Administrator

Administrator

የህሊና ጥያቄና፣ የነፍስ ጥሪና ንስሐ ነው። ጥሪው ለራስ ቢሆንም፣ አድራሻው ለወንድም ነው።
ለቅርብ ሰው ነው። ደግሞም፣ ለሩቅ ሰው ነው - “ይድረስ፣ ለወንድሜ ለማላውቅህ!” ይላል። ማነህ ሲልም ይጠይቃል።
አዎ፣ መልዕክቱ ለወንድም ነው። “አንተ የማማ ኢትዮጵያ ልጅ” እያለ በስም ያናግራል። ግን፣ እንደተጠፋፉም ያውቃል። የቅርብ ሩቅ ሆነዋል።
ወንድም ወንድሙን አጥቷል። “አሳብ ለአሳብ ለተጣጣን” እያለ ብቻውን ቆሞ ይጣራል።
ምን አጣላን? ማን አጣላን? እያለም ይጠይቃል።
ይድረስ ለወንድሜ ለማላውቅህ
ይድረስ ላንተ ለማላውቅህ
ለወንድሜ ሩቅ ለማልፍህ
ለምታውቀኝ-ለማላውቅህ፣ ለምታየኝ-ለማላይህ…
ማነህ ባክህ?
ሳትወደኝም ሳታምነኝም፣ አጢነህ ለምትፈራኝ
ስናገርህ አጠንቅረህ፣ አተኩረህ ለምትሰማኝ…
ይድረስ ለክቡር ወንድሜ፣ ለአረህ ዟሪው ለገታሩ
ለሩቅ ገጠሬ ነባሩ
ለማላውቅህ ለዳርዳሩ፣…
ማነህ
ከሩቅ የምታስተውለኝ
የማልለይህ-የምትለየኝ
ተግተህ የምትገምተኝ፣ ያላየኸኝ አስመስለህ
አቀርቅረህ ተግ ብለህ
ባንደበትህ የእርግማን መርዝ፣ በልብህ ትእዝብት
ቋጥረህ…
የፀጥታው የዋሻው ሱቅ
ማነህ አንተ የቅርቤ-ሩቅ
ማነህ…
ከረን ነህ መለሎ ብሌን
ከአሰብ ወደብ እስከ ሰሜን
ስትሳብ ስትሰበሰብ
ሽንጠ ሰንበሌጠ-መርገብ
ከኡሙራ ነህ ከመረብ
አኑአክ ነህ ወይስ ገለብ
ከዘር ተገፍተህ ተሰደህ
በሐሩር ሰደድ ተጥለህ
በንዳድ መቀመቅ ታጥረህ
በእልቂት አፋፍ ፈፋ ያለህ
ማነህ
“አጋው” ነህ ወይስ ሺናሻ
ቅማንቴ ነህ ወይ ፈላሻ
ስምህ ሆነብን ግርሻ፣
ግራ ጎንደር ነህ መተከል
ባላዋቂ የምላስ ቅርስ፣ ዘር ንፍገት ስትቀበል
ያለዕዳህ ስምህ ሲበከል
እምትችል እምትቀበል፣ እማትሞት እማትነቀል
ማነህ
ቆለኛ ሸክላ ሰሪ ነህ
ያገር ዕድል ያገለለህ።
ለጥበብህ እንደመካስ
በደባትር ትንታግ ምላስ
ዘለዓለም ልብህ የሚላስ
ማነህ
ገባር ነህ የሙክት ሳቢ
እረኛ ነህ የከብት አርቢ
አራሽ ነህ ያገር ቀላቢ
አማል ነህ የግመል ሳቢ…
ባክህ ማነህ ወንድምዬ፣ አንድም ቀን የማንወያይ
በውል፣ በጣይ፣ ባደባባይ
በፎቶ ግራፍ ዓይን እንጂ፣ ዓይን ለዓይን የማንተያይ
እኔ ለወሬ አንተን መሳይ፣ አንተ ለጭንቅ እኔን መሳይ።
ማነህ እኮ የማላውቅህ
ማዶ ለማዶ ሩቅ ለሩቅ፣ በመኪና ዓይን የማይህ
የማትቀርበኝ የማልቀርብህ
ጠረንክን የምጠየፍህ
በጋዜጣ በመጽሔት፣ ወሬህን የምተርክህ
ሥዕልክን ፎቶግራፍክን፣ ላገር ጎብኚ የምሸጥህ፣
ማነህ አንተ ወንድምዬ፣ የማላውቅህ የምታውቀኝ
ሶዶሬ ማዶ እምታልፈኝ
በዝምታህ የምትከሰኝ
ባይንህ ጦር የምትገሥፀኝ
የሆድክን የማልጠይቅህ፣ የሆድክን የማትነግረኝ
ማነህ
ቦረን ነህ አባ ጋናሌ
የኛጳ ጠር አባ ጣሌ
ወይ “ሳፋር” ንጥረ ሶማሌ፣
ከረን ነህ ወይስ ዳንካሌ
አፋር ነህ አባ ቱማታ
ማታሐራ ወይ ከምባታ
ወይስ ኩናማ አባ ዱታ፣
ማነህ ጎበዝ ማነህ አያ
ኢማኑ ነህ አባ ራያ
ወይስ ኢቱ አባ ሎቲ
የአዳል ሞአ የአዳል ሞቲ፣
እኮ ማነህ ሩቅ ያለኸው
ማንነትክን የማላውቀው
እማልሰማ እማልጠይቅህ
እማትነግረኝ እማላውቅህ፣
ማነህ ጎበዝ ሳስተውልህ፣ አተኩረህ ጭጭ እምትል
እማትታጠፍ ቅምጥል
መሃል አገር ያልሸተተህ
ባሻገር ዙር ድንበር ያለህ
የእህል ደላላ እሚበላህ
ባለሚዛን እሚያዋካህ፣
ማነህ
የዝምታ መደብር ነህ?...
እኮ ማነህ ስምህ ማነው
የዘር ግንድህ የሰየመው
ተበጥሶ ያልተቀጠለው
ሥርህ ማነው?...
በልቦናህ የምታማኝ
ታዝበህ የምትሰማኝ
ባትወደኝም ባታምነኝም፣ አጢነህ የምትፈራኝ
ማክበር እንጂ እማታስጠጋኝ፣
ማንነትክን ምንነትክን፣ ላልሰማህ የምጠይቅህ
ለጉልበት ለላብህ በቀር፣ ላንተነትህ የማልቀርብህ
ከዓይነ-ጥላዬ አትሸሸኝ፣ ከዓይነ-ጥላህ እማልርቅህ
ላፌ እንጂ ለልቦናዬ፣ የማትመስለኝ የማልመስልህ
ከመንፈሴ እምገልልህ
ከሕሊናዬ እማሸሽህ
ቦታህን የማትረሳ፣ ቦታህን የማስታውስህ…
ማነህ
ይድረስ ለክቡር ወንድሜ፣ ሕመምክን ለማታዋየኝ
በጸጥታህ ለምትወቅሰኝ
ጎፈሬህን እንደአባትህ፣ እንደሞህ አጎፍረህ
በወለባ አንቆጥቁጠህ
ሎቲ አጥልቀህ ጦር አንግበህ
በመኪና እግር እማልፍህ
የማትጠራኝ የማላውቅህ፣
ማነህ
በየቱሪስቱ ካርድ ላይ
ከቦህ ሰማያዊ ሰማይ
አተኩረህ የምትታይ
ውሸትክን ፈጠህ ሳቅሁ ባይ፣
እንደቴክኖክራሲ አግቦ
ዙሪያህ በሀሰት ጌጥ ታጅቦ
እፎይታ ያቀፈህ መስለህ
ትእዝብት በዓይንህ ጦር አዝለህ
ርቀህ ተቀብረህ ሰንብተህ
የቱሪስት ካርድ የሳበህ
አንተ ማነህ?
እኮ ማነህ ወንድምዬ፣ ደራሲ የሚቀኝብህ
ሠዓሊ የሚነድፍብህ
ቀሲስ የሚቀስስብህ
የቱሪስት የጋዜጠኛ፣ ካሜራ እሚጋበዝብህ
የሚተች የሚተረጎም፣ የሚነድፍህ የማንም እጅ
የማነህ ደም የማነህ ቅጅ?...
አንተ የማማ ኢትዮጵያ ልጅ
እኔማ ሆኜብህ ፈረንጅ
አሳብ ለአሳብ ለተጣጣን
ምን አጣላን ማን አጣላን
ማን እንዳንወያይ ገራን
እንደባቢሎን ኬላ ግንብ፣ ለመተላለፍ የቀባን
አንተን የዘልማድ ዘላን፣ እኔን የመኪና ዘላን
እንድንሆን የገፋፋን?
ማነው ምንድነው ወንድሜ፣ ሆድ ለሆድ
የሚያናክሰን
ሳንርቅ የሚያራርቀን፣ ሳናኮርፍ የሚያኳርፈን!...
ይድረስ ለክቡር ወንድሜ፣ ለምትሳብ ናዳ ጥጉን
ፈፋ ዙሪያ ሸንተረሩን
ሸለቆውን ፈረፈሩን
ዳር ድንበሩን ሩቁን-ሩቁን፣
ከዘር ተገፍተህ ተሰደህ
በሐሩር ሰደድ ተጥለህ
በንዳድ መቀመቅ ታጥረህ
በእልቂት አፋፍ ፈፋ ላለህ…
እኛ መሀል ለሌለኸው
ታሪክህ ለተሸፈነው
ሁሉን ከሩቅ አብሰልስለህ፣ አጠንቅረህ ለምታየው…
ይድረስ ለክቡር ወንድ፣ ለምታየኝ ለማላይህ
ለምታውቀኝ ለማላውቅህ
ማነህ ባክህ…
ማነህ
ለበጌምድር ወይጦ ባላገር (፲፱፻፰፫-ደባርቅ)

Saturday, 22 October 2022 17:01

22ኛው የዓለም ዋንጫ በኳታር

 አዳዲስ ታሪኮችና ክብረወሰኖች ይመዘገቡበታል፡፡
አዲስ አድማስ ከኢትዮጵያ ከተጋበዙት ሚዲያዎች አንዱ ነው፡፡
በትንበያ እየተሟሟቀ ነው፡፡ አርጀንቲና፤ ብራዚል፤ ፈረንሳይና ጀርመን ለዋንጫው ተጠብቀዋል፡
 

ከ5 ቢሊዮን በላይ ተመልካች፤ ከ7 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ
22ኛው የዓለም ዋንጫ አንድ ወር የቀረው ሲሆን አዘጋጇ ኳታር በአረቡ ዓለም በታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ ዓለም ዋንጫን በማስተናገዷ አዳዲስ ታሪኮችና ክብረወሰኖችን የምታስመዘግብ ይሆናል፡፡ በኤስያ አህጉር ዓለም ዋንጫውን በማስተናገድ ሶስተኛዋ አገር ናት፡፡  በ2002 እኤአ ላይ 17ኛውን የዓለም ዋንጫ  ደቡብ ኮርያና ጃፓን  በጋራ ማስተናገዳቸው ይታወቃል፡፡
የዓለም ዋንጫው በፈረንጆች አዲስ አመት ዋዜማ ባሉት ወራት መካሄዱም የመጀመርያው ነው፡፡ ኳታር በአዘጋጅነት ለመጀመርያ ጊዜ የዓለም ዋንጫን በመሳተፍ በታሪክ መዝገብ  ከመስፈሯም በላይ በውድድሩ ታሪክ በቆዳ ስፋቷ ትንሿ አገር ሆናም ትጠቀሳለች፡፡ የኳታር የቆዳ ስፋት of 11,000 ስኩዌር ኪሎ ሜትር ሲሆን የህዝብ ብዛቷ 2.6 ሚሊዮን ነው፡፡ በ1930 እኤአ 1ኛውን የዓለም ዋንጫ ያዘጋጀችው ኡራጋይ  በ3. 5 ሚሊዮን የህዝብ ብዛቷ የያዘችው ክብረወሰን ነበር፡፡
22ኛው የዓለም ዋንጫ በከፍተኛ ወጭው   የመጀመርያ ደረጃ ላይ የሚቀመጥም ይሆናል፡፡ በስምንት ስታድዬሞች በ28 ቀናት ውስጥ ሊካሄድ በመታቀዱም አዲስ ታሪክ የሚሰራበት ነው። የዓለም ዋንጫውን መሰረተ ልማቶች ማለትም ስታድዬሞች፤ ሆቴሎች፤ የትራንስፖርት አውታሮችና መንገዶች ለመገንባት ከ220 ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጭ ሆኗል፡፡ በሌላ በኩል 64 ጨዋታዎችን የሚያስተናግዱት ስታድዬሞች በ60 ኪሜ ራድዬስ ውስጥ የሚገኙ ናቸው፡፡ ይህም በተቀራራቢ የዓለም ዋንጫ አስተናጋጅ ከተሞች በመካሄድ ልዩ ያደርገዋል፡፡ ለዓለም ዋንጫው ወደ ኳታር የሚገቡ ጎብኝዎች ብዛት ከ1.5 ሚሊዮን በላይ እንደሚሆን ተጠብቋል፡፡ በውድድሩ አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ሆኖ  የሚሰፍርም ነው፡፡ ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር ፊፋ በ22ኛው የዓለም ዋንጫ በድምሩ እስከ 5 ቢሊዮን ተመልካች እንደሚያገኝም የገመተ ሲሆን  እስከ 7 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ሊያስገኝ እንደሚችል መጠበቁ  በውድድሩ ታሪክ አዲስ የገቢ ሪከርድ ሆኖ ሊመዘገብ የሚችል ነው፡፡
የዓለም ዋንጫው 1 ወር ሲቀረው የተሸጡት ትኬቶች ብዛት ከ3 ሚሊዮን በላይ ሆኗል፡፡ የስታድዬሞቹ ዘመናዊነት፤ የልምምድ ሜዳዎቹ መሟላት፤ ስምንቱንም ስታድዬሞች የሚያገናኙት የሜትሮ ባቡር አገልግሎቶች፤ ሰፊ የስፖርት መሰረተ ልማቶችና የአገሬው ህዝብ የመስተንግዶ ጉጉት ዓለም ዋንጫውን ስኬታማ እንደሚያደርገው ተጠብቋል፡፡ አዘጋጆቹ ከትናንት በስቲያ በሰጡት መግለጫ ለዓለም ዋንጫ ጎብኝዎች ተጨማሪ 30ሺ የማረፊያ ክፍሎች ማዘጋጀታቸውን አስታውቀዋል። በእነዚህ ባለሁለት መኝታ ክፍሎች በቀን እስከ 80 ዶላር ለማስከፍል ታስቧል፡፡  ሆቴሎች፤ አፓርትመንቶችና የደጋፊዎች መንደሮች ለስፖርት አፍቃሪዎች በተሟላ መንገድ መዘጋጀታቸውንም ተናግረዋል፡፡
በትኬት ሽያጩ ላይ ከፍተኛውን ብዛት ያስመዘገቡት አገራት ኳታር፤ አሜሪካ፤ ሳውዲ አረቢያ፤ እንግሊዝ፤ ሜክሲኮ፤ ዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ፤ አርጀንቲና፤ ፈረንሳይ፤ ብራዚልና ጀርመን ናቸው፡፡
  በዓለም ዋንጫ የተሟላ የጉዞ ፓኬጅ ከ240ሺ በላይ ደንበኞች መመዝገባቸው እና 64 በመቶው ከተለያዩ ዓለም ክፍሎች መውጣጣታቸው አዲስ ታሪክ እንደሆነም ተገልጿል፡፡
በፊፋና የኳታር ዓለም ዋንጫ የተዘጋጁት ከ168 በላይ የዓለም ዋንጫ መናሐርያ የሚሆኑ መሰረተልማቶች መስተንግዶውን የተሟላ ለማድረግ በሚችሉበት ደረጃ ላይ እንደሚገኙ ተገልጿል፡፡   ከፊፋ የደጋፊ ፌስቲቫሎች አንዱ በአል ቢዳዳ ፓርክ የተዘጋጀውና በግዙፉነቱ የሚጠቀሰው ሲሆን በየቀኑ እስከ 40ሺ ተመልካች የሚያስተናግድ ይሆናል፡፡
አዲስ አድማስን ጨምሮ  ከ12 ሺ በላይ የዓለም ሚዲያዎች
በ22ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ ከ12,000 በላይ የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎች፣ ጋዜጠኞች፤ ቴክኒሻኖች፤ ፎቶግራፍ አንሺዎችና እንደሚገኙ ይጠበቃል። ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር ለአባል አገራቱ በሚሰጠው ኮታ ከኢትዮጵያ የህትመት ሚዲያዎች መካከል ሳምንታዊው የአማርኛ ጋዜጣ አዲስ አድማስና ታዋቂዎቹ የስፖርት ጋዜጦች ሃትሪክናና ሊግም ውድድሩን በስፍራው ተገኝተው እንዲዘግቡ በፊፋ እና በእግር ኳስ ፌደሬሽን ተጋብዘዋል፡፡
22ኛውን የዓለም ዋንጫን በኳታር ተገኝቶ ለኢትዮጲያውያን በልዩ ሁኔታ ለመዘገብ በኢትዮጵያ  እግር ኳስ ፌደሬሽን የተመረጥኩት የዚህ የስፖርት አድማስ አዘጋጅ ግሩም ሰይፉ ነኝ፡፡ እግር ኳስ ፌደሬሽኑ ለሚመለከው ሁሉ ብሎ በፃፈልኝ የድጋፍ ደብዳቤ በተሳካና ባማረ መልኩ የውድድሩን እውነታ ፍንትው አድርጎ ለመዘገብ ብቁ ዝግጅት እንዳደርግ አሳስቦ፤ በዝግጅት የሚያስፈልጉ መስፈርቶችን ለማሟላት ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሁሉ አስፈላጊ ድጋፍ እና ትብብር እንዲያደርጉ በስፖርት ቤተሰቡ ስም በአክብሮት ጠይቋል፡፡ በዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽኖች ማህበርና (FIFA) በኳታር የዓለም ዋንጫ አዘጋጅ ኮሚቴም በተላከ ኦፊሴላዊ አክሪድቴሽን  ኢትዮጵያን በሚዲያው ዘርፍ ወክዬ እንድሰራ በደብዳቤ የተጋበዝኩ ሲሆን፤ በ2022 የፊፋ የዓለም ዋንጫ ላይ እርስዎን ለማየት በጉጉት እንጠባበቃለን የሚል መልዕክት አድርሰውኛል።
በኢትዮጲያ እግር ኳስ ፌደሬሽን፤ በፊፋና በኳታር ዓለም ዋንጫ የተገኘውን እድል በመጠቀም ከአዲስ አድማስ ጋር በስፖንሰርሺፕ ድጋፍ የሚሰሩ ኩባንያዎች ያስፈልጋሉ፡፡ በዓለም ዋንጫ ላይ በሚዲያ ዘርፍ ለመስራት እነዚህን ድጋፍ ሰጭ ተቋማት ማፈላለጉ ፈታኝ ነው፡፡ ስፖንሰሩ የሚዲያ ተቋሙን የየደርሶ መልስ የአየር ትኬት፤ በኳታር ለ1 ወራት የሚደረግ ቆይታና ሌሎችንም ወጭዎች በመሸፈን ብዙ ጥቅም ሊያገኝ ይችላል፡፡ ከዓለም ዋንጫው በፊት፤ በዓለም ዋንጫው ወቅትና ከዓለም ዋንጫ በፊት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ፤ በድረገፁና በተያያዠ የማህበራዊ ሚዲያ አውታሮች በሚቀርቡ ትኩስና ምርጥ የዓለም ዋንጫ ዘገባዎች ይመሰገናል ይተዋወቃል፡፡ በየአራት ዓመቱ ለሚካሄደው ዓለም ዋንጫ ፊፋ ለአባል አገራቱ የሚዲያ ተቋማት በሚሰጠው የተሳትፎ ኮታ  ኢትዮጲያ እንድትጠቀም ያግዛል፡፡ ለስፖርት ሚዲያው እድገት፤ ዓለም አቀፍ ግንኙነት መጠናከርና ግዙፍ የስፖርት መድረኮችን ለማስተናገድ ለሚገኘው ተመክሮ ትኩረት ያስገኛል፡፡ ኢትዮጵያ ወደፊት ዓለም ዋንጫን የምትሳተፍበትን ሁኔታም በማነቃቃት ልዩ አስተዋፅኦ ያደርጋል። ስለሆነም በኳታር 22ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ ከአዲስ አድማስ ጋር ለመስራት የሚፈልጉ ኩባንያዎች በዚህ አጋጣሚ ጥሪ ተደርጎላቸዋል፡፡
ዓለም ዋንጫው በቀጥታ ከኳታር የዘገባ ሽፋን የሚያገኘው በእኔ ግሩም ሰይፉ ነው፡፡ በአዲስ አድማስ ጋዜጣ የስፖርት አምድ አዘጋጅነት እንዲሁም በሌሎች የስፖርት ጋዜጦች በመስራት ከ20 ዓመታት በላይ ልምድ አለኝ፡፡ በኳታር ከሚካሄደው 22ኛው የዓለም ዋንጫ በፊት በ2008 እኤአ ላይ ቤጂንግ ባስተናገደችው 29ኛው ኦሎምፒያድ፤ በ2010 እኤአ ላይ ደቡብ አፍሪካ ባስተናገደችው 19ኛው የዓለም ዋንጫ፤ በ2013 እኤአ ላይ በደቡብ አፍሪካ በተካሄደው 29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ፤ በ2013 እኤአ ላይ በራሽያዋ መዲና ሞስኮ በተከናወነው 14ኛው የአለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና፤ በ2014 እኤአ ላይ ደቡብ አፍሪካ ላይ  በተካሄደው 5ኛው የአፍሪካ አገራት ሻምፒዮንሺፕ ቻን  እና በ2018 እኤአ ላይ ራሽያ ባስተናገደችው 21ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ ለመስራት በቅቻለሁ፡፡
ከ4 ዓመታት በፊት  በፊፋ ያገኘሁትን እድል በመጠቀም ኢትዮጵያን በመወከል በ21ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ በፍሪላንስ የፎቶ ጋዜጠኛነት ሰርቻለሁ።  ለ33 ቀናት በራሽያ  በነበረኝ ቆይታ በዋና ከተማዋ ሞስኮ በሚገኘው ሉዚሂንኪ ስታድዬምና ዓለም ዋንጫውን ባስተናገዱ ሌሎች 4 የተለያዩ ከተሞች ስፓርታክ ሞስኮ፤ ኒዚሂኒኖቭጎሮድ፤ ሴንትፒተርስበርግና ሶቺ ላይ በሚገኙ አምስት  ዘመናዊ ስታድዬሞች በመንቀሳቀስ ታሪካዊ ዘገባዎችን ሰርቻለሁ፡፡ በኢትዮጲያ የስፖርት ሚዲያ ታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ 12 ብሄራዊ ቡድኖችን በማሳተፍ የተካሄዱ 15 የዓለም ዋንጫ ግጥሚያዎችን ከምድብ ማጣርያው እስከ ዋንጫ ጨዋታው ተመልክቻለሁ፡፡ በፊፋ ባገኘሁት ፈቃድ መሰረት በየስታድዬሙ ገብቶ ውድድሩን በፎቶ እና በፅሁፍ ከመዘገብ ባሻገር የራሽያ ታላላቅ ከተሞችን ተዟዙሬ በመጎብኘት ከዓለም ዋንጫ ጋር የተያያዙ ከ5ሺ በላይ ፎቶዎችን አንስቻለሁ፡፡ ከዓለም ዋንጫው በፊት፤ በዓለም ዋንጫው ወቅት እና ከዓለም ዋንጫ በኋላ ሰፋፊና ልዩ ዘገባዎች፤ የጉዞ ማስታወሻዎችን በማዘጋጀት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ፤ በድረገፁ እና በሌሎች ማህበራዊ ሚዲያዎች በተከታታይ ለንባብ አብቅቻለሁ፡፡
ብራዚል፤ አርጀንቲና፤ ፈረንሳይና ጀርመን ለዋንጫ መጠበቃቸው
22ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ የሻምፒዮናነቱ እድል አውሮፓና ደቡብ አሜሪካን ከወከሉ አገራት ውጭ እንደማይሆን ነው የተጠበቀው፡፡ የዓለም ዋንጫን ውጤቶች በተለይ ደግሞ የዋንጫውን አሸናፊ የመተንበይ ባህል በ2010 እኤአ ላይ በደቡብ አፍሪካ ከተካሄደው 19ኛው የዓለም ዋንጫ ወዲህ እየተለመደ መጥቷል፡፡ ዓለም ዋንጫውን በትንታኔ ከመተንበይ ባሻገር፤ ኢኮኖሚ፤ የውጤት ታሪክ፤ ወቅታዊ አቋም እና ሌሎች መሰረታዊ መስፈርቶች በማውጣት የሚሰሩ ግምቶች ለታላቁ የስፖርት መድረክ ልዩ ገፅታን እያለበሱም ቆይተዋል፡፡ ባለፉት 3 ዓለም ዋንጫዎች ትንበያው ሲካሄድ ከእንስሳት ጋር መያያዙ ያስገርማል፡፡ በ19ኛው ዓለም ዋንጫ ላይ ፖል የተባለ ኦክቶፐስ ባለስምንት እግር የባህር እንስሳ የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎችን ውጤት በመተንበይ ዝነኛ መሆኑ የሚታወስ ነው፡፡ ከዚያም በኋላ በብራዚልና በራሽያ በተካሄዱት 20ኛውና 21ኛው የዓለም ዋንጫዎችም የተለያዩ እንስሳት በዓለም ዋንጫ ትንበያቸው እግር ኳሱን ልዩ ድምቀት አላብሰውታል፡፡ ከ4 ዓመት በፊት በራሽያ በተዘጋጀው የዓለም ዋንጫ ራብዮ የተባለ የባህር እንስሳ ከጃፓን፤ ማርከስ የተባለ አሳማ በእንግሊዝ፤ አኪሊስ የማትሰማው የተባለች ነጭ ድመት እና ሌሙር የተባለ እንስሳ በራሽያ ትንበያቸውን በማቅረብ አነጋጋሪ ሆነው ነበር፡፡
በጉግል ድረገፅ በተሰራ ትንበያ ዓለም ዋንጫው ብራዚል ከፈረንሳይ በሚያደርጉት የዋንጫ ጨዋታ እንደሚፈፀም ተገምቷል፡፡ የመረጃ ማፈላለጊያው ድረገፅ ጉጉል ይህን ትንበያ ለመስራት የተጠቀመው አሰራር  ደግሞ የተለየ ነው፡፡ የዓለም ዋንጫውን ሻምፒዮን ለመተንበይ የድረገፁ ተጠቃሚዎች  “Lusail stadium events” የሚለውን ቃል በመጨመር እንዲጠይቁ አድርጓል፡፡ የበረሃው ጌጥ በተባለው የሉስሊ ስታድዬም ለዋንጫው ጨዋታ እነማን ይገናኛሉ የሚለውን ለመገመት የተፈጠረ አሰራር ነው፡፡ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ብዙ ሰዎች ባደረጉት ጉግል ለ22ኛው የዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ ብራዚል ከፈረንሳይ እንደሚፋለሙ ዜና ሆኖ በመላው ዓለም ተሰራጭቷል፡፡
በሌላ የዓለም ዋንጫ ትንበያ በተፈጠረው የአሰራር ሞዴል ደግሞ 22ኛው የዓለም ዋንጫን አርጀንቲና አሸንፋ ሜሲ ዋንጫውን እንደሚስም ነው የተጠበቀው፡፡ ተቀማጭነቱን በለንደን ያደረገው Liberum Capital Ltd  ያለፉትን ሁለት ዓለም ዋንጫዎች በሰራው የትንበያ ሞዴል በትክክል የገመተ ነው፡፡ 20ኛውን የዓለም ዋንጫ ጀርመን እንዲሁም 21ኛውን የዓለም ዋንጫ ፈረንሳይ እንደተጎናፀፏቸው ይታወቃል፡፡ በአክሲዮን ድለላ ላይ የሚሰራው  ተቋም በ22ኛው የዓለም ዋንጫ ለፍፃሜ አርጀንቲና ከእንግሊዝ ለፍፃሜ እንደሚገናኙ ጠቅሷል፡፡ አርጀንቲና ከ36 ዓመታት በኋላ የዓለም ዋንጫን ታላቋን ተቀናቃኝ እንግሊዝ ትወስዳለች በሚልም ገምቷል፡፡ ለ20 ዓመታት በፋይናንስ መስክ የሰራው የኩባንያው ሰው እንደገለፀው ለዓለም ዋንጫ ትንበያው የቀረበው ሁሉ የማይሳካ ቢሆንም እንደማይገርም ነው ያብራራው፡፡ በትንበያው ሞዴል  የብሄራዊ ቡድኖችን ወቅታዊ የብቃት ደረጃ፤ የየአገራቱን ማህበራዊ ገፅታዎች፤ የአየር ሁኔታ፤ ህዝብ ብዛት፤ ኢኮኖሚና የነፍስ ወከፍ ገቢ በተለያዩ ቀመሮች እያሰላ ከምድብ ጨዋታዎች እስከ ፍፃሜው ያለውን ሂደት በመገመት ነው፡፡ ሂሳባዊ አልጎሪዝም በመጠቀም ኩባንያው ለሶስተኛ ጊዜ ዓለም ዋንጫውን በትክክል በመገመት ሃትሪክ ሊሰራበት አስቧል፡፡ በባንክ ኢንቨስትመንት ላይ የተሰማሩ በርካታ ኩባንያዎች ትልልቅ የእግር ኳስ ውድድሮችን በመተንበይ መስራታቸው ባለፉት 20 ዓመታት እየተለመደ መጥቷል፡፡
በዓለም ዋንጫ ውጤት ከፍተኛውን ክብረወሰን የያዘችው ለአምስት ጊዜያት  ያሸነፈችው ብራዚል ስትሆን 1958, 1962, 1970, 1994ና 2002 ላይ ነው፡፡ጀርመን በ1954, 1974, 1990ና 2014 እንዲሁም ጣሊያን  1934, 1938 , 1982ና 2006 ላይ ዋንጫውን ለአራት ጊዜያት በማንሳት በሁለተኛ ደረጃ ይከተላሉ፡፡ ኡራጋይ በ1930ና 1950፤ አርጀንቲና በ1978ና 1986 እንዲሁም ፈረንሳይ በ 1998ና 2018 የዓለም ሻምፒዮን ሆነዋል፡፡ እንግሊዝ በ1966 እና ስፔን  በ2010 እኤአ የዓለም ዋንጫ ባለድል ናቸው፡፡
ለ22ኛው የዓለም ዋንጫ በወጣው የምድብ ድልድል 32 ብሄራዊ ቡድኖች በስምንት ምድብ ተቀምጠዋል፡፡ ስምንቱ ምድቦች የሚከተሉት ናቸው፡፡

 ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ ለምድር ለሰማይ የከበዱ፣ እጅግ ሀብታም ፊታውራሪ በአንድ ከተማ ይኖሩ ነበረ። የእኚህ ባለፀጋ ላሞችና ከብቶች ሥፍር ቁጥር የላቸውም ይባልላቸው ነበር። ታዲያ ከብቶችንና ላሞችን ጠዋት ከግቢው የሚያስወጣና የሚያሰማራ፣ ማታም ወደ ውሃ መጠጫቸው ቢርካ ወስዶ አጠጥቶ የሚመልሳቸው፣ ከፊታውራሪ ዘንድ የሚኖር ሠጠኝ የሚባል ታማኝ አገልጋይ እረኛ አለ።
አንድ ቀን ፊታውራሪ፡
“ሠጠኝ” ሲሉ ይጠሩታል።
ሠጠኝ፣
“አቤት ጌታዬ ምን ልታዘዝ?” ብሎ መጣ።
ፊታውራሪ፤
“ለብዙ ጊዜ እኔን በታማኝነት አገልግለሃል። አንድም ቀን ምንም ጉድለት ሳይታይብህ፣ በጨዋነት ከብቶቼን ስታግድድ ኖረሃልና ሽልማት ይገባሃል። በል ይቺን ጥጃ ወስደህ አሳድገህ ተጠቀምባት። ከዛሬ ጀምሮ ንብረትህ ናት” ብለው አንድ ቆንጆ ጥጃ ሸለሙት።
ሠጠኝም ከዚያን ጊዜ ወዲህ ያቺን ጥጃ ከፊታውራሪ ከብቶች ጋር ቀላቅሎ እያገደ ኑሮውን ቀጠለ።
አንድ ቀን አንድ የሌላ አገር ደጃችማች፣ በእንግድነት ወደ ፊታውራ ሰፈር መጡ። በፊታውራሪ ከብቶች ብዛት እጅግ ተደንቀው፤
“ሰማህ ወይ! የኔ ልጅ?” አሉ።
ሠጠኝም፤
“አቤት አባባ?”
ደጃዝማች፣
“ለመሆኑ የነዚህን ከብቶች ቁጥር ታውቃለህ?”
ሠጠኝ፣
“አዎን ጌታዬ፣ አሳምሬ አውቃለሁ”
ደጃዝማች፤
“ስንት ይሆናል?”
“ከሁለት መቶ ከፍ፣ ከሶስት መቶ ዝቅ ይላል”
“ለመሆኑ ከብቶቹ የማን ናቸው?”
ሰጠኝም በኩራት ትከሻቸውን ከፍ ዝቅ እያደረገ፣
“የእኔና የፊታውራሪ ናቸው!” አለ ይባላል።
***
ሰው ምንጊዜም ለራሱ አዎንታዊ ምልክት መስጠቱ የተለመደ ነው።
አዳም ስሚዝ የተባለው ዕውቅ የኢኮኖሚ ባለሙያ፤
“Human wants are unlimited” ሲል ነው ትንታኔውን የሚጀምረው። የሰው ልጅ ፍላጎት ወሰን አልባ ነው፤ እንደማለት ነው።
 አንድ ህጻን ልጅ “አሻንጉሊት እፈልጋለሁ” ብሎ አሻንጉሊት ሲገዙለት በዚያ አያቆምም። ደግሞ “ብስክሌት ግዙልኝ” ይላል። ብስክሌት ሲገዙለት ሞተር ብስክሌት ይጠይቃል። ከሞተር ብስክሌት ወደ መኪና ጥያቄም ይሸጋገራል።
ፍላጎት ቋሚ አይደለም። የሰው ልጅ ፍላጎት ወሰን የለሽ ነው። ከላይ የጠቀስነው እረኛም በአንዲት ጥጃ ተወስኖ አይቀርም።
ከዚህ የኢኮኖሚ ጠበብት ትንታኔ ተነስተን በአገር ደረጃ የሚታየውን የፍላጎትና የአቅርቦት አለመመጣጠን ለማስተዋል ቀላል ነው።
የዋጋ መናርና የሰው የመግዛት አቅም ማሽቆልቆል ሲታይ ህዝብን ማስመረሩ አያጠራጥርም። መንግስትን መጠየቁ መልስ ካላገኘንም ለአመጽ መነሳሳቱ በታሪክ የታየ እውነታ ነው።
የኢኮኖሚያዊ ብሶት ሲጠራቀም ወደ ፖለቲካዊ ቀውስ ያመራል። ውሎ አድሮም ዋነኛውን የመንግስት መቀመጫ ወንበር መነቅነቅና የስልጣኑን መንበር ማናጋት መጀመሩ አይቀሬ ሀቅ ይሆናል።
 በ1966 ዓ.ም የነበረው የአብዮት እንቅስቃሴ እንደ ሰደድ እሳት እየተቀጣጠለ ዙፋኑን እስከመገርሰስ የደረሰው በመሰረቱ በኑሮ ውድነት ሳቢያ ነው።
የወጣት ተማሪዎች፣ የመምህራን፣ የሠራተኞች የሥራ ማቆም አድማም፣ የሃይማኖት ቅሬታ ሰላማዊ ሰልፎች መባባስ፣ የጭቁን ወታደሮች ንቅናቄ ወዘተ… ነባራዊውንና ህሊናዊውን እንቅስቃሴ እያጎመራው መምጣቱ፣ በየቦታው ከተከሰተው የአርሶ አደሮች እምቢተኝነት ጋር ተደምሮ ለገዢው መደብ እንቅልፍ ማጣት ምክንያት ሆነ።
በዚያ ላይ የአርነትና የነጻነት እንቅስቃሴዎች ከቀን ቀን እየተጋጋሉ መሄዳቸው እስከዛሬም ያልበረደ እሳትና እስከዛሬም ያልተዘጋ ፋይል እንደሆነ ይታወቃል።
ማናቸውም መንግስት ያለፈውን ታሪክ መለስ ብሎ ማጤን ግዴታው ነው።
የታዩ ድክመቶችን መመርመርና ማከም፣ ጠንካራ ጎኖችን ለይቶ ማጎልበት አለበት። በየጊዜው በተደጋጋሚ የታየው የገዢው መደብ ህጸጽ አንድም ከንቀት፣ አንድም ከምንግዴነት፣ ሁለትም ከአምባ ገነናዊ እብሪት የመነጨ ነው ለማለት ያስደፍራል። የዕውቀት ብቃት ማነስ ሌላው ግዙፍ አባዜ ነው! ይህን አባዜ ሠንኮፉን ነቅሎ በመጣል ረገድ የትምህርት ሚና አሌ አይባልም።
ምንጊዜም መማር፣ መማር አሁንም መማር ግዴታ ነው!
በመማር ላይ ጥበብን (Wisdom) ካከልንበት ወደ ብስለትና ልማት መሸጋገሪያውን መሰላል ጨብጠናል ማለት ነው!
ያለ መላ፣ ያለ ዘዴ ግብን ለመጎናጸፍ አይቻለንም። “ከጋላቢ ፈረስ፣ መንገድ የምታውቅ አይጥ ትበልጣለች” ይባላል።
ምንጊዜም ብልሃትን መንተራስ ወደ አለምነው ሰፈር ያደርሰናል። ጉልበት አብዛኛውን ጊዜ አዋጭ ስልት አይሆነንም።
ጉዟችን ሩቅ ነው የምንል ከሆነ ትዕግስት ብልሃት ነው መፍትሄአችን። ሳናስብና ሳናስተውል አንጓዝ።
ሌሎች ሊጠቀሙብን ሲያስቡ መፍጠንና መቅደም ይገባናል።
 “አጎንብሶ የሚበላን ተኝተህ ቀላውጠው” የሚባለው የአበው ብሂል የተተረተው ይሄንን ሁሉ አካቶ መሆኑን አንዘንጋው!


በመዲናዋ አዲስ አበባ የውጪ ጣልቃገብነትን የሚያወግዝ ህዝባዊ ሰልፍ ዛሬ ከጠዋቱ 12፡00 ጀምሮ የሚካሄድ ሲሆን በዚህ ሰልፍ ላይ ከ1 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ይሳተፋል ብሎ እንደሚጠበቅ ተገልጿል። ህዝባዊ ሰልፉ  በዋናነት መንግስት የኢትዮጵያን ግዛታዊ አንድትና ሉአላዊነት ለማስከበር በሚያደርገው የመከላከል እርምጃ የውጭ ጣልቃ ገብነትን፣ ኢትዮጵያን ሉአላዊነት የሚጋፉ፣ ሀገራትንና የኢትዮጵያን ገፅታ  ለማበላሸት እንቅልፍ አጥተው የሚሰሩ የውጭ ሚዲያዎችን የሚያወግዝ ነው ተብሏል።
ይህ የሀገርን አንድነትና ክብር ለመጠበቅና የውጭ ጣልቃ ገብነትን በሚያዎግዘው ህዝባዊ ሰልፍ ላይ ህዝቡ በነቂስ ወጥቶ እንዲሳተፍ የአዲስ አበባ የሙያና ሲቪክ ማህበራት እዲሁም የፖለቲካ ፓርዎች የጋራ ምክር ቤት በጋራ በሰጡት መግለጫ ጥሪ አቅርበዋል።

የስኳር ምርት ላይ ለውጥ ማምጣት ባይቻልም፣ የስንዴ እርሻ እንደተሻሻለ ተገልጿል።
የስንዴ ምርት ላይ እየታየ የመጣው እድገት በምሳሌነት የሚጠቀስ ነው ብለዋል- የአፍሪካ ልማት ባንክ ፕሬዚዳንት።
በዓመት ለውጭ ዕዳ 2 ቢሊዮን ዶላር መንግስት ከፍሏል (ለወለድና ለዋናው)።
እንዳለፉት ዓመታት ባለፈው ዓመትም፣ 500 ሚሊዮን (ግማሽ ቢሊዮን) ዶላሩ ለወለድ የተከፈለ ነው።
እስከ ዛሬ ባልታየ ሁኔታ፣ የመንግስት የውጭ እዳ፣ በግማሽ ቢሊዮን ዶላር ገደማ ቀንሷል።
ነገር ግን፣ ከዚህ ጎን ለጎን ከፍተኛ የዶላር እጥረት ተፈጥሯል።

የመንግስት የውጭ እዳ ሪፖርት ላይ እንደተገለጸው፤ ባለፈው ዓመት ከውጭ አገራትና ከዓለማቀፍ ተቋማት የተገኘው ብድር፣ ከ800 ሚሊዮን ዶላር በታች ነው።
ቀደም ባሉት ዓመታት፣ መንግስት በየዓመቱ ከ2 ቢሊዮን ዶላር የሚበልጥ ብድር ያገኝ ነበር።
በየዓመቱ ለእዳና ለወለድ ከሚያወጣው ወጪ ጋር የተቀራረበ ወይም የበለጠ ብድር ሲያገኝ የነበረው የኢትዮጵያ መንግስት፣ ባለፈው ዓመት በብድር እጥረት ክፉኛ ተቸግሯል። የዕዳ ክምችቱን ለማርገብ ብቻ ሳይሆን፣ ለመቀነስም ችሏል።
ነገር ግን፣ በዶላር እጥረትም ክፉኛ ተወጥሯል። ከሰሞኑም በበርካታ ቁሳቁሶች ላይ፣  የውጭ ንግድ ጊዜዊ እገዳ ጥሏል።
ከዚህ ጎን ለጎን፣ ከውጭ የሚመጣ ብድርና ወደ አገር የሚገባ ሸቀጥ ሲቀንስ፣ የገበያ እጥረት ላይ የራሱን ተፅዕኖ ማሳደሩ አልቀረም።
የኮረና ወረርሽኝ፣ የአገር አለመረጋጋትና ግጭት፣ ከዚያም የጦርነት ምስቅልቅልተጨምሮበት፣… የራሺያና ዩክሬን ግጭትም ከአለማቀፍ የኢኮኖሚ ቀውስ ጋር ተደማምሮ፣ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ብዙ ፈተናዎች ተደራርበውበታል።
ትልቁ ፈተናውም፣ የዋጋ ንረትና የኑሮ ውድነት ሆኗል።
በ2010 ዓመተ ምህረት፣ 100 ብር ገደማ የሚፈጅ ሸቀጥ፣ ዛሬ በአማካይ ከ300 ብር በላይ ዋጋው እንደናረ የማዕከላዊ ስታትስቲክስ ባለስልጣን ወርሃዊ መረጃዎች ይገልጻሉ።
ከቅርብ ወራት ወዲህ፣ የዋጋ ንረቱ ባይቀንስም፣ የንረቱ ግልቢያ የመርገብ ምልክት ያሳያል።
እንዲያም ሆኖ ዓመታዊው  የዋጋ ንረት፣ አሁንም 30 በመቶ ገደማ ላይ እንደሆነ የመስከረም ወር ሪፖርት ያመለክታል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ የዶላር እጥረትንና የዋጋ ንረትን ለማቃለል፣ የአገር ምርትን ማሳደግና የኤክስፖርት እድሎችን ማሻሻል እንደሚያስፈልግ የአፍሪካ ኢንቨስትመንት ባንክ ጠቅሷል።
የስኳር ምርት ለውጥ ባይታይበትም፣ የስንዴ ምርት ግን ለኤክስፖርት ሊተርፍ ይችላል ብለዋል።

በአፍሪካ ህብረት አደራዳሪነት በደቡብ አፍሪካ ይደረጋል የተባለው የሰላም ድርድር የፊታችን ሰኞ ጥቅምት 14/2015 ዓ.ም ይካሄዳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ተገልጿል፡፡
የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን የሰላም ድርድሩ በሚመጣው ሰኞ በጁአንስበርግ እንዲደረግ ያቀረበውን ጥያቄ ሁለቱም ወገኖች ተቀብለውታል፡፡
የጠቅላይ ሚኒስትሩ የደህንነት አማካሪ አማባሳደር ሬድዋን ሁሴን መንግስት ለሰላም ድርድር ከህብረቱ ኮሚሽን ጥሪ እንደደረሰው አመልክተው በመንግስት በኩል በድርድሩ ለመሳተፍ ዝግጁ መሆኑን ተናግረዋል። የህወሐቱ ቃለ-አቀባይ አቶ ጌታቸው ረዳ በበኩላቸው የአፍሪካ ህብረት በሚመራው የሰላም ድርድር ሂደት ላይ ለመሳተፍ ዝግጁ መሆናቸውን ቀደም ሲል ማሳወቃቸውን ጠቅሰው አሁንም በተጠቀሰው ጊዜ ለድርድሩ ወደ ጁአንስበርግ ለማቅናት ዝግጁ ነን ብለዋል፡፡
የጠቅላይ ሚኒስትሩ የደህንነት አማካሪ አምባሳደር ሬድዋን ሁሴን መንግስት እየወሰደ ባለው የመከላከል እርምጃ ሳቢያ ከተለያዩ አካላት በቀረበበት የተሳሳተ ክስ ማዘናቸውን ገልፀው በሰላም ድርድሩ ላይ ለመሳተፍ ቁርጠኝነታችንን በድጋሚ እናረጋግጣለን ብለዋል፡፡
በመጪው ሰኞ በጁአንስበርግ ሊደረግ በታሰበው የሰላም ድርድር አሸማጋይ ይሆናሉ ከተባሉ 3 አፍሪካውያን አንዱ የሆኑት የኬንያው የቀድሞ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ከድርድሩ እራሳቸውን ማግለላቸውን እንዳገለገሉ ይታወሳል፡፡  


- ንግድ ባንክ ከቀጣይ ሳምንት ጀምሮ በሽሬ ከተማ አገልግሎት መስጠት ይጀምራል።
- ከሁለት ዓመታት በላይ ተዘግተው የቆዩት ጎንደርን ከሽሬና ወሎን ከመቀሌ የሚያገናኙ መንገዶች በቅርቡ ይከፈታሉ ተብሏል


  መንግስት በተቆጣጠራቸው የትግራይ ክልል ከተሞች ውስጥ ለሚኖሩ ዜጎች ሰብአዊ እርዳታን መስጠት ሊጀምር ነው። ወልዲያ፣ ቆቦ፣ አላማጣና ሽሬ ሰብአዊ እርዳታው እንዲደርስ እየተደረገ ነው።
የሰብአዊ እርዳታውን በተሻለ ሁኔታ ለማዳረስ በሚያስችሉ መንገዶች ሁሉ ለመጠቀም ዝግጅት እየተደረገ ሲሆን የሽሬ አውሮፕላን ማረፊያ ዕርዳታውን ለማድረስ አገልግሎት እንዲሰጥ ይደርጋል ተብሏል።
ከህውሓት አስተዳደር ነፃ በወጡ የትግራይ ክልል ከተሞች መንግስት መዋቅሩን መልሶ እያደራጀ መሆኑንና በቅርብ ቀናት ውስጥም የሰብአዊ እርዳታ መስጠት እንደሚጀመር ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቢሮ የተገኘው መረጃ ያመለክታል።
የሰብአዊ እርዳታውን በተገቢው መንገድ ለማዳረስ ከጠቅላይ ሚኒስትር ጽ/ቤት፣  ከውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ ከብሔራዊ መረጃ ደህንነት አገልግሎት ከአገር መከላከያ ሠራዊት፣ ከፌደራል ፖሊስ ከኢትዮያ አደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን የተውጣጣ ቡድን መቋቋሙንና ሰብአዊ እርዳታ የሚደርስባቸውን መንገዶች እያስፋፋ መሆኑን መንግስት ኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት ሰሞኑን መግለፁ ይታወሳል።
በሰሜን ጎንደር በኩል ወደ ሽሬ የሚወስደውንና ጎንደርን ከመቀሌ የሚያገናኘውን እንዲሁም ከኮምቦልቻ ደሴ ወልዲያ ቆቦ አላማጣ  ያለውን መንገድ ለመክፈት እየሰራ መሆኑን መንግስት አስታውቋል።
ከህውሓት ሃይሎች ነፃ በወጡ የትግራይ ክልል ከተሞች ውስጥ መሰረታዊ አገልግሎት የሚሰጡባቸው ተቋማትን የማደራጀትና ወደ ስራ እንዲገቡ የማድረጉ ተግባር እየተከናወነ ሲሆን  የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሽሬ ከተማ ውስጥ የሚሰጠውን አገልግሎት በመጪው ሳምንት ይጀምራል ተብሎ እንደሚጠበቅ ታውቋል። በተያያዘ ዜና የተባሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ አለማቀፉ ማህበረሰብ ለሲቪሎች የሰብአዊ እርዳታ የሚሰጥበትን ሁኔታ ማመቻቸት እንደሚገባቸው ጠቁመው በትግራይ  ክልል እየተካሄደ ያለው ጦርነት በአስቸኳይ እንዲቆምና የነፍስ አድን ሰብአዊ እርዳታ ለማድረስ የሚቻልበት መንገድ እንዲመቻች ጠይቀዋል፡

በብሄራዊ ባንክ ደንብና መመሪያ መሰረት በስድስት አደራጆች የተቋቋመው “አኩፋዳ” ማይክሮ ፋናንስ ተቋም ዛሬ ረፋድ ላይ ዋና መስሪያ ቤቱ በሚገኝበት ደብረ ብርሃን ከተማ በይፋ ስራ ይጀምራል። ተቋሙ ከ1 ሺ 886 ባለአክስዮኖች በሰበሰበው 21 ሚሊዮን የተከፈለና 33 ሚሊዮን የተፈረመ ካፒታል መቋቋሙን አደራጆቹ በሳምንቱ አጋማሽ በስራ አምባ ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቀዋል።
አኩፋዳ ማይክሮ ፋይናንስ ሀገራዊ ባህልና እሴቶችን የማይንዱ ኢንቨስትመንቶችን ለመደገፍ፣ የስራ ዕድል ለመፍጠር፣ የቢዝነስ ክህሎት ሥልጠናዎችን ለመስጠትና የቁጠባና ብድር አገልግሎትን ለማሳደግ አልሞ የተነሳ ተቋም መመሆኑን የገለፁት ሃላፊዎቹ በተለይም የባንክ አገልግሎት ተጠቃሚ መሆን የማይችሉና በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙትን የማህረተሰብ ክፍሎች በተመጣጣኝ ወለድ የብድር አገልግሎት ለማቅረብ አይነተኛ ሚና ይጫወታል ብለዋል- ሃላፊዎቹ።
በአሁኑ ወቅት በሀገራችን እየተከሰተ ያለውን የኑሮ ውድነትና የዋጋ ንረት መቋቋም ያቃታቸውና ልዩ ትኩረት የሚሹ የህብረተሰብ ክፍሎች ባላቸው አቅም አማራጭ የስራ መስኮችን እንዲመለከቱ ለማስቻል ከሌሎች አቻ ተቋማት አንፃር በዝቅተኛ ወለድ ብድር ለማቅረብ መዘጋጀቱንም የተቋሙ ሃላፊዎች ጨምረው ገልጸዋል።
“ስኬትን በተግባር” የሚል መሪ ቃል ይዞ የተነሳው አኩፋዳ ማይክሮ ፋይናንስ በሁሉም የሀገሪቱ ክፍል ቅርንጫፍ የሚከፍት ሲሆን በዚህ ዓመት መጨረሻ እስከ ሰኔ 30 የቅርንጫፎቹን ብዛት 50 የማድረስ እቅድ ያለው ሲሆን በቀጣዮቹ 3 ዓመታት ተቋሙ በሀገሪቱ ካሉ የግል የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት መካከል አንዱና ተቀዳሚው ሆኖ እንዲገኝ በትጋት እንደሚሰሩም ሃላፊዎቹ አብራርተዋል፡፤
ተቋሙ ከሌሎች የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት እለይባቸዋለሁ ያላቸውን አሰራሮች በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ ያብራራ ሲሆን፣ ከነዚህም መካከል ወጣቶችንና ሴቶችን ተጠቃሚ ማድረግ፣ በዝቅተኛ ወለድ መጠን ብድር ማቅረብ፣ የፋይናንስ ተቋማት አገልግሎት ያልደረሰባቸውን የገጠር ክፍሎች ተደራሽ ማድረግ፣ “የቆሎ ተማሪ” የተሰኘ የቁጠባና ብድር አገልግሎት መስጠት፣ የፈጠራና ቱሪዝም ስራዎችን በፋይናንስ በመደገፍ ዘርፎቹ ሚናቸውን እንዲወጡ መስራትና ሌሎችም ይገኙበታል።
አኩፋዳ ማይክሮ ፋይናንስ ዋና መስሪያ ቤቱን ከአዲስ አበባ ውጪ ያደረገ የመጀመሪያው ተቋም ነው የተባለ ሲሆን ይሄም ከባለአክስዮኖቹ አብዛኞቹ በደብረ ብርሃን ስለሚገኙ መሆኑን ሃላፊዎቹ ገልጸዋል። ዛሬ  በይፋ ስራውን በሚጀምርበት ጊዜ የመንግስት የሥራ ሃላፊዎች፣ የግልና የመንግስት የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት ሃላፊዎች፣ ባለአክስዮኖችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ይታደማሉም ተብሏል።

ኔዘርላንድ በብሄራዊ ደረጃ ለሁለተኛ ጊዜ በአውደ ርዕዩ ትሳተፋለች

በኢትዮጵያ የንግድ ትርኢት በማዘጋጀት ቀዳሚ የሆነው “ፕራና ኢቨንትስ” መቀመጫውን ሱዳን ካደረገው አጋሩ “ኤክስፓ ቲም” ጋር ትብብር በየዓመቱ የሚያዘጋጀው  11ኛው የዶሮ ኤክስፖ (Ethiopex) እና ሰባተኛው የአፍሪካ የእንስሳት ሀብት ጉባኤ (ALEC) የፊታችን ሀሙስ ጥቅምት 17 ቀን 2015 ዓ.ም ረፋድ ላይ በኢትዮጵያ ስካይላይት ሆቴል ይከፈታል።
አዘጋጆቹ በሳምንቱ አጋማሽ ላይ በስካይላይት ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ እንዳስታወቁት በኤክስፖው የዶሮና የእንስሳት ሀብት ቴክኖሎጂ፣ ግብአትና መፍትሄዎች በስፋት የሚቃኝበትን ይህንን ጉባኤ  ከጥቅምት 17-19 ለሶስት ቀን ያካሂዳሉ ተብሏል።
እነዚህ ሁነቶች በወተት፣ በዶሮና የስጋ እሴት ሰንሰለቶች ልማት ላይ የገበያ ትስስር በመፍጠር፣ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን በማስተዋወቅ፣ የእውቀት ሽግግርን በማምጣት፣ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን በማስተዋወቅና የዘርፉ ዋና ዋና ተግዳሮቶች ላይ በመምከር የዘርፉን ምርታማነት ለማፋጠንና ለማሳደግ ጥሩ አጋጣሚን እንደሚፈጥሩ የሁነቶቹ አዘጋጅ የፕራና ኢቨንትስ ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ነብዩ ለማ አብራርተዋል።
በዘንድሮ የዶሮ ኤክሰፖና የእንስሳት ሀብት ጉባኤና አውደ ርዕይ ላይ ኔዘርላንድስ በብሔራዊ ደረጃ ተሳትፎ እንደምታደርግ የተገለጸ ሲሆን፣ ከኔዘርላንድ በተጨማሪም ከ10 ሀገራት ማለትም ከኢትዮጵያ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን ሃንጋሪ፣ ህንድ፣ ኬንያ፣ ስኮትላንድ፣ ቱርክና ዩናይትድስቴትስ የተውጣጡ ከ70 በላይ ኩባንያዎች እንደሚሳተፉም ተገልጿል። አውደ ርዕዩንና ጉባኤውን ከመላው ኢትዮጵያና ከጎረቤት ሀገራት የሚመጡ ከ4 ሺህ በላይ የዘርፉ የንግድ ባለድርሻ አካላትና ባለሙያዎች የንግድ ግንኙነት ለመፍጠር በዝግጅት ላይ መሆናቸውም ተገልጿል።
ጋዜጣዊ መግለጫው ላይ አንድ እንቁላል ከ13 ብር በላይ እየተሸጠ ባለበት ሀገር የዶሮ ኤክስፖው ምን ፋይዳ ያመጣል በሚል ከጋዜጠኞች ለተነሳው ጥያቄ በተለያዩ ምክንያቶች የእንስሳት በተለይም የዶሮ መኖ በመወደዱ የእንቁላል ዋጋ መወደዱን የገለጹት የኢትዮጵያ  የዶሮ አርቢዎች ማህበር ፕሬዚዳንት አቶ ኤርሚያስ ዓለማየሁ ምርትና ምርታማነትን በማሻሻል የዶሮን ሀብት ማሳደግና የእንቁላልን ዋጋ መቀነስ ይቻላል ያሉ ሲሆን ለዚህ ደግሞ እንደዚህ አይነት ሁነቶችና መድረኮች መዘጋጀታቸው መፍትሄዎችን ለማፋጠን ይረዳል ብለዋል።
በሶስት ቀኑ አውደርዕይና ጉባኤ ከባለድርሻ አካላት፣ ከመንግስት የስራ ሃላፊዎችና ከፖሊሲ አውጪዎች ጋር የዘርፉ ችግሮች ላይ ትኩረት ያደረጉ ውይይቶችና ንግግሮች እንደሚካሄዱም ታውቋል።

ፐርፐዝ ብላክ ኢትዮጵያ የወቅቱ የማህበረሰቡ አንገብጋቢ ችግሮች ናቸው ባቸውና የኑሮ ውድነቱን አንረውታል ባላቸው ነጥቦች ላይ ከባለ ድርሻ አካላት ጋር ውይይት አካሄደ። ረቡዕ ጥቅምት 9 ቀን 2015 ዓ.ም ለግማሽ ቀን በተካሄደው ውይይት በተለይም የግብርና ውጤቶች ላይ የቫት ታክስ ማሻሻያ ዋና የትኩረት ማዕከል አድርጎ ተወያይቷል።
በዚህም መሰረት ለውይይት የቀረቡት ነጥቦች የግብርና ምርቶች በተለይም ለደሀው ማህበረሰብ የዕለት ከዕለት ጉርሱ በሆኑ ምርቶች ላይ ቫት ማስከፈሉ ተገቢነት አለው ወይ? በአንፃሩ ቫት የተነሳላቸው እንቁልልና ወተት በእርግጥ አሁን ላይ የአብዛኛው ህብረተሰብ ክፍል ፍላጎት ናቸው ወይ? ህጉ ገንዘብ ያለውን ብቻስ ተጠቃሚ አያደርገውም ወይ? የቫት ትርጉሙ እሴት መጨመር ላይ ያተኮረ እስከሆነ ድረስ ከገበሬው በቀጥታ መጥተው ምንም እሴት ሳይጨመርባቸው የሚከፋፈሉ የግብርና ምርቶች ላይ የቫት ታክስ መጨመሩ አግባብነት አለው ወይስ የለውም? ቫት ይጨመር ቢባል እንኳ ተመዝጋቢ ያልሆነ ያለቫት እየሸጠ ተመዝግቦ ግብር የሚከፍለውና የስራ እድል የሚፈጥረው ብቻ ቫት እንዲከፍል መገደዱ በሸማቹና በነጋዴው መካከል ኢ-ፍትሃዊ የሆነ ስርዓትን አይፈጥርም ወይ ሚሉና በአጠቃላይ በኑሮ ውድነቱ ላይ ያተኮሩ የውይይት ሀሳቦች ተነስተዋል።
የፐርፐዝ ብላክ ኢትዮጵያ መስራችና ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፍስሃ እሸቱ (ዶ/ር) በበኩላቸው በነዚህ ማህበረሰቡን ባጎበጡ ችግሮች ላይ ውይይት ከተደረገ በኋላ በጉባኤው የሚነሱ ግብአቶችንና የመፍትሄ አቅጣጫዎችን በማቀናጀት ወደ ቀጣይ እርምጃ እንደሚሄዱ አስታውቀዋል።



Page 6 of 628