር ታሪክ ሊኖረን ይገባል፡፡ እኔ እንደሚመስለኝ፤ የዐባይ ግድብ እኛ ታሪክ እንድንሠራ የተመቻቸ ዕድል ነው፡፡ ነገሩን ከፖለቲካና ከፓርቲ ጋር ለማገናኘት መሞከር ነውር ነው፡፡ “ዐባይ የእኔ ነው፤ ግድቡ የእኔ ነው” ካልክ አንተ መጀመሪያ እዚያ ውስጥ መግባት አለብህ፤ ከዚያ የእኛ ይሆናል፡፡ “የእኛ ነው” ብለህ የቡድን መጠሪያ ሰጥተኸው፣ ሁሉም ሰው ሳያምንበት ከምትቆሰቁሰው “የእኔ ነው” ብዬ እኔ ራሴ ማመን አለብኝ፡፡ ባለቤትነት ሊሰማኝ ይገባል፡፡ እኛም በዚህ ስሜት ለመስራት ሞክረናል፡፡ በዚህ አጋጣሚ የኢትዮጵያ ወጣቶች ለፈጠራና ለስራ የተዘጋጁ መሆናቸውን ማሰብ ያስፈልጋል:: ግን የሚያነሳሳቸው መሪ ያስፈልጋል፡፡ ይህ የሚሆነው ደግሞ ለልማት ብቻ ሳይሆን ለጥፋትም ነው፡፡ መስመር ካሳትካቸው በዚያው ስለሚፈሱ ችግር ይፈጠራል::  መልካም ዘር ከዘራህ ደግሞ፤ ወጣቱን ከያዝከውና “ያንተ ነው” ካልከው፣ ስለ ጦርነት ሳይሆን ቴክኖሎጂን በመጠቀም ሀገሩን ለማልማት እስከ መጨረሻው ግብ ድረስ ሊሄድ ይችላል፡፡
ስለ ዐባይ የምትነግረውም ነገር ሲገባው ስሜት ይሰጠዋል፡፡ ካልገባው ደግሞ ምኑም አይደለም፡፡ በተለይ ሚዲያዎች በዚህ ነገር ላይ ማርሻቸውን ቀይረው ቢሰሩ ብዙ ትርፍ እናገኛለን ብዬ አስባለሁ፡፡
ግብፅ በከፍተኛ ደረጃ የውሃ ሙሌታችንን ለማዘግየት የማትረግጠው ደጅ፣ የማትቀጥፈው ቅጠል የለም፤ እኛ ጋ ደግሞ ክፍተት አለ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ምን ታስባለህ?
አንድ ጉዳይ ላይ የተለያዩ ሰዎች በየራሳቸው የሚሠሩት ቢኖርም ግን ሁሌም እንደ አቅሙና በሚመለከተው ጉዳይ ላይ መሥራት አለበት፡፡ ለምሳሌ በውሃ ጉዳይ ላይ ያጠና ሰው፣ ስለ ውሃና ውሃ ይናገር፤ በዲፕሎማሲ የተሻለ ጥበብና ዕውቀት ያለው ሰው፣ የዲፕሎማሲ ሥራ ይስራ፡፡ ተወዳጅ የሆኑ የኪነጥበብ ሰዎች ደግሞ ሕዝቡን በማነሳሳትና በማነቃቃት ይስሩ! ሚዲያውም የራሴ ጉዳይ ነው በሚል በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ቋንቋዎች የአለምን ሕዝብ የማሳመን ሥራ ሊሠራ ይገባል፡፡ ግብፆች የበለጡን በዚህ ይመስለኛል፡፡ በእንግሊዝኛ፣ በአረብኛና በሌሎችም ቋንቋዎች የዓለምን አመለካከት ለመቀየር እየሠሩ ነው፡፡ ይሔን ደግሞ ሌሎችም እያስተጋቡላቸው ነው:: በዚህም የተነሳ ዕርዳታ የምናገኝባቸውን መንገዶችና ብድሮች ለመዝጋት ይሞከራሉ:: ይሁንና የኛ ግድብ የተጀመረው ምንም የሌላት ኢትዮጵያዊ እናት ከመቀነቷ ፈትታ ባዋጣችው፣ ወታደሩ ከደሞዙ ቆርጦ በሰጠው ገንዘብ ነው፡፡ ገበሬው ከብቶቹን በጎቹንና ጥጃዎቹን ሳይቀር ሰጥቶ፣ ህፃናት ከትምህርት ቤት ምሳቸው ቀንሰው፣ መገደብ የጀመርነው ግድብ ነው፡፡ ይህን ነገር ለሕዝቡ መንገርና ሕዝቡንና ዓለም አቀፉን ማህበረሰብ ማሳመን ያስፈልጋል፡፡ ጉዳዩ የጥበብ እንጂ የጦር መሳሪያ አይደለም:: ስለዚህ የመገናኛ ብዙሀን (ሚዲያዎች) ሚናቸው ትልቅ የሚሆነውም ለዚህ ነው:: ዐባይ ደግሞ ለኢትዮጵያ የህልውና ጉዳይ ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ የአሀዱ ሬድዮ ዋና ስራ አስኪያጅ ሊዲያ አበበ፣ ሬድዮ ጣቢያው ሥራ ከጀመረ አንስቶ ለዓመታት ያለማቋረጥ “የኢትዮጵያ ወንዞች” በሚል በተለይ በዐባይ ላይ ትኩረት አድርጋ የምትሰራውን ስራ ማድነቅ እፈልጋለሁ፡፡ እንዲህ አይነት ግለሰቦች ሚዲያ ላይ ሲኖሩ ለውጥ ያመጣሉ፡፡ አሁንም እንዲህ አይነት ሰዎች ያስፈልጉናል፡፡ ሚዲያ ራሱን የቻለ የጦር መሳሪያ ነው፡፡
በአብዛኛው ግን ሚዲያ ላይ የሚታየው ነገር በግል ጉዳያችን ላይ ያተኮረ ነው፡፡ ቢበዛ እግር ኳስ አካባቢ ነው የሚያተኩረው:: የጋራ የሆኑ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ማተኮር ያነሰን ይመስለኛል፡፡ ኢትዮጵያ ደግሞ ብዙ የጋራ የሆኑ አስተሳሳሪ ነገሮች ያሏት ሀገር ነች፡፡ በጋራ የሳቅናቸው ሳቆች፣ በጋራ ያለቀስናቸው ለቅሶዎች አሉ፡፡ አብረን ተርበናል፣ አብረን ተሰድበናል፣ ከልዩነቶቻችን አንድ የሚያደርጉን ነገሮች ይበዛሉ፡፡ እነርሱ ላይ መስራት አለብን፡፡
ነገሮችን ከፖለቲካ ጋር ማያያዝ ያለብንም አይመስለኝም፡፡ ለሀገር የሚሰራውን ልማት ዛሬ ስልጣን ላይ ያሉ ሰዎች፤ ነገ ከስልጣን ሲነሱ ይዘውት አይሄዱም፡፡ የህዳሴው ግድብ ፕሮጀክትም የህዝብ ነው፡፡ ስለዚህ ሁሉም ሰው ባለው ችሎታና አቅም፣ ዕውቀትና ክህሎት ተረባርቦ ይህንን ፕሮጀክት ከግብ ማድረስ አለብን፡፡ “የእኔ ነው!” የሚል የፀና አቋምም ያስፈልገናል፡፡ በተለይ የህዳሴው ግድብ ህዝባዊ ማስተባባሪያ ጽ/ቤት ያሉ ሰዎች፤ ከእኛ በተለየ በተሻሉ፣ በአራት ዓይኖች ማየት፣ በአራት ጆሮዎች መስማት ይጠበቅባቸዋል፡፡ ግብፆች ከሚሰሩት ስራ በተመጣጠነ አቅም ውስጥ መገኘት ይጠበቅብናል፡፡ ከጎናችን የሚቆሙ ሀገራት የመኖራቸው ያህል በባላንጣነት የሚገዳደሩን እንዳሉም መዘንጋት የለብንም፡፡ ስለዚህ ብዙ መስራት አለብን፡፡ እኔና ድርጅቴ ምዕራፍ ፕሮሞሽን ያደረግነውም ይህንኑ ነው፡፡
የዐባይ ጉዳይ የሀገራችን ዐብይ ጉዳይ ነው፤ ይህንን ስራ በጊዜና በአግባቡ ካልሠራን በትውልድ ተወቃሽ ከመሆን አናመልጥም:: ለመጪው ትውልድ ዕዳ ጥለን መሄድም የለብንም፤ አሳፋሪና አስወቃሽ ከሆነ የስንፍና ስራ ወጥተን፣ እጅ ለእጅ ተያይዘን ይህን ፕሮጀክት ከግብ ማድረስ አለብን የሚል እምነት አለኝ፡፡ በተረፈ ከግብፅ ህዝብ ጋር የሚያገናኘን ምንም ዓይነት ክፉ መንገድ የለም፡፡ እኛ በልተን እነርሱ ጦም ይደሩ ማለት የኢትዮጵያውያን የሕይወት ዘይቤ አይደለም፡፡ ነገር ግን እኛ በልተን እናንተ ጦም እደሩ! የሚለውን መቀበል ልማዳችን አይደለም፡፡ የሚያከብሩንን እናከብራለን! ከእጃችን ማስነጠቅ ግን በታሪካችን ውስጥ የሌለ ነው፡፡
በኩበት ጢስ ዓይናቸው እየተጨናበሰ፣ ዳቦ የሚጋግሩልን የዐባይ ልጆች ታሪክ መቀየር አለበት፡፡ “ደህነትን እንደውርስ መቀባበል የሚቆመው በእኛ ዘመን መሆን አለበት” ብለን በጽናት መቆም አለብን:: “የዐባይ ዘመን ልጆች” ቁርጠኛ ሆነን ድህነትን ካልቀረፍን፣ የእናቶቻችንን ህይወት ከእንግልት ካላወጣን ኖረን ማለፋችን ፋይዳ ቢስ ነው፡፡ እንግዲህ እኛም በዚሁ የዕድገትና የልማት ደመራ ውስጥ አንድ ችቦ መወርወር አለብን ብለን ያለንን ሰጥተናል፡፡ ሁላችንም የየራሳችንን ችቦ ደምረን ካቀጣጠልን፣ የድህነት ጨለማ ከሀገራችን ይወገዳል፡፡ የብርሃን ዘመን ይመጣል፡፡ ስለዚህ ከሁሉም በላይ አንድ ሆነን፣ ለአንድ ዓላማ መቆም ያለብን ጊዜ አሁን ነው፡፡ ዐባይን የስላቅና የወቀሳ መዝሙር ተቀባይ ከመሆን ወደ ብልፅግና መሸጋገሪያ ድልድይ መለወጥ ያስፈልጋል፡፡



  • ዳር ቆሞ መመልከትም ሆነ እኔ የለሁበትም ማለት ከተጠያቂነት አያድንም
     • በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ውስጥ የነፃነት ትግል ያስፈልጋል ብዬ አላምንም
    • እያንዳንዳችን ለንጋት ተግተን ካልሰራን የምንፈልገውን ውጤት አንቀዳጅም

             ከሰሞኑ በኦሮሚያ የተፈጠረው ግርግርና ሁከት ባስከተለው የከፋ የህይወት ጥፋትና የንብረት ውድመት ዙሪያ ከቀድሞው የፓርላማ አባልና ፖለቲከኛ አቶ ግርማ ሰይፉ ጋር የአዲስ አድማሱ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ተከታዩን ቆይታ አድርጓል፡፡

             የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሣን ግድያ ተከትሎ በተፈጠረው ሁከት የሰው ህይወት መጥፋቱና ንብረት መውደሙ ምን ስሜት ፈጠረብዎ?
ስሜታቸውን መቆጣጠር የማይችሉ ልጆችን አነሳስቶ እንዲህ ያለው ድርጊት እንዲፈፀም ማድረግ ለሰው ልጆች ሕይወት ምን ያህል ግድ የሌለን መሆኑን ያመላክታል። በሌላ በኩል፤እኛ ለምንፈልገው ትንሽ ጉዳይ ሌሎች ውድ ዋጋ ቢከፍሉ ደንታ የሌለንና ማመዛዘን የማንችል እንደሆነ ነው ያሳየኝ፡፡  
በየጊዜው በሚፈጠሩ ሁከትና ግርግሮች ከፍተኛ የሕይወት መጥፋትና የንብረት ውድመቶች የሚከሰቱት በምን ምክንያት ይመስልዎታል?
መነሻው ፖለቲካ ቢሆንም መጨረሻ ላይ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ድቀት ነው የሚያመጣው። ነገር ግን ይሄን ለማገናዘብ አለመቻል ነው ብዙ ችግር እየፈጠረ ያለው። ለምሳሌ አንዳንድ ቦታዎች ላይ እዚያው ቤት ውስጥ የሚሰሩ ሰራተኞች፣ ደሞዝ የሚያገኙበትን፣ የገቢ ምንጫቸውን ከሌሎች ጋር አብረው አውድመዋል። ይሄ አርቆ አለማሰብ ነው። የውስጣዊ ጥላቻና ምቀኝነት ውጤት ነው። ሰው የሚባላበትን ሳህን አንስቶ ከሰበረ ነገ በምን እንደሚበላ ማገናዘብ አቅቶታል ማለት ነው፡፡ ይህን በምንም አይነት አመክንዮ ማስረዳት አይቻልም፤ ያው የግንዛቤና የአርቆ አስተዋይነት ችግር ነው። ለጥፋትና ውድመት ከወጡት ወጣቶች ውስጥ ብዙዎቹ ወደ ቤታቸው ተመልሰው ይሆናል፡፡ ነገር ግን ጥቂት የማይባሉት ወደ ቤታቸው አልተመለሱም። ስለዚህ ወጣቶች ከእነዚያ ከማይመለሱት አንዱ ልንሆን እንችላለን ብለው ቢያስቡ መልካም ነው። ወጥቶ አለመመለስ የሚፈጥረውን ስሜት ወልዶ መከራውን አይቶ ባሳደገ ወላጅ ጫማ ውስጥ ሆኖ ማየትን ይጠይቃል:: ንብረት ከማውደም ምንም ኢኮኖሚያዊ ጥቅም አይገኝም፤ ከዚያ ይልቅ ለልጅ ልጅ የሚደርስ ግፍ ነው የሚያተርፈው፡፡  
አገሪቱ ወደ ሥርዓት አልበኝነት እያመራች ነው ብለው የሚያምኑ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎስ?
እኔ ያን ያህል ወደ ሥርዓት አልበኝነት ገብተናል ብዬ አላምንም፡፡ የማንገባበት እድል የለም ማለት ግን አይቻልም፡፡ ሁኔታው ቸል ከተባለ ወደ ለየለት ሥርዓት አልበኝነት የምንገባበት እድል መፈጠሩ አይቀርም:: ከሁለት ዓመት በፊት ኢሕአዴግ እንደ ሥርዓት እንዲቀጥል ስንስማማና የመጣውን የለውጥ ሀይል ስንደግፍ፣ የምንፈልገውን ጥያቄ ሁሉ ይመልስልናል ብለን አይደለም፤ አገር ውድ ዋጋ እንዳትከፍል እኛ መተው ያለብንን ነገር መተው አለብን ብለን ነው:: በየአመቱ የመቶና ሁለት መቶ  ሰዎች ሕይወት እየገበርን የምንሄድ ከሆነ እኮ ያስቀረን የመሰለንን ውድ ዋጋ እየከፈልን ነው ማለት ነው፡፡ የሰው ልጅ ደግሞ ሕይወቱ ውድ ነው፤ መኖር የሚችለው አንዴ ነው። ንብረት ይተካል የሚለውንም እኔ አልስማማበትም፤ ትክክለኛ እሳቤ አይደለም። ማን ነው የወደመውን የሚተካው? ሰው በ30 እና 40 አመት ልፋት ያፈራውን ሀብት እኮ ነው እያጣ ያለው። ሎተሪ ደርሶት ነው የሚተካው ወይስ በምንድን  ነው? ስለዚህ ንብረት ይተካል በሚል ሁኔታውን ማቃለል ተገቢ አይደለም፡፡    
በአሁኑ ወቅት ህዝባዊ አመጽ የመቀስቀስ የትግል ሥልትን ለመጠቀም የሚያስገድዱ ፖለቲካዊ ችግሮች ያሉ ይመስልዎታል?
ትልቁ ችግር የሚመስለኝ፤ የምንጠቀምበትን የትግል ስልት መቼና በምን አይነት ሁኔታ መጠቀም እንዳለብን  አለማወቅ ነው። ለምሳሌ ውይይትና ንግግር አልፈልግም የሚልን መንግስት በማንኛውም መንገድ እታገለዋለሁ ብለህ መሳሪያ አንስተህ ወይም ሕዝባዊ አመፅ ቀስቅሰህ ልትታገለው ትችላለህ። አሁን ያለው መንግሥት ግን እንወያይ፣ እንነጋገር፣ ምርጫ እናድርግ እያለ ነው። ይሄን ሀይል አይ መጀመሪያ እኔ አንተ ያለህበት ቦታ ላይ ቁጭ ብዬ ነው መነጋገር ያለብን; ከተባለ ግን አይሆንም። በአሁኑ ጊዜ የምትከተለውና አፈና ባለበት ጊዜ የምትከተለው የትግል ስልት የተለያየ ነው። በሰላማዊ ትግል ወቅት ሰላማዊ ያልሆነ፣ ሀይል የቀላቀለበት ትግል ማድረግ ተገቢ አይደለም፤ ወንጀልም ነው። አለበለዚያ ደግሞ አንደኛውን ;ሰላማዊ ባልሆነ መንገድ ነው የምታገለው# በማለት አቋምን ይፋ አድርጎ ሚናን በግልጽ ማሳወቅ ይገባል፡፡ ነገር ግን ሰላማዊ ትግል ነው የምናደርገው እያሉ፣ በተግባር ሰላማዊ አለመሆን ሕገወጥም ወንጀልም ነው።  አሁን የሚታየው በሰላማዊ ትግል ስም ሰላማዊ ያልሆኑ ትግሎችን እየቀላቀሉ የማድረግ አካሄድ   ነው። ይሄ  መነወር ያለበት ነው። ከዚያ ባለፈም ወንጀል ሆኖ ማስጠየቅ አለበት።
አሁንም የሚደረገው ከጭቆና ነፃ የመውጣት የነፃነት ትግል ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የነጻነት ትግል ያስፈልጋል ብለው ያምናሉ?
የነፃነት ትግል ነው የሚያስፈልገው ብለው ነፃ ለመውጣት የሚታገሉ ወገኖች እንዳሉ አላውቅም። ለኔ የነፃነት ትግል የሚያስፈልገው፤ በቅኝ ግዛት የተያዘ አገር ወይም ነፃነትን የነፈገ ሀይል ሲኖር ነው። ያንን ጨቋኝ ሀይል በመለመን ሳይሆን በግድ ነው ማስወገድ የሚቻለው፡፡ በእኛ አገር ያለው ግን የበለጠ ዴሞክራሲን የማስፈን ትግል ነው። ከዚህ ውጭ በቅኝ ግዛት ውስጥ ነው ያለነው ብለው የሚያስቡና ከቅኝ ግዛት ነፃ ለመውጣት የሚደረግ ትግል እንዳለ የሚያምኑ ወገኖች ካሉ፣ይሄ ሀገርን ለማፍረስ የሚደረግ ትግል ነው፡፡ እንዲህ ከሆነ ደግሞ እኛ የኢትዮጵያ አንድነት የምንል ሀይሎችም በመሳሪያ እንታገላለን ማለት ነው። በጉልበት እታገላለሁ ብሎ ለተነሳ ወገን ምላሹ በጉልበት ይሆናል ማለት ነው። ይሄ መጽሐፍ ቅዱስ ላይ እንዳለው፤ ቀኝህን ሲመታህ ግራህን ስጠው የሚባልበት አይደለም። የነፃነት ትግል ነው ያለው ካሉን ይንገሩንና እኛም የነፃነት ትግሉን እንቀላቀላለን። እኔ ግን አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የነፃነት ትግል ያስፈልጋል ብዬ አላምንም።
በአንድ በኩል፤ ወጣቶችን ለሁከትና ግርግር የሚያነሳሳው የሥራ አጥነት ችግር ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎ ይህን አስተያየት ይቀበሉታል?
አንደኛ ሥራ አጥነት በዚህ መልኩ አይፈታም፤ የበለጠ ሥራ አጥነት ያሰፍናል እንጂ። ሁለተኛ መንግሥት የተለየ አስማታዊ ጥበብ የለውም፤ ሁሉንም በአንድ ጊዜ ስራ የሚያስይዝበት። ሰላም ሲኖር፣ ባለሃብቶች ባለው ሰላም ተማምነው ንብረታቸው እንደማይወድም እርግጠኛ ሆነው አገር ውስጥ ኢንቨስት ሲያደርጉ ነው ሥራ የሚኖረው። አሁን ያለው ግብታዊ እንቅስቃሴ ግን በሥራ ላይ ያሉትንም ከሥራ የሚያስወጣ፣ በአጠቃላይ ወደለየለት ማህበራዊ ቀውስ የሚመራ ነው። በዚህ በኮሮና ወቅት እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች የተሻለ እድል እያገኙ ያለበት ጊዜ ነበር። በአለም ላይ ያሉ አገሮች የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ ትንተና ከኮሮና በፊትና በኋላ በሚል እየተቀየረ የነበረበት ጊዜ ነው። ኢትዮጵያ ከኮሮና በኋላ ሊጎበኙ ከሚችሉ 5 የዓለም ምርጥ ቦታዎች አንዱ ተብላ የተመረጠችበትና ይሄን እድል ለመጠቀም መዘጋጀት ያለችበት ጊዜ ላይ ነበርን፡፡ አሁን ግን ቱሪዝምን በእጅጉ በሚጎዳ ግጭትና ቀውስ ውስጥ እየዳከርን ነው። ይሄ ሥራ አጥነትን በከፍተኛ ሁኔታ ያባብሳል እንጂ አዎንታዊ ውጤት አያመጣም፡፡ ኢንቨስት ለማድረግ አስበው የነበሩ ሰዎች ሀሳባቸውን በድጋሚ እንዲያጤኑ ወይም እንዲመረምሩ የሚያደርጋቸው ሁኔታ ነው እየተፈጠረ ያለው፡፡ ይሄ ድርጊት በጥቅሉ የእይታ፣ አርቶ የማስተዋል ችግራችንን አጉልቶ የሚያሳይ ነው።
ባሰብነው ልክ የሥራ ዕድል በግል ዘርፎች ካልተፈጠረ ምን እንደሚፈጠር ግልጽ ነው። አሁን ማን ነው በቂ ገንዘብ ቢኖረው ሻሸመኔ ሄዶ ኢንቨስት የሚያደርገው? አርሲ ነገሌ ሄዶ ኢንቨስት የሚያደርገው? በምንም መንገድ የሚታሰብ አይሆንም። ሻሸመኔና አርሲ ነገሌ ያሉ አካላት የሰሩት ሥራ ያተረፉት ነገር ለአካባቢያቸው የበለጠ ድህነትን፤ የበለጠ ጠላትነትን ነው። እዚያ አካባቢ አራት አምስት ትውልድ የኖሩ ሰዎች የሚሄዱበት ሌላ ቦታ እንኳ የላቸውም፡፡ እነዚህ ሰዎች ከዚህ በፊት እንደነበረው ማህበራዊ ግንኙነት ይኖራቸዋል ወይ? የሚለው ሌላው ጥያቄ ነው። በየቀኑ የሚገናኙ፣ አብረው የሚገበያዩ፣ በደስታም በሃዘንም አብረው ያሳለፉ ሰዎች በዚህ መጠን አለመተማመን ውስጥ የሚከት ነገር መፈጠር የሚያስከትለው የማህበራዊ ግንኙነት ቀውስ ቀላል አይደለም። ከዚህ በኋላ ምን ሊሆን እንደሚችል እንኳ መገመት የሚያዳግትበት ሁኔታ ነው ያለው። በቀጣይ ሁኔታውን የሚያስተካክል ሥራ በቅጡ ካልሰራን ወደ ብዙ ምስቅልቅል ውስጥ ያስገባናል፡፡ በዋነኛነት በዚህ እየቆመሩ ያሉ ወገኖች ለጠቅላላው ሕዝብ ሰላምና ደህንነት ሲባል ሥርዓት ማስያዝ የፖለቲካ ባለሥልጣናት ዋነኛ ተግባር መሆን አለበት። አሁን እሹሩሩ ማለት ማብቃት ይኖርበታል::  
በውጭ ያሉ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች እያደረጉ ያሉትን የተቃውሞና አመጽ ቅስቀሳ እንዴት ያዩታል?
እኔ #ዳውን ዳውን ዐቢይ; የሚለው ተቃውሞ ብዙም አያሳስበኝም። እኛም ፓርቲ አቋቁመን ለምርጫ ስንቀርብ ዐቢይን በምርጫ ለማውረድ ነው። እኛ #ዳውን ዳውን ወያኔ; ሲባል ደስ ይለን የነበረው ወያኔ በምርጫ አልወርድም ብላ በጠመንጃ ነካሽነቷ በመጽናቷ ነው። ዐቢይ ግን ምርጫ እናድርግና በምርጫ ከተሸነፍኩ እወርዳለሁ ብሎ በተደጋጋሚ እየነገረን ነው። ስለዚህ የሚያወርደው የሕዝብ ድምፅ ከሆነና ያ የሕዝብ ድምጽ ሰላማዊ ከሆነ፣ ብዙም የሚያሳስበኝ አይደለም። አሁን ግን እየሰማን ያለነው #ዳውን ዳውን ኢትዮጵያ; የሚል ፉከራ ነው። ስለዚህ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ለሚደረግ ዘመቻ መንግሥት ርህራሄ ማሳየት የለበትም። የኢትዮጵያን መውደም ለሚፈልግ የውጭ ሀይል ትዕግስት ማድረግ አይገባም፡፡ ኢትዮጵያዊ ነኝ ብሎ የኢትዮጵያን ፓስፖርት ይዞ የሚንቀሳቀስ ወገን  በእንዲህ ያለ ጉዳይ ላይ ሲሳተፍ የመጨረሻው ቀይ መስመር መሆን ይኖርበታል፡፡  
ከሰሞኑ በአገራችን የተከሰተውን ሁከትና ብጥብጥ ግብጽ እንዴት የተቀበለችው ይመስልዎታል?
ግብጽ ኢትያጵያ ውስጥ በጥርሷም በጥፍሯም እንደምትንቀሳቀስ እናውቃለን። ለምሳሌ ከሰሞኑ የተፈጠረውን ሁኔታ እንደ እርስ በእርስ ጦርነት አድርገው ሲያወሩት ነው የሰነበቱት፡፡ ለእነርሱ ክስተቱ ሰርግና ምላሽ ነበር፡፡ እነሱ በዚህ ጉዳይ ቢደሰቱ ከአገራቸው ጥቅም አንጻር ምንም ሊገርመን አይችልም። እኛ እንደ አገር፣ እንደ ዜጋ ራሳችንን እዚህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ መዶላችን ግን  ያሳፍራል። ታሪክም ይፋረደናል። የኢትዮጵያ ፖለቲከኛ ነኝ ብሎ በዚህ መንገድ የሚንቀሳቀስም ታሪካዊ ስህተት እየፈጸመ  ነው።  
ህወኃት ምርጫ አካሄዳለሁ የሚል ውዝግብ ውስጥ መግባቱ፣ ደቡብ በክልልነት ጥያቄ ውስጥ መሆኑ እንዲሁም ከሰሞኑ በኦሮሚያ የተፈጠሩ ግርግሮች ተደማምረው፣ አገሪቱን አደጋ ውስጥ ከተዋታል የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎ ምን ይላሉ?
ስጋት የለም ማለት አይቻልም። ነገር ግን ስጋትን ማስወገጃ መንገድ አለ። ያ ስጋት ማስወገጃ መንገድ ግን ያለ ብዙ ኪሳራ ቢሆን ጥሩ ነው። አገር ማለት ሳር ቅጠሉ አይደለም፤ ሰው ነው። የስጋቱ ፈጣሪዎች ቢሳካላቸውና የለኮሱት እሳት በሰፊው ቢቀጣጠል እነሱንም አብሮ ነው የሚያነዳቸው። ጫካን ያቃጠለ ክብሪት የተሰራበት እንጨት አይተርፍም። ግን እምነት አለኝ፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዝም ብሎ ተነስ ስለተባለ ብቻ ተነስቶ እርስ በእርሱ የሚባላ አይደለም፡፡
ብሄራዊ መግባባትና የእርቀ ሰላም ሂደት ይሄን ችግር አባብሶታል የሚሉ አሉ እርሰዎ በዚህ ላይ ምን ይላሉ?
በሀሳብ ደረጃ እርቅና ሰላም የሚጠላ ያለ አይመስለኝም። ነገር ግን በእርቅና በሰላም ስም አንዳንድ ወገኖች የራሳቸውን አጀንዳ የሚጭኑበት መድረክ እንዲሆን አልፈልግም። ለምሳሌ ብሔራዊ ውይይት ይደረግ እያሉ የሚንቀሳቀሱ ሰዎች አሉ። የዚህ ብሔራዊ ውይይት የመጨረሻ አላማ ምንድን ነው ተብለው ሲጠየቁ ግን የሽግግር መንግሥት ማቋቋም ይላሉ፡፡ በመጀመሪያ ሰላም መፈጠር ያለበት ከራስ ጋር ነው። ይቅርታና እርቅም መጀመሪያ ከራስ ነው መጀመር ያለበት። የእርቅና የሰላም ጉባኤ ካላደረግን አገር ትፈርሳለች እያሉ እዚህና እዚያ እሳት የሚጭሩ ካሉ ግን በፍፁም ሀሳባቸውም አላማቸውም ሰላምና እርቅ አይደለም። በአቋራጭ ስልጣን መያዝ ነው። አሁን እየጠራ የመጣውም ይሄው ሀሳብ ነው። ስለዚህ አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የሚያስፈልገው የተረጋጋ የምርጫ ሥርዓት ለመፍጠር መነጋገር ነው። ከዚህ በመለስ በታሪክ ጉዳይ ላይ ንትርክ ውስጥ መግባት የፖለቲካ ፓርቲዎች ተግባር አይደለም። ምናልባት በፖለቲካ ፕሮግራማቸው ውስጥ ሊያካትቱት ይችላሉ። አሁን የሚያስፈልገው፤ሕግና ሥርዓትን አክብሮ መንቀሳቀስና  በምርጫ ሕዝብ የሚፈልገውን መንግሥት ማቋቋም ነው።
በቀጣይ በአገሪቱ ሊፈጠሩ የሚችሉ የቢሆን ግምቶች ማስቀመጥ ይቻላል?
የቢሆን ሳይሆን መሆን ያለበትን ነው ማስቀመጥ የምፈልገው። ከዚህ ቀደም በዴስቲኒ ኢትዮጵያ በኩል ያስቀመጥነው ቢሆን አለ። በዚህም በዚያም መጓተቶች ሊኖሩ ይችላሉ። ነገር ግን አገር ወደ ንጋት ትሄዳለች የሚል ነው። እኔ የምናገረውም ሆነ የማደርጋቸው ነገሮች ይህቺ አገር ወደ ንጋት እንድታመራ፣ የዴሞክራሲ ተቋማት ተጠናክረው እንዲሄዱ የሚያመላክት ነው። ስለዚህ በእያንዳንዱ እንቅስቃሴያችን የትኛው ጋ ነን ብለን ራሳችንን መጠየቅ አለብን። በንግግራችን፣ በድርጊታችን አገሪቱን ወደ ሰላም የሚወስድ ነገር ውስጥ ነን ወይ? ብለን ሁሌም መጠየቅ አለብን። እያንዳንዳችን ለንጋት ካልሰራን የምንፈልገውን ውጤት አናገኝም። ዳር ቆሞ መመልከት፤እኔ የለሁበትም ማለትም ከተጠያቂነት አያድንም።

 ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ መንደር ውስጥ አንዲት ጦጣ የምታስቸግረው አንድ ገበሬ ይኖር ነበር።
ጦጢት ያ ገበሬ የሚዘራውን ዘር እየተከታተለች እየሄደች ገና በአፍላው የተዘራውን እያወጣች ትቦጠቡጥበታለች። ስለዚህ በተቻለው መጠን የሚዘራውን አይነግራትም ወይም አያሳያትም።
ጦጢት ገበሬው የሚመጣበትን ሰዓት ስለምታውቅ ዛፍዋ ላይ ሆና ትጠብቀዋለች።
ልክ ገበሬው ብቅ ሲል ወደ ዛፍዋ ትሮጥና ትወጣለች። ምክንያቱም መሬት ሆና ካገኛት እርሻው ቦታ ሄዳ የሚዘራውን ስታይና ስትመዘብር እንደቆየች አድርጎ ይጠረጥራል። እንደዚያ ከተጠራጠረ ደግሞ ከዚያ አካባቢ ሙሉ ለሙሉ እስከሚጨልም ድረስ አይንቀሳቀስም። ጦጢት በጣም ብልጥ ስለሆነች የእሱን ሁኔታ ተከታትላ በመሰለል ጨርሶ እስከሚሄድ ትታገሳለች። ትጠብቀዋለች።
አንድ ጊዜ ገበሬው ድምፁ ሲጠፋና በአካባቢው ያሉትን ገበሬዎች የሚያነጋግርበትን ሁኔታ ሲያቆም፤ አገር አማን ነው ብላ እርሻ ውስጥ ትገባለች። ገበሬ ሆዬ፤ አንዲት የሀብታም ነጋዴ ሚስት ቤት ቡና ሊጠጣ ይገባና እግረ መንገዱን ማዶ ማዶ እያየ ይጠባበቃት ኖሮ፣ በፍጥነት እመር ብሎ ገርበብ ያለውን የውጭ በር ገፍትሮ ከግቢው ወጥቶ ይደርስና ይይዛታል። ከዚያም እንዳትሞት እንዳትሽር አድርጎ ይደበድባታል። ከዚያ ቀን በኋላ ወደ እርሻው ድርሽ ሳትል ቆየች።
አሁን አሁን ግን ቀስ ብላ እያዘናጋች ገበሬውን እያግባባች መጥታ ሰላም መባባልና አንዳንዴ ጭውውት ውስጥ ገብተው እንዲያወሩ ማድረግ ችላለች።
እንግዲህ በዚህ ሁኔታ ላይ እንዳሉ ዛሬ ገበሬ ሥራውን ጨርሶ እየወጣ ሳለ፣ እሜቴ ጦጢት በፍጥነት ዛፏ ላይ ወጥታ ትጠብቀዋለች፡-
“አቶ ገበሬ እንደምን አምሽተሃል?” ትላለች።
ገበሬ፤ “ደህና፤ እግዚአብሄር ይመስገን። ውሎሽ እንዴት ነበረ?”
ጦጢት - “ሰላም ነው። ካንዱ ዛፍ አንዱ ዛፍ ላይ እየዘለልኩ ፍሬ ስለቅም ዋልኩኝ። አንተን እየለመንኩ ማስቸገሩ ሰልችቶኛል።”
ገበሬ - “አይ መልካም ነው። ጥሩ ዘዴ ዘይደሻል።” ብሎ መንገድ ሊጀምር ሲል፤
ጦጢት - ;እኔ እምለው ገበሬ፤ ዛሬ ምን ስትዘራ ዋልክ?;
ገበሬ በሀሳቡ ጦጢት የምትጠላውን እህል አሰበ። በመጨረሻ አንድ ሀሳብ መጣለት፡-
“አይ ዛሬ እንኳን የረባ ነገር አልዘራሁም…” ብሎ አመነታ። እሜቴ ጦጢትም ጥርጣሬዋ ያይልና፤
ጦጢት - “ምነው ዘገየህ ገበሬ? ንገረኝ እንጂ?”
ገበሬም - “ተልባ። ተልባ ነው የዘራሁት” አላት፡፡
 ጦጣ ተልባ እያሙለጨለጨ አልያዝ እንደሚላት ገበሬ ያውቃል።
ጦጢትም - “ይሁን እንግዲህ! ወርደን እናየዋለን!” አለች።
*   *   *
መሬት ወርዶ መሬት የያዘችውን ሀብት ማወቅና መመርመር መልካም ነገር ነው። እንደ ጦጢት የሰው ሀብት ለመበዝበዝ ሳይሆን አቅምን ለማወቅ የሚበጅ ሲሆን፣ በአንፃሩም ሁሉን ነገር መርምሮና ተጨባጭ ሂደትን የመፈተሽ ባህል፤ መዳበሩ እጅግ አስፈላጊ እርምጃ ነው። የአገርን ህልውና ከሚወስኑ ዋንኛ ነገሮች መካከል ህሊናዊና ነባራዊ ሁኔታዎችን (Objective and Subjective realities እንዲል መጽሐፉ) መገንዘብና ማገናዘብ በቅጡ ሊታሰብበት ይገባል። ነገርን ከሥረ መሰረቱ ማጤን ለፖለቲካም፣ ለኢኮኖሚም፣ ለማህበራዊ መስተጋብርም እጅግ ትልቅ ጉዳይ ነው! የፖለቲካ ብስለት የኢኮኖሚን ውስጠ ነገር ለማውጠንጠንና የዕድገትና ልማትን አንድምታ ለማስተዋል፣ መሬት የጨበጠ ትንታኔንም ለማበልፀግ ይረዳል። መሬቱን አሽትቶ አቅምን ማወቅ ራስንም፣ ጎረቤት አገርንም፣ ዓለምንም የመመልከቻ መነጽር ይቸረናል። አርቆ ማየት ወሳኝ ነው! ፀጋዬ ገ/መድህን እንዳለው፤ ;ሩቅ አሳቢ ቅርብ አዳሪ እንዳንሆን የቅርብም የሩቅም ዕይታችንን እናጠንክር፡፡;  
“You need a drought - breaker
You go find yourself a rain - maker”
“ድርቁን ሰባሪ ከፈለግህ፣ ዝናብ አዝናቢ ፍጠር” እንዲሉ፤ ሁሉ ነገር በእጅህ ይሆን ዘንድ በራስህ ተማመን ነው ነገሩ። በራሳችን መተማመን ለስህተታችን ተጠያቂ መሆንን አለመፍራት፣ ያለንን የምናውቀውንና ለአገር ይበጃል የምንለውን ሁሉ በግልጽነት ማሳየትን፣ ለውጥ ሂደት እንጂ የአንድ ጀንበር ነገር አለመሆኑን መቀበልን፤ የአገርና የሕዝብ ጥቅም ከራስ ጥቅም በላይ መሆኑን በጥሞና ማመንን ይሻል። ይሄ ደግሞ በራስ አቅም ብቻ ሳይሆን፤ በጋራ፣ በደቦ፣ በመተጋገዝ፣ አብሮ ከማቀድ እስከ አፈፃፀም መጓዝና መዝለቅን ይጠይቃል። ዕቅድን ከሙያዊነት ክህሎት (Professionalism) አጋብቶ መራመድ፣ ትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ ከማስቀመጥ ጋር ሲዋሃድ፤ ውጤታማነት በተጨባጭ ሚዛን ላይ ይቀመጣል።
ዞሮ ዞሮ ግን ለውጥ ሁሉ ሂደት መሆኑን በሚገባ መረዳት ወሳኝ ነው! በአሁኑ ሰዓት ባለፈ ነገር መፀፀት ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። ስህተትን ለማየት ቆም ብሎ አንገት የተፈጠረው አዙሮ ለማየት ነው ማለት ያስፈልጋል። የያዙትን ሙጭጭ ብሎ በመያዝ ‘ካፈርኩ አይመልሰኝ’ ማለት ችግርን እንዳናይ ይጋርደናል። ያባብሰዋልም! እያዩ ማረም፣ አዲስን የመቀበል ዝግጁነት፣ ተለዋጭና ለዋጭ የመሆን ብቁነት የተሻለ ሕይወትን ያስጨብጣል። ለዚህ አዕምሮንም፣ ልብንም ክፍት ማድረግ ወሳኝ ነው።
 የነገሮች ድንገተኝነት እንዳያስደነግጠን ትዕግሥትን፣ ብስለትን፣ ዕውቀትን መከታ እናድርግ! ትላንት የነበረውን በዛሬ እናጥራና ለነገ ብሩሁነት እንሰለፍ! ብዙ አይተናልና ከታሪክ እንማር። ትላንትና ያሳለፍነውን በቀና እንፈትሸው። በቀና እናሸንፈው ዘንድ የነገ ፀሐይ ይታየን። “የፊት ወዳጅሽን በምን ቀበርሽው? - በሻሽ። ለምን? የኋለኛው እንዳይሸሽ!” የሚለውን ተረት የራሳችን መስተዋት አድርገን እንየው! የሁሉም መጠንጠኛ ግን አገርና ሕዝብ ይሁን!
ለማንኛውም ሳንረብሽ እንጠንቀቅ!! 

Saturday, 04 July 2020 00:00

ዋ!... ተመከቼበት


ምስማር ላይ መቆሜ
ላፍታ ተዘንግቶኝ
መሬት ጥዩፍ ሆኜ
ከፍታዬ ታይቶኝ
በአንድ አፍታ ብዘቅጥ
ወደናቅሁት መሬት
ምስማሩም ቀደደኝ
ዋ!... ተመክቼበት1
(አበረ አባተ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

ይቅር አታስቢኝ


ቤተኛዬ ሆኖ - ባይተዋርነቱ፤
ላይመለስ ሲሄድ - ሲፈጥን ጊዜያቱ፤
ሰላም አትንፈጊኝ - ዛሬም አንደገና፤
የኔና ያንቺ ፍቅር - አልፏል ትናንትና፡፡
ስለፍቅር ብዬ - ብተክዝ ብከፋም፤
ሜዳው ገደል ሆኖ - ሰማዩ ቢደፋም፤
ቀና ካልኩኝ ወዲህ - ባታስቢኝ ምነው፤
ትናንትና ትናንት - ዛሬ ሌላ ቀን ነው፡፡
እናም አታስቢኝ - አንገቴን አልድፋ፤
እንድረሳሽ እርሽኝ - ችዬ እንዳንቀላፋ፤
ይልቅ ማሰብ እንጂ - ከእንግዲህ
ለከርሞ፤
ለኔም ግዜ ነግቷል - አልቀረም ጨልሞ።
(ሃብቴ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

የግጥም ጥግ


 የማይነጋ ምሽት
በዚህ ሃገር ሰማይ
ጨረቃ የለችም
ወይም ተሰዳለች
አሊያም ከናካቴው አልተፈጠረችም።
በዚህ ሃገር ሰማይ
ከዋክብትም የሉም
በብርሃናቸው፤ ሰማይ አያስጌጡም፡፡
ሰማዩም መልክ የለው
ያገሬን አይመስል
ፀሃይ ትበርዳለች
በግዜ ይመሻል።
በዚህ ሃገር ሰማይ
ወፎችም አይበሩም
በጥዑም ድምፃቸው
ንጋት አያበስሩም።
(ለውብ የሃገሬ ምሽት፤ ከባህር ማዶ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 አደን፤ ድሮና ዘንድሮ!
ድሮ ሰው ለቅሞና አድኖ ነበር የሚኖረው፤ ታዲያ ከእነርሱ የወረስነው ነው አሁንም የምናድነው?
አድኖ ሲባል ብዙ ሮማንቲሳይዝ አታድርገው.፤ የሚያድነው አሳ፣ አይጥ፣ ቅንቡርስ፣ ወፍ ምናምን ነው፤ አንበሳና ዝሆን አይመስለኝም፡፡ ለምን አልመሰለኝም? በሌላ ጊዜ. እንደውም ብዙ ጊዜ የሚያድነው ቅንቡርስና ትላትል ስለነበር ለቅሞና አድኖ ከማለት ለቃቅሞ ቢባል ይሻል ነበር፡፡ እያደር ግን አንበሳና ዝሆን ማደን ተጀመረ፡፡ አሁን ላይ የአደን አላማ የተለየ ነው፤ ለሃብታሞቹ መዝናኛ, ጊዜ ማሳለፊያ ነው፤ ለድሃው ደሞ የገንዘብ ምንጭ፡፡
ድሮ ግን አደን የክብር ምንጭ ነበር፤ የክብር የዝና፣ የስም ምንጭ ነው፤ አሁንም ቢሆን ክብር፣ ዝና፣ ስም የሰው ልጅ ፍላጎት ነው፤ ቅርፁ ግን ከዘመን ዘመን ይለያያል:: ዝና፣ ክብር፣ ስም የሚገልጠው ሌሎች ሰዎች ስላንተ ያላቸውን አመለካከት ነው፤ በአብዛኛው ሰው ዘንድ የላቀ ዋጋ ማግኘት ነው፡፡
የአብዛኛው ሰው የሃይል መገለጫ ነው፤ በአብዛኛው መለኪያ የላቀ ዋጋ መቀናጀት. ግን በጣም ተሰባሪ ዋጋ ነው፡፡ “አንተ ከገባህማ ምኑን ተቀኘሁት” ነው ያሉት የኔታ፣ የኔቢጤው ሲያደንቃቸው፡፡
የአብዛኛው ሰው መለኪያ ደሞ እንደየ ጊዜው ይለያይ ነበር፤ በአንድ ወቅት ግን ዋናው መለኪያ የራስን ጥቅም ከጥቃት የመጠበቅና የመከላከል አቅም ነው መከበሪያው፤ ይህን ደሞ ማሳየት ተገቢ ነው:: ሪስክ የመውሰድ ደፋርነትህ፣ ጥቃትን ለመበቀልና ለመከላከል ያለህ ዝግጁነት ነው የላቀ ዋጋ ያለው፡፡. ለሚስት መረጣ ይረዳሃል፤ ትከበርበታለህ.፤ማንም አጥርህን አይነቀንቅም፡፡
አደን ታዲያ አቅምህን የማሳያ መንገድ ነው፤ በተለይ መኳንንት ስትሆን ካንተ አደን ይጠበቅብሃል፡፡ መኳንንትነት በደም ቢተላለፍም ማንም ያላከበረው መኳንንትነት ፋይዳ የለውም፤ ስለዚህ አቅምህን ማሳየት አለብህ፤ አደን መውጣት፡፡ እየቆየ ግን ልምድ ባህል ይሆናል፤ የእንግሊዝ መኳንንት ጥንቸልና ቀበሮ በውሻ ያድናሉ፤ያሳድናሉ ቢባል ይቀላል፡፡
(ከሙሉጌታ መንግስት አያሌው)

የኦቦ ዳውድ ሃሳብ!
ኦቦ ዳውድ ኢብሳ በቅርቡ ከአርትስ ቲቪ ጋር በነበራቸው ቆይታ ለኢትዮጵያ የአሃዳዊና ፌዴራላዊ ቅይጥ አወቃቀር ይሻላል የሚል ሐሳብ ሰንዝረዋል፤ “ሰበር ዜና!” ነው፡፡ “ዩኬን ውሰደው አሁን፤ዩናይትድ ኪንግደም፤ ዌልስ፤ አየርላንድ፤ ስኮትላንድና ዋነኛው ኢንግላንድ፡፡ ይሔ ነው ዩኬን የፈጠረው፤ ፌዴሬሽን ነው፡፡ መንግስታት ናቸው እነዚያ፤ ራሳቸውን የቻሉ ፓርላማ አላቸው፤ ካቢኔ አላቸው፤ አካባቢያቸውን የሚያስተዳድሩበት፡፡”
ኦቦ ዳውድ ኢብሳ የተመኙትም፤ ዩኬ የምታራምደው የፌዴራል ሥርዓት ነው ከሚለው መነሻ ስለ መሆኑም መገመት ይቻላል፡፡ እውነታው ግን ምን ይሆን? በአጭር ቃል ዩኬ ፌዴራሊስትም አሃዳዊም አይደለችም፡፡ ኦቦ ዳውድ “ፌዴሬሽን” የሚለውን ቃል ከየት አምጥተው እንደተጠቀሙት ግራ ያጋባል፡፡ ይልቁን በዩናይትድ ኪንግደም ሕገ መንግስትና አወቃቀር ላይ ጥናት የሚደርጉ አያሌ ምሁራን፤ ለዩኬ መንግስታዊ አወቃቀር የአንድነት መንግስት(...Union State...) የሚለው ስያሜ ሥርዓቷን የበለጠ ይገልፃዋል ብለው ያስባሉ፤ እናም ዩኬ “Union state” ነች፡፡
በዚህ ዙሪያ  ከሁለት መፅሐፍት ያገኘሁትን መረጃ እንደወረደ ላስቀምጥላችሁ፦
እንግሊዛዊው Colin Turpin እና ስኮትላንዳዊው Adam Tomkins ከላይ በጠቀስኩት መፅሐፋቸው በአራተኛው ምዕራፍ፣ በ“Devolution and the structure of the UK” ንዑስ ርዕስ ሥር ያስቀመጡት ይህን ይመስላል፦
“It is used to be generally thought that the UK has a unitary constitution, like those of France, Italy, and Japan,The Netherlands, Sweden and New Zealand and unlike the federal constitutions of Germany, Switzerland, the US, Australia, Brazil, Canada, India, Nigeria and the Russian Federation. However, it may be that the better view is that the UK has a Union constitution that is neither straightforwardly unitary nor systematically federal in character…”
ፕሮፈሰር Robert Schutze ደግም ገና በመጽሐፋቸው መግቢያ ላይ፤ ባነሳነው ርዕሰ ጉዳይ ላይ እንደዚህ ይላሉ፦
“The United Kingdom is decidedly not a federal State. Centered on one –sovereign—Parliament, its legal structure is that of a unitary state; yet unlike classic ‘Unitary States’, it houses not just one but ‘four nations’ within its constitutional borders. The United kingdom is therefore sometimes described as a ‘Union’ or more often it is characterized as a ‘Union State’”
ዝርዝሩን ወደፊት የማነሳው ቢሆንም ‘Union State’ ሲባል መዋቅሩ የአሃዳዊውና የፌዴራል ቅይጥ ስለመሆኑ ከወዲሁ መገመት ይቻላል፡፡ ፕሮፌሰር Stephen Terney “The Paradox of Federalism, 2012” መፅሐፍ ምዕራፍ 4 ላይ “Union State” የሚለውን ስያሜ ያገኘውን ቅይጡን የዩኬ መንግስታዊ አወቃቀር “Fedralism in a Unitary State” በማለት ይጠራዋል::
 እዚያው መፅሐፍ ውስጥ በሌላ ሥፍራ ደግሞ ሉአላዊ ሥልጣንን ሳያጎናፅፍ፣ ራስን በራስ የማስተዳደር ሥልጣንን ከማዕከላዊው ከዩኬ መንግስት ወደ ንዑስ መንግስታት የሚሸነሽነውን “ዲቮሉሽን”ን ፕሮፈሰሩ “The poor cousin of Federalism” በማለት ይገልፀዋል፡፡ “Devolution” የፌዴራሊዝም የአጎት ልጅ መሆኑ ነው፡፡
ለመሆኑ ዩናይትድ ኪንግደም ለምን ከሁለት የወጣች “Union State” ሀገር ተብለ ልትጠራ ቻለች? ኦቦ ዳውድም በምላሻቸው የጠቀሱት “Devolution” ምንን ያመለክታል? እውን የዩኬው “Devolution” ኦቦ ዳውድ እንደተነተኑት፣ ለአራቱ የዩናይትድ አባል ኔሽንስ ዘላቂ ሉዓላዊነትን (sovereignty) ያጎናፀፈ ነው? የቀጣዩ ፅሑፌ ይዘት የሚያተኩርበት አንኳር ርዕሰ ጉዳይ ነው፡፡
በመጨረሻም በኦቦ ዳውድ ኢብሳ ቃለ ምልልስ ላይ ተንተርሰን “ኦቦ ዳውድ ኢብሳ ለኢትዮጵያ “የአሃዳዊና ፌዴራላዊ ቅይጥ አወቃቀር ይሻላል” አሉ!! የሚል ሰበር ዜና ብንሰራ ጥፋተኞች አይደለንም ማለት ነው። ነገር ግን ኦቦ ዳውድ ኢብሳ ሌሎችን በአሃዳዊነት “እየፈረጁ”፣ በተቃራኒው አያሌ የአሃዳዊ አላባዎችን የያዘውን የዩኬ አወቃቀርን ኢትዮጵያ ውስጥ አምጥተን እንተግብር ማለታቸው የዓመቱ ምርጥ ተቃርኖ (Paradox) ተብሎ ሊመዘገብ ይችላል፡፡
 በእኔ እምነት፤ ይህ አለማንበብ የወለደው ስህተት በፖለቲካው ዓለም ለ50 ዓመታት ከቆዩ ፖለቲከኞች የሚጠበቅ አልነበረም፤ እሳቸውም ብቻ ሳይሆኑ ሌሎቹም የሀገራችን ፖለቲከኞች የንባብ ባሕል ላይ ብዙ መስራት ይጠበቅባቸዋል::
በነገራችን ላይ ይህ የንባቡ ጉዳይ ጋዜጠኞቻችንንም የሚመለከት ነው:: የማደንቀው ጋዜጠኛ ደረጃ ኃይሌ በሚጠይቃቸው ጥያቄዎች ዙሪያ በቂ የዕውቀት ትጥቅ ይዞ ቢገባ ኖሮ፣ ልክ ያልነበረውን የኦቦ ዳውድን መግለጫ፣ ከሥር ከሥሩ እየተከተለ “ሉዓላዊ..ምናምን” እያለ ባላፀደቀላቸውም ነበር..ቢያንስ የዩኬውን!
(ከጌታሁን ሔራሞ)

ሐምሌውን ጎርፍ በጨረፍታ...
ግብጽ ከሐምሌ በፊት ሶስቱ ሀገራት ሳይፈራረሙ ሙሌቱ እንዳይካሄድ የመጨረሻ ጥይቷን ተጠቅማለች። የአሜሪካም ሆነ የተባበሩት መንግስታት በኢትዮጵያ ላይ ፈርደው “ግድቡን ሳይፈረም በሐምሌ መሙላት አትችይም የሚል የህግም ሆነ የሞራል” ተቀባይነት አይኖርም።
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት፣ በኢትዮጵያ ላይ ጠንካራ ውሳኔ ለመወሰን በ5ቱ ኃያላን ሀገራት፣ የጸጥታው ምክር ቤት ድምጽን በድምጽ መሻር የሚችሉት ሀገራት ኢትዮጵያን የሚደግፉ ቻይና፣ሩሲያና ፈረንሳይ አንዱ ውሳኔውን ውድቅ የሚያደርጉት በመሆኑ ውሳኔው ተግባራዊ አይሆንም። ኢትዮጵያ በዚህ ወቅት ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ምቹ ሁኔታ አላት።
ይህ አጀንዳ ኃያላኑን በቀላሉ አንድ ላይ እንዲቆሙ የሚያደርግ አይሆንም። በሊቢያ ላይ በወሰዱት የጋራ አቋም ሩሲያና ቻይና መሳሳታቸው ስለገባቸው ፤ በሶሪያ አሳድ ላይ ውሳኔ ማስተላለፍ አለመቻላቸው ይታወሳል። የአሜሪካው ኘሬዚዳንት ዶናልድ “እየሩሳሌም የእስራኤል ዋና ከተማ ነች” ብለው ሲነሱ ፤ ለመንግስታቱ ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት አልፎ ለመሪዎች ጠቅላላ ጉባኤ ግብጽ ያረቀቀችው የውሳኔ ሀሳብ በመሪዎች ጉባኤ አብላጫ ድምጽ የትራምፕን አቋም ኢትዮጵያን ጨምሮ የተቃወሙት ነበር። የአሜሪካ ፕሬዚዳንት በወቅቱ ፍልስጤምን ጨምሮ ድምጽ የሰጡትን ሀገራት የሚቀጣ የእርዳታ ማአቀብ እንደሚጥሉ ዝተው ነበር። የጉዳዩን አቀነባባሪ ግብጽን ጨምሮ የዛቱባቸውን ሀገራት መቅጣት ግን አልቻሉም። የመሪዎች ጉባኤም ሆነ የጸጥታው ምክር ቤት፣ የትራምፕን ውሳኔ በአብላጫ ድምጽ ተቃውሞ ቢገልጽም አሜሪካ ድምጽን በድምጽ በመሻር መብቷ ተጠቅማ ምንም አልሆነችም።
የግብጽ ኘሬዚዳንት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት መሪዎች ጠቅላላ ጉባኤ ላይ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ጉዳይ ዙሪያ ኢትዮጵያን የሚያሳጣ ንግግር አደረጉ። የኢትዮጵያ ኘሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ምላሽ መስጠታቸውም ይታወሳል።ይህ አጀንዳ ሩሲያ ሶቺ ስብሰባ ድረስ የተከተላቸው ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ የሩሲያና የአሜሪካ አደራዳሪነትን “አመዛዝነው” አሜሪካ እንድታደራድራቸው ፈቀዱ።
ይህንን መሰል ድርድር ግብጽ “የአለም ባንክ ያደራድረን” የሚል በቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ጊዜ አቅርባ ተቀባይነት አላገኘም ነበር።በወቅቱ የግብጽ ሀሳብ ሳይብራራ ድርድሩ ቀጠለ።
በሩሲያ ሶቺ በተደረገው ስብሰባ ኢትዮጵያ አልደራደርም ብትል፣ ለግብጽ ፕሮፓጋንዳ መጋለጧ አይቀርም ነበር። ግብጽ ኢትዮጵያን በኃያላኑ ጥርስ እንድትገባና የአሜሪካንና የአለም ባንክ ድጋፍ እንድታጣ ስውር ሴራ እንደነበረው መገመት አይከብድም። ከግድቡ ግንባታ ጀርባ የቻይና ድጋፍ እንደሚኖር ስውር ፕሮፓንዳ በመንዛት፣ ቻይናን የጠመዱት ትራምፕ በጉዳዩ እንዲገቡ እንዳደረጋቸው እንደ መላምት ሊወሰድ ይችላል። ቻይና በጂቡቲ ጦሯን ማስፈሯ፤ በኢትዮጵያ ደግሞ ባቡር ግንባታና የባብ ኤል መንደብ ሰርጥን እየተቆጣጠረች መምጣት ለአሜሪካ ሌላ ስጋት መሆኑ አልቀረም።
የታላቁ ህዳሴ ግድብ መሰራት ለኢትዮጵያ የሚፈጥረው የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጡንቻ የገመቱት አሜሪካና የአለም ባንክ በዚህ ድርድር ስም ፤ኢትዮጵያን ከቻይና ጉያ መንጠቅ አስፈላጊ እንደሆነ አምነውበት የገቡበት መሆኑን መጠርጠር ይቻላል።ግብጽ ደግሞ በሴራ የተቃኘና ውትብትብ ስምምነት በማስፈረም በሆነ ባልሆነው ኢትዮጵያ ስምምነት ጣሰች በማለት ግድቡ ቢያልቅ እንኳን የግብጽ ውሀ ማቆሪያ እንዲሆን ማድረግ ነው።
አሜሪካና የአለም ባንክ ወደፊት ግድቡ ለግል ኩባንያዎች በከፊል ወይም ሙሉ ለሙሉ ክፍት የሚሆንበት አስገዳጅ ሁኔታ በመፍጠር የቻይናን ተጽኖ በመቀነስ የአሜሪካ ኩባንያዎች እንዲቆጣጠሩት ሊሆን ይቻላል።ከተሳተፉት ተቋማት ባህሪ ሲታይ ሁለቱ ሀገራት ግጭት የአካባቢውን ሰላምና ደህንነት የሚነካ ነው ከሚል ትንታኔ ሳይሆን የአሜሪካ ትሬዥሪም ሆነ የአለም ባንክ ግድቡ የሚያስገኘውን የኢኮኖሚ ጡንቻ ለራሳቸው በሚመች ሁኔታ መቃኘትን መነሻ እንደሆነ መረዳት ይቻላል።ድርድሩን አሜሪካ (የኘሬዚዳንቱ የኢኮኖሚ እይታ ይታወቃል) እና የአለም ባንክ ለወደፊት የኢኮኖሚ ጠቀሜታቸውን ለመዘወር፤ግብጽ ደግሞ የፖለቲካ ጥቅምና “እምቢ የማይባሉ” አሸማጋዮች ኢትዮጵያን ጫናውስጥ በመክተት ማስፈረም ነበር።
ታዛቢ የተባሉት አካላት ታላላቅ ተቋማት ቢሆኑም ለጉዳዩ የቴክኒክም ሆነ የመደራደሪያ ጭብጥ ቅርበት የሌላቸው ናቸው። ወዲያው ከታዛቢነት ወደ አደራዳሪነት ተለውጠው አረቀቁት የተባሉትን ውል ግብጽ ሳታወላውል ለመፈረም መቸኮሏ የሚናገረው ነገር አለ። ግብጽ ያረቀቀችውን ሰነድ በጀርባ በር ሰጥታ በፊት ለፊት ፈጥና ረቂቁ ላይ ለመፈረም ብትቸኩል አይገርምም።
የሱዳን ተደራዳሪዎች የቀድሞ መሪያቸው የተስማሙትን ለማጤን እንደፈለጉ በመግለጽ ተመለሱ፤ የኢትዮጵያ ተደራዳሪዎችም ከመሪያቸው ጋር ለመነጋገር መመለሳቸው ተሰምቷል።
እንዲህ እንዲህ እየተባለ የኮቪድ ወረርሽኝ መጣ። የሀገራዊ ምርጫ መራዘሙ፣ ኢትዮጵያ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ድንበሮቿን መዝጋቷ የውስጥ ሁከትን ለመፍጠር አመቺ ሁኔታ የመፍጠር እድሉን እየቀነሰ መጣ።
 የግብጽን አዝማሚያ የተረዳው መንግስት፤ እስረኞችን በመፍታት የተካረረውን የውስጥ ፖለቲካ ለማርገብ ሞከረ።
አስበውበትም ይሁን በድንገት “የሽግግር መንግስት” ወይም “ምርጫ መካሄድ አለበት” የሚሉ ሁለት የተለያዩ መነሻ ያላቸው የፖለቲካ ሀይሎች መፈጠራቸው ሀገሪቱን ወጠራት። እነዚህ አጀንዳዎች ደግሞ እየተብላሉ ባሉበት ሁኔታ የመንግስቱ ቁንጮ መሪ፣ የሰላም ኖቤል ሽልማት አለም አቀፍ ተቀባይነት የሚያጠይም የአምነስቲ ሪፖርት ወጥቶ አወዛገበ። በሀገራችን የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ደረጃ አልደረሰም በማለት የሚከራከሩ ወገኖች፣ መንግስትን በስልጣን ማራዘም አምርረው እየከሰሱት ይገኛሉ። ከመስከረም 30 በኋላ መንግስት ቅቡልነት የለውም በሚል የተጀመረው መግለጫና ክስ፣ ለሽማግሌ የማይፈታበት ጽንፍ ላይ ደረሰ።
የኤርትራው ፕሬዚዳንት በድንገት አዲስ አበባ መጥተው ከመንግስት ጋር ተነጋግረው ሲመለሱ፣ የሀገር ውስጥ ተቃዋሚ ኃይል ሴራው ለኛ ነው በሚል ያብጠለጠሉት ሲሆን፤ የጋራ ወታደራዊና የደህንነት ስምምነት ያላቸው ሀገራቱ ከግብጽ የሚቃጣ ጥቃትን በጋራ ለመከላከል ተነጋግረው ይሆናል በሚል በቀና የቆጠሩትም አልጠፉም።
ይህ ወሬና ሹክሹክታ በሽግግር መንግስቱ ዘመን በለሆሳስ ይነገር የነበረውን የኮንፈደሬሽን ጭምጭምታ ካልታወቀ በኩል ተዛምቶ ለጊዜው ተዳፈነ። የኤርትራ ኘሬስ የተሰኘ የማህበራዊ ድረገጽ፤ የኢትዮጵያና የኤርትራ ጦር ኃይሎች የጋራ ልምምድ ጠቃሚነት ጠቆመ።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የወታደራዊ መኮንኖች ሰብስበው አሮጌ ሰነድ ዙሪያና የዘመናዊ ጦር አስፈላጊነት በቴሌቪዥን መስኮቶች መነገር እንደ መደበኛ ስራና ውይይት ከመውሰድ ይልቅ እየቀረቡ ያሉ አደገኛ ነገሮችን ለመመከት ሀገሪቱ ዝግጅት መያዟን መገመት አይከብድም። በዚሁ ጊዜ ስለ ወታደራዊ ልምምድ አስፈላጊነት መናገራቸው፤ግብጽ በየጊዜው በቀይ ባህር ላይ የምታደርጋቸው ተደጋጋሚ ዜናዎች ታወሱኝ።
በአረብ ሊግ ስብሰባ ላይ የሱማሊያ፣የጂቡቲና ኳታር የግብጽን አቋም መቃወማቸው በአካባቢው እየመጣ ያለውን ግዙፍና ውስብስብ ችግር ከወዲሁ ከመስከረም 30 በፊት ሀገሪቱ እንደምትጋፈጥ መገመት አይከብድም። ምርጫ ይካሄዳል አይካሄድም ሳይሆን ግዙፉ አጀንዳ በህዳሴ አንድ ባልዲ ውሀም ቢሆን ከሐምሌ በፊት ያለ ፊርማ ኢትዮጵያ ትሞላለች ወይስ አትሞላም የሚለው ይመስለኛል።
በሐምሌ ወር እንደተባለው ውሀው መሞላት ለኢትዮጵያ ትልቁ ድል ነው።ይህ ካልሆነ ግን መንግስት ቅቡልነት እንደሚያጣና የህዝብ አመኔታ የሚያጣ መሆኑን መገንዘብ አለበት።
(ከእስክንድር ከበደ)

-  በሆቴሉ ግቢ ቆመው የነበሩ 10 መኪኖች ሙሉ በሙሉ ተቃጥለዋል
       - እንግዶቻችን ምንም ሳይሆኑ በሰላም በመውጣታቸው እንደ ትልቅ ዕድለኝነት ነው ያየነው

          ባለፈው ሰኔ 22 እውቁና ተወዳጁ የኦሮምኛ አቀንቃኝ ሀጫሉ ሁንዴሳ ማንነታቸው ባልታወቁ ሰዎች በተተኮሰበት ጥይት ሕይወቱ ማለፉን ተከትሎ፣ አዲስ አበባን ጨምሮ በተለያዩ አካባቢዎች በተፈጠረው ረብሻና ግርግር መቶ የሚደርሱ ሰዎች ሕይወታቸውን ሲያጡ፣ በርካቶች ለከፍተኛና አነስተኛ ጉዳት ተዳርገዋል። በርካታ የመንግሥትና የግለሰብ ንብረቶችም መውደማቸውን መንግሥት ገልጿል። ከወደሙት ንብረቶች መካከልም የእውቁ አትሌትና የቢዝነስ ሰው ሀይሌ ገብረስላሴ ንብረቶች የሆኑት ዝዋይ (ባቱ) ሀይሌ ሪዞርትና ሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴል ይገኙበታል።  በሁለቱ ንብረቶች ላይ የደረሰው ጉዳት ምን ይመስላል ስትል የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በሀይሌ ሪዞርቶችና ሆቴሎች የኮርፖሬት ኦፊስ ዳይሬክተር የሆኑትን አቶ መልካሙ መኮንን አነጋግራቸዋለች።

          እስኪ በዝዋይና በሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴልና ሪዞርቶች ላይ ስለደረሰው የውድመት መጠን ያብራሩልኝ?
በመጀመሪያ በአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳ ሞት በጣም ማዘናችንን መግለጽ እንወዳለን። የአርቲስቱ ሞት ሰኞ ምሽት 3፡30 ገደማ ከታወጀ በኋላ ከለሊት 9፡00 ጀምሮ ነው ንብረት መሰባበርና ማቃጠል የተጀመረው። ዋናው ጥፋት በተለይ በሻሸመኔ ንጋት 11፡00 አካባቢ ነው የተጀመረው። ይህን ያህል ነው ብሎ ለመግለጽ የሚያስቸግር ቁጥር ያላቸው ወጣቶች ነበር የመጡት። በየሆቴሉ ክፍል ሁሉ እየገቡ መስታወት አረገፉ። ከዚያ በኋላ ወደ ማቃጠል ነው የዞሩት። በዕለቱ ሥራ ላይ የነበሩትን የሆቴሉን ሰራተኞች አሯሩጠው አስወጧቸው፤ ከዚያ በኋላ የነበረው ነገር ከእኛ ቁጥጥር ውጪ ነው የነበረው። የምሽቱ ተረኛ የነበረው የሆቴሉ ሥራ አስኪያጅ እዛ ለነበሩ እንግዶች ደዋወለ፤ ነገር ግን እሱንም ሲያባርሩት ነፍሱን ማትረፍ ነበረበትና ሮጦ አመለጠ። እንግዶቹም በራሳቸው መንገድ ነው የወጡት።
በሆቴሉ ውስጥ ምን ያህል እንግዶች ነበሩ?
በሆቴሉ ውስጥ 11 እንግዶች ነበሩ ሁሉም በሰላም ወጥተዋል። ነገር ግን በሆቴሉ ግቢ ውስጥ ቆመው የነበሩ 10 መኪናዎች ሙሉ በሙሉ ተቃጥለዋል።
የሻሸመኔው ሀይሌ ሆቴል ጉዳቱ በገንዘብ ሲሰላ ምን ያህል ይሆናል?
የሻሸመኔው ሆቴል መቶ በመቶ ወድሟል - Full Damage  ነው። ምክንያቱም አንድን ሆቴል ሆቴል የሚያሰኘው ሕንጻው ብቻ አይደለም። በሆቴሉ ውስጥ ብዙ ማሽነሪዎች የተለያዩ እቃዎች አሉ። በሆቴሉ ውስጥ የሚገኘው ዕቃ ነው በጣም ውዱ ነገር፤ ይሄ ሁሉ ነው ሙሉ በሙሉ የተቃጠለው።
የዝዋዩ ሀይሌ ሪዞርትስ?
የዝዋዩም ተመሳሳይ ጉዳት ደርሶበታል። በነገራችን ላይ በተመሳሳይ ሰዓት ነው ጥፋቱ የደረሰው። ከሻሸመኔው ትንሽ ቀደም ብሎ 10፡00 አካባቢ መጡ እሱንም ገብተው ሰባበሩ፤ አቃጠሉ፤ እዛ የነበሩ ሰራተኞችን አስወጥተው እየተመላለሱ የፈለጉትን አደረጉ። እነሱ ከወጡ በኋላ ሪዞርቱን ሄደን ስናየው፣ የተቃጠለው ተቃጥሎ የቀረው ንብረት በሙሉ ተዘርፏል።
ምን አይነት እቃዎች ናቸው  የተዘረፉት?
ቴሌቪዥኖች፣ ፍሪጆች፣ የኪችን ዕቃዎች በሙሉ ተወስደዋል። የሚቻለውን እየወሰዱ፣ የማይቻለውን እያቃጠሉ ነው ያወደሙት።
የዝዋዩ ሪዞርትም እንደ ሻሸመኔው ሙሉ በሙሉ ወድሟል ማለት ነው?
ከ70 - 80 በመቶ ወድሟል ማለት ይቻላል። ለምንድን ነው እንደ ሻሸመኔው መቶ በመቶ ወድሟል የማንለው፣ ዝዋይ ሀይሌ ሪዞርትን አይተሽው ከሆነ ቤቶቹ የተለያየ ቦታ ላይ ነው የተገነቡት። ወጥ የሆነ ሕንጻ አይደለም። አንዳንድ ቪላዎችን አልከፈት ሲላቸው በመስኮት ሰባብረው ገብተው ሙሉ በሙሉ ካወደሙ በኋላ ሳያቃጥሉ የተዋቸው አሉ። ይሄ ማለት በየቪላዎቹ እየገቡ እቃዎቹን፤ የሽንት ቤት መቀመጫ ሳይቀር ሰባብረው ቪላውን ሳያቃጥሉ የተውት አሉ። ውስጡ ምንም የማይጠቅም ሆኗል። ግን ቤቱ ሳይቃጠል የተረፈ አለ። ስለዚህ በእኛ ግምት ከ70-80 በመቶ ነው የወደመው።
በአጠቃላይ የደረሰው ኪሳራ በገንዘብ ምን ያህል ይገመታል?
እውነት ለመናገር እሱን ቁጭ ብለን አልሰራነውም። ገና መታየትና መጠናትም አለበት። አሁን በገንዘብ ይህን ያህል ኪሳራ ደርሶብናል ብለን መናገር አንችልም፤ በጣም ከባድ ነው።
ሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴል ምን ያህል ሰራተኞች ነበሩት?  ምን አገልግሎቶች ነበር የሚሰጠው?
ዝዋይ ላይ 142፣ ሻሸመኔ 130 ቋሚ ሰራተኞች ነበሩን። ሻሸመኔ ሆቴላችን 52 የመኝታ ክፍሎች ነበሩት፣ ሳውና እና ስቲም የወንድም የሴትም ያሟላ ነበር። ጂምናዚየም የመዋኛ ገንዳ፣ 600 እና 1 ሺህ ሰዎች የሚይዝ የስብሰባ አዳራሽ ነበረው። ሁለት ሬስቶራንትም የያዘ ነበረ። ወደ ዝዋዩ ሪዞርት ስንመጣ፣ ወደ 70 አልጋ፣ የቤተሰብ ክፍል ሲሆን የአልጋ ቁጥሩ ከአንድ በላይ ስለሚሆን ነው 70 ያልነው እንጂ 52 የመኝታ ክፍል ነው ያለው፤ ሳውና ስቲም፣ ጂምናዚየም ሬስቶራንቶች፣ የስብሰባ አዳራሾችም ልክ ከሻሸመኔው ጋር ተመሳሳይ ነገሮችን ያሟላ ነው። በዚህ ሁሉ ላይ ነው ጉዳት የደረሰው።
ለምን ይመስላችኋል ንብረቶች ላይ ያነጣጠሩት?
እንግዲህ አንዱና ዋነኛው ሀይሌ ታዋቂና ዓለም አቀፍ ሰው ስለሆነ ትኩረት ለመሳብ ይሁን ከጀርባው ሌላ ነገር ይኑረው እኛ አናውቅም። ይሄ መጠናት አለበት። በእርግጥ በአሁኑ ችግር ምንም እንኳን በመጀመሪያ ወደኛ መጥተው ቢያወድሙም፣ በዝዋይም በሻሸመኔም ሌሎች በርካታ ሆቴሎችና ንብረቶችም ስለወደሙ የእኛ ብቻ ነው ለማለት ይከብዳል። ለምሳሌ በዝዋይ “ሼር” የሚባለውና 13 እና 14 ሺህ ሰራተኛ ያለው የአበባ ካምፓኒ በጣም ከፍተኛ ጉዳት ደርሶበታል። በአጠቃላይ አሁን ላይ ይሄ ነው፣ እንዲህ ነው ለማለት ይከብዳል።
ይሄ ሁሉ ጥፋት ሲደርስ የመንግሥት የፀጥታ አካላት አልደረሱላችሁም? የጥበቃ ሰራተኞች አልነበራችሁም?
ሻሸመኔ ላይ የምሽት ተረኛ የሆቴሉ ማናጀር፣ ተረኛ የሴኩሪቲ ሰራተኞቻችን… ሌሎችም ነበሩ። በእርግጥ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ቁጥራቸው ውስን ነው። ምን መሰለሽ… ለጥፋት የመጡት ቀደም ብዬ እንደነገርኩሽ፣ ለቁጥር አዳጋች ነበሩ። ከእኛ ሰራተኞችም ቁጥጥር ውጪ ነው - ብዛታቸው። በዚህ ምክንያት የከተማውም ሆነ የእኛ የሴኩሪቲ ሰራተኞች ነገሩን መቆጣጠር አልቻሉም። እኛ እንዲያውም እስከ ዞን ድረስ ደውለን ነበር። በነጋታው በቀለ ሞላ ፊት ለፊት ቆሞ የነበረ መኪና አምጥተው ፊት ለፊታችን ሲያቃጥሉና ሌላም ጥፋት ሲያደርሱ ነው የዋሉት። በአጠቃላይ ሁኔታው ከቁጥጥር ውጪ ነው የነበረው።
ንብረት ከማውደም ውጭ ሰዎች ላይ የደረሰ ጉዳት የለም?
እኛ ጋ ሰዎችን እያሯሯጡ ከማስወጣት ውጪ ያደረሱት ነገር የለም፤ ሰው ባለመግደላቸውና እንግዶቻችን በሰላም በመውጣታቸው እኛ እንደ ትልቅ እድለኝነት ያየነው።
ለደረሰባችሁ ውድመት ማንን ነው የምትጠይቁት?
እንግዲህ በቀጣይ በኢንሹራንስ በኩል ያለውን ወደ ኢንሹራንስ እንወስዳለን። በሌላ በኩል፤ ለኦሮሚያ ኢንቨስትመንት ቢሮ፣ ለኦሮሚያ ፕሬዚዳንት ጽ/ቤትና ለተለያዩ ለሚመለከታቸው አካላት እናመለክታለን። የደረሰብንን መጠነ ሰፊ ጥፋትና ኪሳራም ሪፖርት እናደርጋለን። ያኔ ጉዳዩ ጥርት ብሎ የደረሰብን ኪሳራ መጠኑ ሲታወቅና ሁሉም ሲለይ ለሚዲያም መግለጽ ካለብን እንገልጻለን። ለጊዜው ማለት የምንችለው ግን ይሄንን ብቻ ነው።


Page 4 of 485