ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ (22)

Tuesday, 15 June 2021 20:03

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

Written by
“ማመቅ” ወይስ “ማሟሟት”?!
ሙሼ ሰሙ
 
የማሳቹሴት ገዢና 5ኛው የአሜሪካ ምክትል ፕሬዚዳንት የነበሩት ኤልብሪጅ ጄሪ፣ የዴሞክራቲክ ፓርቲ እጩዎች እንዲያሸንፉ በሚያመቻች መልኩ ዲስትሪክቶቻቸውን በአዲስ መልክ እንዲካለሉ የሚፈቅድ ቢል ማጽደቃቸውን ተከትሎ፣ “ጄሪ ማንደሪንግ” የሚባል ቃል ተፈጠረ።
“ጄሪ” ከኤልብሪጅ ጄሪ ስም የተወሰደ ሲሆን “ማንደር” ደግሞ “ሳላማንደር” ከተባለው የድራገን ዝርያ በመዋስ የተፈጠረ ድቅል ቃል ነው። “ሳላማንደር” የሚለው ቃል መነሻው አንዱ አዲስ “ክልል” የአፈ ታሪኩን ድራገን “ሳላማንደር” በመምሰሉ ነበር። ዛሬ ላይ ቃሉ ከመለመዱ የተነሳ ምርጫን ለማጭበርበር አዳዲስ አከላለልን የሚፈጥሩ መንግስታት መጠርያ ሆኗል።
የሳላማንደር “መንግስታት” በሳላማንደሪንግ ድምጽን ለማፈን ሁለት ስትራቴጂ እንደሚጠቀሙ ይወሳል።
1ኛ) መፈልቀቅ/ማሟሟት (Cracking) ይባላል። የተቃዋሚ ፓርቲ መራጮችን በሰፊ አከላለል ውስጥ በመበተን ወይም ወረዳን ወደ ክፍለ ከተማ በማሳደግ የተቃዋሚን ድምጽ በማሟሟት (Dilute) ድምጻቸውን ማሳሳት ነው።
2ኛ) ማመቅ (Packing) ይባላል። የተቃዋሚ ፓርቲ መራጮችን ድምጽ በአንድ አካባቢና ዝቅተኛ መስተዳድር፣ ቀበሌ ወይም ወረዳ እንዲታጨቅ በማድረግ ድምጻቸውን ማፈን ነው።
በነገራችን ላይ ኢህአዴግ በ1997 ላይ አንዳንድ የአዲስ አበባ ወረዳዎችን በማጣመርና ሌሎችን በመክፈል ጄሪ ማንደሪንግ ሰርቷል። ለምሳሌ ወረዳ 17 ላይ 4 ገበሬ ማህበር በመደበል፣ ከወረዳ 15 ላይ ግማሹን ከወረዳ 18 ጋር በመቀላቀል፣ ቃሊቲና አቃቂን በማዋሃድ ወዘተ...
6ኛው የአዲስ አበባ ምርጫ እጩ አቀራረብ፣ ከወረዳ ወደ ክፍለ ከተማ መስፋፊያዎችን ከነባሮቹ ጋር ማጣመሩና 6 እጩ ከማቅረብ በክፍለ ከተማ ደረጃ 14 እጩ ወደ ማቅረብ መሸጋሸጉ የትኛውን “ጄሪ ምንደራ” ሊመስል ይችላል?! “ማመቅ” ወይስ “ማሟሟት”?! ከውጤቱ የምናየው ይሆናል?!!



አንዳንዴ ደሞ ጎህ ቀዶ
አብሮኝ ያደረው ደወል፤ ከራስጌዬ
ተጠምዶ
ከወፎች ቀድሞ ሲያመጣልኝ “ነግቶብሃል”
የሚል መርዶ
ብትት ብዬ፤ ደንብሬ
ግማሽ ፊቴን ትራሴ ውስጥ ቀብሬ
“እኮ ዛሬም እንደወትሮ
ካውቶብስ ወደ ቢሮ
ከኬላ ወደ ኬላ
ዛሬም በግንባሬ ወዝ ልበላ
እሺ ከዚያስ በሁዋላ?”
እያልሁ ልቤን ስሞግት፤ መልሱን
አያመለክተኝ
ይሄን ያህል ነው የታከተኝ፤
ጉዞዬ፤ ካዋላጅ እቅፍ፤ እስከገናዦች አልጋ
ባራት አግር ተጀምሮ፤ ባራት ሰው ሸክም
እስኪዘጋ
መንገዱ መንገድ እየሳበ
ትንንሹ ዳገት ፤ለትልልቁ እያስረከበ
እንደ ሀረግ ስጎተት፤ እንደ ጥንቸል ስፈጥን
“ምን ሽልማት ታሰበልኝ? ይህ ልፋቴን
የሚመጥን
እያልሁኝ ሳውጠነጥን፤
አንዳንዴ ደሞ ሲመረኝ
እንደ ለማዳ ፈረስ፤ ሞትን በፉጨት
መጥራት ሲያምረኝ፥
ዛፉን የተቀማ አሞራ
በኮረንቲ ምሶሶ ላይ፥ ጎጆው ባዲስ መልክ
ሲሰራ
ማርዋን የተዘረፈች ንብ፤ በየአበባው
ስትሰማራ
አይና
እንዲህ እንዲህ እላለሁ፤ እርስ በራሴን
ሳጽናና፡ -
ሺህ ጊዜ ብትራቀቅ ፤ ቃላት መርጠህ
ብትገጥም
ከዚህ አሞራ አታንስም ከዚች ንብም
አትበልጥም
ተፈጥሮ ትግልን እንጂ፤ የድል ዋስትናን
አትሰጥም
ቻለው!

 በጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነት በሲቪሎች ላይ የሚደርሱትን ሰብዓዊ ጥቃቶችን እቃወማለሁ፣ በተለይም በሴቶች ላይ የሚደርስ የትኛውም ዓይነት ጥቃት መወገዝ ያለበትና ጥቃት አድራሾቹንም ለፍርድ ማቅረብ አሌ የማይባል ነው። በዚህ ርዕሰ ጉዳይ በሰሜኑ ጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነቱ ከአንዴም ሁለቴ የተቃውሞ ሐሳቤን አጋርቼአለሁ።
በአሁኑ ወቅት የሰሜኑን ጦርነት ተከትሎ በተፈጠረው ሰብዓዊ ጥቃቶች ዙሪያ የውጭ ሀገር መንግስታት ድምፃቸውን እያሰሙ ነው፣ ለዚህም ራሷን እንደ ዓለም አቀፍ ፖሊስ የምትቆጥረው አሜሪካ የአንበሳውን ድርሻ ትወስዳለች፤ አሁን ደግሞ በተለይም በሴቶች ዙሪያ የሚፈፀሙትን ጥቃቶች ተከትሎ የሰሜን አትላንቲክ ስምምነት ድርጅት (ኔቶ) በየትኛውም ሀገር ጣልቃ መግባት የሚችልበትን መንገድ እየጠራረገች ትገኛለች።
ሁሌም በተደጋጋሚ እንደሚባለውና የአሜሪካ መንግስትም ሰርክ እንደሚናገረው፣ የአሜሪካ የውጭ ፖሊሲዋ የተመሠረተው ገና ከመነሻው የአሜሪካን ጥቅም ከማስቀጠልና ከማስጠበቅ አኳያ ነው። ለዚህ ዋና አጀንዳዋ የአሜሪካ መነሻ ሰበቧ ግን ሌላ ሊሆን ይችላል። በእኔ ዕይታ በተለይም በጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነት በሴቶች ላይ በሚፈፀሙ ወሲባዊ ጥቃቶች ዙሪያ አሜሪካ ራሷን ንፁሕ አድርጋ ሌሎችን ለመክሰስ ተፍ ተፍ የምትልበት ፍጥነት ትዝብት ላይ የሚጥላት ነው። ምክንያቱም በኢራቅና አፍጋኒስታን ከሴቶች ወሲባዊ ጥቃት ጋር በተገናኘ የአሜሪካ ወታደሮች የነበራቸው ስም እጅግ አሳፋሪና ዘግናኝ ነበር።
አሜሪካ በወታደሮች የሚፈፀሙ ጥቃቶችን በተመለከተ ሌሎችን ለመኮነን በአጭር ታጥቃ በተነሳች ቁጥር ትዝ የምለኝ የኢራቃዊቷ የ14 ዓመት ሕፃን “Abeer Qassim Hamza al-Janabi” የመደፈርና የመገደል ሰቆቃ ነው። ነገሩ እንደዚህ ነው፦ እ.ኤ.አ. በ2006 ዓ.ም. “Steven Dale Green” የተባለ የአሜሪካ ወታደር ከሌሎች ሦስት ባልደረቦቹ ጋር በመሆን ከባግዳድ 30 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ወደምትገኝ መንደር አብረው ከሄዱ በኋላ ከላይ የጠቀስኩላችሁ ሕፃን ልጅ ቤት ይገባሉ። እነዚህ የአሜሪካ አረመኔ ወታደሮች ወደ ቤት ከገቡ በኋላ የልጅቷን አባት እናትና ታናሽ እህቷን አስቀድመው ከገደሉአቸው በኋላ በተለይም “Steven Dale Green” የተረፈችውን የ14 ዓመት ሕፃን ከደፈራት በኋላ እሷንም ይገድለታል፤ ይህም አልበቃ ሲለው አስከሬኗን በእሳት አቃጠለ። “Steven Dale Green” ለፈፀመው ወንጀል የዕድሜ ልክ እስር ከተፈረደበት በኋላ እ.ኤ.አ.በ2009 ዓ.ም. ራሱን በታሰረበት ክፍል አጥፍቶ ተገኝቷል።
አሜሪካ የሴቶች ወሲባዊ ጥቃት ጠበቃ ሆና በምትቆምበት ቅፅበት ሁሉ ከኢራቃዊቷ “Abeer Qassim Hamza al-Janabi” በተጨማሪ ትዝ የምትለኝ አሜሪካዊቷ “Jessica” ነች። የአሜሪካ ወታደሮች የወሲባዊ ጥቃት ወንጀል ለገዛ ዜጎቻቸውም ጭምር የሚዳረስ ነው። “Jessica” የአሜሪካ ሚሊተሪ አባል ነች (ስሟ ለደህንነቷ ሲባል ተሰውሯል)፣ ነገር ግን በሚሊተሪ አለቆቿ ወሲባዊ ጥቃት ደርሶባታል። በአሜሪካ የሚሊተሪ ተቋም ከሶስት ሴቶች በአንዷ በአለቆቻቸው ወሲባዊ ጥቃቶች እንደሚደርሱ ጥናቶች ይጠቁማሉ፡፡ (As many as one in three women in the US military are raped during their service, studies suggest [GALLO/GETTY])
ታዲያ ችግሩ በዚህ ብቻ የሚቆም አይደለም። ብዙዎቻችን አሜሪካ ፍትሕና ዲሞክራሲ የሰፈነባት ሀገር ስለሆነች ወሲባዊ ጥቃቱን በሚፈፅሙ የሚሊተሪ አባሎቿ ላይ ፈጣን እርምጃ እንደምትወስድ አድርገን እንቆጥር ይሆናል፣ ነገር ግን ጥቃቱ የደረሰባቸው የሚሉን ተቃራኒውን ነው። ይልቁን ወሲባዊ ጥቃቱ የደረሰባቸው ሴት ወታደሮች ጥቃቱን ሪፖርት በሚያደርጉበት ወቅት ፍትሕ ማጣታቸው እጅግ የሚዘገንን ነው። እስቲ ከላይ የጠቀስኳት የጥቃቱ ሰለባ የምትለውን ከራሷ አንደበት እንከታተል፦
“My experience reporting military sexual assault was worse than the actual assault.The command has so much power over a victim of sexual assault. They are your judge, jury, executioner and mayor: they own the law. As I saw in my case, they are able to crush you for reporting an assault.”
የአሜሪካ ወታደሮች በኢራቅና አፍጋኒስታን ቆይታቸው የፈፀሙአቸው ወሲባዊ ጥቃቶች ተቆጥረው የሚያልቁ አይደለም፣ አምኒስቲ ኢንተርናሽናል እና ሂዩማን ራይትስ ዎች ቆጥረው ይዝለቋቸው። በወቅቱ የቡሽ አስተዳደር ይህን ገመናውን ለመሸፈን የተቀረፁትን ምስሎችንም ሆነ ቪዲዮችን ለመሰወር የማያደርገው ጥረት አልነበረም። ታዲያ ይህ ሁሉ ግፍ ሲፈፀም የዛሬው ኔቶ የት ነበር? አሜሪካ ዓይኗ ውስጥ የተሰነቀረውን ግንድ የሚያክል ገመናዋን ደብቃ የሌሎችን ጉድፍ ለማየት የሞራል ድፍረቱን ያገኘችው ከወዴት ነው? ወሲባዊ ጥቃትን ማውገዝና መቃወም በአሜሪካኖቹ አያምርባቸውም፣ ይልቁን የተሻለ ሞራልና ሰብዕና ያለውን የሚሊተሪ ተቋማትን የገነቡ ሀገራት ቢቃወሙ መልካም ነበር። ስለዚህም አሜሪካ ከሁሉ አስቀድማ ኔቶን በራሷ ላይ ታስዘምት! ፅዳቱ ከራስ ይጀምር!


Saturday, 12 June 2021 13:16

ብድር በምድር!!

Written by

  የመሳፍንት ዘመን አብቅቶ አንዲቷን አትዮጵያ የማየት ህልም የነበረው ደጃች ካሳ (አፄ ቴዎድሮስ)፤ ራስ አሊንና ደጃች ጎሹን አሸንፎ ሀይሉን አጠንክሮ፣ሰራዊቱን አብዝቶ፣ የጎጃሙን ደጃች ብሩን “ግባ” ብሎ ሰደደበት። ደጃች ብሩ ልበ ደንዳና፣ ትዕቢተኛ ነበርና በንቀት “አንተ የኮሶ ሻጭ ልጅ፤ ወንድ ከሆንክ ግጠመኝ” ብሎ መልዕክት ልኮበት፣ እርሱ “ሶማ አምባ” የምትባል ቦታ ላይ ከተተ!
ደጃች ካሳም ወደ ጎጃም ዘልቆ፣ ሶማ አምባን ከቦ ተቀመጠ። ጉዳዩን በሰላም መጨረስ የፈለገው ደጃች ካሳ፤ ለመግባቢያ ይሆን ዘንድ አሽከሩን ወደ ደጃች ብሩ ልኮ፤ “የፈረስዎን ስም አባ ዳምጠውን ለኔ ይተውልኝ ፤ አይሆንም ያሉ እንደሆነ ለፈረሴ ሌላ ስም ያውጡልኝ” አለው።
ትዕቢተኛው ደጃች ብሩ “ፈረስህን "ትንጓለል በለው” ብሎ ላከበት፡፡ የዚህን ጊዜ ካሳ በብስጭት ፀጉሩን እስኪነጭ ድረስ ተናደደ።
የሶማ አምባ ምሽግ ጠንካራ እንደሆነ የተረዳው ካሳ፤ አዘናግቼ እይዘዋለሁ ብሎ ወደ ሜንጫ ተመለሰ። የካሳ የሰራዊት ብዛት ከጠበቀው በላይ የሆነበት ደጃች ብሩ፣ የካሳን ምሽግ መፍታት እንዳወቀ እግሬ አውጭኝ ቡሎ ወደ ኩታይ ኦሮሞ ሸሸ !! የኦሮሞ ፈረሰኞችም “በካሳ ታስፈጀናለህ፤ አንደብቅህም” ብለው ለካሳ ይዘው አስረከቡት። ደጃች ካሳም አርባ አምባ አስገብቶ ከሚስቱ ነጥሎ አሰረው!
የደጃች ብሩ ሚስት የሆነችው የውብዳር ከእስር ቤቱ አሽከሮች መካከል አንዱን መርጣ ውሽማ አደረገችው፡፡ ውሽማውም መሸት ሲል ጠብቆ እየገባ፣ የውብዳርን አጮጩሇ ይወጣ ጀመር። ይህንን ነገር ደጃች ብሩ በሰማ ጊዜ አዘነ! መጫወት በሚወደው በገናውም እንዲህ ብሎ አዜመ!
መከራን እንዲያ በሰው ላይ ሳቀለው
ምነኛ ከበደኝ እኔ ስይዘው
መከራ ሲመጣ አይናገርም አዋጅ
ሲገሰግስ አድሮ ቀን ይጥላል እንጅ
ደጃች ብሩ ይህንን የገጠመው እርሱ የጎጃም ገዥ በነበረበት ወቅት ህዝብ ላይ የሰራው ግፍ ትዝ ብሎት ነው። ደጃች ብሩ የጎጃም ህዝብ ላይ ከሰሩት ግፍ መካከል በጣም የሚያስገርሙትን ሶስቱን ልጥቀስ!
አሁን ላይ ከድታው በአሽከር ሞፈር የምትታረሰው የውብዳር፣ ቀድማ ቤተ ክርስቲያን ሳትገባ በፊት ማንም መግባት አይችልም ነበር። ገብቶ የተገኘ ሰው እንደ በረዶ ዱላ ይወርድበት ነበር!
ቤተ መንግስቱን ከምስጥ ለመከላከል ብሎ ህዝብን በወረዳ በወረዳ አደራጅቶ፣ አስር አስር እንስራ ጉንዳን እንዲያመጡ አዟቸው ነበር። ባላገሩ ጉንዳን እያደነ በሳምባ ሰብስቦ፤ እንስራውን ይዞ ሲሄድ ጉንዳኑ እየነከሰ ቢያስቸግረው በእንጉርጉሮ መከራውን እንዲህ ብሎ ገልጦ ነበር፡-
ከመከራው ሁሉ የጉንዳኑ ባሰ
የገባሪውን ጆሮና ትከሻ እየነከሰ
"ለበቅሎዬ የሆድ ቁርጠት መድሃኒቱ የሴት ብልት ፀጉር ስለሆነ አምስት አምስት መስፈሪያ ጠጉር አምጡ; ብሎ ህዝብን አስለቅሶት ነበር። ያን ጊዜ ሴት ዘመድ የሌለው ሰው፤ ጭገር ልመና በየሰው ቤት ተንከራተተ። እንግዲህ እኒህ እና ሌሎች ግፎቹ ትዝ ቢሉት ነው።
መከራን እንዲያ በሰው ላይ ሳቀለው
ምነኛ ከበደኝ እኔ ስይዘው
--ብሎ የገጠመው!

   በጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነት በሲቪሎች ላይ የሚደርሱትን ሰብዓዊ ጥቃቶችን እቃወማለሁ፣ በተለይም በሴቶች ላይ የሚደርስ የትኛውም ዓይነት ጥቃት መወገዝ ያለበትና ጥቃት አድራሾቹንም ለፍርድ ማቅረብ አሌ የማይባል ነው። በዚህ ርዕሰ ጉዳይ በሰሜኑ ጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነቱ ከአንዴም ሁለቴ የተቃውሞ ሐሳቤን አጋርቼአለሁ።
በአሁኑ ወቅት የሰሜኑን ጦርነት ተከትሎ በተፈጠረው ሰብዓዊ ጥቃቶች ዙሪያ የውጭ ሀገር መንግስታት ድምፃቸውን እያሰሙ ነው፣ ለዚህም ራሷን እንደ ዓለም አቀፍ ፖሊስ የምትቆጥረው አሜሪካ የአንበሳውን ድርሻ ትወስዳለች፤ አሁን ደግሞ በተለይም በሴቶች ዙሪያ የሚፈፀሙትን ጥቃቶች ተከትሎ የሰሜን አትላንቲክ ስምምነት ድርጅት (ኔቶ) በየትኛውም ሀገር ጣልቃ መግባት የሚችልበትን መንገድ እየጠራረገች ትገኛለች።
ሁሌም በተደጋጋሚ እንደሚባለውና የአሜሪካ መንግስትም ሰርክ እንደሚናገረው፣ የአሜሪካ የውጭ ፖሊሲዋ የተመሠረተው ገና ከመነሻው የአሜሪካን ጥቅም ከማስቀጠልና ከማስጠበቅ አኳያ ነው። ለዚህ ዋና አጀንዳዋ የአሜሪካ መነሻ ሰበቧ ግን ሌላ ሊሆን ይችላል። በእኔ ዕይታ በተለይም በጦርነት ወቅትም ሆነ በድህረ ጦርነት በሴቶች ላይ በሚፈፀሙ ወሲባዊ ጥቃቶች ዙሪያ አሜሪካ ራሷን ንፁሕ አድርጋ ሌሎችን ለመክሰስ ተፍ ተፍ የምትልበት ፍጥነት ትዝብት ላይ የሚጥላት ነው። ምክንያቱም በኢራቅና አፍጋኒስታን ከሴቶች ወሲባዊ ጥቃት ጋር በተገናኘ የአሜሪካ ወታደሮች የነበራቸው ስም እጅግ አሳፋሪና ዘግናኝ ነበር።
አሜሪካ በወታደሮች የሚፈፀሙ ጥቃቶችን በተመለከተ ሌሎችን ለመኮነን በአጭር ታጥቃ በተነሳች ቁጥር ትዝ የምለኝ የኢራቃዊቷ የ14 ዓመት ሕፃን “Abeer Qassim Hamza al-Janabi” የመደፈርና የመገደል ሰቆቃ ነው። ነገሩ እንደዚህ ነው፦ እ.ኤ.አ. በ2006 ዓ.ም. “Steven Dale Green” የተባለ የአሜሪካ ወታደር ከሌሎች ሦስት ባልደረቦቹ ጋር በመሆን ከባግዳድ 30 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ወደምትገኝ መንደር አብረው ከሄዱ በኋላ ከላይ የጠቀስኩላችሁ ሕፃን ልጅ ቤት ይገባሉ። እነዚህ የአሜሪካ አረመኔ ወታደሮች ወደ ቤት ከገቡ በኋላ የልጅቷን አባት እናትና ታናሽ እህቷን አስቀድመው ከገደሉአቸው በኋላ በተለይም “Steven Dale Green” የተረፈችውን የ14 ዓመት ሕፃን ከደፈራት በኋላ እሷንም ይገድለታል፤ ይህም አልበቃ ሲለው አስከሬኗን በእሳት አቃጠለ። “Steven Dale Green” ለፈፀመው ወንጀል የዕድሜ ልክ እስር ከተፈረደበት በኋላ እ.ኤ.አ.በ2009 ዓ.ም. ራሱን በታሰረበት ክፍል አጥፍቶ ተገኝቷል።
አሜሪካ የሴቶች ወሲባዊ ጥቃት ጠበቃ ሆና በምትቆምበት ቅፅበት ሁሉ ከኢራቃዊቷ “Abeer Qassim Hamza al-Janabi” በተጨማሪ ትዝ የምትለኝ አሜሪካዊቷ “Jessica” ነች። የአሜሪካ ወታደሮች የወሲባዊ ጥቃት ወንጀል ለገዛ ዜጎቻቸውም ጭምር የሚዳረስ ነው። “Jessica” የአሜሪካ ሚሊተሪ አባል ነች (ስሟ ለደህንነቷ ሲባል ተሰውሯል)፣ ነገር ግን በሚሊተሪ አለቆቿ ወሲባዊ ጥቃት ደርሶባታል። በአሜሪካ የሚሊተሪ ተቋም ከሶስት ሴቶች በአንዷ በአለቆቻቸው ወሲባዊ ጥቃቶች እንደሚደርሱ ጥናቶች ይጠቁማሉ፡፡ (As many as one in three women in the US military are raped during their service, studies suggest [GALLO/GETTY])
ታዲያ ችግሩ በዚህ ብቻ የሚቆም አይደለም። ብዙዎቻችን አሜሪካ ፍትሕና ዲሞክራሲ የሰፈነባት ሀገር ስለሆነች ወሲባዊ ጥቃቱን በሚፈፅሙ የሚሊተሪ አባሎቿ ላይ ፈጣን እርምጃ እንደምትወስድ አድርገን እንቆጥር ይሆናል፣ ነገር ግን ጥቃቱ የደረሰባቸው የሚሉን ተቃራኒውን ነው። ይልቁን ወሲባዊ ጥቃቱ የደረሰባቸው ሴት ወታደሮች ጥቃቱን ሪፖርት በሚያደርጉበት ወቅት ፍትሕ ማጣታቸው እጅግ የሚዘገንን ነው። እስቲ ከላይ የጠቀስኳት የጥቃቱ ሰለባ የምትለውን ከራሷ አንደበት እንከታተል፦
“My experience reporting military sexual assault was worse than the actual assault.The command has so much power over a victim of sexual assault. They are your judge, jury, executioner and mayor: they own the law. As I saw in my case, they are able to crush you for reporting an assault.”
የአሜሪካ ወታደሮች በኢራቅና አፍጋኒስታን ቆይታቸው የፈፀሙአቸው ወሲባዊ ጥቃቶች ተቆጥረው የሚያልቁ አይደለም፣ አምኒስቲ ኢንተርናሽናል እና ሂዩማን ራይትስ ዎች ቆጥረው ይዝለቋቸው። በወቅቱ የቡሽ አስተዳደር ይህን ገመናውን ለመሸፈን የተቀረፁትን ምስሎችንም ሆነ ቪዲዮችን ለመሰወር የማያደርገው ጥረት አልነበረም። ታዲያ ይህ ሁሉ ግፍ ሲፈፀም የዛሬው ኔቶ የት ነበር? አሜሪካ ዓይኗ ውስጥ የተሰነቀረውን ግንድ የሚያክል ገመናዋን ደብቃ የሌሎችን ጉድፍ ለማየት የሞራል ድፍረቱን ያገኘችው ከወዴት ነው? ወሲባዊ ጥቃትን ማውገዝና መቃወም በአሜሪካኖቹ አያምርባቸውም፣ ይልቁን የተሻለ ሞራልና ሰብዕና ያለውን የሚሊተሪ ተቋማትን የገነቡ ሀገራት ቢቃወሙ መልካም ነበር። ስለዚህም አሜሪካ ከሁሉ አስቀድማ ኔቶን በራሷ ላይ ታስዘምት! ፅዳቱ ከራስ ይጀምር!


Saturday, 12 June 2021 13:11

የማለዳ እንጉርጉሮ

Written by

አንዳንዴ ደሞ ጎህ ቀዶ
አብሮኝ ያደረው ደወል፤ ከራስጌዬ
ተጠምዶ
ከወፎች ቀድሞ ሲያመጣልኝ “ነግቶብሃል”
የሚል መርዶ
ብትት ብዬ፤ ደንብሬ
ግማሽ ፊቴን ትራሴ ውስጥ ቀብሬ
“እኮ ዛሬም እንደወትሮ
ካውቶብስ ወደ ቢሮ
ከኬላ ወደ ኬላ
ዛሬም በግንባሬ ወዝ ልበላ
እሺ ከዚያስ በሁዋላ?”
እያልሁ ልቤን ስሞግት፤ መልሱን
አያመለክተኝ
ይሄን ያህል ነው የታከተኝ፤
ጉዞዬ፤ ካዋላጅ እቅፍ፤ እስከገናዦች አልጋ
ባራት አግር ተጀምሮ፤ ባራት ሰው ሸክም
እስኪዘጋ
መንገዱ መንገድ እየሳበ
ትንንሹ ዳገት ፤ለትልልቁ እያስረከበ
እንደ ሀረግ ስጎተት፤ እንደ ጥንቸል ስፈጥን
“ምን ሽልማት ታሰበልኝ? ይህ ልፋቴን
የሚመጥን
እያልሁኝ ሳውጠነጥን፤
አንዳንዴ ደሞ ሲመረኝ
እንደ ለማዳ ፈረስ፤ ሞትን በፉጨት
መጥራት ሲያምረኝ፥
ዛፉን የተቀማ አሞራ
በኮረንቲ ምሶሶ ላይ፥ ጎጆው ባዲስ መልክ
ሲሰራ
ማርዋን የተዘረፈች ንብ፤ በየአበባው
ስትሰማራ
አይና
እንዲህ እንዲህ እላለሁ፤ እርስ በራሴን
ሳጽናና፡ -
ሺህ ጊዜ ብትራቀቅ ፤ ቃላት መርጠህ
ብትገጥም
ከዚህ አሞራ አታንስም ከዚች ንብም
አትበልጥም
ተፈጥሮ ትግልን እንጂ፤ የድል ዋስትናን
አትሰጥም
ቻለው!

Saturday, 29 May 2021 14:44

የአልጋ ላይ ፖለቲካ

Written by

    የውሃ ሙሌት ማከናወን አስቤ ወደ መኝታ ቤት ሳመራ እሜቴ በጀርባዋ ተኝታለች፡፡ ተገቢውን የመስመር ዝርጋታ ካከናወንኩ በኋላም ተርባይኔን ግድቧ ውስጥ አስገብቼ መሾር ሳስብ ‹‹አትንካኝ›› በማለት ተቆጣች፡፡ ቁጣዋን በመስማት ፈንታም እጄን ሰድጄ በግድቡ ዙሪያ ያለውን ቁጥቋጦ እየነጨሁ የምንጣሮ ሥራ ማከናወን ስጀምር ‹‹ውሳኔዬን ነግሬኻለሁ እኮ›› በማለት ተናገረች፡፡
‹‹ምን ብለሽ ነው የነገርሽኝ?››
‹‹ሠራተኛ በሚል ሥም ያስገባኻትን ቅምጥ ከዚህ ቤት ካላስወጣህ በቀር ልትሞላኝ አትችልም››
‹‹አስወጣታለሁ ብየሻለሁ እኮ፡፡ ምንድን ነው ስምንት ወር ሙሉ መጨቃጨቅ››
‹‹የምጨቃጨቀውማ አስወጣታለሁ እያልክ እግሬ ወጣ ሲል ስለምታወጣት ነው››
ያን ጊዜም ‹‹እረ በስማም በይ›› እያልኩ በምተሃተኛ መዳፌ ላሟሟት ስሞክር ‹‹ዞር በልልኝ ብየኻለሁ›› በማለት የወሲብ ማእቀቡን አጠናከረችው፡፡
በዚህም ንግግሯ ደንፉ እየበላሁ ‹‹ለአንቺና ለእሷ ቀርቶ ለተፋሰሱ አገራት የሚበቃ በቂ የውሃ ክምችት በውስጤ ስላለ ወሬውን ትተሽ ጠጋ በይና ልሙላሽ›› በማለት ከሃማስ ሮኬት ተርታ የሚሰለፍ የተፈጥሮ ሃብቴን ላስገባ ስል፣ እንደ እስራኤል አይረን ዶምስ ከአየር ላይ ቀልባ ከፍተኛ የሆነ የመሠረተ ልማት ውድመት ትፈጽም ጀመር፡፡
ያን ጊዜም ‹‹ፊትሽን አጣፍሬ እንደ አሜሪካ ባንዲራ ሳላቃጥልሽ በፊት ሉኣላዊነቴን በሚጋፋ መልኩ ከጭኔ መሃከል ገብቶ የሚፈተፍት እጅሽን ባፋጣኝ ታነሽ ዘንድ ትጠያቂለሽ›› በማለት አስጠነቀቅኳት፡፡
ሴትዮዋ ግን ማስጠንቀቂያዬን በመቀበል ፈንታ ከበፊቱ በላቀ መልኩ ተርባይኔን እንደ በሶ እየጨበጠች ‹‹እጄን ባላነሳስ?›› ብላ ስትጠይቀኝ ‹‹አቃጥልሻለሁ›› ማለቴን ትቼ ‹‹አወግዝሻለሁ›› በሚል መልስ ላስለቅቃት ሳስብ ‹‹ከቤቴ ያስገባኻትን ወራሪ አሁኑኑ ተጣርተህ እንድትወጣ ካልነገርካት በቀር አልለቅህም›› የሚል ትዕዛዝ አስተላለፈች፡፡
በዚህም መሠረት ሳሎን የተኛችውን ልጅ ‹‹ፊያሜታ›› ብዬ ከተጣራሁ በኋላ ‹‹ውጭልኝ›› ማለቱን ትቼ ‹‹አድኚኝ›› በማለት ጮህኩ፡፡
ፊያሜታም በብርሐን ፍጥነት ተንደርድራ በመምጣት ሕይወቴን ካተረፈችልኝ በኋላ… ተጨብጦ የቆየ ሰውነቴ ላይ የደረሰውን የጉዳት መጠን አጎንብሼ ስመለከት...ሰከላ አካባቢ የሚገኘው የዘር ማመንጫ ፍሬዬ በጣም ከመጎዳቱ የተነሳ የግንቦት ሃያ ፍሬ መምሰሉን ተረዳሁ፡፡
በዚህም ምክንያት ይህቺን አደገኛ ጁንታ በአሸባሪነት ፈርጄ፣ ከአልጋዋና ከመኝታ ቤቷ አሽቀንጥሬ ስጥላት፣ እሪታዋንና ለቅሶዋን የሰማ ዲታ ጎረቤታችን ከጠባቂዎቹ ጋር ሮጦ መጣ፡፡ ከዚያም የእኔን ጉዳት ችላ ብሎ በእሷ ላይ የተፈጸመውን የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሲያዳምጥ ከቆየ በኋላ ‹‹እናንተ ሰዎች›› እያለ የመኝታ ቤታችንን በር ሲያንኳኳ ‹‹ሰዎች ሳንሆን ሰው ነን›› አልኩት፡፡
በዚህን ጊዜም ባለሃብቱ ‹‹ምንም ሁን አያገባኝም፡፡ ሆኖም ግን መኝታ ቤትህ ውስጥ ያስገባኻትን ሴት ማባረርና ከሚስትህ ጋር መደራደር እስካልቻልክ ድረስ ከዚህ ቤት መውጣት አትችልም››… በማለት የቪዛ እገዳ ማድረጉን ሲናገር፣ ፊያሜታ ገላ ላይ ተደፍቼ እየሾርኩ እንዲህ የሚል መልስ ሰጠሁ፡፡
‹‹በውስጣዊ ጉዳያችን ገብተህ የምርጫ ሂደቱንና የውሃ ሙሌቱን ባታደናቅፍ ጥሩ ነው››

     የቪዛ ክልከላ ከሚያስከትላቸው መዘዞች ዋናው እልህ መጋባት ነው። በእልህ መጋባት ሰለባ የሚሆነው ሕዝብ ነው። የኤርትራ ባለሥልጣናት ላይ የቪዛ ክልከላ መደረጉ በዋናነት የጎዳው የኤርትራን ሕዝብ እንጂ ባለሥልጣናቱን አይደለም። የተለያዩ ማዕቀቦች ኤርትራ ላይ በመጣሉ በቀጥታ ተጎጂ የሆነው ሕዝቡ ነው። በኢኮኖሚ ተጎዱ። በሰብአዊ መብት አያያዝ ተጎዱ። ዴሞክራሲን ለማስፈንም አልጠቀማቸውም። ፕሬዚዳንት ኢሳይያስና አስተዳደሩ እልህ መጋባታቸው ቀጠለ።
ኤርትራ ላይ ተጥሎ ከቆየው የተለያየ ማዕቀብ ጀርባ ትሕነግና ሱዛን ራይስ ነበሩ። ሱዛን ራይስ ወደ ዲፕሎማሲው መንደር በተቀላቀለችበት ሰሞን ገና በወጣትነቷ ከኢሳይያስ ጋር ተላተመች። ኢሳይያስም ያኔ “You are by the book diplomat” አላት አሉ። ‘እሷም እንዴት የወረቀት፣ የመጽሐፍ ብቻ ዲፕሎማት ይለኛል? ነባራዊውን ዓለማ አቀፍ የዲፕሎማቲክ አተካራ አታውቂም አለኝ?’ በሚልም ግላዊ ስሜት ያደረባት እስኪመስል ድረስ እና ኢሳይያስን ለመበቀል ከመለስ ዜናዊ  ጋር ተለጥፋ፣ ‘’ቤተሰብ’’ም ሆና የኢሳይያስ አስተዳደርን ተበቀለች።
ኢሳይያስ ላይ ተጥሎ የነበረው ማዕቀብ መላላት፣ የወዳጇ የትሕነግ ሞት የውሽማ ሞት የሆነባት ይመስላል። ሱዛን ራይስ ለብሊንከን አለቃው ነበረች። አሁን ደግሞ እሱ አለቃዋ ሆኗል። በሱዛን ራይስ ምክርም ይሁን ጫና ወይም በሌላ ምክንያት፣ ኤርትራ ላይ ተጥሎ የነበረውን ዓይነት ማዕቀብ (ክልከላ) ኢትዮጵያም ላይ መጣል ጀምረዋል።
አሳዛኙ ነገር፣ እንዲህ ዓይነት ክልከላ ወይም ማዕቀብ የትግራይ ሕዝብን ሁኔታ ለማሻሻል አስተዋጽኦ የማይኖረው መኾኑ ነው። እንደውም በእልህም በእርዳታና ድጋፍ ማነስም የደረሰውንና እየደረሰ ያለውን የሰብአዊ  ቀውስ (Humanitarian Crises) እንዳያባብሰው ነው።

 አንድ- አንድ ከሆንን ወይም ከተባበርን
ሁለት- በመላ አገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ማስፈን ከቻልን
ሶስት- ምርጫውን ጨርሰን ዝንቅ አስተዳደርና ህይወት ያለው ፓርላማ ከመሰረትን
አራት- አባይን አጠናቅቀን ሃይል ማመንጨት ከጀመርን
አምስት- ከቻይናና ሩስያ ጋር ያለንን ሁለንተናዊ ግንኙነት ካጠናክርን
ስድስት- ያለንን እየተካፈልን ለመብላትና ከምዕራቡ ዓለም የሚገቡ የቅንጦት እቃዎችን ከቀነስን
ሰባት- ባለስልጣኖቻችን እንደ ህዝቡ ለመኖር ከወሰኑ
ስምንት- ዲያስፖራው ስራ እየሰራ አገሩን በታታሪነት ከረዳ
ዘጠነኛ- ህዝቡ በብሄራዊ ስሜት ቁጭት በተለይም ወጣቱ ከምዕራባውያን የስነልቦና ባርነት ተላቆ በራሱ እንዲቆምና ለለውጥ እንዲነሳ ከተቀሰቀሰ እና
አስረኛ- የአፍሪካ ህብረትና ተመድን በመጠቀም ብልጠት የተሞላበት የዲፕሎማሲ ስራ ከተሰራ
ያኔ ኢትዮጵያ ወደ አሜሪካ ሳትሄድ አሜሪካ ወደ ኢትዮጵያ ትመጣለች። እጃቸውን ስመን ሳይሆን፣ እጃችንን ስመው ይወዳጁናል። ይህ አጋጣሚ ለዘመናት ሰፍኖ የቆየውን የአዛዥና ታዛዥ ግንኙነት ለመስበር ሊጠቅም ይችላል። ፈተናዎችን እንደ መልካም አጋጣሚ ለመጠቀም፣ ቆራጥነት፣ ጽናት፣ ብልጠትና አስተውሎ መጓዝን ይጠይቃል።

     ዛሬ ለገባንበት ቅርቃር እንደ ሀገርም ሆነ እንደ ሕዝብ ከኛ ከራሳችን በላይ ኋላፊነት መውሰድ የሚገባውና ተጠያቂ የለም ባይ ነኝ። የጀግንነቱና የትልቅነቱ ትርክት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ተወደደም ተጠላ ፈተና ውስጥ የገባነው ዛሬ ድሃ ሆነን በመገኘታችን ብቻ ሳይሆን ለዝንተ ዓለም ከድሕነትና ከተመጽዋችነት መላቀቅ ባለመቻላችን ጭምር ነው።
ዛሬ ላይ “ሉአላዊነታችን ከተደፈረ”፣ ለሉአላዊነታችን መደፈር መንስኤ የሆነው ድሕነታችንንና ተመጽዋጭነታችንን፣ በእኛ በእራሳችን ድክመት የተንሰራፋ መሆኑን ማመን ባለመፈለጋችን ነው። በተለይ ደግሞ ለዘመናት የተሻለ ነገን ሊያሳዩን ሃላፊነት የሰጠናቸው፣ ሃላፊነት የወሰዱና በየደረጃው የሚገኙ መሪዎቻችን፣ ሃላፊነታቸውንና ግዴታቸውን በአግባቡ ከመወጣት ይልቅ እራሳቸውን ለማበልጸግ በዘረፋ፣ በሙስና፣ በብክነት፣ በአልጠግብ ባይነትና በከፋፋይነት ተግባር በመዘፈቃቸውና አንደ ሕዝብ ፈተናውን በጋራ እንዳንጋፈጠው ችግሮቻችንን ውጫዊ (External) ማስመሰል በመቻላቸው ነው።
ዛሬስ፣ ዛሬ ላይ ከቀደሙት ስህተታችን በመማር ራስን ወደ መቻል የሚወስደውን መንገድ በጥንቃቄና በሰከነ መንፈስ ከማቀድ፣ በቅደም ተከተል ከመመርመር፣ አቅጣጫ ከመተለምና ዘላቂ መፍትሔ ከመሻት ይልቅ ጭራሽ አበዳሪዎቻችንን፣ መጽዋቾቻችንና ቀላቢዎቻችንን” ይቀኑብናል፣ አይወዱንም፣ ስኬታማ ስለምንሆን ይሰጋሉ የሚሉ ግራ አጋቢ ክሶችን መደርደር “የላቀውና አሸናፊው” መርህና መፈክር እየሆነ ነው።
ከዚህ በላይ ፈተናችንን የሚያከረው ጉዳይ ደግሞ ከምዕራባውያን ጋር ለመደራደር ከምንሰጠው ጊዜ በላይ “ማቅ ለብሰን” “አፈር ተንተርሰን” በድህነት እንኖራለን ለሚለው ትርክት የምንሰጠው ጊዜ መጎለበቱ ነው። በዚህ መንገድ ስንዳክር ብንውል፣ አንድም ስንዝር የምንወጣው “ከፍታ” ካለመኖሩም በላይ፣ በዚህ ትርክታችን ለዘመናት ከማቀቅንበት የረሀብ፣ የሞት፣ የስደትና የድህነት አረንቋ ተመልሰን ከመደፈቅ ውጭ ሌላ አዲስ መፍትሔ እንደማይወልድልን አለመገመታችን ከንቱ “ብልጠት” እንጂ “ብልህነት” ሊሆን አይችልም።
በተለይ በገሀድ ከሚታወቅው ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚቃረኑ የግለሰቦች “ስንኩልናዎች” ወደ ሰፊው መንግስትና ተቋማት ሲዛመቱ ማየቱ፣ መዘዙ ከግለሰብና ከቡድን ኪሳራ በላይ እጅግ የከፋ ሊያደርጉት እንደሚችሉ መገመት ይቻላል። ውጤቱም ሀገርን ሊያፈርስ፣ ሕዝብን ሊበትን፣ ግጭት ሊቀሰቅስና ውድመት ሊያስከትል እንደሚችል ማስገንዘብም ቀባሪውን ማርዳት ይመስለኛል።
ምን ይሻላል በከፊል:-
በመጀመርያ ከምዕራባውያን ጋር የነበረን የዘመናት መልካም ግንኙነት በዚህ ፍጥነት እንዴት ሊሻክርና ሊናድ ቻለ የሚለውን መመርመር ያሻል? ቀጥለን ከምዕራባውያን ጋር ድርድር ውስጥ ብንገባ ምን እናጣለን፣ ምንስ እናገኛለን? ምዕራባውያን ከሀገራችንና ከመሪዎቻችን ምን እየፈለጉ ነው? ከጥያቄዎቻቸው ውስጥ በሞትና በሽረት እንዲሟላ የሚፈልጉትስ የቱን ነው? የማይነኩ የምንላቸው የጋራ መርሆዎቻችን የትኞቹ ናቸው? ለእነዚህ መርሆዎችስ እስከ ምን ድረስ መስዋዕትነት ለመክፈል ዝግጁ ነን? በድርድሩ ሂደት ማረም የምንችላቸው ክሶችና ወንጀሎች የትኞቹ ናቸው? እነዚህን ለማረም የቤት ስራችንን እየሰራን ተጨማሪ ጊዜ እንዴት እንግዛ? ማዕቀቡ ከተንሰራፋ የሚፈታተኑን ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ማህበራዊ ተጽእኖዎችንና ቀውሶችን ለመቋቋም ምን ዓይነት ቅድመ ዝግጅትና ተከታታይ ስራ መስራት አለብን ወዘተ .. በሚሉ ፈተናዎችና ጥያቄዎች ዙርያ መድረክ በመክፈት፣ ለመደራደር ዝግጁና መልስ ያለን መሆን አለብን፡፡


Page 1 of 2