Administrator

Administrator

በመላው አለም ከ5 እስከ 11 አመት ዕድሜ ክልል ውስጥ ከሚገኙ ህጻናት መካከል 10 በመቶ የሚሆኑት ወይም 160 ሚሊዮን ያህል ህጻናት ለእድሜያቸው በማይመጥን ስራ የጉልበት ብዝበዛ እየደረሰባቸው እንደሚገኙ ከሰሞኑ የወጣ አንድ አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
አለማቀፉ የህጻናት መርጃ ድርጅት ዩኒሴፍ እና በተመድ የሰራተኞች ድርጅት ከሰሞኑ ባወጡት ሪፖርት እንዳሉት፣ እስከ መጪው የፈረንጆች አመት 2022 መጨረሻ ድረስ ተጨማሪ 9 ሚሊዮን ያህል ህጻናት የጉልበት ብዝበዛ ሰለቦች ይሆናሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡
ህጻናት በስፋት ለጉልበት ብዝበዛ ከሚዳረጉባቸው የስራ ዘርፎች መካከል የግብርናው ዘርፍ ቀዳሚነቱን እንደሚይዝ የጠቆመው ሪፖርቱ፣ ከአጠቃላዩ የጉልበት ብዝበዛ ሰለቦች 70 በመቶው ወይም 112 ሚሊዮን ያህል የአለማችን ህጻናት በዘርፉ ተሰማርተው ለጉልበት ብዝበዛ መዳረጋቸውንና 20 በመቶው በአገልግሎት፣ 10 በመቶው ደግሞ በኢንዱስትሪው ዘርፍ እንደተሰማሩም ገልጧል፡፡
ህጻናት በብዛት ለከባድ የጉልበት ስራ ከተዳረጉባቸው የአለማችን አካባቢዎች መካከል በቀዳሚነት የሚጠቀሰው ከሰሃራ በታች የሚገኙ የአፍሪካ አገራት መሆናቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ እድሜያቸው ከ5 እስከ 17 አመት ከሚሆናቸው የአገራቱ ህጻናት መካከል ሩብ ያህሉ የድርጊቱ ሰለቦች መሆናቸውንም አክሎ አስረድቷል፡፡
የጉልበት ብዝበዛ ሰለቦች የሆኑ ህጻናት ቁጥር ባለፉት ሁለት አስርት አመታት ለመጀመሪያ ጊዜ ጭማሪ ያሳየው ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 መሆኑን ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ ለዚህም በምክንያትነት ከተጠቀሱት መካከል የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ እንደሚገኝበትና ተጨማሪ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ህጻናት ለአደጋው ተጋላጭ መሆናቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡


 የኒውዚላንዷ ከተማ ኦክላንድ በዘንድሮው የኢኮኖሚስት መጽሄት ለኑሮ ምቹ ምርጥ የአለማችን ከተሞች ዝርዝር ውስጥ በአንደኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠች ሲሆን፣ ከተማዋ ለዚህ ክብር ከበቃችባቸው ጉዳዮች መካከልም በኮሮና ወረርሽኝ ወቅት ትምህርት ቤቶች፣ ቲያትር ቤቶች፣ ሬስቶራንቶችና ሌሎች የባህል ማዕከላትና መስዕቦች እንዳይዘጉ ለማድረግ የተከተለችው ስኬታማ አካሄድ በጉልህ እንደሚጠቀስ ተነግሯል፡፡
በ2021 የአለማችን ለኑሮ ምቹ ከተሞች ዝርዝር ውስጥ በሁለተኛነት የተቀመጠችው የጃፓኗ ከተማ ኦሳካ ስትሆን፣ የአውስትራሊያዋ አዴላዴ፣ የኒውዚላንዷ ዌሊንግተን፣ የጃፓኗ ቶክዮ፣ የአውስትራሊያዋ ፐርዝ፣ የስዊዘርላንድ ከተሞች ዙሪክና ጄኔቫ፣ እንዲሁም የአውስትራሊያዎቹ ከተሞች ሜልቦርንና ብሪስባኔ እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
የኢኮኖሚስት መጽሄት የምርመራ ክፍል የአለማችንን ከተሞች ሰላምና መረጋጋት፣ የጤና አገልግሎት፣ ባህልና አካባቢ ጥበቃ፣ እንዲሁም ትምህርትና መሰረተ ልማት በተሰኙ ስድስት ዋና ዋና ምድቦች ከ30 በላይ በሚሆኑ የመለኪያ መስፈርቶች እየገመገመ በየአመቱ በሚያወጣው በዚህ ሪፖርት፣ ዘንድሮ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የከተሞች ደረጃ ሰፊ ልዩነት ማሳየቱ ተነግሯል፡፡ ከእነዚህም መካከል ላለፉት አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ የነበረችውና ዘንድሮ ወደ 12ኛ ደረጃ ዝቅ ያለችው የኦስትሪያዋ ከተማ ቪየና ትገኝበታለች፡፡

  የአፍሪካ አየር መንገዶች ከኮሮና ቫይረስ ቀውስ ጋር በተያያዘ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 በድምሩ የ10.21 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ እንዳጋጠማቸው የአፍሪካ የአየር መንገዶች ማህበር ከሰሞኑ ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ አስታውቋል፡፡
የአፍሪካ የአየር መንገዶች በ2020 የፈረንጆች አመት ያጓጓዟቸው መንገደኞች ቁጥር በ2019 ከነበረበት በ63.7 በመቶ ቅናሽ በማሳየት 34.7 ሚሊዮን መድረሱን የማህበሩ ሪፖርት የጠቆመ ሲሆን በአመቱ ከአፍሪካ አየር መንገዶች መካከል በአገር ውስጥ፣ በአህጉራዊና በአለማቀፍ በረራዎች በድምሩ በርካታ ቁጥር ያላቸውን መንገደኞች በማጓጓዝ ቀዳሚነቱን የያዘው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ሲሆን፣ ኢጅፕትኤር፣ ሮያል ኤር ሞሮኮ፣ ሳፋሪና ኬንያን ኤርዌይስ ይከተላሉ፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ስጋት በበርካታ የአለማችን አገራት የጉዞ ክልከላዎችን በማድረጋቸውና የጉዞና እንቅስቃሴ ገደቦች በመጣላቸው ሳቢያ፣ የአለማችን ስድስቱ ግዙፍ አየር መንገዶች በአመቱ በድምሩ 110 ቢሊዮን ዶላር ያህል ኪሳራ እንዳጋጠማቸውም ዘገባው አስታውሷል፡፡

 አሜሪካውያን ቢሊየነሮች ለአመታት ምንም ግብር አለመክፈላቸው ተጋለጠ

            የአለማችን አጠቃላይ የተጣራ ሃብት 431 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን ወይም ወደ ግማሽ ኳድሪሊዮን ዶላር መጠጋቱን ፎርብስ መጽሄት ከትናንት በስቲያ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
ቦስተን ኮንሰልቲንግ ግሩፕ የተባለ ተቋም ያወጣውን አለማቀፍ የሃብት ሁኔታ ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ ከአለማችን 431 ትሪሊዮን ዶላር ሃብት ውስጥ ከሩብ በላይ የሚሆነው ወይም 126 ትሪሊዮን የሚገመተው ሃብት የተያዘው ከ1 ሚሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት ባፈሩ ባለ ከፍተኛ ሃብት ሚሊየነሮች ነው፡፡
የአለማችን አጠቃላይ የተጣራ ሃብት በመጪዎቹ አራት አመታት ከ500 ትሪሊዮን ዶላር ወይም ከግማሽ ኳድሪሊዮን ያልፋል ተብሎ እንደሚገመት የጠቆመው ሪፖርቱ፣ በአለማችን ከ100 ሚሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት ያፈሩ ባለ እጅግ ከፍተኛ ሃብት ሚሊየነሮች ቁጥር 60 ሺህ መድረሱንና እነዚህ ባለጸጎች በድምሩ 22 ትሪሊዮን ዶላር ሃብት መያዛቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ የቢዝነስ ዘገባ ደግሞ፣ ጄፍ ቤዞስ፣ ኤለን መስክና ዋረን ቡፌትን ጨምሮ በርካታ ስመጥር የአለማችን ቢሊየነሮች፣ ለረጅም አመታት ምንም አይነት የገቢ ግብር አለመክፈላቸውን የሚያረጋግጥ አንድ መረጃ ከሰሞኑ ይፋ መደረጉን ሲኤንቢሲ ኒውስ ዘግቧል፡፡
ፕሮፐብሊካ የተባለው ድረገጽ ከሰሞኑ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ የአማዞኑ መስራች ጄፍ ቤዞስ እ.ኤ.አ በ2007 እና በ2011 አምስት ሳንቲም ግብር ለመንግስት ያልከፈሉ ሲሆን፣ የቴስላ ኩባንያ ባለቤት ቢሊየነሩ ኤለን መስክ በበኩላቸው በ2018 ምንም አይነት ግብር አልከፈሉም፡፡
የአሜሪካ 25 ታላላቅ ባለሃብቶች እ.ኤ.አ ከ2014 እስከ 2018 በነበሩት አመታት አጠቃላይ ሃብታቸው በ401 ቢሊዮን ዶላር ጭማሪ ቢያሳይም ባለሃብቶቹ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በገቢ ግብር መልክ የከፈሉት ግን 13.6 ቢሊዮን ዶላር ብቻ እንደነበር መረጃው አጋልጧል፡፡


የመራጮች ምዝገባ ትዝብት ግኝት መግለጫ


           በቅርቡ የሚከናወነው 6ኛው አገራዊ ምርጫ በ2010 ዓ.ም የተጀመረው የፖለቲካ ለውጥ ስር እንዲሰድ እንዲሁም በሀገራችን ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት ለሚደረገው ጥረት ወሳኝ እርምጃ ነው። የኢትዮጵያ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶች ህብረት ለምርጫ፣ ከአባል ድርጅቶቹ የተውጣጡ ታዛቢዎች መልምሎ በማሰልጠንና የምርጫ ሂደቱ አካታች፣ ግልፅ እንዲሁም ተዓማኒነት ያለው መሆኑን እንዲታዘቡ በማድረግ ለመጪው ምርጫ የበኩሉን አስተዋፅኦ በማድረግ ላይ ይገኛል። የምርጫ ትዝብት ዓላማ በምርጫ ሂደት ለዜጎች፣ ለዕጩ ተወዳዳሪዎች፣ ለሚዲያ ተቋማትና ጋዜጠኞች፣ ለምርጫ አስፈጻሚዎች፣ ለሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶችና ለተለያዩ የመንግስት አካላት ከፓርቲ ወገንተኝነት ነፃ የሆነን መረጃ የማሰባሰብና የማቅረብ ሲሆን ይህን መረጃ መሰረት በማድረግ እያንዳንዱ ባለድርሻ አካል የምርጫውን አካታችነት፣ ግልጽነትና ተዓማኒነት እንዲገመግም ያስችላል።
ህብረቱ፤ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ከመጋቢት 16 ቀን 2013 ዓ.ም እስከ ግንቦት 6 ቀን 2013 ዓ.ም (በአንዳንድ አካባቢዎች እስከ ግንቦት 13 ቀን 2013 ዓ.ም) ድረስ የመራጮች ምዝገባን ባከናወነባቸው ሥፍራዎች ታዛቢዎችን አሰማርቶ ሂደቱን ሲታዘብ ቆይቷል። የመራጮች ምዝገባን ለመታዘብ ከሁሉም የአገሪቱ ክፍሎች የተውጣጡ 144 ታዛቢዎችን ከአባል ድርጅቶቹ በመመልመል የምዝገባ ሂደቱ ላይ የጐላ ተፅዕኖ ሊያሳርፉ የሚችሉ አሳሳቢ ኩነቶችን ጨምሮ ህብረቱ ባዘጋጃቸው የመራጮች ምዝገባ ሂደትን የሚገመግሙ ልዩ ልዩ መጠይቆች ላይ በመመርኮዝ፣ ከመራጮች ምዝገባ ሂደት ጋር የተያያዙ መረጃዎችን እንዴት እንደሚሰበስቡ ስልጠና ተሰጥቷቸዋል። ሆኖም በአንዳንድ የአገሪቱ ክፍሎች በነበረው የፀጥታ ችግር ምክንያት በተወሰኑ አካባቢዎች የመራጮች ምዝገባ በተያዘለት ጊዜ አለመጀመሩ ወይም በጭራሽ አለመከናወኑ፤ እንዲሁም ቦርዱ ለታዛቢዎች የሚሰጠው የእውቅና ፈቃድ (ባጅ) በመዘግየቱ ሳቢያ ህብረቱ ካሰለጠናቸው ታዛቢዎቹ መካከል ማሰማራት የቻለው 117ቱን ብቻ ነው። የህብረቱ ታዛቢዎች መታዘብ በቻሉባቸው ሥፍራዎች ሁሉ የመራጮች ምዝገባ ጣቢያዎችን በተመረጡ ቀናት ውስጥ ከመራጮች ምዝገባ መክፈቻ ሰዓት አንስቶ እስከ መዝጊያ ሰዓት ድረስ ታዝበዋል። በዚህ መግለጫ ላይ የቀረቡት መረጃዎች የህብረቱ ታዛቢዎች ከሚያዝያ 2 ቀን እስከ  ግንቦት 13 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ተዘዋውረው በጎበኟቸው 1,190 የምርጫ ምዝገባ ጣቢያዎች ላይ የተመሰረተ ነው።
የህብረቱ የመራጮች ምዝገባ ሂደት ትዝብት ግኝቶች
ህብረቱ ከአገሪቱ ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር የመራጮች ምዝገባን ማካሄድ ለኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ከባድ የቤት ሥራ እንደነበር እንደሚገነዘብ አስቀድሞ ሊገልፅ ይወዳል። የመራጮች ምዝገባ ምንም እንኳን ዘግይቶ መጋቢት 16 ቀን 2013 ዓ.ም ቢጀመርም፣ በፀጥታ ችግሮች እንዲሁም ከምርጫ አስፈፃሚዎች በቀረቡ የተለያዩ ቅሬታዎች ምክንያት በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች በተደጋጋሚ ተቋርጦ የነበረ ሲሆን በአንዳንድ ቦታዎች በጭራሽ አልተካሄደም ነበር። ነገር ግን የመራጮች ምዝገባ ጣቢያዎች ከተከፈቱና ምዝገባው ከተጀመረ በኋላ የህብረቱ ታዛቢዎች በታዘቧቸው 1,192 ጣቢያዎች የተሰበሰበው መረጃ ምዝገባው ቦርዱ ያወጣቸውን ህግጋት ከሞላ ጐደል የተከተለ እንደነበር ያሳያል።

የምርጫ ጣቢያዎች አወቃቀርና ተደራሽነት
የምርጫ ምዝገባ ጣቢያዎች ሊከፈቱ የሚገባው መራጮች በቀላሉ ተጉዘው ሊያገኟቸው በሚችሏቸው ሥፍራዎች እንደሆነ ይታወቃል። ይህ የዜጎችን የመምረጥ መብት ከማረጋገጥ አንፃር ወሳኝ ሚና ይጫወታል። ህብረቱ በታዛቢዎቹ አማካኝነት የሰበሰበው መረጃ እንደሚያሳየው 96 በመቶ የሚሆኑት የመራጮች ምዝገባ ጣቢያዎች (ማለትም ከ1,192 ጣቢያዎች ውስጥ 1,147) መራጮች በቀላሉ ተጉዘው ሊያገኟቸው በሚችሉበት ርቀት ላይ የተከፈቱ ነበሩ። ህብረቱ ከታዘባቸው 1,192 የምዝገባ ጣቢያዎች መካከል በአማካይ 9 በመቶ ያህሉ ለመጓዝ ለሴቶች ይበልጥ አስቸጋሪ ሲሆን ይህ ቁጥር በገጠር በሚገኙ ምርጫ ጣቢያዎች 12 በመቶ እንዲሁም በከተማ በሚገኙ ምርጫ ጣቢያዎች 6 በመቶ ያህል ነው። በተጨማሪም ታዛቢዎች ከጎበኟቸው ጣቢያዎች 12 በመቶ ያህሉ ለአካል ጉዳተኞች ወይም ለመንቀሳቀስ እርዳታ ለሚያሻቸው ዜጎች (አዛውንቶች፣ ጨቅላ ህፃናትን የያዙ እናቶች፣ ነፍሰ ጡር እናቶች፣ ወዘተ..) ያለረዳት ገብተው መስተናገድ የማይችሉባቸው ነበሩ።
በአብዛኛው የመራጮች ምዝገባ የምርጫ ህጉ በሚፈቅዳቸው ቦታዎች የተከናወነ ሲሆን፤ የህብረቱ ታዛቢዎች በ45 ቦታዎች የምርጫ ቦርድ በህግ በከለከላቸው ቦታዎች ማለትም በፖሊስ ጣቢያ፣ በግል መኖርያ ቤት፣ የፖለቲካ ፓርቲ ፅ/ቤት በሚገኝበት ህንፃ፣ በጦር ካምፕ ውስጥ ምዝገባ እንደተካሄደ ሪፖርት አድርገዋል። ምንም እንኳን የምርጫ ቦርዱ ምዝገባ የሚካሄድባቸው ሥፍራዎች ዜጎች ከዝናብና ፀሀይ የሚከላከል ጥላ ባለበት ሥፍራ መሆን እንዳለበት ቢደነግግም፣ ህብረቱ ከታዘባቸው የምዝገባ ጣቢያዎች 57 በመቶ ያህሉ የምዝገባ ጣቢያዎች ምንም አይነት ከዝናብ ወይም ከፀሀይ ዜጎችን የሚከላከል ጥላ አልነበራቸውም።
በምርጫ ቦርድ የመራጮች ምዝገባ አፈፃጸም መመሪያ ቁጥር 06/2013 መሠረት፤ አንድ የምርጫ ጣቢያ ቢያንስ ሶስት የምርጫ አስፈፃሚዎች ሊኖሩት እንደሚገባ ተደንግጓል። ይህን በተከተለ መልኩ ህብረቱ ከታዘባቸው ጣቢያዎች በ71 በመቶ ያህሉ ቢያንስ ሶስት አስፈፃሚዎች መኖራቸው አበረታች ምልከታ ነው። በተጨማሪ ታዛቢዎች በጎበኟቸው አብዛኞቹ ጣቢያዎች የምርጫ ምዝገባ ቁሳቁሶች በአብዛኛው ተሟልተው ነበር። ነገር ግን በ40 የምርጫ ጣቢያዎች በጣት ላይ የሚቀባ ቀለም እንዳልነበረ ታዛቢዎች ሪፖርት ያደረጉ ሲሆን ይህ በድምጽ መስጫ ዕለት ሊፈጠር የሚችልን በተደጋጋሚ የመምረጥ ስጋት ለማስቀረት ከሚኖረው ሚና አንፃር ሊታሰብበት እንደሚገባ ህብረቱ ያምናል። በተጨማሪም የህብረቱ ታዛቢዎች ከታዘቧቸው ጣቢያዎች ውስጥ በ16ቱ ምዝገባ ጣቢያዎች መዝገብ (Polling Station Journal) እንዳልነበረ ሪፖርት ያደረጉ ሲሆን በ12 ጣቢያዎች ደግሞ የምስክርነት ቅፅ (Testimony Form) እንዳልነበር ሪፖርት ተደርጓል።
አካታችነት  
የአንድን የምርጫ ሂደት ፍትሀዊነትና ተዓማኒነት ለመመዘን በምርጫ ሂደቱ ውስጥ የሴቶችን፣ የወጣቶችንና የአካል ጉዳተኞችን ተሳታፊነት ማረጋገጥ አንዱና ዋነኛው መለኪያ ነው። የህብረቱ ታዛቢዎች ከታዘቧቸው 1,192 የምዝገባ ጣቢያዎች በ928ቱ ማለትም 77 በመቶ ከነበሩት የምርጫ አስፈፃሚዎች ቢያንስ አንዷ ሴት የነበረች ሲሆን፣ አብዛኞቹ የምርጫ አስፈፃሚዎችም በወጣትነት የእድሜ ክልል የሚገኙ ነበሩ። ምንም እንኳን ይህ የሚበረታታ ቢሆንም፣ 23 በመቶ ያህሉ የምዝገባ ጣቢያዎች ሁሉም የጣቢያው ሠራተኞች ወንዶች ነበሩ። የአካል ጉዳተኞች በምርጫ አስፈጻሚነት የተሳተፉበት በ5 በመቶ ጣቢያዎች ብቻ ነበር። ይህም ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ነጥብ እንደሆነ ህብረቱ ያምናል።
ደህንነት
ህብረቱ ካሰማራቸው ታዛቢዎች መካከል የመራጮች ምዝገባ በተደረገባቸው የመራጮች  ምዝገባ ጣቢያዎች ወይም አቅራቢያ የተከሰቱ የፀጥታ ችግሮችን ሪፖርት ያደረጉት በጣም ጥቂቶች (3 በመቶ ያህሉ) ቢሆኑም፣ በአገሪቱ ውስጥ የፀጥታ ችግር በተከሰተባቸው አካባቢዎች የመራጮች ምዝገባ በከፊል ወይም በጭራሽ አለመካሄዱ ለቁጥሩ ዝቅተኛ መሆን አስተዋፅኦ ሊኖረው እንደሚችል መገንዘብ ያስፈልጋል። በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ውስጥ የሚገኙት የመተከል እና ካማሺ ዞኖች እንዲሁም በአማራ እና በኦሮሚያ ክልል የሚገኙ አንዳንድ የጸጥታ ችግር ያለባቸው አካባቢዎች ለዚህ እንደማሳያነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በተጨማሪም የምርጫ ቦርድ ባወጣው መመሪያ መሠረት የመራጮች ምዝገባ በሚከናወንበት እያንዳንዱ ሥፍራ ቢያንስ አንድ የፀጥታ አካል ሊገኝ እንደሚገባው ቢደነግግም፣ የህብረቱ ታዛቢዎች ከታዘቧቸው የመራጮች ምዝገባ ጣቢያዎች መካከል 61 በመቶ ላይ ምንም ዓይነት የፀጥታ አካላት እንዳልተገኙ የተሰበሰበው መረጃ ያሳያል። በሌላ በኩል የፀጥታ ሀይሎች በተገኙባቸው ቦታዎች በአብዛኛው ሳይጋበዙ ወደ ምርጫ ጣቢያው አለመግባታቸው አበረታች ነው። ነገር ግን በ31 አጋጣሚዎች  የፀጥታ ሀይሎች ያለምርጫ አስፈፃሚዎች ፈቃድ ወደ ጣቢያዎች መግባታቸውን ታዛቢዎች  ሪፖርት አድርገዋል።
የመራጮች ምዝገባ ህግጋትንና ሥነ ሥርዓቶችን ማክበር
ምዝገባ በተካሄደባቸውና የህብረቱ ታዛቢዎች በተመለከቷቸው የምርጫ ጣቢያዎች በአብዛኛው የምርጫ አስፈፃሚዎች የምርጫ ቦርድን የመራጮች ምዝገባ የአሰራር ህጎች የተከተሉ እንደነበሩ መረጃዎች ያሳያሉ። ታዛቢዎች ከተመለከቷቸው የምዝገባ ጣቢያዎች ቢያንስ በ96 በመቶ ያህሉ በታዛቢዎች፣ ፓርቲ ተወካዮች ወይም ጋዜጠኞች ላይ ምንም አይነት ገደብ ያልተጣለ ሲሆን ይህም አበረታች ምልክት ነው። በመራጭነት ከተመዘገቡ ዜጐች መካከል የ99 በመቶ ያህሉ ተመዝጋቢዎች መረጃ በመራጮች መዝገብ ላይ በአግባቡ የሰፈረ ሲሆን የመራጭነት ካርድ መቀበላቸውንም ታዛቢዎች አረጋግጠዋል። ይህም ምልከታ መልካም እንደሆነ ህብረቱ ቢያምንም፣ አንዳንድ ችግሮች እንደነበሩ ለማወቅ ተችሏል። ለምሳሌ ያህል ታዛቢዎቻችን በተመለከቷቸው ጣቢያዎች ቢያንስ 3 በመቶ ያህሉ ማንነታቸውንና አድራሻቸውን አረጋግጠው እንዲመዘገቡ ያልተፈቀደላቸው ሲሆን ህብረቱ ከታዘባቸው ጣቢያዎች 8 በመቶ ያህል በሚሆኑት ከመዝጊያ ሰዓት በፊት በሰልፍ ላይ የነበሩ ዜጎች ሳይመዘገቡ ጣቢያዎቹ መዘጋታቸው አሳሳቢ ጉዳይ ሆኖ አግኝቶታል። በተጨማሪም ምንም እንኳን የህብረቱ ታዛቢዎች ከ90 በመቶ በላይ በሚሆኑት ጣቢያዎች ከጠዋት እስከ ማታ እንዲታዘቡ ቢፈቀድላቸውም፣ በ6 በመቶ ያህሉ ግን በህግ በተፈቀደው መሰረት የመራጮች መዝገብ ላይ የሰፈሩ መረጃዎችን ማየት አልተፈቀደላቸውም።
የመራጮች ምዝገባና የኮቪድ-19 ወረርሺኝ
6ኛው አገራዊ ምርጫ የሚካሄደው የኮቪድ-19 ወረርሺኝ እየተስፋፋ በሚገኝበት ወቅት ላይ እንደመሆኑ ህብረቱ በመራጮች ምዝገባ ወቅት አተኩሮ ከታዘባቸው ጉዳዮች መካከል ቫይረሱን ለመከላከል የተደረጉ ጥረቶችና አፈፃፀማቸው አንዱ ነው። የሚከተሉት በመራጮች ምዝገባ ወቅት ህብረቱ ኮቪድ-19ን በተመለከተ ከሰበሰባቸው ግኝቶች መካከል ዋና ዋናዎቹ ናቸው።
- የፊት መሸፈኛ ጭንብሎች (face masks) እና የእጅ ማጽጃዎች (sanitizers) አቅርቦት በአብዛኞቹ የምዝገባ ጣቢያዎች መሟላቱ ተስፋ ሰጪ ቢሆንም፣ 52 በመቶ ያህል በሚሆኑ የመራጮች የምዝገባ ጣቢያዎች የእጅ መታጠቢያ ቦታዎች አልነበሯቸውም፤
- 60 በመቶ የሚሆኑ ህብረቱ የታዘባቸው የምዝገባ አስፈፃሚዎች የእጅ ጓንቶች (Gloves) አልነበሯቸውም፤
- ህብረቱ ከጎበኛቸው ጣቢያዎች መካከል 13 በመቶ በሚሆኑት ጣቢያዎች የምርጫ አስፈፃሚዎች የፊት ጭምብሎችን ያላደረጉ ሲሆን፤ 28 በመቶ የሚሆኑ የምርጫ አስፈፃሚዎች በአንፃሩ በምዝገባ ወቅት የፊት ጭምብሎችን ያደረጉ ነበሩ፡፡
- ህብረቱ ከጎበኛቸው ጣቢያዎች 23 በመቶ በሚሆኑት የምዝገባ ቦታዎች ዜጎች የፊት ጭምብሎችን ያላደረጉ ሲሆኑ 48 በመቶ በሚሆኑት ጣቢያዎች መራጮች የፊት ጭምብሎችን ያደረጉት በከፊል ብቻ መሆኑ ሌላው አሳሳቢ ጉዳይ ነው።
- ከላይ እንደሚታየው በምዝገባው ወቅት ከቫይረሱ ጋር የተያያዙ የተለያዩ የጥንቃቄ ክፍተቶች ያሉ ሲሆን 89 በመቶ ያህል በሚሆኑት የምርጫ ጣቢያዎች የኮቪድ-19 ባለሙያዎች አለመገኘታቸው ለሚታዩት ክፍተቶች ከፍተኛ አስተዋፅዖ እንደነበረው ታይቷል።
ምክረ ሀሳቦች
ከላይ በተጠቀሱት ቅድመ-ግኝቶች ላይ በመመስረት፣ የኢትዮጵያ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶች ህብረት ለምርጫ፤ ሰኔ 14 ቀን 2013 ዓ.ም ከሚካሄደው ምርጫ አስቀድሞ ከላይ የተጠቀሱትን ክፍተቶች ለማስተካከል ይረዳ ዘንድ የሚከተሉትን ምክረ ሀሳቦች አስቀምጧል፡-
- ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ምርጫውን የሚያካሂደው በዝናባማው የአገሪቱ ወቅት እንደመሆኑ፤ በምርጫ ቀን በሁሉም የምርጫ ጣቢያዎች ድምፃቸውን ለመስጠት ለሚመጡ ዜጎች ከፀሀይና ከዝናብ የሚከላከል ጥላ መዘጋጀቱን ሊያረጋግጥ ይገባል።
- ቦርዱ በምርጫ ቀን ለሂደቱ የሚያስፈልጉ እንደ ጣት ቀለም የመሳሰሉ ቁሳቁሶች በሁሉም ጣቢያዎች መሟላታቸውን ማረጋገጥ አለበት።
- ከምርጫ ጣቢያዎች የመዝጊያ ሰዓት ጋር በተያያዘ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ፣ በምርጫ ቀን ከመዝጊያ ሰዓት በፊት በጣቢያው ተገኝተው ለተሰለፉ ዜጎች የመምረጥ ዕድል አለመነፈጉን ሊያረጋግጥ ይገባል። ቦርዱ አስፈፃሚዎችን በሚያሰለጥንበት ወቅት አስፈፃሚዎች በዚህ ረገድ በቂ ግንዛቤ መያዛቸውን ማረጋገጥ ይጠበቅበታል።
- ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ከሚመለከታቸው የፌዴራል፣ የክልልና የከተማ አሰተዳደሮች የፀጥታ ሃይሎች ጋር በመወያየትና በመተባበር በምርጫ ቀን በሁሉም ጣቢያዎች በህግ በተደነገገው መሰረት የፀጥታ አስከባሪ አካላት እንደሚገኙ ሊያረጋግጥ ይገባል። በተጨማሪም የፀጥታ ሀይሎች በምርጫ ጣቢያዎች በሚገኙበት ወቅት ከቦርዱ የሚሰጣቸውን መመርያዎች በማክበር ሊሰሩ እንደሚገባ ህብረቱ ሊያስታውስ ይወዳል።
- የዜጎችን ጤና ከማስጠበቅ አንፃር ቦርዱ በድምፅ መስጫ ዕለት በሁሉም ጣቢያዎች የኮቪድ ባለሙያዎች እንዲገኙ አተኩሮ ሊሰራ ይገባል። በተጨማሪም ህብረቱ፤ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ፣ የጤና ሚኒስቴር እንዲሁም በመራጮች ትምህርት ላይ የተሰማሩ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች፣ በቀረው አጭር ጊዜ ውስጥ በቫይረሱ ዙርያ ለዜጎች በቂ ግንዛቤ ሊሰጡ ይገባል ብሎ ያምናል።
መደምደምያ
ህብረቱ፤ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ በተለያዩ ውጫዊ ተግዳሮቶች መሀል የመራጮች ምዝገባን በአገሪቱ የተለያዩ ስፍራዎች ማካሄድ መቻሉን ያደንቃል። ከ45,000 በላይ የመራጮች ምዝገባ ጣቢያዎችን በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ከመክፈት አንስቶ ወደ 135,000 የሚጠጉ አስፈፃሚዎችን አሰልጥኖ እስከማሰማራት ድረስ ቦርዱ በአጭር ጊዜ ውስጥ የሰራው ስራ በመልካም ጐኑ የሚጠቀስ ነው። ምንም እንኳን የመራጮች ምዝገባን የማደራጀትና የማካሄድ ተግባርን ውስብስብነት ህብረቱ ቢረዳም፣ በምዝገባ ሂደቱ ወቅት የበርካታ ኢትዮጵያውያንን የመምረጥ መብት ሊያጣብቡ የሚችሉ ችግሮች መከሰታቸውን መካድ ግን አይቻልም። ከእነዚህ ችግሮች መካከል በአንዳንድ ስፍራዎች የነበረው የምዝገባ ጅማሮ መዘግየት ወይም በጭራሽ አለመካሄድ አንዱ ሲሆን የምዝገባ ቀናት በተራዘመባቸውም ሆነ ምዝገባ ዘግይቶ በተጀመረባቸው ስፍራዎች ስለ ምዝገባው በቂ መረጃ አለመሰጠቱ አሳሳቢ ነው፡፡ ህብረቱ ከላይ የጠቀሳቸው ግኝቶች እንዲሁም ያስቀመጣቸው የመፍትሄ ሀሳቦች በኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በትኩረት እንደሚታዩ ተስፋ እያደረገ፣ ሰኔ 14 ቀን 2013 ዓ.ም ሊካሄድ ቀን በተቆረጠለት ምርጫ ላይ ሁሉም የተመዘገቡ ዜጎች መምረጥ እንዲችሉ ተግቶ ሊሰራ እንደሚገባ ያሳስባል።
(የኢትዮጵያ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶች ህብረት ለምርጫ (CECOE)፤ ከ175 በላይ በምርጫ ዙርያ የተለያዩ ስራዎችን የሚሰሩ አገር በቀል የሲቪል ማህበራት ስብስብ ነው።)

ጉዳዩ፦ በመተከል ዘርንና ማንነትን መሰረት አድርጎ በአገው/አማራ ተወላጆች ላይ እየደረሰ ያለውን የዘር ማጥፋት ዘመቻ ለማስቆም እንዲቻል፤ አሳታፊና ተዓማኒነት ያለው ምርጫ እንዲደረግ ምርጫ ቦርዱን ስለመጠየቅ እኛ በታላቋ ብሪታንያ የምንኖር ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን፤ በመተከል ዘርንና ማንነትን መሰረት አድርጎ፣ በንፁሀን ዐማራዎችና አገዎች ላይ እየደረሰ ያለው እልቂት ያሳሰበን፤ የማሕበራችን ዋና አላማ፤ በመተከልና በሌሎችም የአገራችን ዳርቻዎች ሁሉ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በዜግነት ማግኘት የሚገባቸው መብት ሳይሸራረፍ እንዲተገበር፣ የሰው ልጅ መብት በሰውነቱ ታውቆ እንዲከበር የሚታገል መሆኑን እየገለጽን፤ ለየትኛውም የአገራችን ብሔረሰብ በአድሏዊነት የቆመ አለመሆኑን ለቦርዱ ፍጹም በሆነ ቃል ልናረጋግጥ እንወዳለን። ስለሆነም ምርጫ ቦርድ አቤቱታችን ቀና በሆነ መንገድ ተመልክቶና የአገራችን ህገ መንግስትና ኢትዮጵያ የተስማማችበትን የአለማቀፍ ህግ ለማስከበር ሲል ጭምር ያቀረብነውን ማመልከቻ በአዎንታዊነት ተቀብሎት፣ ሁሉም የመተከል ነዋሪዎች እኩል የፖለቲካ ወክልና አግኝተው፣ የንጹሀን ወገኖቻችን ሰቆቃ እንደሚያከትም ተስፋችን የላቀ ነው።
ምርጫ ቦርድ በተቋምነቱም ፕሮፌሽናል በሆኑ፣ የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጆች በመመራቱ በዚህ አጋጣሚ የተሰማንን ደስታ ልንገልጽ እንወዳለን። እንደሚታወቀው የቤኒሻንጉል ክልል የሚባል የአስተዳደር መዋቅር ወያኔ ከመመስረቱ በፊት መተከል የጎጃም ጠቅላይ ግዛት/ከፍለ ሐገር አንደኛው አውራጃ ነበረ። እንደ ኃያሉ የንጉሰ ነገስታችን፣ የአፄ ቴዎድሮስ የትውልድ አውራጃ፣ እንደ ቋራ ቁጥራቸው በጣም ያነሰ፣ በሱዳንና በኢትዮጵያ ግዛት ያለ ቪዛ እየተሸጋገሩ የሚኖሩ የጉምዝ ብሔረሰቦች ሲኖሩበት፤ ነገር ግን የአማራ/አገው ብሔረሰቦች ከሌሎች ነዋሪዎች ጋር ሲወዳደር ከፍተኛ የሕዝብ ብዛት እንደነበራቸው ሊታወቅ ይገባል። ለዘመናት የዐማራ፣ የአገው፣ የሺናሻና የኦሮሞ ብሔረሰቦች በንግድና በቋሚ የግብርና ስራ ላይ ተሰማርተው ኖረዋል፡፡ የተጣለባቸውን ግብር በመክፈልና ለአገር ልማት የዜግነታቸውን አስተዋጽኦ በማበርከት ይታወቃሉ፡፡ በ1888 ዓ.ም በተደረገው የኢትዮጵያና የጣልያን ጦርነት በመተከል የሚኖሩ የዐማራና የአገው ተወላጆች፣ የጎጃም ንጉስ ከነበሩት ከንጉስ ተክለሀይማኖት ጦር ጋር ዘምተው፣ ለኢትዮጵያ ነጻነት የህይወት መስዋዕትነት በመክፈል አድዋ ድረስ በግራቸው ተጉዘው ተዋግተዋል። እንደገናም በ1928 ዓ.ም ጣሊያን ኢትዮጵያን በወረረችበት ዘመን፣ በመተከል የሚኖሩ የዐማራና የአገው ብሔረሰብ ነዋሪዎች በወቅቱ የጎጃም ጠቅላይ ግዛት አገረ ገዥ ከነበሩት ከራስ እምሩ ሐይለሥላሤ ጦር ጋር ተቀላቅለው፣ በሽሬ ግምባር በተደረገው ጦርነት ከመዝመታቸውም በላይ፤በአምስቱ ዓመት የአርበኝነት ዘመን፣ የአማራና የአገው ብሔረሰቦች፣ ከፍተኛ ተጋድሎ ማድረጋቸውን ታሪክ የሚዘክረው ነው። አፄ ኃይለሥላሤ ከስደት ወዳገራቸው ሲመለሱም የገቡት በመተከል በኩል ነበር። በዚያን ወቅት ለጎጃም አርበኞችና ለንጉሱ ጦር በመተከል ነዋሪ የነበሩ አማሮችና አገዎች፤ መንገድ በመምራትና ከእለት ምግብ እስከ ስንቅ በማዘጋጀት ከፍተኛ እርዳታ
ያደርጉ እንደነበር ተዘግቧል፡፡
በመተከል ልዩ ስሙ በላያ የተባለውም አካባቢ የኢትዮጵያውያን አርበኞች የጦር ሰፈር እንደነበር የሚታወቅ ነው። አጼ ሐይለሥላሤም “ሕይወቴና የኢትዮጵያ እርምጃ” በሚለው መጻሕፋቸው፤ በመተከል የአማራ/አገው ነዋሪዎች ስለአደረጉላቸው መስተንግዶና አርበኝነት አመስግነው ጽፈዋል። ከላይ ከተጠቀሱት ብሔረሰቦች ለየት ያለ የኑሮ ባሕል ያላቸው የመተከል ነዋሪዎች፡- የበርታ፣ የጉምዝ፣ የማኦና የኮሞ ብሔረሰቦች በተለምዶ የጉምዝ ብሔረሰቦች እያልን የምንጠራቸው ናቸው። እነኝህ ብሔረሰቦች እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ  ብዙዎቹ ከብት በማርባትና በአደን ስለሚኖሩ፤ ከላይ እንደተጠቀሰው ድንበር ተሻግረው በጎረቤት አገሮችም ይኖራሉ።
በነገስታቱና በደርግ ዘመን በዚህ በመተከል የሚኖሩ ብሔረሰቦች፣ በመተባበርና በመደጋገፍ በጎጃሜነት የሚኖሩ ነበሩ። በተለይም በደርግ ዘመን በመተከል የሚኖሩ ብሔረሰቦች የነበራቸው ቅርርብ፣ ከፍተኛ ከመሆኑም በላይ የጎጃም የባህል ኪነጥበብ የሚንፀባረቀው ከነዚህ ብሔረሰቦች በተገኙ ከያንያንና ሙዚቀኞችም ጭምር ነበር። ከላይ እንደተጠቀሰው የአማራ/አገው ህዝብ ብዛት ዛሬ ባለቤት ናቸው ከሚባሉት ብሔረሰቦች በእጅጉ ብልጫ እንዳለው ቢታወቅም፣ ዐማራ አገውና ኦሮሞ ብሔረሰቦች የዜግነታቸው መብት ተገፎ፣ የፖለቲካ ውክልና እንዳይኖራቸው ታግደዋል። በዚህም ምክንያት በክልሉና በፌደራል መንግስቱ ውስጥ ወገን የሌላቸው አማራዎችና አገዎች በባርነት ከመኖራቸውም በላይ ከቀያቸው እንዲፈናቀሉ ስለተገደዱ፣ አምራች የነበሩ ገበሬዎች ወደ ሌሎች አካባቢዎች ሄደው በዘማዊነትና ባልባሌ ስራ ተሰማርተው፣ ኑሮአቸውን በችግር ለመግፋት ተገደዋል፡፡
በመተከል የተፈፀሙ ወንጀሎች በአለም ላይ ከሚታወቁ  ጭካኔዎች ሁሉ የከፋ፣ በ21ኛው ከፍለ ዘመን ብቻም ሳይሆን በሰው ልጅ ታሪክ ተፈጽመው የማያውቁ  ናቸው። በዚህ አሰቃቂ ድርጊት ወንጀለኞችንና ይህን አሰቃቂ ወንጀል የማስቆም ሀላፊነት ያለባቸው የፌደራልና የክልል ባለስልጣናት ብቻም ሳይሆኑ፤ ይህን የአረመኔዎች ወንጀል ሰምቶ በዝምታ ያለፈውን የኢትዮጵያን ህዝብ ጭምር፤ በአለማቀፉ ህብረተሰብ ዘንድ የሚያስጠይቀውና የሚያስወቅሰው ነው። ይህ ሁሉ ወንጀል የሚፈፀመው አገራችን ኢትዮጵያ በ1945 ዓ.ም የተባበሩት መንግስታት ሲቋቋም መስራች አባል የሆነችበትንና ተስማምታ የፈረመችበትን ሕግ በመጣስ ነው። በተለይም እንደ እ.ኤ.አ በታህሳስ 10 ቀን 1948 ዓ.ም ፓሪስ ላይ በተደረገው የተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ፤ 30 መሰረታዊ የሰው ልጆችን መብት እንዲከበሩ የሚያስገድዱ ሕጎች (30 Basic Human Rights List | Universal Declaration of Human Rights) በጸደቁበት ወቅት፣ ኢትዮጵያም በስብሰባው ተገኝታ ከግንባር ቀደምቶቹ አገራት አንዷ በመሆን ስምምነቱን  ፈርማለች። ይሁን እንጂ በወያኔና በብልጽግና ዘመነ መንግስት በመተከልና በአንዳንድ ክልሎች የሰው ልጅ መብት እንዲከበር የሚጠይቁ ዓለም ዓቀፍና የሰለጠኑ ሕጎች የሚተገበሩ ሳይሆኑ፤ በደቡብ አፍሪካ ነጮች በጥቁሮች ላይ
የበላይነታቸውን ያረጋግጡበት የነበረውን የአፓርታይድ ስርአት ዛሬ በአገራችንም ያለ ሀፍረት እየተሰራበት ይገኛል።
 ክብርት ሆይ፤ የምርጫ ቦርድ፣ የአገር መሪዎችን አስመራጭ ተቋም በመሆኑ፤ ለአንድ አገር የወደፊት ዕጣ ፈንታ ወሳኝ ሚና ያለው ነው። በመሆኑም በዚህ ዓመት በሚደረገው የአገራችን  ምርጫ ፤ በእርስዎ የሚመራው የምርጫ ቦርድ ለአገራችን የወደፊት እድል ወሳኝ ሚና ከሚጫወቱት ተቋማት ሁሉ ቀዳሚው ከመሆኑ አንጻር፤ ታሪካዊ ሀላፊነት ተጥሎበታል። ጭምብል ለብሶ ተቋማዊ በሆነ አደረጃጀት፤ በጉምዝ ታጣቂዎችና በኦነግ ሸኔ ስም በአገራችን
እየተካሄደ ያለው የዘር ማጥፋት ግድያ፣ ዘረፋ፣ አስገድዶ መድፈርና የኃብት ውድመት፤ ምክንያቱ ከመነሻው ከዚህ በፊት የነበረው የምርጫ ቦርድ ሕግን ያልተከተለ፣ ሀላፊነት የጎደለውና አድርባይነትን የተላበሰ ምርጫ እንዲደረግ  በመፍቀዱ፤ የዜጎች የመምረጥ የመመረጥ መብትና የፖለቲካ ውክልና እንዳይኖራቸው በመደረጉ ሳቢያ የተፈጠረ ነው። ከዚህም በመነሳት ያለፈው ወደ ጥፋት የመራን የምርጫ ቦርድ አሰራር ታርሞ፤ አገራችንን ከገባችበት ችግር ማውጣት እንዲቻል፣ በእርስዎ የሚመራው የምርጫ ቦርድ:
1/ መሰረታዊ የሰው ልጆች መብት ባልተከበሩበት የምርጫ ወረዳዎች፤ ነጻና ፍትሃዊ ምርጫ ማካሄድ ስለማይቻል፤ በመተከል ከመኖሪያቸው ተፈናቅለው በመጠለያ ጣቢያዎች ያሉ የአማራና ያአገው ብሔረሰቦች መብታቸው ተጠብቆ፣ ወደነበሩበት ቦታ እስኪመለሱ ድረስ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ምርጫው እንዲራዘም በትህትና እንጠይቃለን።
ምክንያቱም ሁኔታዎች ተሟልተው ምርጫው በሚደረግበት ወቅትም፤ ሁሉም የመተከል ነዋሪዎች ዘር፣ ቀለም እምነትና ሌሎች የልዩነት መስፈርቶች ሳይቀርብባቸው፤ የመምረጥ መመረጥ እንዲሁም የፖለቲካ ተወካያቸውን የመምረጥ መብታቸው ተጠብቆ፤ አገራችን በተባበሩት መንግስታት በፈረመችው ውል መሰረት እንዲፈፀም እንጠይቃለን።
Universal Declaration of Human Rights (UDHR) by United Nations, signed in Paris on 10 December 1948. 21. ” Right to democracy Everyone has the right to take part in the government of his country, directly or through freely chosen representatives. Everyone has the right of equal access to public service in his country.” ሌሎችም ከተራ ቁጥር 1 እስከ 30 ያሉትም የሚጠቀሱ ናቸው፡፡
2/ በተረጋጉና የምርጫ መስፈርቱን ያሟላሉ በሚባሉ ክልሎችና የምርጫ ጣቢያዎች ዜጎች በእኩልነትና ወከባ ሳይደርስባቸው መብታቸው ተጠብቆ ምርጫው እንዲካሄድ፤ በተለይም በኢትዮጵያ ሕገ መንግስት፤ በአንቀጽ 25፣32፣ 38 እንዲሁም ሌሎችም ሕጎች መሰረት፣ ምርጫው ዲሞክራሲያዊና አሳታፊ እንዲሆን የህይወት መስዋዕትነት በከፈሉ ወገኖቻችን ስም በአክብሮት እንጠይቃለን።
ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!
የመተከል የድጋፍ ኮሚቴ በብሪታንያ
ሰኔ 2 ቀን 2013 ዓ.ም


በህንድ ከፍተኛው ዕለታዊ የሞት መጠን ተመዝግቧል

           ከአጠቃላዩ የአለማችን ህዝብ 12 በመቶ የሚሆነው ወይም 932.4 ሚሊዮን ያህል ሰዎች የተለያዩ አይነት የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን መከተባቸውን ፎርቹን መጽሄት ከትናንት በስቲያ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
እስከ ሳምንቱ መጀመሪያ ድረስ በመላው አለም ከ2.2 ቢሊዮን በላይ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች መሰጠታቸውን የጠቀሰው ፎርቹን፣ ከህዝብ ብዛታቸው አንጻር ከ70 በመቶ በላይ ህዝባቸውን ከከተቡት አገራት መካከል ጅብራልታር፣ ማልታና ሲሸልስ እንደሚገኙበት አመልክቷል፡፡
በብዛት በመከተብ የሚከተሉ ሌሎች አገራት ደግሞ፣ እስራኤል በ63.1 በመቶ፣ ቤርሙዳ 63 በመቶ፣ ካናዳ 62.7 በመቶ እንዲሁም እንግሊዝ በ59.8 በመቶ እንደሚገኙበት ዘገባው አስረድቷል፡፡
ቡርኪናፋሶና ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ አንድም ዜጋ ባለመከተብ ስማቸው ሲጠቀስ፣ ደቡብ ሱዳን 0.1 በመቶ፣ ቤኒን 0.2 በመቶ ህዝባቸውን በመከተብ በዝቅተኛ የኮሮና ቫይረስ ክትባት እስከ ሶስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም ለማወቅ ተችሏል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ዜና ደግሞ፣ ኮሮና ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በአለማችን የታየው ከፍተኛው ዕለታዊ የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር ባለፈው ሃሙስ በህንድ መመዝገቡን የዘገበው ሮይተርስ፣ በዕለቱ በአገሪቱ 6 ሺህ 148 ሰዎች በቫይረሱ ሳቢያ ለሞት መዳረጋቸውን አመልክቷል፡፡
በህንድ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ ከ29 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በቫይረሱ መጠቃታቸውንና የሟቾች ቁጥርም ከ360 ሺህ ማለፉን ዘገባው አስታውሷል፡፡



 ከኤዞፕ ታሪኮች ውስጥ ጃክዶ ስለሚባል አንድ መጠኑ መካከለኛ የሆነ ቁራ - መሳይ ወፍ የሚከተለው ይገኛል፡፡ ጃክዶ በአውሮፓም በእስያም የሚገኝ ወፍ ነው፡፡ መልኩ የጥቁርና የግራጫ ቀለም ድብልቅ ነው፡፡ የሚያብረቀርቅ ነገር መልቀምና መስረቅ የሚወድ ለፍላፊ የወፍ ዘር ነው፡፡
ጃክዶ እርግቦችን ባየ ጊዜ በጣም አድርጐ ይቀናል፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንዲት እርግብ ያገኝና ወዳጁ ሊያደርጋት ይጠጋታል፡፡
ጃክዶ - “እመት እርግብ” ይላታል
እርግቢት - “አቤት” ትላለች
ጃክዶ - “የእናንተ ቤተ - እርግብ (ቤተሰብ) እኮ በጣም የታደለ ነው”
እርግቢት - “እንዴት?”
ጃክዶ - “የሰው ልጅ ስለሚመግባችሁ የትም የትም ምግብ ፍለጋ አትንከራተቱም”
እርግቢት - “ዕውነትክን ነው - በሱስ እግዜር አድሎናል፤ ገላግሎናል”
ጃክዶ - “የሰው ልጅ የቤቱን ጣራ፣ የመስኮትና የበር ደፍ ሳይቀር ለመኖሪያ ቤት ሰጥቷችኋል።
እኛን ተመልከቺ፡፡ የምንኖረው በየቋጥኙ ሽንቁርና በየጭስ ማውጫው ጥላሸት ላይ ነው፡፡”
እርግቢት - “አዎን፡፡ የሰው ልጅ ባለውለታችን ነው”
ጃክዶ - “በዛ ላይ ከሶስት መቶ በላይ ዝርያ ስላላችሁ ጠላት ቢመጣባችሁ ለመከላከል
ትችላላችሁ፡፡ ሐዘን ቢደርስባችሁ ትስተዛዘናላችሁ፡፡ ብትፈልጉ ትመሣጠራላችሁ፡፡ ማሕበር ቢያሻችሁ ማሕበር መሥርታችሁ ትተጋገዛላችሁ፡፡ እኛ የጃክዶ ዝርያዎች እንደዛ ዓይነት መረዳዳት አናቅም፡፡ ስለዚህ በጣም ታስቀኑኛላችሁ፡፡
እርግቢት - “ልክ ነህ ብዙዎች የወፍ ዝርያዎች እንደሚቀኑብን ይነግሩናል፡፡ የተፈጥሮ ነገር ስለሆነ ምን ታደርገዋለህ” ትለዋለች፡፡
ጃክዶ በእርግቢቱ በኩል የእርግቦችን አኗኗር ሲያጠና ይቆያል፡፡ ከዚያም አንድ ቀን፤
“ቅርፄንና ቀለሜን እንደነሱ አድርጌ ከነሱ ተቀላቅዬ፤ የእነሱን ጥቅምና ምቾት ማግኘት
አለብኝ” ብሎ ያስባል፡፡ ከዚያም መላ አካሉን የነጭ እርግቦች ቀለም ይቀባል፡፡ ድምፁን በተቻለ መጠን በእነሱ ቅላፄ ለመቅረጽ ይለማመዳል፡፡ ሆኖም ብዙ ላለመናገር ይወስናል፡፡
አንድ ቀን በግሪሣ ከሚበርሩት እርግቦች ጋር ይቀላቀልና ይበርራል፡፡ ለብዙ ጊዜ እርግቦችን መስሎ፤ እርግቦችን አክሎ ኖረ፡፡ ሆኖም ከእነሱ ጋር ብዙ በኖረ ቁጥር ምቾት እየተሰማው፤ እንደ ጉራም እየተሰማው፤ የባለቤቱ ልጅ የሆነ መሰለው፡፡ ብዙ እርግቦች በተሰበሰቡበት ሸንጐ
ላይ ንግግር አደረገ፡፡ ብዙ በተናገረ ቁጥር የድምፁ ቅላፄ ወደ ጃክዶዎች ቅላፄ መምጣት ጀመረ፡፡
እርግቦቹ ተያዩና የነሱ ዝርያ እንዳልሆነ ለዩት፡፡ ወዲያው በአንድ ቅጽበት ሰፈሩበትና
እንዳይሞት እንዳይሽር አርገው ተክትከው ተክትከው አባረሩት፡፡
ጃክዶውም አዝኖና ቆሳስሎ ወደ ዘመዶቹ ሄደ፡፡ ዘመዶቹ ግን ነጭ ቀለሙን ሲያዩ፤“የእኛ ዝርያ ቤተሰብ አይደለህም፤ ዞር በል ከዚህ” ብለው አባረሩት፡፡ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ያ ጃክዶ ቤት አልባ
ሆኖ፣ ማረፊያ አጥቶ ይንከራተታል፡፡
* * *
መምሰል ክፉ በሽታ ነው፡፡ ለጥቅምም ሆነ ለአንዳች ግላዊ ዒላማ ብሎ ሌሎችን መስሎ፣ የሌሎችን ማሊያ ለብሶ፣ የሌሎችን ዜማ አጥንቶ፤ እንደሌሎች እሆናለሁ ብሎ ማሰብ፤ “የባዳ ሞኝ ከልጅህ እኩል አርገኝ” አለ፤ እንደሚባለው ነው፡፡ የተቀቡት ቀለም መደብዘዙ፣ ያጠኑት ዜማ መፍዘዙ እና የራስ ማንነት የማታ ማታ በዚህም ቢሉት በዚያ ብቅ ማለቱ አይቀሬ ነው፡፡
የሥነ - አዕምሮ ጠበብት እስስታዊ ባህሪ የሚሉት ነው፡፡ ፖለቲከኞች አድር - ባይነት ይሉታል፡፡
ገጣሚዎች ደሞ፤
“ያካባቢ ቀለም ብትለብስም፣ እስስት የኖረች መስሏት
የማይወላውል ባላንጣ፣ አድብቶ ለቀም አረጋት!
ቀን የተመቸን መስሎን፣ የኛ ካልሆነ መጠጋት
የጅሎች አጉል ብልጠት
ለ”አስብቶ - አራጅ” እጅን መስጠት
የሰው ቀለም ፍለጋ፣ የራስን ቀለም ማጣት!
የዛም የዚህም ሳይሆኑ፣ ምላስ አርዝሞ መቅረት (Extensile Tongue) –
ሀምሌ 19 ቀን 2005 ዓ.ም (ለረዣዥም ምላሶችና ለልበ እስስቶች)
ረዣዥም ምላሶችና ልበ-እስስቶች የትም አሉ፡፡ በቢሮክራሲ ውስጥ፡፡ በፓርቲ ውስጥ፡፡
በኩባንያ ውስጥ፡፡ በንግድ ውስጥ፡፡ በወጣት ውስጥ፡፡ በአዋቂ ውስጥ፡፡ በሴት ውስጥ፡፡ ነቅተው ካልጠበቋቸው ለግንዱም ለቅርንጫፉም አስጊ የሚሆኑበት ጊዜ ይመጣል፡፡
ከላይ የተጠቀሰው የተረቱ ጃክዶ “በጳጳሱ ዙፋን ላይ በኩራት ይቀመጣል፡፡ ካህኑም፣
አባውም፣ ዲያቁንም ቢኖሩ ግድ የለውም” ይላሉ ፀሐፍት በምፀት፡፡ ለዚህም ነው የዱሮ ፖለቲከኞች፤“አድርባዮች ያሉበት አብዮት ከመቦርቦር አይድንም”የሚሉት፡፡
ጥንት የሀገራችን መሪ ባለስልጣናቱን ሰብስበው፤“ከዚህ ከዚህ ክፍለ ሀገር በሀገር ውስጥ ገቢ ያልተሰበሰበ ይሄን ያህል ሚሊዮን አለ ተብሏል። እሺ የክፍለ ሀገሩ አስተዳዳሪ ምን ትላለህ?” ብለው ጠየቁት አሉ፡፡ አስተዳዳሪውም ወታደር ነበረና ተነስቶ ግጥም አድርጐ ሰላምታ ከሰጠ በኋላ፤ “አለ ጌታዬ! አመጣለሁ!” አለ ይባላል፡፡
ከሰሞኑ ደግሞ አንዱ ለምርጫ የሚወዳደር  የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፤ #ከምርጫ ቦርድ ለምርጫው ማስኬጃ ተብሎ የተሰጣቸውን ከ1 ሚሊዮን ብር በላይ ይዘው ተሰወሩ; የሚል ዜና በየማህበራዊ ሚዲያው ከተናፈሰ ከጥቂት ቀናት በኋላ ድምጻቸውን በማሰማት፤ #ኸረ እኔ አልተሰወርኩም፤ ብሩም አልጠፋም፤ለቅስቀሳ ፖስተር ለማሰራት የእጩዎችን ፎቶ እያሰባሰብን ነው; ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የምርጫ ቅስቀሳው ሊጠናቀቅ ጥቂት ቀናት በቀሩበት በዚህ ሰዓት፣ እኚህ የፓርቲ መሪ ገና ፖስተር አለማሰራታቸውን ነው የሚነግሩን፡፡ በዚህ አካሄዳቸው ደግሞ ለቀጣዩ ምርጫ እንጂ ለዘንድሮው አይደርሱም፡፡ 1 ሚሊዮኑ ብር  ግን ደርሶላቸዋል፡፡  እኒሁ የፓርቲ መሪ ለቢሮአቸው ተብሎ ከመንግስት የተሰጣቸውን የኪራይ ቤት፣ ለሁለት ከፍለው መኖሪያ ቤት አድርገውታል በሚል የሚቀርብባቸውን ሃሜት በተመለከተ ተጠይቀውም፤  #እውነት ነው፤አባላቶቻችን ከክልል ሲመጡ ለአልጋ ከሚያወጡ ብለን ቢሮአችንን ለሁለት ከፍለን እንዲያድሩበት አዘጋጅተነዋል; ሲሉ አስገራሚ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ ሙስና በተቃዋሚ ፓርቲዎች ውስጥ የለም ያለው ማነው?  
ቢሮክራሲና ካፒታሊዝም ቀለበት ካሰሩ ሰነባብተዋል፡፡ ሥልጣንና ንግድ ከተጋቡ ውለው አድረዋል፡፡ አሁን ጥያቄው Who guard the guards? ጠባቂዎቹንስ እነማን ይጠብቋቸዋል?
የሚለው ነው፡፡ አንድ የዘመኑ ማስታወቂያ አከል መልዕክት፡- “ማፍረስ ቀላል ባይሆንም፤ መገንባት የበለጠ ከባድ ነው!” (የደርግ መፈክር) ዛሬ በንግድ የሚተዳደሩ ቢሮክራቶች፣ የድርጅት መሪዎች እየበዙ ነው፡፡ የፖለቲካ መሪዎች ብዛትማ አይጣል! አስተዋይ ዐይን ተከፍቶ ቢያያቸው ይበጃል፡፡ “እንደኔ አጠባለሁ ብለሽ ጥጃሽን አትግደይ!” የሚለው የወላይትኛ ተረት ጡታቸው ላይ ማነጣጠር አለበት፡፡

 ከኤዞፕ ታሪኮች ውስጥ ጃክዶ ስለሚባል አንድ መጠኑ መካከለኛ የሆነ ቁራ - መሳይ ወፍ የሚከተለው ይገኛል፡፡ ጃክዶ በአውሮፓም በእስያም የሚገኝ ወፍ ነው፡፡ መልኩ የጥቁርና የግራጫ ቀለም ድብልቅ ነው፡፡ የሚያብረቀርቅ ነገር መልቀምና መስረቅ የሚወድ ለፍላፊ የወፍ ዘር ነው፡፡
ጃክዶ እርግቦችን ባየ ጊዜ በጣም አድርጐ ይቀናል፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንዲት እርግብ ያገኝና ወዳጁ ሊያደርጋት ይጠጋታል፡፡
ጃክዶ - “እመት እርግብ” ይላታል
እርግቢት - “አቤት” ትላለች
ጃክዶ - “የእናንተ ቤተ - እርግብ (ቤተሰብ) እኮ በጣም የታደለ ነው”
እርግቢት - “እንዴት?”
ጃክዶ - “የሰው ልጅ ስለሚመግባችሁ የትም የትም ምግብ ፍለጋ አትንከራተቱም”
እርግቢት - “ዕውነትክን ነው - በሱስ እግዜር አድሎናል፤ ገላግሎናል”
ጃክዶ - “የሰው ልጅ የቤቱን ጣራ፣ የመስኮትና የበር ደፍ ሳይቀር ለመኖሪያ ቤት ሰጥቷችኋል።
እኛን ተመልከቺ፡፡ የምንኖረው በየቋጥኙ ሽንቁርና በየጭስ ማውጫው ጥላሸት ላይ ነው፡፡”
እርግቢት - “አዎን፡፡ የሰው ልጅ ባለውለታችን ነው”
ጃክዶ - “በዛ ላይ ከሶስት መቶ በላይ ዝርያ ስላላችሁ ጠላት ቢመጣባችሁ ለመከላከል
ትችላላችሁ፡፡ ሐዘን ቢደርስባችሁ ትስተዛዘናላችሁ፡፡ ብትፈልጉ ትመሣጠራላችሁ፡፡ ማሕበር ቢያሻችሁ ማሕበር መሥርታችሁ ትተጋገዛላችሁ፡፡ እኛ የጃክዶ ዝርያዎች እንደዛ ዓይነት መረዳዳት አናቅም፡፡ ስለዚህ በጣም ታስቀኑኛላችሁ፡፡
እርግቢት - “ልክ ነህ ብዙዎች የወፍ ዝርያዎች እንደሚቀኑብን ይነግሩናል፡፡ የተፈጥሮ ነገር ስለሆነ ምን ታደርገዋለህ” ትለዋለች፡፡
ጃክዶ በእርግቢቱ በኩል የእርግቦችን አኗኗር ሲያጠና ይቆያል፡፡ ከዚያም አንድ ቀን፤
“ቅርፄንና ቀለሜን እንደነሱ አድርጌ ከነሱ ተቀላቅዬ፤ የእነሱን ጥቅምና ምቾት ማግኘት
አለብኝ” ብሎ ያስባል፡፡ ከዚያም መላ አካሉን የነጭ እርግቦች ቀለም ይቀባል፡፡ ድምፁን በተቻለ መጠን በእነሱ ቅላፄ ለመቅረጽ ይለማመዳል፡፡ ሆኖም ብዙ ላለመናገር ይወስናል፡፡
አንድ ቀን በግሪሣ ከሚበርሩት እርግቦች ጋር ይቀላቀልና ይበርራል፡፡ ለብዙ ጊዜ እርግቦችን መስሎ፤ እርግቦችን አክሎ ኖረ፡፡ ሆኖም ከእነሱ ጋር ብዙ በኖረ ቁጥር ምቾት እየተሰማው፤ እንደ ጉራም እየተሰማው፤ የባለቤቱ ልጅ የሆነ መሰለው፡፡ ብዙ እርግቦች በተሰበሰቡበት ሸንጐ
ላይ ንግግር አደረገ፡፡ ብዙ በተናገረ ቁጥር የድምፁ ቅላፄ ወደ ጃክዶዎች ቅላፄ መምጣት ጀመረ፡፡
እርግቦቹ ተያዩና የነሱ ዝርያ እንዳልሆነ ለዩት፡፡ ወዲያው በአንድ ቅጽበት ሰፈሩበትና
እንዳይሞት እንዳይሽር አርገው ተክትከው ተክትከው አባረሩት፡፡
ጃክዶውም አዝኖና ቆሳስሎ ወደ ዘመዶቹ ሄደ፡፡ ዘመዶቹ ግን ነጭ ቀለሙን ሲያዩ፤“የእኛ ዝርያ ቤተሰብ አይደለህም፤ ዞር በል ከዚህ” ብለው አባረሩት፡፡ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ያ ጃክዶ ቤት አልባ
ሆኖ፣ ማረፊያ አጥቶ ይንከራተታል፡፡
* * *
መምሰል ክፉ በሽታ ነው፡፡ ለጥቅምም ሆነ ለአንዳች ግላዊ ዒላማ ብሎ ሌሎችን መስሎ፣ የሌሎችን ማሊያ ለብሶ፣ የሌሎችን ዜማ አጥንቶ፤ እንደሌሎች እሆናለሁ ብሎ ማሰብ፤ “የባዳ ሞኝ ከልጅህ እኩል አርገኝ” አለ፤ እንደሚባለው ነው፡፡ የተቀቡት ቀለም መደብዘዙ፣ ያጠኑት ዜማ መፍዘዙ እና የራስ ማንነት የማታ ማታ በዚህም ቢሉት በዚያ ብቅ ማለቱ አይቀሬ ነው፡፡
የሥነ - አዕምሮ ጠበብት እስስታዊ ባህሪ የሚሉት ነው፡፡ ፖለቲከኞች አድር - ባይነት ይሉታል፡፡
ገጣሚዎች ደሞ፤
“ያካባቢ ቀለም ብትለብስም፣ እስስት የኖረች መስሏት
የማይወላውል ባላንጣ፣ አድብቶ ለቀም አረጋት!
ቀን የተመቸን መስሎን፣ የኛ ካልሆነ መጠጋት
የጅሎች አጉል ብልጠት
ለ”አስብቶ - አራጅ” እጅን መስጠት
የሰው ቀለም ፍለጋ፣ የራስን ቀለም ማጣት!
የዛም የዚህም ሳይሆኑ፣ ምላስ አርዝሞ መቅረት (Extensile Tongue) –
ሀምሌ 19 ቀን 2005 ዓ.ም (ለረዣዥም ምላሶችና ለልበ እስስቶች)
ረዣዥም ምላሶችና ልበ-እስስቶች የትም አሉ፡፡ በቢሮክራሲ ውስጥ፡፡ በፓርቲ ውስጥ፡፡
በኩባንያ ውስጥ፡፡ በንግድ ውስጥ፡፡ በወጣት ውስጥ፡፡ በአዋቂ ውስጥ፡፡ በሴት ውስጥ፡፡ ነቅተው ካልጠበቋቸው ለግንዱም ለቅርንጫፉም አስጊ የሚሆኑበት ጊዜ ይመጣል፡፡
ከላይ የተጠቀሰው የተረቱ ጃክዶ “በጳጳሱ ዙፋን ላይ በኩራት ይቀመጣል፡፡ ካህኑም፣
አባውም፣ ዲያቁንም ቢኖሩ ግድ የለውም” ይላሉ ፀሐፍት በምፀት፡፡ ለዚህም ነው የዱሮ ፖለቲከኞች፤“አድርባዮች ያሉበት አብዮት ከመቦርቦር አይድንም”የሚሉት፡፡
ጥንት የሀገራችን መሪ ባለስልጣናቱን ሰብስበው፤“ከዚህ ከዚህ ክፍለ ሀገር በሀገር ውስጥ ገቢ ያልተሰበሰበ ይሄን ያህል ሚሊዮን አለ ተብሏል። እሺ የክፍለ ሀገሩ አስተዳዳሪ ምን ትላለህ?” ብለው ጠየቁት አሉ፡፡ አስተዳዳሪውም ወታደር ነበረና ተነስቶ ግጥም አድርጐ ሰላምታ ከሰጠ በኋላ፤ “አለ ጌታዬ! አመጣለሁ!” አለ ይባላል፡፡
ከሰሞኑ ደግሞ አንዱ ለምርጫ የሚወዳደር  የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፤ #ከምርጫ ቦርድ ለምርጫው ማስኬጃ ተብሎ የተሰጣቸውን ከ1 ሚሊዮን ብር በላይ ይዘው ተሰወሩ; የሚል ዜና በየማህበራዊ ሚዲያው ከተናፈሰ ከጥቂት ቀናት በኋላ ድምጻቸውን በማሰማት፤ #ኸረ እኔ አልተሰወርኩም፤ ብሩም አልጠፋም፤ለቅስቀሳ ፖስተር ለማሰራት የእጩዎችን ፎቶ እያሰባሰብን ነው; ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የምርጫ ቅስቀሳው ሊጠናቀቅ ጥቂት ቀናት በቀሩበት በዚህ ሰዓት፣ እኚህ የፓርቲ መሪ ገና ፖስተር አለማሰራታቸውን ነው የሚነግሩን፡፡ በዚህ አካሄዳቸው ደግሞ ለቀጣዩ ምርጫ እንጂ ለዘንድሮው አይደርሱም፡፡ 1 ሚሊዮኑ ብር  ግን ደርሶላቸዋል፡፡  እኒሁ የፓርቲ መሪ ለቢሮአቸው ተብሎ ከመንግስት የተሰጣቸውን የኪራይ ቤት፣ ለሁለት ከፍለው መኖሪያ ቤት አድርገውታል በሚል የሚቀርብባቸውን ሃሜት በተመለከተ ተጠይቀውም፤  #እውነት ነው፤አባላቶቻችን ከክልል ሲመጡ ለአልጋ ከሚያወጡ ብለን ቢሮአችንን ለሁለት ከፍለን እንዲያድሩበት አዘጋጅተነዋል; ሲሉ አስገራሚ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ ሙስና በተቃዋሚ ፓርቲዎች ውስጥ የለም ያለው ማነው?  
ቢሮክራሲና ካፒታሊዝም ቀለበት ካሰሩ ሰነባብተዋል፡፡ ሥልጣንና ንግድ ከተጋቡ ውለው አድረዋል፡፡ አሁን ጥያቄው Who guard the guards? ጠባቂዎቹንስ እነማን ይጠብቋቸዋል?
የሚለው ነው፡፡ አንድ የዘመኑ ማስታወቂያ አከል መልዕክት፡- “ማፍረስ ቀላል ባይሆንም፤ መገንባት የበለጠ ከባድ ነው!” (የደርግ መፈክር) ዛሬ በንግድ የሚተዳደሩ ቢሮክራቶች፣ የድርጅት መሪዎች እየበዙ ነው፡፡ የፖለቲካ መሪዎች ብዛትማ አይጣል! አስተዋይ ዐይን ተከፍቶ ቢያያቸው ይበጃል፡፡ “እንደኔ አጠባለሁ ብለሽ ጥጃሽን አትግደይ!” የሚለው የወላይትኛ ተረት ጡታቸው ላይ ማነጣጠር አለበት፡፡

 ሁለተኛው ዙር ምርጫ ጳጉሜ 1 ይካሄዳል

            በተለያዩ የምርጫ ክልሎች የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ላይ ጉድለቶች መገኘታቸውን ተከትሎ ጉድለት የተገኘባቸው የምርጫ ክልሎች የድምጽ መስጫ ቀን መራዘሙን የብሄራዊ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ።
የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ዋና ሰብሳቢ ወይዘሪት ብርቱካን ሚዴቅሳ ሰሞኑን ለመገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ፤ ክፍተት የተገኘባቸው የምርጫ ክልሎች፣ የጸጥታ ችግር አለባቸው ተብለው ሰኔ 14 ድምጽ ከማይሰጥባቸው የምርጫ ክልሎች ጋር ድምጽ እንደሚሰጥባቸው አስታውቀዋል፡፡
የቦርዱ የኦዲት ክፍል ባካሄደው ማጣራትም በ54 ምርጫ ክልሎች ላይ ክፍተት የተገኘ ሲሆን ሁለተኛው  የምርጫ ቀን ጳጉሜን 1 ቀን 2013 ዓ.ም ይሆናል ተብሏል።
የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ላይ ጉድለት ከተገኘባቸው 54 የምርጫ ክልሎች ውስጥ ግማሽ የሚሆኑት በደቡብና ሶማሌ ክልሎች የሚገኙ መሆኑን ያመለከተው ቦርዱ፤ ከሁለቱ በመቀጠል በርከት ያሉ የምርጫ ክልሎቹ በችግሩ ተጽዕኖ የደረሱበት የአማራ ክልል ነው። አፋር፣ ጋምቤላና ኦሮሚያ በተከታይነት የተቀመጡ ሲሆን  የድሬዳዋ ከተማ በአንድ የምርጫ ክልሉ ላይ የድምጽ መስጫ ወረቀት ህትመት ችግር ተገኝቶበታል ተብሏል።    
ከድምጽ መስጫ ወረቀቶች ህትመት ችግር ጋር በተያያዘ ያጋጠመውን እክል ለመቅረፍ ቦርዱ ባለፈው ረቡዕ  ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር ባደረገው ውይይት ሁለት አማራጮችን  አቅርቦ ነበር፡፡ አንደኛው አማራጭ የድምጽ መስጫ ወረቀቶችን በሀገር ውስጥ ማሳተም ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ የህትመት ችግር በተከሰተባቸው የምርጫ ክልሎች ሊካሄድ የነበረውን ምርጫ ከሌሎች አካባቢዎች ጋር ደምሮ ማካሄድ የሚል ነው፡፡
ምርጫ ቦርድ በጸጥታ ችግርና በሌሎችም ምክንያቶች የመራጮች ምዝገባ ተስተጓጉሎባቸዋል ባላቸው 40 የምርጫ ክልሎች፣ ሰኔ 14 የድምጽ መስጠት ሂደት እንደማያከናውን መግለጹ የሚታወስ ሲሆን የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ህትመት ላይ ጉድለት የተገኘባቸው 54 የምርጫ ክልሎች ከ40ዎቹ ጋር በመደመር፤ ምርጫውን በተለየ የጊዜ ሰሌዳ፣ በአንድ ላይ ማካሄድ የሚል አማራጭ አቅርቦ ነበር፡፡
በዚህም መሠረት ሁለተኛው ዙር ምርጫ ጳጉሜ 1 ቀን 2013 ዓ.ም እንደሚካሄድ አስታውቋል፡፡


Page 2 of 531