Administrator

Administrator

   • ለጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ባለቤት 305 ሺ ብር አስረክቤአለሁ
           • በልጅነቴ ለማውቀው ለልብ ህሙማን ማዕከል ከ1 ሚ. ብር በላይ ለግሻለሁ

              ተወልዶ ያደገው አዲስ አበባ ጉለሌ ሩፋኤል ቤተክርስቲያን አካባቢ ነው። ኑሮውን አሜሪካ ኮሎራዶ ግዛት ካደረገ 16 ዓመታትን አስቆጥሯል። ገና የ11 ዓመት ልጅ እያለ በሚማርበት ት/ቤት ለልብ ህሙማን ህ”ፃናት ብር በማዋጣት የበጎ ስራ እንደ ጀመረና ከዛን ጊዜ ጀምሮ ከበጎ አድራጎት ስራዎች እንዳልራቀ ይናገራል። የዛሬው እንግዳችን  አቶ ሚኪያስ አለሙ አበበ  በቅፅል ስሙ ሚኪ ኤቢ።
ሰሞኑን ለበጎ አድራጎት ስራ ከአሜሪካ ወደ አገር  ቤት በመጣ ወቅትም ከልጅነቱ ጀምሮ ለሚያውቀው አንድ ተቋምና አንድ ግለሰብ ድጋፍ (ልገሳ) አድርጓል። የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ  አቶ ሚኪያስ አለሙ ባረፈበት ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴል ጎራ ብላ አነጋግራዋለች።


            እስኪ ስለ አስተዳደግህ ትንሽ አጫውተኝ አስተዳደግ አሁን ለምንገኝበት ስብዕና መሰረት ስለሆነ ነው?
አስተዳዳሪ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ልጅ ቤተክርስቲያን በመሄድ የተለያዩ በጎ ነገሮችን በመስራትና ወላጅን በመታዘዝ ነው።
እደሰማሁት ባለፉት 16 ዓመታት ኑሮህን ያደረከው በአሜሪካ ነው እንዴት አሜሪካ ሄድክ ህይወት በአሜሪካስ ምን ይመስላል?
ወደ አሜሪካ የሄድኩት እዛ ቤተሰብ  ስለነበረኝ በተፈጠረልኝ አጋጣሚ ነው። እዛ እንግዲህ ስራ ላይ ነው የምገኘው። የራሴ ስራ አለኝ በጥሩ ሁኔታ ነው የምኖረው።
በሌላው ዓለም ስለ በጎ አድራጎት ያለውን አመለካከት ከአገራችን ጋር ስታነጻጽረው ምን ይመስላል?
ኢትዮጵያ ውስጥ የበጎ አድራጎት ላይ ያለው አመለካከት ትንሽ የሚቀረው ነገር እንዳለ በተለያዩ አጋጣሚዎች አስተውያለሁ። ሁሉ ነገር ገብቶን ብንሰራበት የውጪ ድጋፍ ሳያስፈልገን፣ ችግራችንን በራሳችን መቅረፍ እንችል ነበር ብዬ አምናለሁ።  በአሜሪካ  የበጎ አድራጎት ስራ ትልቅ ክብር ያለው ነው። በአሜሪካ ትልቅ ሥራና ምግባር ከሚባሉት ውስጥ በጎ አድራጎት ቅድሚያ የሚሰጠው ነው። ስለዚህ በዛ አገር በጎ ስራ መስራት በክብር ቦታ የሚያስቀምጥ ነው። ይሄ አመለካከት እዚህ አገሬ ላይም በደንብ ቢዳብር በጣም ደስ ይለኛል። ይህ አመለካከት እንዲዳብርም የበኩሌን ለማድረግ እሞክራለሁ።
እስኪ በምትኖርበት አሜሪካ የምታደርገውን የበጎ አድራጎት ስራ በሚመለከት ጥቂት አብራራልኝ?
በአሜሪካ የኢትዮጵያ ኮሙኒቲ አካባቢዎች ላይ ችግሮች ሲከሰቱ፣ ለምሳሌ ሰው ሲታመም ወይም ሲሞት ማህበረሰቡን በማስተባበር የበኩሌን አደርጋለሁ። አንድ ሰው ታሞ ወይም ህይወቱ አልፎ ወደ አገር ቤት ሲመጣ ብዙ አስቸጋሪ ነገሮች ይከሰታሉ።
አንድ ሰው ሲሞትና አስክሬኑ ወደ ሀገር ቤት ሲመጣ የሚከፈለው የገንዘብ መጠን ታምሞ ሲመጣ ከሚከፈለው ይበልጣል። አንድ ሰው ህይወቱ አልፎ አስክሬኑ ሲመጣ ከ110 ሺህ 500 ዶላር በላይ ለአውሮፕላን ይከፈላል። ይሄ እንግዲህ ለአውሮፕላኑ ብቻ ነው። ከዚያ ውጪ ላሉት ሂደቶች ደግሞ ሲታሰብ ወጪው ከፍተኛ ይሆናል። ይህንን ወጪ ዘመዱ የሞተበት ሰው ብቻውን ለመክፈል ይከብደዋል። ለምን ካልሽኝ አብዛኛው ውጪ ያለው ዲያስፖራ እዚህ ያለውን ቤተሰብ ስለሚረዳና ስለሚደጉም እዚያ ብዙ ገንዘብ የማጠራቀም እድሉ አያጋጥመውም።
ስለዚህ እንዲህ አይነት ችግር ድንገት ሲጋጥመው ብቻውን መቋቋም ስለሚያቅተው፣ የሌላውን ወገኑን ድጋፍ ይሻል። እኔ በምኖርበት ኮሎራዶ ማህበረሰቡን በማሰባሰብ፣ ያ ችግር የሚፈታበትን መንገድ እፈጥራለሁ።
ይሄንን የበጎ አድራጎት ስራ በተቀናና ከፍ ባለ መልኩ ለመከወን ወደ ተቋምነት እንዳሳዳግከው ሰምቻለሁ። ስለ አዲሱ የበጎ አድራጎት ድርጅትህ ብታብራራልኝ?
እውነት ነው። “በጎ ራዕይ” የተሰኘ የበጎ አድራጎት ድርጅት መስርቼ፣ በአሜሪካ ህጋዊ ፈቃድ አግኝቷል። የተቋቋመው በ2019 ዓ.ም መጨረሻ ላይ ነው። በ2019 እውቅናውን ያገኘበት ነው እንጂ “በጎ ራዕይ” ከተቋቋመ ቆይቷል። አሁን ህጋዊ ሰውነት ለው ተቋም ሆኖ በተጠናከረ መልኩ ስራውን ቀጥሏል።
ሰሞኑን ለአንድ ቤተሰብና ለአንድ የህክምና ተቋም በድርጅትህ በኩል ያሰባሰብከውን ገንዘብ ለመለገስ ነው የመጣኸው። እስኪ በዚህ ላይ እናውራ?
በመጀመሪያ ይህንን ያደረገው ሃያሉ እግዚአብሔር ነውና እሱ ነው መመስገንና ውለታውን መውሰድ ያለበት። ምክንያቱም እግዚአብሔር ያተጨመረበት ነገር በእኔ ተነሳሽነት ብቻ ሊሳካ አይችልም ነበር ብዬ አምናለሁ። ልብን ለበጎ ነገር የሚከፍት እግዚአብሔርን ማመስገን እፈልጋለሁ።
በተረፈ ግን ልገሳውን ያስረከብኩበት ባለፈው ዓመት ለእምቦጭ ነቀላ ባህር ዳር ተጉዞ በገጠመው ድንገተኛ ህመም ህይወቱ ላለፈው ጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ቤተሰብ ነው። ስለዚህ ጋዜጠኛ ስሰማ ልጅና ቤተሰብ ያለው፣ ሀላፊነቱ በእሱ ላይ የወደቀ፣ መሆኑን አወቅኩኝ። በዚያ ላይ ሚስቱና ልጆቹ በቤት ኪራይ እንደሚኖሩ ሳውቅ በጣም ከባድ ነው አልኩኝ። ብዙ ጊዜ የቤቱ  አውራ የሆነ ሰው ሲሞት፣ ጋብቻ ሲፈርስ የልጆች ዕጣ ፋንታ በተለይ ያሳስባል። ልጆች ወደ ጎዳ ያመራሉም ጭምር። ይሄ ነገር ደግሞ መከሰት የለበትም የሚለው ነገር ወደ ጭንቅላቴ መጣ። ስለዚህ የጋዜጠኛ ካሳሁንን ጓደኞች ጋዜጠኛ ምስክር ጌታውንና በፍቃዱ አባይ ነው ያነጋገርኳቸው። እነሱ በመጀመሪያ የጠየቁኝ ነገር ምንድን ነው… ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትወስደው የሚል ነው።
የምን ኮሚሽን ነው?
እንግዲህ “Go Fund Me” ሲከፈት ኮሚሽን የሚጠይቁ አካላት አሉ መሰለኝ። እነሱንም ከዚህ በፊት ኮሚሽን የጠየቃቸው ሰው አለ መሰለኝ። እኔንም ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትጠይቀው አሉኝ። እኔም ምንም የምጠይቀውም የምወስደውም ኮሚሽን የለም አልኳቸው። የምንሰራው ለበጎ ስራ እስከሆነ ድረስ መመስገንም በእግዚአብሔር መባረክም ካለ…ሁሉንም ሰጥቶ እንጂ ግማሹን አስቀርቶ አይደለም። ስለዚህ እኔ ምንም አይነት ኮሚሽን አልፈልግም ብዬ ምላሽ ሰጠሁኝ። ከዚያ በአካባቢዬ ያሉትን እየሄድኩ ካርዳቸውን እያስገቡ እንዲለግሱ ሊንኩን በስልካቸው እየላኩኝ፤  በተለያየ አካባቢ ያሉትን ደግሞ በግሌና በ”በጎ ራዕይ” የፌስ ቡክ ገፅ በማስተዋወቅ 305 ሺህ 969 ብር ከ37 ሳንቲም ስብስቤ ለጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ባለበት ወ/ሮ ራሄል ቀለመወርቅ አስረክቤያለሁ። አየሽ ይሄ ገንዘብ ለዚህ ቤተሰብ ቀላል አይደለም።
ሁለተኛው የለገስከው ተቋም የኢትዮጵያ ልብ ህሙማን ህፃናት መርጃ ማዕከል ነው አይደል?
ትክክል ነው። ከዚህ ተቋም ጋር የምተዋወቀው ገና የ11 ዓመት ህፃን እያለሁ ዶ/ር በላይ አበጋዝ ባቋቋሙት ጊዜ ነው። ያኔ በት/ቤት ፎርሞች እየወሰድን ለቤተሰብ እየሰጠን፣ ቤተሰብ የሚሰጠንን ብር ለማዕከሉ እንለግስ ነበር። ትልቅ ሆኜ አድጌ ብደግፈው የምለው ማዕከል ነበር። ያው ገንዘቡን ማሰባሰብ ቀላል አይደለም ትግል ይጠይቃል። ነገር ግን አንቺ አንድ ዓላማ ከያዝሽ  ያ ዓላማ ግቡን እስኪመታ ስትታገይ፣ በርቺ የሚልሽ እንዳለ ሁሉ የሚተችሽም በርካታ ነው። ሁለቱንም እየተቀበልሽ፣ አላማሽን ሳትሰለቺ ከጣርሽ ሁሉን ፈጣሪ ያሳካል።
እኔም በዚህ መንገድ ሁሉን በፅናት ችዬ እግዚአብሔር አሳክቶት፣ ከ29 ሺህ ዶላር (ከአንድ ሚሊዮን ብር በላይ) ለልብ ህሙማን ማዕከል መለገስ ችለናል። ነገ አገር የሚረከቡ ህፃናት ከባድ የልብ ህመም ውስጥ ሆነው ማየት ይረብሻል። እስካሁን ጥቁር አንበሳ ግቢ ውስጥ የሚገኘው ይሄው ማዕከል፤ እንደዚሁ እርዳታዎችን እያሰባሰበ እስካሁን ከ5 ሺህ በላይ ህፃናትን በነፃ አክሟል። ከ7 ሺህ በላይ ደግሞ ገና ወረፋ እየጠበቁ የሚገኙ ህፃናት አሉ። የእኛም ልገሳ የተወሰነ አስተዋፅኦ ያደርጋልና ደስተኞች ነን።
እንዳልኩሽ የ11 ዓመት ልጅ እያለሁ ነው ተቋሙን መለገስ የጀመርኩት። ት/ቤት እያለን የተለማመድነው ማለት ነው። ያ በውስጥሽ ሲያድግ እንዲህ ከፍ ብሎ እንዲመጣ መሰረት ይሆናል። ቅድምም አስተዳደጌን የጠየቅሽኝ ለዚህ መሆኑን ገልፀሽልኝ ነበር። የልቤን መሻትና ፍላጎቴን አይቶ እግዚአብሔር የአቅሜን ያህል በጎ እንዳደርግ ስለረዳኝና ልቤን ለዚህ ስለከፈተልኝ አሁንም አመሰግነዋለሁ። ያኔም ልጅ እያሁ ሰዎችን ስለመርዳት ሳስብ ተስፋው ነበረኝ። አንቺ መልካም ስታስቢ፣መልካም ለማድረግ ስትጠሪ እግዚአብሔር አቅም ይሆንሻል። በእኔም ህይወት እያየሁ ያለሁት ይሄንኑ ነው፡፡ አሜሪካ ከሄድኩ በኋላም አላረፍኩም። በሜሪ ጆይም፣ በመስራት በጎ አድራጎት ድርጅትም በሌሎቹም የምችለውን ሳደርግ ነበር፡፡ እነዚህን በጎ አድራጎት ድርጅቶች ስንደግፋቸው አሳዳጊ በማጣቴ ለውጪ ጉዲፈቻ ስንሰጣቸው ባህላቸውን፣ ቋንቋቸውን፣ ማንነታቸውን ረስተው የሚያድጉ ዜጎቻችንን ቁጥር እንቀንሳለን፡፡ በአገራቸው፣ ከባህላቸው፣ ከወገኖቻቸው ከማንነታቸው ጋር እየተደገፉ ያድጋሉ። አገራቸውን ያገለግላሉ። ይሄ እሳቤ በደንብ መስፋትና መተግበር አለበት ብዬ አምናለሁ፡፡
ይህንን የውጪ ጉዲፈቻ (ማደጎ) ለመቀነስ ብሎም ለማስቀረት ምን ዓይነት ሥራዎች ናቸው መስራት ያለባቸው?
እንደኔ እንደኔ፤ ሁላችንም ብንተባበር… ችግራችንን በራሳችን ለመፍታት የምናንስ ህዝቦች አይደለንም፡፡ እንደ ሙዳይ፣ ጌርጌሲዮን፣ መሰረት በጎ አድራጎትና ሌሎችም ቅንነትና በጎነት ስላላቸው ብቻ በትንሽ አቅም ብዙ መልካም ስራ የሚሰሩ ድርጅቶች በአገር ውስጥ ባለሃብቶችም ሆነ በዲያስፖራው በደንብ ሊደገፉ ይገባል የሚል ጠንካራ እምነት አለኝ፡፡ እነዚህ በጎ አድራጎት ድርጅቶች በዚህ መልኩ ተቋቁመው፣ በጎ የሚሰሩት ወገንተኝነት፣ ተቆርቋሪነትና ሃላፊነት ተሰምቷቸው እንጂ ግዜ ተርፏቸው አይደለም፡፡ እነሱ ይህንን ሀላፊነት ሲሸከሙና  ወገባቸው ሲጎብኝ እኔም  መደገፍ አለብኝ፡፡ ድጋፍ ማለት ብር መስጠት ብቻም አይደለም፡፡ ጉልበት፣ ሙያ፣ ጊዜ መስጠት በራሱ ድጋፍ ነው። ሀኪም በሙያው ሄዶ ያክም፣ የስነ ልቦና ባለሙያው፣ አስተማሪው፣ ሁሉም ያለውን ማዋጣት ይችላል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚያስፈልገው ቅንነትና መልካም ልብ ብቻ ነው፡፡ እንዲህ ስንተባበር አገራችን ላይ ለውጥ ማምጣት እንችላለን፡፡ ዲያስፖራው ለምሳሌ ለሁለት ወርም ይምጣ ለአንድ ወር ወይም ለ10 ቀን ይምጣ ቤተሰብ አይጠይቅ ወይም አይዝናና አይባልም። ነገር ግን ቢቻለው ከመጣባቸው ወራትና ቀናት ቢያንስ አንዷን ቀን ለበጎ አድራጎት ማዋል የሞራል ግዴታ ነው፡፡ የዜግነት ግዴታም ጭምር ነው፡፡ ሁሉንም መጎብኘት አይቻልም። ያደርጋሉ። ነገር ግን አንዱንና የመረጠውን በጎ አድራጎት ጎብኝቶ አይዟቹ አለንላችሁ ብሎ ለምን አንድ ዶላር አትሆንም፣ ሰጥቶ ቢመለስና ሁሉም ይህንን እንደ ባህል ቢይዘው … እርግጠኛ ነኝ ለውጥ እናያለን፡፡
በሌላ በኩል፤ አገራችን ውስጥ ብዙ ባለሃብቶች ለዚህ ተግባር ትኩረት ቢሰጡ፣ ችግራችን ውጪ አይወጣም ነበር፡፡ በእርግጥ እኔ እስከ ማውቀው፣ የkk ኩባንያ ባለቤት አቶ ከተማ ከበደ፣ወርቁ አይተነውና አትሌት ሀይሌ ገ/ስላሴ ልገሳ ያደርጋሉ። ነገር ግን እነሱ ብቻ አይደሉም። በሀገሪቱ ያሉት ባለሃብቶች ገንዘብ መሰብሰብ ላይ ብቻ የምናተኩርና ማህበራዊ ሀላፊነታችንን የማንወጣ ከሆነ፤ የሰበሰብነውን ሳንበላው መሰብሰብ( ጠብቆ ይነበባል) ይመጣል። በገንዘብ እንድትሰበስቢ የፈቀደልሽ አምላክ ለሌላው ካላከፈልሽ፣ ሳትበይው ሊሰበስብሽ ስልጣን አለው፡፡ አንቺ ገንዘብ ስትሰበስቢ፣ እንደ ኤጀንት ነሽ ማለት እንጂ ለብቻሽ እንድትበይ አይደለምና ማካፈል አለብሽ፡፡
አሁን ላይ አንድ ህፃን 2 ሚ.ብር መታከሚያ አጥቶ እየሞተ አንዳንድ ሀብታሞች በአንድ ቀን ምሽት በመሸታ ቤትና በአስረሽ ምችው ያንን ያህል ብር አጥፍተው ያድራሉ፡፡ ይሄ እንደ ሃገር ያማል። ቅድም ሰው በገንዘቡ የፈለገውን አያድርግ አይዝናና ማለቴ አይደለም፡፡ በሁሉም ነገር ውስጥ በጎ አድራጎትና ልገሳን ቦታ ያግኝ ነው የምለው፡፡ ያኔ ለውጥ ይመጣል ብዬ አምናለሁ እና ልናስብበት ይገባል፡፡
ድርጅትህ “በጎ ራዕይ”ም ሆነ ዲያስፖራው  ችግር የደረሰበትን ሰው ለማገዝ መስፈርታችሁ ምንድን ነው?
የመስፈት ጉዳይ አይደለም፡፡ ሰው እርዳታ ሲጠይቅ ለምሳሌ የህክምና እርዳታ ሲጠይቅ የህክምና ማስረጃው ትክክል ነው ወይ የሚለው መረጋገጥ አለበት፡፡ “Go fund me” ሲከፈት የዚያ ሰው የህክምና ማስረጃ  ትክክለኛ ስለመሆኑ ማረጋገጥ ወሳኝ ጉዳይ ነው፡፡ እኛ ውጪ ሆነን እዚህ ያሉ ተወካዮቻችን እንልክና ስለ ህክምናው ማስረጃ ትክክለኛነት እናረጋግጣለን፡፡ ይሄን የምልሽ ኢትዮጵያ ውስጥ ላሉ በርካታ “ጎ ፈንድ ሚ” እየተከፈተና ገንዘብ እየተሰበሰበ፣ መጨረሻ ላይ ገንዘቡ የት እንደሚገባ ሳይታወቅ የሚቀርበትን በርካታ አጋጣሚ እያየን ነው፡፡ “ጎ ፈንድ ሚ” ተከፍቶ የሚሰበሰበው ገንዘብ ለትክክለኛ ዓላማ ለትክክለኛው ተረጂ መዋል አለበት እንጂ የግለሰብ መጠቀሚያ መሆን የለበትም፡፡ ስለዚህ የደረሰን የእርዳታ ጥሪ ትክከለኛነት ተጠናክሮ ትክክለኛነቱ ተብጠርጥሮ ነው ጥሪውን የምንቀበለው፡፡ ዲያስፖራው ሆነ እዚህ አገር ያለው መለገስ ያለበት፣ እርዳታ ፈላጊው ትክክለኛ መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ ነው። እንደ መስፈርት ከተቆጠረ መስፈርታችን ይሄ ነው፡፡
ከመጣህ ምን ያህል ጊዜ ሆነህ? ከጋዜጠኛ ካሳሁን ባለቤትና ከልብ ህሙማን ህጻናት መርጃ ማዕከል በተጨማሪስ የትኞቹን የበጎ አድራጎት ማዕከላት ጎበኘህ?
እኔ ከመምጣቴ በፊት በተወካዮቻችን አርቲስት ማስተዋል ወንደሰን በያያ ዘልደታ አማካኝነት ለጌርጌሴኖን የአዕምሮ ህሙማን መርጃ ማዕከል 500 ለሚሆኑ ሰዎች የምሳ ግብዣ አድርገናል፡፡ እኛ እዛ ሆነን እዚህ ባሉ ተወካዮች በኩል ድጋፉን እናድርግና ክትትል እናደርጋለን፡፡ የሆነ ሆኖ ሁሉንም ማዳረስ ባይቻልም አንዳንድ መጠየቅ ያለባቸውን ሄጄ አይቻለሁ፡፡ በዚያ ላይ የወደፊት ድጋፋችን ትክክለኛ እንዲሆን እስካሁን ከተቋቋሙት ማን ነው በቂ ድጋፍ ያለው? ማንስ ነው ያለ በቂ ድጋፍ በድካም ብዙ ስራ እየሰራ ያለው የሚለውን በመለየት ላይ ነን፡፡
ይህንን ካላየን በኋላ ድጋፍ የሌላቸው ላይ ትኩረታችንን አድርገን ለመስራት ነው እቅዳችን አሁን የሙዳይ በጎ አድራጎትን ብንመለከት የተረጂ ህጻናት እናቶች እዛው ግቢ ውስጥ የእጅ ስራ ውጤቶችን እየሰሩ እየሸጡ፣ በጣም በከፍተኛ ትግል  ነው እየሰሩ ያሉት አንዳንዶቹ ደግሞ በቂ ስፖንሰር እያላቸው አሁንም ወደ ልመናው ያዘነብላሉና እነሱን ለይቶ አቅም የሌላቸውን መደገፍ ላይ እናተኩራለን።  ሌላ ጊዮርጊስ አካባቢ “የብርሀን ልጆች”  የተባለ እየተቋቋመ ያለ ድርጅትም አለ፡፡ እነዚህንም እንደግፋለን፡፡
“በጎ ራዕይ” አወቃቀሩ ምን ይመስላል?
በቦርድ የሚተዳደር በአሜሪካ መንግስት እውቅና ያገኘ ነው። ስራውን ይበልጥ ቀልጣፋና የተደራጀ ለማድረግ፣ እዚያም ፈቃድ ለማውጣት በእንቅስቃሴ ላይ ነን። እሱን ሂደት እየሰራን ነው እርግጥ ነው በአሜሪካው ፈቃድ እዚህም መስራት እንደምንችል ተነግሮናል። ሆኖም የበለጠ ቀልጣፋ ተቀባይነት ያለው እንዲሆን ነው እዚህም ፈቃድ ለማውጣት የፈለግነው። ይሄም ይሳካል ብዬ አምናለሁ፡፡
በአጠቃላይ ግን የካሳሁንን ቤተሰብ ለመደገፍ ስንነሳ፣ መረጃ በመስጠት በሀሳብ ሲያግዙኝ ለነበሩት ለጋዤጠኞቹ ምስክር ጌታነው፣ በፍቃዱ አባይ፣ ትዝብት አሰፋ፣ሚካኤል አለማየሁ፣ ያያ ዘልደታ፣ አርቲስት ማስተዋል ወንደሰንንና ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴልን ከልብ አመሰግናለሁ።


    ኮራኮን ኮንስትራክሽን

           ቅዳሜ ጥር 22 ቀን 2013 ዓ.ም ለንባብ በበቃው ጋዜጣችሁ ላይ “የአዳማ ግንብ ገበያ ባለአክሲዮኖች መንግስት እንዲታደጋቸው ተማፀኑ” በሚል ርዕስ የቀረበው ዘገባ፤ በእውነተኛ መረጃና ማስረጃ ላይ ያልተመሰረተ ሲሆን የአንድ ወገን  ቅሬታ ብቻ ሚዛናዊነት በጎደለው መልኩ የተቀረበበት ነው። ከዚህ አንጻር በድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን ዙሪያ በዘገባው ላይ የቀረበውን ሀሰተኛ ውንጀላ መሠረት በማድረግ፣ እውነታውን በዝርዝር  እንደሚከተለው አቅርበናል።
ድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን፤ በአዳማ ግንብ ገበያ ግንባታ ላይ የተሳተፈውም ሆነ የግንባታውን ስራ ሲሰራ የቆየው በህግ ፊት ተቀባይነት ያለውን ውል ከአሰሪውና  ከአማካሪ ድርጅቱ ETG consultant ጋር በፈፀመው የሦስትዮሽ ውል መሰረት ነው። በዚህም መሰረት ግንባታው በሦስት ዙር (three phase) እንዲከናወን የጨረታ ሠነድ ተዘጋጅቶ ድርጅታችን ከቀረቡት የስራ ተቋራጮች መካከል አሸናፊ በመሆን  ስራው ሊሰጠን ችሏል።
 የመጀመሪያው ዙር የኮንትራት መጠኑ ቫትን ጨምሮ 60,226,998 (ስልሳ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስድስት ሺ ዘጠኝ መቶ ዘጠና ስምንት ብር) የነበረ ሲሆን ለፕሮጀክቱ ስራ ማስኬጃ (ቅድመ ክፍያ) ሊከፈል የሚገባው የጠቅላላ ዋጋው ሰላሳ በመቶ (30%) ማለትም 20,768,099 (ሃያ ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ ስምንት ሺ ዘጠና ዘጠኝ ብር) ነበር። ይሁንና አክስዮን ማህበሩ በወቅቱ ያለኝ ገንዘብ 7,000,000 (ሰባት ሚሊዮን) ብር ብቻ ነው ቢለንም፣ እኛ የሚገባንን ክፍያ ሳናገኝ ወደ ስራ አንገባም አላልንም፤ ምክንያቱም አክስዮን  ማህበሩ ወደ ፊት የሚያመጣቸው አባላት “ከቦታችን ተባረርን ተገፋን” እያሉ የሚያለቅሱ ስለነበሩ “እንደውም ስራ ስንጀምር አባላቱ መዋጮ ያዋጣሉ፤ ያኔ ትከፍሉናላችሁ” በሚል ተስፋ በ6,000,000 (ስድስት ሚሊዮን ብር) ቅድመ ክፍያ ወደ ስራ ገብተን፣ ፌዙን ከብዙ ችግሮች ጋር ተጋፍጠን ጨርሰናል። ከችግሮቹ መካከል በተለይም ህንፃው ሊያርፍበት የታሰበው ቦታ በወቅቱ የግለሰቦች መኖሪያ በመሆኑና ነፃ ስላልነበር፣ በታሰበው ጊዜ ወደ ስራ ባለመግባታችን፣ በውለታው መሰረት ስራውን አጠናቀን ማስረከብ አልቻልንም። በተጨማሪም በጊዜ መራዘም ምክንያት ለተከሰተው የዋጋ ንረት በውሉ መሰረት ማካካሻ ክፍያ ለመጠየቅ ተገደናል።
ግንባታው የተጀመረው ህዳር 2003 ዓ.ም ሲሆን እንዲያልቅ የተሰጠው ጊዜ ሁለት ዓመት ነበር፤ ሊጠናቀቅ የቻለው ግን የካቲት 2006 ነው። አክሲዮን ማህበሩ በወቅቱ ሁለት አማራጭ ነበረው። አንድም ጨረታውን እንደ አዲስ አውጥቶ ሌላ ኮንትራክተር ማስገባት፤ ሁለትም የዋጋ ማካካሻ አድርጎ ከኛ ጋር እንዲቀጥል ማድረግ ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ሁለተኛውን አማራጭ በመምረጥ የዋጋ ማካካሻ ዘግይቶ በመክፈሉ ለግንባታው መዘግየት የራሱ አስተዋፅኦ ነበረው። እንዲያም ሆኖ ውለታው በተፈጸመ በሦስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ስራውን ሙሉ በሙሉ (100%) አጠናቀን አስረክበናል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “…ተቋራጩ በ2 ዓመት ጊዜ ውስጥ ግንባታውን አጠናቆ ሊያስረክበን ቢስማማም በቃሉ ግን አልተገኘም፤ እስከ 2009 ዓ.ም ድረስ ሁሉም ሳይሳካ ቆይቶ የግንባታ ዋጋ ንሯል በሚል ተጨማሪ ማካካሻ 33 ሚ. ብር እንዲከፍሉ መገደደዳቸውን የአክሲዮን ማህበሩ አዲሱ ቦርድ ሰብሳቢ አቶ ሽሬ ረሽድ ያስረዳሉ” በሚል ሃሰተኛ ዘገባ ቀርቧል፡፡ በአንድ በኩል በዚህ ሁኔታ የዘገየው አጠቃላይ የህንፃውን ግንባታ አስመስሎ የቀረበ ሲሆን፤ በሌላም በኩል ግንባታው እንደተባለው እስከ 2009 ዓ.ም ሳይሆን እስከ 2006 ዓ.ም ለአንድ ዓመት ነበር  የዘገየው፡፡ እሱም ቢሆን በኮንትራክተሩ ችግር ሳይሆን በአክሲዮኑ ችግር መሆኑን መገንዘብ ይገባል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በአክሲዮን ማህበሩ በተፈጠረው ችግር ምክንያት ወዶና ፈቅዶ በስምምነት የከፈለውን የዋጋ ማካካሻ፣ተገዶ የከፈለ አስመስሎ የቀረበው ዘገባ የተሳሳተ ነው።
የሁለተኛውን ዙር ጨረታም እንደ መጀመሪያው በግልጽ ጨረታ ተወዳድረን በድጋሚ ገብተናል። ይሁንና የመጀመሪያውን ዙር ግንባታ ሙሉ በሙሉ አጠናቀን ያስረከብን ቢሆንም፣ 48ሚ ብር የሚሆን የመጨረሻ ክፍያ ለመክፈልም ሆነ ሁለተኛውን ዙር ግንባታ ለማስቀጠል የሚያስችል የገንዘብ አቅም አልነበረውም።
የሁለተኛው ዙር ኮንትራት መጠን ብር 191,233,090.08 (አንድ መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሰላሳ ሶስት ሺህ ዘጠና ብር) ሲሆን የተያዘለት ጊዜ አንድ ዓመት ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ከነበረበት የፋይናንስ እጥረት አንፃር ይህን ስራ ለማስቀጠል የባንክ ብድር ማግኘት ነበረበት። የባንክ ብድሩንም ለማግኘት  የመጀመሪያውን ግንባታ ክፍያ ሙሉ በሙሉ መክፈሉን የሚያረጋግጥ የክፍያ ደረሰኝ እንዲያቀርብ ተጠየቀ። ቀደም ሲል እንደገለፅነው፤ ድርጅታችን አክስዮን ማህበሩን ለመርዳት ከነበረው ፍላጎት የተነሳ የፋይናንስ ችግሩን ለመቅረፍ ከባንክ የተጠየቁትን የክፍያ ሰነድ ማህበሩ ሳይከፈለን ከፍሎናል በማለት የብር 48,000,000 (አርባ ስምንት ሚሊዮን ብር) ክፍያ ደረሰኝ ቆርጠን በመስጠት ብድሩን እንዲያገኙ ተባብረናል። በዚህ ምክንያት የ100 ሚ ብር ብድር በማግኘቱ ቀደም ሲል ያልከፈለንን 48ሚ ብር ሊከፍለን ችሏል። ከዚህም በተጨማሪ በዚህ ዙር ለተሰሩ ስራዎች የ20 በመቶ ቅድመ ክፍያ መክፈል የነበረበት ቢሆንም፣ ስራው እየታየ እንዲከፈል በመስማማት ካገኘው ብድር ላይ 37.8 ሚ ብር ከአክስዮን አካውንት ውጪ ሆኖ የጋራ አካውንት ተከፍቶ እዚህ ውስጥ እንዲቀመጥና ስራው እየታየ እንዲከፈል በተደረሰው ስምምነት መሰረት ስራው እንዲንቀሳቀስ ተደርጓል። ይህን አሰራር የመንግስት ህግም ይፈቅዳል። በመሆኑም የሁለተኛው ዙር ግንባታ ጥር 2006 ተጀምሮ፣ ሚያዚያ 2008 ላይ ስራው 97 በመቶ (97%) ተሰርቷል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “… እነዚሁ አካላት ተመሳጥረው ለንብ ባንክ 40 ሱቆችን በ37 ሚ ብር ገዝተው ብሩን በማህበሩ አካውንት ቢያስገቡም፣ ያ 37 ሚ.ብር ከህግ አግባብ ውጪ ከቦርዱ ጋር ተቋራጩም ፈራሚ ሆኖ ከማህበሩ አካውንት ወጥቶ የት እንደደረሰ አይታወቅም” በሚል የቀረበው ዘገባ ሀሰት ነው።
የሶስተኛ ዙር የጨረታ ሁኔታ እንደ ሁለቱ ፌዝ በጨረታ የተወሰደ ሳይሆን የሁለተኛው ዙር ያልተጠናቀቁ ክፍያዎች እዳ ስለነበራቸው ይህን ክፍያ ለመክፈል ተጨማሪ ብድር ከባንክ ለመውሰድ ባንኩ ብድር የምሰጠው ህንፃው ወደ ስራ የሚገባ ከሆነ ነው በማለቱ ወደ ስራ ለመግባት ደሞ የሚቀረው የስራ ፐርሰንት ይታወቅ በመባሉ እና ሱቆቹን ወደ ስራ ለማስገባት የውጪው ስራ ማለቅ እና ለውጪ ስራ መገልገያ ይሆን ዘንድ የቆመው የእንጨት መወጣጫ (ፖንቴ) መፍረስ ስለነበረበት እና ስራን ለሌላ ኮንትራክተር ለመስራት የሚያመች ባለመሆኑ በነዚህ ምክንያቶች ሶስተኛው ዙር የውጪ ስራዎችንና የአንደኛ ፎቅ ፊኒሽንግ ስራዎችን አካቶ እንዲሰራ ማህበሩና አማካሪው ወስነው ድርድር ተደርጎ ለኛ ተሰጥቶናል። ይኸም ከአሰራር አንፃር ተቀባይነት ያለው ነው። የዚህ ዙር ግንባታ ሀምሌ 2007 ተጀመረ። አንድ አመት የስራ ጊዜ የተሰጠው ሲሆን ነሀሴ 2008 ተቋርጧል። ነገር ግን ስራውን 83 ፐርሰንት ሰርተናል።
ይሁንና ለሰራናቸው ስራዎች ማህበሩ መክፈል የሚጠበቅበትን የ2ኛ እና 3ኛ ዙር የግንባታ ሥራ በውላችን መሰረት በአማካሪ መሀንዲሱ የፀደቀውን ክፍያ ማህበሩ ባለመክፈል መሰረታዊ የውል ጥሰት (fundamental breach of contract) በመፈጸሙ የግንባታ ውሉ ተቋርጧል። አማካሪ መሀንዲሱ በድርጅታችን የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ በውሉ በተሰጠው ሥልጣንና ኃላፊነት መሰረት ጥያቄውን ከመረመረና በውሉ መሰረት የቀረበ መሆኑን ካረጋገጠ በኋላ በ28/8/2009 ዓ.ም የተፃፈና ስምምነት በሚቋረጥ ጊዜ የተረጋገጠ ክፍያ የምስክር ወረቀት (Certified Payment upon Termination) አጽድቋል። በዚሁ በጸደቀው የክፍያ ምስር ወረቀት ላይ በተረጋገጠው መሰረት ማህበሩ ብር 150,970,074.88 ብር (አንድ መቶ ሀምሳ ሚልዮን ዘጠኝ መቶ ሰባ ሺህ ሰባ አራት ብር ከሰማኒ ስምንት ሳንቲም) እንዲከፍል ድርጅታችን በማህበሩ ላይ በፌደራል ከፍተኛው ፍ/ቤት ግንቦት 22 ቀን 2009 ዓ.ም ክስ አቀረበ። ይህም በህግም በውሉም የተረጋገጠ መብታችን ነው።
ተከሳሹ ግንብ ገበያ አ/ማ በአማካሪ መሐንዲሱ የፀደቀውን የክፍያ ሰርተፍኬት አልቀበልም ብሎ በመቃወሙ ፍ/ቤቱ ድርጅታችን ለሰራው ስራ ሊከፈለው የሚገባው ክፍያ ስንት እንደሆነ፣ አስቀድሞ የተከፈለው ክፍያ ምን ያህል እንደሆነና ምን ያህል ያልተከፈለ  ቀሪ ክፍያ እንዳለ በገለልተኛ ወገን ተጣርቶ ይቅረብ የሚል ትእዛዝ በመስጠቱ፣ ለዚህም የመንግስት ተቋም የሆነው የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን እና ዲዛይን ሱፐርቪዥን ሥራዎች ኮርፖሬሽን ይህንኑ አጣርቶ ሪፖርት እንዲያቀርብ በሰጠው ትእዛዝ መሰረት፣ ኮርፖሬሽኑ በታዘዘው መሰረት፣ የራሱን ባለሞያዎች፣ የግንብ ገበያ ንግድ አክስዮን ማህበር ከወከሏቸው ሁለት ባለሞያዎች እና ከኮራኮንም ሁለት ባለሞያዎች ቦታው ድረስ በመገኘት፣ የተሰራውን ስራ ጥራትና መጠን በመለካትና በመመልከት ልኬቱ የተወሰደ ሲሆን ላላለቁ ስራዎች  እነዚህም ጀነሬተር ፣ የውሃ ታንከርና ላልተጠናቀቀው የጣራ ስራ ባሉበት ልረከብ የሚል ጥያቄ አክስዮን ማህበሩ ለአጣሪው በማቅረቡ ያለቁት ስራዎች በልኬት ተለይተው ዋጋቸው ታውቆ፤ ያላለቁትን የማጠናቀቅያ ክፍያ ተቀንሶ የሁሉም ድርጅቶች ተወካይ ተፈራርመውበት ለፍ/ቤቱ ተልኳል።
ፍ/ቤቱም የቀረበለትን ሪፖርት መሰረት በማድረግ ተከሳሹ ግንብ ገበያ አ/ማ፡-
1ኛ፡- ለ2ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ብር 45,332,291.48 (አርባ አምስት ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰላሳ ሁለት ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና አንድ ብር ከ48/100) ከሚያዚያ 28/09 እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ከሚታሰብ 9.5% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ክፍያ በመዘግየቱ ምክንያት በአማካሪ መሐንዲሱ የተሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 5,264,247.67 /አምስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ስልሳ አራት ሺህ ሁለት መቶ አርባ ሰባት ብር ከ67/100/፣ በድምሩ ብር 50,596,539.15 (ሃምሳ ሚሊዮን አምስት መቶ ዘጠና ስድስት ሺህ አምስት መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ብር ከ15/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
2ኛ፡- ለ3ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ክፍያ ብር 7,228,284.83 (ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስምንት ሺህ ሁለት መቶ ሰማኒያ አራት ብር ከ83/100) ከሚያዚያ 28/2009 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 11% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ይህ ክፍያ ለዘገየበት ጊዜ በውሉ መሰረት አማካሪ መሐንዲሱ ያሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 1,589,110.78 (አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሰማኒያ ዘጠኝ ሺህ አንድ መቶ አስር ብር ከ78/100)፣ በድምሩ ብር 8,817,395.61 (ስምንት ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሰባት ሺህ ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ብር ከ61/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
3ኛ፡ የተጀምረው ያልተጠናቀቁ ስራዎችን በተመለከተ ብር 58,395,553.59 (ሃምሳ ስምንት ሚሊዮን ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ሺህ አምስት መቶ ሃምሳ ሶስት ብር ከ59/100) ውሉ ከተቋረጠበት ከግንቦት 12/2009 ዓ.ም ጀምሮ  ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ህጋዊ ወለድ ጋር ለፍርድ ባለመብት ሊከፍል ይገባል በማለት ውሳኔ ሰጥቷል።
ግንብ ገበያ አ/ማ ይህንን ውሳኔ በመቃወም ለፌደራል ጠ/ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት ይግባኝ ቢያቀርብም፤ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤትም የከፍተኛውን ፍ/ቤት ውሳኔ አጽድቋል። ማህበሩ ግን በሁለቱ ፍ/ቤቶች ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት አቤቱታ ያቀረበ ሲሆን፣ ያቀረበው የሰበር አቤቱታም ውድቅ ተደርጓል።
በዘገባው ላይ እንደተገለፀው፤ ማህበሩ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ከፍሎ ጠበቃ ቀጥሮ እስከ መጨረሻው የዳኝነት እርከን በመጓዝ ያቀረበው መሰረተ ቢስ ክርክር በፍርድ አደባባይ ውድቅ ሲደረግበት፣ የመገናኛ ብዙሃንን ደጅ በመጥናት፣ “ፍትህ ሲገባን የ151ሚ ብር ባለዕዳ እንድንሆን ተፈርዶብናል” የሚል አቤቱታ ማቅረብ የህግ የበላይነትን ማርከስ ነው፡፡
አክስዮን ማህበሩ ለጋዜጣው ክፍል በሰጠው ሀሰተኛ መረጃ፤ ከዚሁ ግንባታ ጋር በተያያዘ አቶ ጅብሪል ገረሱ ሀቢብ (የድርጅታችን የኮራኮን ኮንስትራክሽን ድርጅት ባለቤትና ሥራ አስኪያጅ) ላይ የሙስና ክስ ተመስርቶ፣ ከሦስት ዓመት በፊት የመጣውን ለውጥ ተከትሎ፣ በፖለቲካ ውሳኔ እንደተፈቱ አድርጎ በማቅረብ አንባቢን ለማደናገር ጥረት አድርጓል። በእርግጥ ማህበሩ የኦሮሚያ ፀረ-ሙስና ኮሚሽን በድርጅታችን ስራ አስኪጅ ላይ ክስ እንዲመሰረት የሰጠውን ሀሰተኛ ጥቆማ መሰረት በማድረግ በህግ ፊት ተቀባይነት የሌለው ክስ ተመስርቷል።
በኦሮሚያ ጠቅላይ ፍ/ቤት ምስራቅ ችሎት የነበረው ክስና የተሰጠው ውሳኔ በዘገባው ላይ ከቀረበው በእጅጉ የተለየ ነው። ይኸውም በዚህ ፍ/ቤት ከቀረበው የወንጀል ክስ ጂብሪል ገረሱን የሚመለከቱት ክሶች ከቀድሞ የቦርድ አባላት ጋር በመተባበር 1ኛ) የሁለተኛ ዙር ግንባታን በተመለከተ የአ/ማህበሩ ጠቅላላ ጉባኤ ሳይወስን የግንባታ ዋጋውን ቀድሞ ከተወሰነ በላይ ያላግባብ ብር 52,830,639 ለኮንትራተሩ እንዲከፈል በማድረግ፣ በግንባታ ውሉ ላይ የተገለፀው የበሮች ብዛት 188 ሆኖ ሳላ ያለ አግባብ ለ211 በሮች ክፍያ እንዲፈጸም በማድረግ ለብረት ስራ ያላግባብ ብር 13,589,965 በብልጫ እንዲከፈል በማድረግ፤ በጠቅላላ ጉባኤው የተሰጠው ውሳኔ የግንባታ ሥራው በሁለት ዙር እንዲጠናቀቅ የሚል ሆና ሳለ ያለ ጠቅላላ ጉባኤው እውቅና እንዲሁም ያለ ጨረታ 3ኛ ዙር የግንባታ ውል በብር 153,612,510 ውል በመፈራረም፣ ለ3ኛ ዙር ግንባታ የአልሙኒየም ክላዲንግ ሥራ ብር 8,521,755 ያላግባብ በአብላጫ እንዲከፈል በማድረግ ለራሳቸው የማይገባ ጥቅም ለማግኘትና አ/ማህበሩ ላይ ጉዳት ለማድረስ አስበው የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል፡-
2ኛ/ ከአንደኛው ዙር ግንባታ ብር 229,258,19 ያለ ቦርድ ውሳኔ አላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ እንዲሁም ብር 4326,081,72 አማካሪ መሀንዲሱ ሳይጸድቅና ቦርድም ሳይወስን እንዲከፈል ብር በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል፡-
3ኛ/ በአንደኛው ዙር ግንበታ የዋጋ ማካካሻ ያላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል የሚል ነው፡፡
ይሁንና ፍ/ቤቱ ጉዳዩን በአግባብ መርምሮ በማስረጃ ካጣራ በኋላ በሰጠው ፍርድ የሙስና ወንጀል እና አላግባብ መበልጸግ ተብሎ በኮንትራክተሩ ላይ የቀረቡትና ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ክሶች ሙሉ በሙሉ መሰረተ ቢስ መሆናቸውን  በማረጋገጥ ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ ከወንጀሉ  ነጻ መሆኑን አረጋግጧል፡፡ ዓ/ህግ ለክሱ ዋና ማስረጃ አድርጎ ያቀረበው በኦሮሚያ የሥነ- ምግባርና ጸረ-ሙስና ኮሚሽን የመደበው ኦዲተር ተፈጸመ ስለተባለው ጉዳይ  አጥንቼ አገኘሁ ያለውን ጥፋትና የምርምር ኦዲት ሪፖርት ቢሆንም ፍ/ቤቱ ግን የተባለውን የኦዲት ሪፖርት ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ የፈጸመው የመሙስና ወንጀል የለም በማለት ወስኗል፡፡
ፍ/ቤቱ ኮንትራክተሩ ጥፋተኛ ነው ከዋጋ ማካካሻ ጋር ተያይዞ የቀረበውን ብቻ ነው፡፡ የዋጋ ንረት ማካካሻን በተመለከተ በመጀመሪያ ዙር ግንባታ የውል አልቀጽ GCC 47.1    መሰረት በወቅቱ የነበረው የሲሚኒቶና የብረት እጥረት ምክንያት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት ግዢና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ ባወጣው አዋጅ መሰረት ተከፍሎናል፡፡ ይሄንንም በተመለከተ በኦሮምያ ፀረ ሙስና ቢሮ ክስ ቀርቦብን እኛም በወቅቱ የነበረውን  የሲሚንቶና የብረት እጥረት ከየፋብሪካዎቹ ጠይቀን የለንም ተባልን ማስረጃ ሲከታተለው ለነበረው ለኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምስራቅ ቋሚ ችሎት አቅርበን ፍርድ ቤቱም ከሙገር መግዛት የነበረባችሁን ከሞሰበ የገዛችሁት በደብዳቤ በጊዜው ለአሰሪዎቹም ሆነ ለአማካሪው አላሳወቃችሁም ስለዚህ የአካሄድ ችግር ነበር በማለት በአቶ ጅብሪል ላይ 6 ወር  የእስር ቅጣት ወስኖ የነበረ ቢሆንም ፍርዱ በሚሰጥበት ጊዜ ከዛ በላይ ታስረው ስለነበር ፍርድ ቤቱ ለቋቸዋል፡፡ ጥፋተኛም የተባለው አካሄድ ጋር ስህተት ተፈጽሟል በሚል እንጂ ኮንትራክተሩ ክፍያውን ለአግባብ ወስዷል ወይም ያለ አግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል ተብሎ አይደለም፡፡ ነገር ግን ጉዳዩ በወቅቱ ሳይት ላይ የነበሩ የአማካሪው መሀንዲሶች የብረትና የሲሚንቶ  የጥራት ደረጃውን አስፈትሻችሁ እምጡና ስሩ መባላችንን እኛም የጥራት ማረጋገጫ አምጥተን የነበረ ቢሆንም በፍርድ ቤቱ ተቀባይነት ባለማግኘቱ ውሳኔውን ባናምንበትም የህግ የበላይነትን በማክበር ተቀብለናል፡፡
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳላ የአንባቢን ቀልብ ባልተገባ መልኩ ለመሳብ “በተለያየ ጊዜ በቦርዱ አባላት፣ በተቋጩና በአማካሪ ደርጅቱ ላይ ክስ መስርተን 9 የቦርዱ አባላትና ተቋራጩ በእስር ላይ የነበሩ ቢሆንም መንግስት የፖለቲካ እስረኞችን ሲፈታ በግርግር አብረው ወጥተዋል” በሚል የቀረበው ሀሰተኛ ዘገባ በህግ በሞራልም ተቀባይነት የሌለው አሳፋሪ ድርጊት ነው፡፡  
ፕሮጀክቱ አሁን ለደረሰበት ቀውስ ዋነኛ ምክንያት ምንድነው የሚለውን በተመለከተ አገር ያወቀውን ፀሀይ የሞቀውን እውነታ ለአንባቢ ለማጋራትና በተሳሳተ መረጃ ሀሰተኛ የሆነና ሚዛናዊ ያልሆነ ዘገባ ለማቅረብ የተሞከረው ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ ብዙዋቹ አንጡራ ሀብታቸውን በማፍሰስ የገነቡት አክስዮን እዚህ ደረጃ የደረሰበትን ትክክለኛ ምክንያት ለማድበስበስ ነው፡፡
የችግሩ ዋነኛ ምንጭ ግን በወቅቱ ከነበሩት የመጀመሪያ 11 የቦርድ አባላት ውስጥ ሁለት የቦርድ አባለት የሽልማት ሰጪ ኮሚቴው ያስቀመጠው የብር መጠን ያንሰናል የሌሎቻችሁ ከኛ የተሸለ ነው በማለት ያነሱት ቅሬታ ሰፍቶ ከቦርዱ ውጪ የነበሩ ስራው በመጠኛቀቅ ላይ በመሆኑ ወደ ሱቅ ክፍፍል ከመካሄዱ በፊት ቦታውን መያዝ አለብን የሚሉ የግል ጥቅም ፈላጊዎች ጋር በመሆንና በማናበብ ለህዝቡ ያሰቡ በማስመሰልና ለርክክብ የደረሰን ህንጻ ገንዘብህ ተበልቷል በማለት ነገሩን ሌላ መልክ እንዲኖረው በማድረግ የተጀመረ የሐሰት ወሬ እዚህ የደረሰ ችግር ነው፡፡
በዚህ ፕሮጀክት እዚህ ደረጃ እንዳይደርስ በኛ በኩል በቀላሉ እንዲፈታ ለማድረግ እነዚህን ሁለት የቦርድ አባላትና ሌሎቹን ለማስማማት ስንሞክር ሁለቱ የቦርድ አባላት የሚሰጡን መልስ ሌሎች ቦርዶች ለመመረጥ ስለተዘጋጁ ከስልጣናቸው ይውረዱ የሚል የሚል ነበር፡፡ ይሄንን በራሳቸው መንገድ ፈትተው አዲስ ቦርድ ተመረጠ፡፡ ሁለተኛ የተመረጡት ቦረውዶች ጋር በክፍያ እና በቀጣይ የፕሮጀክቱ እጣ ፈንታ ላይ ተወያይተን ቀሪ ክፍያዎች በ3 ዙር እንዲከፋፈልና ፕሮጀክቱም እንዲጠናቀቅ የተስማማን ቢሆንም ጉዳዩ እልባት ሳያገኝ ሲቀር ወደ ፍርድ ቤት ከመሄዳችን  በፊት ፍርድ ቤት ከሄድን በኋላም ፍርድ ቤቱ በሰጠው ትእዘዝ መሰረት ሽምግልና ብንጠቀም ቦርዱና ኮንትራክተሩን በሙስና ከተከሰሱ ይጠፋሉ ግንዘቡ ይቀርልናል በሚል ሀሳብ ሽምግልናውን ሳይቀበሉ ቀርተዋል፡፡
በዚህም፣ ምክንያት ህንጻው በፍርድ ቤት ታግዶ እንዲቆይ ፍርድ ቤቱ ትእዛዝ ሰጥቶ ባለበት ሁኔታ በጉልበት አጥር አፍርሰው ወደ ህንጻው በመግባት ለግንባታ ስራ ያስገባነውን ግብአቶች እንዲጠፉና እንዲወድሙ በማድረጋችን በህግ የጠየቅን ሲሆን አሁንም በሂደት  ላይ ነው፡፡ ይህ ሁሉ እየሆነ ባለበት የፍትሀ-ብሔር ክሱ እየጠራ ሲመጣ አጣሪው አካል አጣርቶ ሲጨርስና ያሰቡት ነገር እንደማይሆን ሲገባቸው በወቅቱ የነበረው የቦርድ ሊቀ መንበር እና የህግ አማካሪ
(ጠበቃቸው) ገንዘብ (ጎቦ) ካልሰጣችሁን እያለ ሲያስፈራሩን ለህግ አመልክተን እጅ ከፍንጅ እንዲያዙ አድርገን ጉዳዩን አሁንም ህግ ይዞታል፡፡ ለሶስተኛ ጊዜ የተመረጡ ቦርዶች የተሸለ ነገር ከማምጣት ይልቅ የሁለተኛ ቦርዶች የጀመሩት የራስን ጥቅም የማግኛ ዘዴዎች በመጠቀም ለምሳሌ የአክሲዮን ማህበሩ ይሁንታ ሳያገኙ ሱቆቹን በአነስተኛ ኪራይ በማከራየትና ቁልፍ በመሸጥ የግል ንብረት ማፍራት ላይ በመስራት አክስዮኑን ለኪሳራ በማድረግ ላይ ናቸው፡፡ አሁን አለብን የሚሉት የባንክ ወለድ ዕዳና ለኮንትራክተሩ በወቅቱ  ባለመክፈላቸው የመጣ ቅጣትና ካሳ ጭቅጭቁ ከተነሳበት ጀምሮ ሲታይ ከ100,000,000 (ከአንድ መቶ ሚሊዮን) ብር በላይ ያደረሱትና ለኪሳራ የዳረጉት እነዚሁ ቦርዶች ናቸው፡፡ በመሆኑ ችግሩን ለመፍታት ሀሰተኛ የሚዲያ ዘገባ መፍትሄ አይሆንም፡፡ አሁንም ለህዝቡ የሚያስብና ብቃት ያለው፤ ህዝቡን በቅንነት በታማኝነት ለማገልገል የተዘጋጀ የቦርድ አመራር ቢኖረው አክስዮኑ ካለበት ውድቀት መዳን ይቻላል ብለን እናምናለን፡፡

ምርጫ ቦርድ በኦነግ ፓርቲ አመራሮች መካከል የተፈጠረውን አለመግባባት ለመፍታት ሕጋዊና ተደጋጋሚ ጥረቶችን ሲያደርግ እንደነበር ይታወሳል።
በዚህም መሠረት፡-
የፓርቲው የተወሠኑ የሥራ አስፈጻሚ አባላት ነኀሴ 01 ቀን 2012 ዓ.ም በተጻፈና በድርጅቱ ምክትል ሊቀ-መንበር በተፈረመ ደብዳቤ የድርጅቱን ሊቀ መንበር መታገዳቸውን ለቦርዱ አሳውቀው እንደነበር፣ ከዚህም በተጨማሪ የድርጅቱ አመራር ላይ ተከታታይ አቤቱታዎች አስገብተው እንደነበር ይታወሳል። በሌላ በኩል፤ የድርጅቱ ሊቀ-መንበር መስከረም 02 ቀን 2013 ዓ.ም ድርጅቱ ብሔራዊ ምክር ቤት ስብሰባ አድርጎ የፓርቲውን ምክትል ሊቀ-መንበር፣ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን እንዲሁም የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት እስከሚቀጥለው የድርጅቱ ጠቅላላ ጉባዔ ድረስ ከኃላፊነታቸው ታግደው እንዲቆዩ እንደወሠነ ለቦርዱ አሳውቀዋል።
በፖለቲካ ፓርቲ አባላት መካከል አለመግባባት ሲከሠትና ለቦርዱ አቤቱታ ሲቀርብለት ጉዳዩን ተመልክቶ የውሣኔ ሃሣብ የሚያቀርብ የባለሙያዎች ጉባዔ ለማቋቋም  በተሠጠው ሥልጣን መሠረት በማድረግ፤ የሁለቱንም ቡድኖች ደብዳቤዎችና አቤቱታዎች እንዲሁም የውስጥ ሕጎች የሚያይ የባለሞያዎች ኮሚቴ ለማቋቋም
ውሣኔ አሳልፎ እንደነበርም ይታወሳል። በዚህም መሠረት በእነ አቶ አራርሶ በኩል ባለሞያ ቢመድቡም፤ በእነ አቶ ዳውድ በኩል ባለሞያ ለመመደብ ፍቃደኛ ካለመሆናቸውም በላይ የፓርቲው የውስጥ ደንብ መሠረት መጠናቀቅ ያለበት ጉዳይ ነው በማለት መልስ በመሥጠታቸው የባለሞያዎች ጉባዔ ማቋቋም ሳይሳካ ቀርቷል፡፡
በኦነግ አመራር መካከል ተፈጠረውን ችግር ለመፍታት የተደረገው የመጀመሪያው የቦርዱ ጥረት ባለመሳካቱ ጉዳዩን ከባለሞያዎች ጉባዔ ይልቅ በራሱ ሊያየው ተገዷል። በዚህም መሠረት ከሁለቱም ወገን የገቡትን ዕገዳዎች በማየት እና የገቡ ሠነዶችን በመመርመር እንዲሁም ከሁለቱም ቡድን አመራሮች ጋር እንዲሁም ከሥነ-ሥርዓት እና ቁጥጥር ኮሚቴ አመራር አባላት ጋር ሰፊ ውይይት አድርጓል። በውይይቱም ወቅት ፓርቲው አመራር ቀውስ ውስጥ እንደገባ፣ ለአባላቱ አመራር መስጠት የሚችልበት ሁኔታ ላይ እንዳልሆነ፣ በተለይም ደግሞ ሁለቱም ቡድኖች ያቀረቧቸው ዕገዳዎች ሕጋዊ እንዳልሆኑ ቦርዱ ወሥኗል። በዚህም መሠረት የሁለቱም ወገን ዕገዳ የቀረበባቸው አባላት በነበራቸው ሕጋዊ ኃላፊነት ላይ እንደሚቆዩ ወሠነ። በሌላ በኩል ሁለቱም አካላት ሕጋዊ ሂደቱ የተሟላ ሠነድ ባለማቅረባቸው፣ ፓርቲው ያለበትን የአመራር ቀውስ ለመፍታት አለመቻላቸውን በመረዳት ቦርዱ የአመራር መከፋፈሉን ጠቅላላ ጉባዔ በማከናወን የፓርቲው አባላት መሪዎቻቸውን እንዲመርጡ ታኅሣሥ 08 ቀን 2013 ዓ.ም ባደረገው ስብሰባ ከመወሠኑም በተጨማሪ የጠቅላላ ጉባዔውን ለማመቻቸት ኃላፊነቱንም እንደሚወስድ ዐሳውቆ እንደነበር ይታወሳል።
ከላይ በተጠቀሰው ውሣኔ መሠረት፤ ለሁለቱም አመራር ቡድኖች የቦርዱ ውሣኔ በደብዳቤ ደርሷቸው የመጀመሪያውን ውይይት በቦርዱ አመቻችነት በጋራ ለማከናወን የፓርቲው ሥራ አስፈጻሚ አባላት ጥሪ ቢደረግላቸውም፤ በድርጅቱ ምክትል ሊቀመንበር አቶ አራርሶ የሚመራው የሥራ አስፈጻሚ ቡድን ቦርዱ በጠራው ስብሰባ ላይ ሲገኝ፤ በአቶ ዳውድ የሚመራው ቡድን ግን “ቦርዱ ይህንን የማመቻቸት ሕጋዊ ሚና የለውም” በማለት በውይይቱ ላይ አልገኝም በማለታቸው በቦርዱ የተደረገው ጥረት አሁንም ሊሳካ አልቻለም።
ይህ ሂደት በዚህ ላይ እንዳለ፤ ሁለቱም ወገኖች የተለያዩ አስተዳደራዊ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ማመልከቻዎችን ለቦርዱ ማቅረባቸውን ቀጥለዋል።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ  ምርጫ  ቦርድ፤ ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም  ባደረገው  የቦርድ አመራር አባላት ስብሰባ የኦነግ  ሥራ  አስፈጻሚ መከፋፈልን አስመልክቶ እስከ አሁን የተደረጉ ጥረቶችንና ለመፍታት የወሠዳቸውን ዕርምጃዎች በዝርዝር መርምሯል። በዚህም መሠረት ቦርዱ እጁ ላይ ባሉት የሕግና የአስተዳደር መሣሪያዎች በመጠቀም ሊያግዝ የሚችልበት ተጨማሪ አሠራር አለመኖሩን ተረድቷል።
በዚህም መሠረት የኦሮሞ ነጻነት ግንባር አባላት፣ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አመራሮች ለችግሩ መፍቻ ሊሆን የሚችለውን ጠቅላላ ጉባዔ እንዲያደርጉ ቦርዱ ማሳሰብ እንደሚገባው ወሥኗል። በመሆኑም ፓርቲው በመካከሉ የተፈጠረውን አለመግባባት በሥራ አስፈጻሚ አመራሮቹ ሊፈታ ባለመቻሉ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አባላት ዐውቀው ጠቅላላ ጉባዔ እንዲከናወን የሚያደርጉባቸውን
ማንኛውንም መንገዶች እንዲጠቀሙ ቦርዱ በጥብቅ ያሳስባል። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ጥር 27 ቀን 2013 ዓ.ም



 ከዕለታት አንድ ቀን ፣ አንድ በተማሪዎች ሥራ ሙሉ በሙሉ የማይረካ መምህር ነበር።
መምህሩ ስለ ድራማ አሠራር (Drama craft) ጥበብ የሚያስተምር ነው!
አንደኛውን፡-
“እስቲ ዐይነ-ስውር ሆነህ ስራ!” ይለዋል።
ተማሪውም በእንቅስቃሴ ዐይነ-ስውር ሆኖ ይተውናል።
መምህሩም፣ “ትንሽ ይቀርሃል። ግን ጥሩ ሙከራ ነው!” ይለዋል።
ለሚቀጥለው ተማሪ፡-
“እስቲ ሆዱን የቆረጠው ሰው እንዴት እንደሚመስል አሳየን!”
መምህሩም፡-
“ትንሽ ይቀርሃል!”
እንዲህ እንዲህ እያለ የአንዲት ሴት ልጅ ተራ ደረሰና፣
“እስቲ አንካሳ ሴት በአንቺ ዕድሜ ያለች ምን እንደምትመስል አሳይ!” ተብላ ተጠየቀች።
ልጅቱም እንደ ሌሎቹ ተማሪዎች ሁሉ ክህሎቷን አሳየችና፤
“እንዴት ነው ጥሩ አልሰራሁትም?” ስትል ጠየቀች።
መምህሩም እንደተለመደው፡-
“ጥሩ ሰርተሻል። ግን ትንሽ ይቀርሻል።” አላት።
በዙሪያው ያለ ተመልካችም፤
“አይ አዋቂነት? አይ የጥበብ ሰው መሆን?” አለ።
ለካ ልጅቷ በተፈጥሮዋ አንካሳ ናት!
*   *   *
እናውቃለን ለምንለው ነገር ቅድሚያ በመስጠት፣
“I am quite what I am!” ማለት ከሁሉ ነገር በላይ ነው!
“እኔ እኔ ራሴ ነኝ” የማለት አካሄድን ካልለመድን፣ ረጅሙን መራራ ተግባር አንወጣውም። የዕውቀት ሁሉ ማሰሪያው ጥበብ፤ መለወጥን ማወቁ ላይ ነው። “Transcendence of Wisdom” እንዲሉ።
መማር ብቻውን ያለ ገቢር የአገር ሀብት አይሆንም! የዕውቀት ብርታቱ፣ ወደ ጥበብ መለወጡ ላይ ነው! በተግባራዊነቱ አገርን መለወጥ ይቻላልና። ለዚህ ሁሉ መጠቅለያው ትውልድ ለመለወጥ ዝግጁ መሆን ነው። ዕውነታው ግን የትውልዳችን ከድጡ ወደ ማጡ መጓዝ ነው! ፅድቁ ቀርቶ በቅጡ በኮነነኝ ማለታችን ነው!
የፖለቲካችን በሳልነትን ማጣት፤
የኢኮኖሚያችን  ውድቀት፤
የማህበራዊ ገፅታችን ምስቅልቅልነት፤
በጭራሽ የአገር ጤንነት ምልክት ሊሆን አይችልም!
“ሌላው ሁሉ ይቅር ሰው መሆን የገባው አንድ ወጣት እንፍጠር” የምንለው፣ የትውልዱ ቁልቁል ማደግ ስለሚያሳስበን ነው።
ወደ መልካም አስተዳደር ካላመራን፣ ጉዟችን የዕውር የድንብር ይሆናል! ማን መሪ፣ ማን ተመሪ መሆኑን ለመለየት፣ እስከማቃት ልንደርስም እንችላለን!
ዱሮ ጉዟችን ረጅም ትግላችን መራራ ይባልልን የነበረው፤ እንዲያው ለአንደበት ወግ አልነጠረም።
የዕለት ዕለቷን ኢትዮጵያ ብናያት፣ ቀሪውን ረዥም መንገድ ማሰብ አይሳነንም!
ወጣቱ ላይ የለብ ለብ ሳይሆን የልብ ሥራ መስራት ያሻናል!
ትምህርት ላይ አገም ጠቀም ሳይሆን ስር የሰደደና የበሰለ፣ ለብዛት ብቻ ሳይሆን ለጥራትም የቆመ፣ የስነ-ልቦናን እረቃ የሚያደርግ ቃና እንዲኖር በየጎራው መንቀሳቀስ ይቻላል! አስመራሪና አንገፍጋፊ ቢሆንም፣ “ላይችል ሰጥቶን የሚያስችለን” መሆን መቻል አለብን! ፈረንጆቹ  Small is beautiful  እንደሚሉት፤ ከትንሹ እንጀምር። ትንሽ በትንሽ እንደግ! ትንሽ በትንሽ እናሳድግ። መሳሳትን አንፍራ! በመሞከር እንማር!
“እጅህን እውሃው ውስጥ ክተት
ከቀናህ አሳ ታገኛለህ
ካጣህም እጅህን ታጥበህ ትወጣለህ!” የሚባለው ለዚህ ነው።

  ዋናው ነገር ጤና፡፡ እውነት ነው፡፡ የጤና መሰረተ ደግሞ ንፅሀና ነው፡፡ ንፅህናናንን ለመጠበቅ የንፁህ ውሀ እና መፀዳጃ ቤት አቅርቦት ወሳኝነት አለው፡፡ እንደ ዩኒሴፍ መረጃ ከ60-80 በመቶ የሚሆነው ተላላፊ በሽታ የሚከሰተው በንፅህና አገልግሎት እና ውሀ አቅርቦት እጥረት ይከሰታል፡፡ የንፅህና አገልግሎት  ገጠርም ከተማ የማይል በሁሉም ቦታ ሊስፋፋ የሚገባ መሰረታዊ ነገር ነው ፡፡ እንደ ዓለም ዓቀፍ የጤና ድርጅት መረጃ መሰረት ከ600 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት የከተማ ነዋሪዎቸ ለበቂ የንፅህና አገልግሎት ተደራሽ አይደሉም፡፡ በኢትዮጵያ የከተማ ነዋሪ ቁጥር እየጨመረ ሲሆን በዓለም ባንክ የ2019 መረጃ መሰረት በአማከይ 2.6 በመቶ ይጨምራል፡፡ በገጠር ደህም 80 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ ይኖራል፡፡ የምዕተ ዓመቱን ግብ አሁን ደግም ዘላቂ የልማት ግቦችን ለማሳካት፣ ችግሮች እንዳሉ ሆነው እጅ የመታጠብ ባህልን ለማስረፅ፣ ሜዳ ላይ መፀዳዳጽን ለማስቀረት እና ሽንት ቤት በየሁሉም ቤት ለማዳረስ ብዙ ጥረት ተደርጓል፡፡
በጥቅሉ ሲታይ በምዕት ዓመቱ የልማት ግብ ዙርያ በተለይ በውሀ እርቦት ዙርያ ጉልህ ውጤት የተመዘገበ ቢሆንም፣ በንፅህና(ሳኒቴሽ) ረገድ የታለመውን ማሳካት ባይችልም የተወሰኑ ለውጦች ታይተዋል፡፡ ይህንን ለመቅረፍ እ.ኤ.አ እስከ 2030 የሚቆዩ ዘላቂ የልማት ግቦች የምዕምተ ዓመቱን የልማት ግባች ተክተው እየተተገበሩ ይገኛሉ፡፡ በዚህም መሰረት ዘላቂ የልማት ግብ ቁጥር 6 “ለሁሉም ተደራሽ የሆነ የውሀ እና ሳኒቴሽን አቅርቦትን ማረጋገጥ” የሚል ዓላማ አለው፡፡ ይህ አላማ ሶስት አንኳር ጉዳዮችን ይመለከታል፡፡ እነዚህም የመጠጥ ውሀ አቅርቦት፣ ንፅህናና እና ቆሻሻ ውሀ አወጋገድ ናቸው፡፡ ይህንን ግብ ለማሳካት ኢትዮጵያም በተቀናጀ መልኩ በዘርፉ ያሉ መስሪያ ቤቶችን እና የልማት አጋሮችን በማካተት በገጠር፣ በከተማ እና በተቋማት የንፅህና እና ውሀ አቅርቦት ለማሻሻል እየተንቀሳቀሰች ትገኛለች፡፡
ስለንፅህና አገልግሎት አቅርቦት እና አስፈላጊነት ግንዛቤ ለመፍጠር እና የጉዳዩን አስፈላጊነት ለማጉላት በዓለም ዓቀፍ እና ሀገር ዓቀፍ ደረጃ የእጅ መታጠብ እና የመፀዳጃ ቤት ቀኖች ይከበራሉ፡፡ በዚህ ዓመት የመፀዳጃ ቤት ቀን የውሀ አቅርቦት እና ሳኔቴሽን ትብብር ካውንስል ፣ ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ የልማት ድርጅት ከጤና ጥበቃ ከሀይጅን እና አካባቢ ጥበቃ ዳይሬክቶሬት ጋር በመተባበር  ህዳር 10 ቀን የጤና ጥበቃ ሚኒስተሬ ዲኤታ ዶ/ር ደረጄ ዱጉማ በተገኙበት ተከብሯል፡፡ በዕለቱ የተነሱተን ዋና ነጥቦች ለማስታወስ ያህል- በኢትዮጵያ 27 ሚሊዮን ዜጎች ሜዳ ላይ ይፅዳዳሉ፡፡ በሀገረቱ ከሚከሰቱ ህመሞች 30 በመቶ የሚሆኑ ተላላፊ በሽታዎች መንስኤያቸው ከመፀዳጃ ቤት ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ተላላፊ በሽታዎች በመጨመራቸው በየዓመቱ ከ13 ቢሊዮን በላይ ብር ለመድሀኒት ግዥ እና ለሌሎች ህክምና ወጪዎች ይወጣል፡፡ ከከ10 ዓመት በፊት መፀዳጃ ቤት የሚጠቀሙ ዜጎች ቁጥር 40 በመቶ የነበረ ሲሆን አሁን ላይ ግን 70 በመቶ ደርሷል፡፡ የገጠሩ የሀገሪቱ ክፍል  ሜዳ ላይ ከመፀዳዳት በፍጥነት ነፃ እየሆነ ቢመጣም የሚሰሩት መፀዳጃ ቤቶች የተሻሻሉ አይደሉም፡፡  
ከላይ የተጠቀሱትን ችግሮቸ ለመቅረፍ በሀገር ደረጃ ብዙ ስራዎች ተሰርተዋል፡፡ ቅንጅታዊ አሰራር ላይ ያተኮሩ ፓሊሲዎች ተቀርፀዋል፤ ተቋማዊ አደረጃጀቶች ተፈጥረዋል፡፡ የዋን ዋሽ ሀገር አቀፍ ፕሮግሮም ለዚህ ተጠቃሽ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የንፅህና አገልግሎት ፍላጎት እና አቅርቦት  ዙርያ ስራዎች ተጠናክረው ቀጥለዋል፡፡ የተሻሻለ መፀዳጃ ቤት መገንባት፣ ማዳ ላይ መፀዳዳትን ማስቀረት፣ ጤናማ የድረቅ እና ቆሻሻ አወጋገድ ላይ የተቀናጀም አሰራር በመተግበር ለ2020 የምናደርገውን የንፅህና ጉዞ የተሳካ ማድረግ ይጠበቅብናል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚረዳ ፅዱ ኢትዮጵያ የተባለ ሀገራዊ ሰነድ በ2012 ዓም ህዳር ወር በተደረገው የውሃ እና ሳኒቴሽን ባለድርሻ አካላት ፎረም በተከበሩ ዶ/ር አ/ር ስለሺ በቀለ የውሀ መስኖ እና ኢነርጂ ሚኒስቴር  ተመርቆ ስራ መጀመሩ ይታወሳል፡፡
አዎ! ዋናው ነገር ጤና፤ የጤና መሰረቱ ንፅህና! ሁሉንም ለማሳካት እንድ መሰረታዊ ነገር ያስፈልጋል- እርሱም የባህሪ ለውጥ፡፡ ይመለከተኛል ማለት ምክንያቱም ጉዳዩ የእኔም፣ የአንተም፣ የሁላችንም ነውና፡፡     


              ይህ ፅሁፍ በውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ትብብር ካውንስ እና ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ ልማት ድርጅት ስለ ውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ግነዛቤ ለመፍጠር ታስቦ የተዘጋጀ ነው፡፡


· የቱሪዝሙን እንቅስቃሴ ለማዘመን የሚደረገው እንቅስቃሴ የተናበበ አይደለም
                · የዘንድሮ የጎንደር ጥምቀት ለቱሪዝም ኢንዱስትሪው ተስፋ የፈነጠቀ ነው


            በቱሪዝም ማኔጅመንትና በማርኬቲንግ ማኔጅመንት ዘርፎች ሁለት ዲግሪዎችን  የተቀበሉት አቶ ደሳለኝ ይልማ፤ በቱሪዝምና ሆስፒታሊቲ ዘርፍ ውስጥ ከ10 ዓመታት በላይ ሲሰሩ ቆይተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት በጎንደር ከተማ እምብርት ላይ በሚገኘው AG ሆቴል በሥራ አስኪያጅነት እያገለገሉ የሚያገኙት አቶ ደሳለኝ፤የአገራችን የቱሪዝም ኢንዱስትሪ  ያለበት ሁኔታ እንደሚያንገበግባቸው ይናገራሉ፡፡ ለምን ? ቱሪስቶች ወደ እኛ አገር የሚጎርፉት  አያት ቅድመ አያቶቻችን በሰሩልንና ተፈጥሮ በለገሰችን ስጦታ እንጂ እኛ ምንም የጨመርነው ነገር ኖሮ  አይደለም የሚሉት ባለሙያው፤ነባሮቹን ቅርሶቻችንን እንኳን በቅጡ መንከባከብና መጠበቅ አልቻልንም ሲሉ ክፉኛ ይወቅሳሉ፡፡ የቱሪዝም ፖሊሲውንም እግር ከወርች የሚያስር ነው ሲሉ ይተቹታል፡፡ ችግር መንቀስ ብቻ ሳይሆን መፍትሄም ያቀርባሉ፡፡ የቱሪዝም ኢንዱስትሪው ተስፋ የሚያስቆርጥ እንዳልሆነም ያምናሉ፡፡
የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፣ ሰሞኑን ለስራ ወደ ጎንደር በተጓዘችበት ወቅት፣ በኮቪድ-19 ክፉኛ ስለተጎዳው የቱሪዝም ኢንዱስትሪው፣ ለጥምቀት በአገር ውስጥ ቱሪስቶች ስለተነቃቃችው ጎንደር፣ ስለ ወደፊቱ የቱሪዝም ዕጣ ፈንታና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ  አቶ ደሳለኝ ይልማን አነጋግራቸዋለች፡፡ እነሆ፡-

               እርስዎ በትምህርት ዝግጅትዎም ሆነ በስራ ልምድዎ በቱሪዝም ዘርፉ ለረጅም ጊዜ የቆዩ እንደመሆንዎ፣ የአገሪቱ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ያለበትን ሁኔታ እንዴት ይገመግሙታል?
የአገራችን ቱሪዝም ብዙ ይባልለታል። በዘርፉ የተሰማሩ ሙያተኞች በጥናት አገኘነው ያሉትን ብዙ ነገር ይላሉ። ነገር ግን አዲስ ነገር አይደለም። ለአገሪቱ ወሳኝ ኢንዱስትሪ መሆኑን ለማወቅ ብዙ ጥናትና ምርምር አያስፈልገውም። ይሁን እንጂ የሚባልለትን ያህል ኢንዱስትሪው እንዲያድግ፣ የሚፈለገውን ያህል ገቢ ለአገሪቱ እንዲያመጣ ስራ ተሰርቷል ወይ ስንል፣ አሁንም ጉዳዩ ጥያቄ ምልክት ውስጥ ይገባል።
እስቲ ምንድን ነው የጎደለው? ዘርዝረው ሊነግሩን ይችላሉ…?
በቀላሉ ምሳሌ ላቅርብልሽ። ያሉንን ወርቅ ወርቅ የሆኑ ቅርሶችን መመልከት እንችላለን። የጥንት አባቶቻችን አእምሯቸውን ጨምቀው የሰጡንን ቅርሶች መጠበቅ እንኳን አልቻልንም። መንከባከብና መጠገን ላይ እንኳን ዳተኛ ነን። ቅርሶቻችንን ተጠቅመን ቱሪዝሙን ለማሳደግ፣ የሚመጣው ቱሪስት እዚህ ቆይቶ ገንዘቡን እዚሁ ጨርሶ እንዲሄድ ለማድረግ በዘርፉ በቂ አገልግሎት እየሰጠንም አይደለም።
ቀድሞ ከነበሩት ውጪ አዳዲስ የቱሪዝም ፕሮዳክቶችን ከመስራትና ከማስተዋወቅም አንፃር እዚህ ግባ የሚባል ነገር አልሰራንም። አንድ ቱሪስት ሲመጣ የተለመዱ ቦታዎች ይጎበኛል፡፡ አንዳንድ ቦታ የስጦታ እቃዎች ይሸጣሉ፡፡ በቃ። በዚህ መሃል ቱር ኦፕሬተሮች፣ የጉብኝት ሳይቶችና ቱር ጋይዶች የተወሰነ ነገር ያገኛሉ። ቱሪስቱ ቶሎ ይመለሳል። ሁላችንም የየድርሻችንን ብንሰራ ኖሮ ግን ከዚህም በላይ የምናገኝበት ዕድል ሰፊ ነበር። እንዴት ካልሽኝ አዳዲስ ፕሮዳክቶችንና የጉብኝት ሳይቶችን በመፍጠር ቱሪስቱ እነዛን ለማዳረስ ሲል ይቆያል፣ አገልግሎቶችን በማዘመን ይበልጥ ሳቢና ማራኪ በማድረግ፣ ቱሪስቱ ለበለጠ ቆይታ እንዲነሳሳ በማድረግ፣ ይበልጥ ተጠቃሚ መሆን እንችል ነበር። ግን አልሰራንም፡፡
ግን እኮ የቱሪስቶች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል --ከኮቪድ-19 በፊት ማለቴ ነው--
እውነት ነው፤ ቱሪስቱ ገፍቶ ወደ እኛ ይመጣል። ቁጥሩም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ነበር፡፡ ይሄ የሆነው ግን አያት ቅድመ አያቶቻችን በሰሩት ነባር ሰው ሰራሽ ቅርሶችና ተፈጥሮ በቸረችን ስጦታዎች እንጂ እኛ በዘመናችን የሰራነው አዲስ ነገር ኖሮ አይደለም። ታዲያ እነዚህን ብዙ ቱሪስት ስበው የሚያመጡልንን ቅርሶች እንኳን በአግባቡ እየጠበቅናቸውና እየጠገንናቸው አይደለም። የቱሪዝሙን እንቅስቃሴ ለማዘመን የሚደረገው እንቅስቃሴና ትብብር እንኳን  የተናበበ አይደለም። አይደለም ዓለም ከደረሰበት፣  በአፍሪካ ደረጃ እንኳን ተወዳዳሪ ለመሆን ገና ብዙ ይቀረናል። እነ ኬንያን፣ ታንዛኒያን፣ ግብፅን ብናይ …እንኳ እኛ በጣም ወደ ኋላ የቀረን ነን።
በዘርፉ በቂ የሆነ ሙያተኛ አለ ወይ ስንል ሌላ ጥያቄ ነው። ዩኒቨርሲቲዎች  በርካታ ሰው ያስመርቃሉ። የሰው ሀይል ብክነት ነው ለኔ። ምክንያቱም የቱሪዝም ፕሮዳክቱ ዳይቨርሲፋይድ ካለመሆኑ ጋር ተያይዞ፣ ከሚመረቁት ጥቂቶቹ  ቱር ጋይድ ይሆናሉ ወይ በተወሰኑ ቦታዎች ላይ ይሰራሉ፤ ይሄው ነው። በሌላ በኩል፤ ሁሉም ነገር አዲስ አበባ ላይ ነው ያለው፡፡ ከአዲስ አበባ ውጪ ያሉ የቱሪዝም ባለሙያዎችም እየተጠቀሙ አይደለም። በክልል ደረጃ እንኳን ቱር ኦፕሬተር ለመክፈት የሚያስችል አሰራር አልተዘረጋም። ይህን ስትመለከችው ቱሪዝሙን አሳድገነዋል፤ ቱሪዝሙን በለባለሙያ እንዲመራ አድርገነዋል ለማለት ይቸግራል። በተለይ ደግሞ ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታትም ሆነ ከዚያ ወዲህ ባለው ጊዜ፣ ሙያተኞች ቦታቸው ላይ እንዲቀመጡ ከማድረግ አንፃር ብዙ የሚቀሩ ነገሮች አሉ። ሙያተኞች ወደ ላይ ወጣ እንዲሉና ቦታቸውን እንዲያገኙ የማድረግ ጅምር ግን በትንሹ ታይቷል፤ ግን በጣም ይቀረዋል። በአጠቃላይ ከበጀት አመዳደብ ጀምሮ ለቱሪዝሙ የተሰጠውን ትኩረት አናሳነት በግልፅ መመልከት ይቻላል።
ከላይ ለጠቀሷቸውና በግልፅ ለሚታወቁት የኢንዱስትሪው ችግሮች  ሃላፊነቱን የሚወስደው ማን ነው ይላሉ? የግሉ ዘርፍ ወይስ መንግስት? ወይስ--?
ወደ ፖለቲካው  ለመግባት ሳይሆን የኢትዮጵያን ፖለቲካ እንዲህ የተዛባና የተቃወሰ እንዲሆን ያደረገው ማነው? ስንል ከህገ-መንግስት ቀረፃው ጀምሮ እንደምንለው ሁሉ፣ፖሊሲም ትልቅ ቦታ አለው። የቱሪዝም ፖሊሲው በራሱ የሚያሰራና የሚያላውስ አይደለም። የሚወራውና በተግባር ያለው ነገር ፍፁም አይገናኙም። ስለዚህ ሃላፊነቱን መውሰድ አለበት ብዬ የማምነው መንግስት ነው።  መንግስት በዚህ በኩል አልሰራም። መንግስት ለሚዲያ ፍጆታ የሚሆን ነገር ከማውራት ውጪ መሬት የወረደ፣ የሚዳሰስና የሚጨበጥ ስራ አልሰራም። ይሄ ማለት ባለ ድርሻ አካላት በየደረጃው ኃላፊነት የለባቸውም ወይም ኃላፊነት አይወስዱም ማለት አይደለም። ቢሆንም ባለድርሻ አካላትን የሚመራው፣ መንገዱን የሚያመቻችለት፣ ፖሊሲ የሚቀርጽለት ደንብና መመሪያ የሚያወጣለት መንግስት ነው። ስለዚህ የችግሩን 80 እና 90 በመቶ ሃላፊነት የሚወስደው መንግስት ነው።
ስለዚህ ጎንደርም ካላት ታሪክ፣ በዩኔስኮ ካስመዘገበችው ቅርስ፣ ከጥንታዊነቷ ወዘተ አንፃር መጠቀም የነበረባትን ያህል ያልተጠቀመችው --- ከላይ ከገለፁት ተግዳሮት ጋር ይገናኛል?
አዎ በደንብ ይገናኛል። ጎንደርም የኢትዮጵያ አንድ አካል ናትና… ያው ቱሪዝሙ እንዳልኩሽ፤ ቀደም ብሎ በተሰራ ስራና በተፈጥሮ ፀጋ ሃይል ነው ያለው። ጎንደርም ያለውም ይሄው እውነታ ነው። ቱሪዝሙ አንዴ ተስፋ አስቆራጭ፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ ልባችንን የሚያሞቅ ሆኖ ነው የቀጠለው። በተለይ ባለፈው ዓመት ሁላችንም እንደምናውቀው፤ በባህረ ጥምቀቱ የተከሰተው አደጋ አስደንጋጭና ተስፋ አስቆራጭ ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ኮሮና ቫይረስ ተከትሎ፣ የቱሪዝም እንቅስቃሴውን ዜሮ ወደሚባል ደረጃ አወረደው፡፡ እነዚህን ክስተቶች ተከትሎ፣ በዘንድሮው ጥምቀት ቱሪስት ይመጣል አይመጣም የሚለው ነገር ለሁላችንም ጭንቀት ነበር። አከራካሪም አነጋጋሪም ሆኖ ቆይቶ ነበር። የሆነውና ያየነው ነገር ከላይ የገለፅኳቸውን ስጋቶች፣ ጭንቀቶችና ክርክሮች እንደ ጉም ያተነነ ሆኖ ነው ያለፈው። እንደውም ለቱሪዝሙ አዲስ ተስፋ ነው የፈነጠቀው።
ምን አይነት ተስፋ?
እስከ ዛሬ የነበረውን በውጭ ቱሪስት ላይ የመመካትን ነገር አስወግዶ፣ የአገር ውስጥ ጎብኚ ላይ እንድናተኩርና አይናችንን እንድንጥል የሚያደርግ አዲስ ተስፋ ነው የፈነጠቀው፡፡ ጥምቀትን ለማክበር የመጣው ቱሪስት በሙሉ ኢትዮጵያዊ ነው። ከውጪም የመጣው ዲያስፖራ የአገር ልጅ ነው። ከመላው ኢትዮጵያ ጥምቀትን ለማክበር ጎንደር የከተመው ወንድም ህዝብ ነው። ከዚህ በላይ ተስፋ ከየት ይገኛል። ይሄ በጣም የሚያስደስት ነው። ከሚጠበቀው በላይ ነው ሰው የመጣው። ስለዚህ ለጎንደር ቱሪዝም እጅግ ተስፋ ሰጪ ነው። ይህን ተምሳሌት በማድረግ፣ መንግስት ከባለድርሻ አካላት ጋር ተቀናጅቶ፣ የአገር ውስጥ ቱሪዝሙ ላይ ለመስራት ፍኖት የፈነጠቀ ጉዳይ በመሆኑ ልናስብበት ይገባል።
እንዲያውም በዚህ አጋጣሚ፣ ከጥምቀቱ ጎን ለጎን፣ በአገር ውስጥ ቱሪዝም ዙሪያ የፓናል ውይይት ማዘጋጀት ይቻል ነበር። ሌሎች የምክክር መድረኮችንም ማዘጋጀት ይቻል ነበር። ይሄ እድል አምልጦናል ግን አሁንም ከታሰበበት መደረግ የሚችል ነው። የሆነ ሆኖ የዘንድሮ የጥምቀት በዓል፣ በብዙ መልኩ ተስፋ ፈንጣቂ ሆኖ አግኝቼዋለሁ።
ኮቪድ- 19 ከተከሰተ ጊዜ ጀምሮ ሙሉ በሙሉ ከተጎዱ ዘርፎች  አንዱ ቱሪዝም ነው። በተለይ ሆቴሎች በእጅጉ ተጎጂዎች ነበሩ። ይህንን ችግር እንዴት ተቋቋማችሁት? የሆቴል ማህበሩ ምን ሲሰራ ቆየ?
እውነት ነው፡፡ በጎንደርም በክልሉም ሆነ በአጠቃላይ እንደ አገር ዘርፉ ክፉኛ ተጎድቷል። በተለይ ሆቴሎች ከፍተኛ ጉዳት ነው የደረሰባቸው። ሰራተኛ ለመቀነስ የተገደዱ፣ ሙሉ ለሙሉ ሆቴሎቻቸውን የዘጉም ሁሉ ነበሩ።  እንደ AG ሆቴል ከጠየቅሽኝ፣ ለሰራተኞች እረፍት እንሰጥ ነበር። ደሞዛቸውን ሳንከለክል እያረፉ በየተራ ወደ ስራ እንዲገቡ እናደርግ ነበር። ከዛ ውጪ ሰራተኛ አልቀነስንም፣ አላሰናበትንም። ያንን ስናደርግ ቆይተን ከመስከረም በኋላ በተወሰነ መልኩ እንቅስቃሴ ሲጀመር፣ ሙሉ በሙሉ ወደ ስራ መልሰናቸዋል። ይሄ ሲባል ግን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ ምንም ትርፍ ሳይኖረን ነው ስንሰራ የቆየነው። እንደ ሆቴል ማህበር ደግሞ ንግግርና ውይይት እናደርግ ነበር። ማህበረሰባችንን ብትመለከቺው፤ በተፈጥሮው ባህል፣ እምነት፣ ተስፋ ያለው ማህበረሰብ ነው። በዚህ ምክንያት ሰው በተፈጥሮው ምንም አይነት ችግር ቢመጣ ያልፋል ብሎ በትዕግስት የመጠበቅን ነገር የተላበሰ ነው። እንደ ሆቴል ማህበርም እንደ ቱሪዝም ባለሙያም፣ ከዚህ በፊት የነበሩና የተከሰቱ ችግሮችን በማስታወስ የታለፈበትን ልምድ እያነሳን፣ በፅናት ማለፍ አለብን በሚል እንነጋገር ነበር። ለምሳሌ በ1990 እና በ1991 በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ጊዜ እንዲሁ የቱሪዝሙና የሆቴል ኢንዱስትሪው የተዳከመበት ጊዜ ነበር። የአሁኑን ግን ለየት የሚያደርገው “ዝምተኛ ገዳይ” (Silent killer) መሆኑ ነው። ሳይታሰብ መጥቶ ሳይታሰብ እየገደለ ያለ መሆኑ ነው ልዩ የሚያደርገው። እና ይሄ ደግሞ ዓለም አቀፍ ችግር በመሆኑ ዓለም ራሱ መፍትሄ ያመጣለታል በሚል ተስፋ ነበር የቆየነው። ወይ ሙሉ ለሙሉ መድሃኒት አለበለዚያ ክትባት ይገኝለትና እንፈወሳለን፤ ካልሆነም ሰው ይላመደውና የበሽታው የመግደል አቅም እያነሰ ይሄዳል፤ ወደ ቀድሞው ሁኔታችንም እንመለሳለን እያልን፣ እርስ በእርስ እየተጽናናን ነው የቆየነው።
በመንግስት በኩልስ የተደረገ ድጋፍ አለ?
እውነት ለመናገር  መንግስት ለሆቴሎች የመደበው ወደ 3 ነጥብ ምናምን ቢሊዮን ብር ብድር ነበር። እሱ ተሸራርፎም ቢሆን ንግድ ባንክ ላይ ያለው መስፈርት ጠበቅ ያለም ስለነበር፣ ትንሽ ትንሽ ብር በብድርና በእፎይታ የማግኘት ዕድል ገጥሞናል። ቱር ኦፕሬተርና ባህል አካባቢ ይሰሩ የነበሩትን፣ የሰው እንቅስቃሴም ሆነ መሰባሰብ ስለማይፈቀድ ቱር ጋይዶችም ቱሪስት ስለሌለ፣ ከእጅ ወደ አፍ የነበረው ኑሮአቸው በእጅጉ በሚያሳዝን ሁኔታ ነው የተጎዳው፡፡ ለምን ብድር አያገኙም ሲባል ኮላተራል (መያዣ) ስለሌላቸው ያንን ማድረግ አይቻልም ተባለ፡፡ ይሄው ከአንድ ዓመት  በላይ ያለ ምንም ድጋፍ፣ ማንም ዞር ብሎ ሳያያቸው ወድቀው ነው ያሉት። ይሄ በእጅጉ የማዝንበትና ልቤን የሚያደማው ነገር ነው፡፡ ይሄ መቼ ያልፋል? ቱሪስት መቼ ይመጣል? እርግጠኛ ሆኖ መናገር አይቻልም፤ ግን ተስፋ እናድርጋለን። በተለይ የአገር ውስጡን ቱሪስት ማነቃቃት ከተቻለ፣ ሁኔታዎችን በመጠኑ ማሻሻል ይቻላል፡፡ ለምሳሌ የስነ ምግባርና ፀረ ሙስና ስብሰባ እዚህ  ጎንደር ተዘጋጅቶ፣ ከተለያየ አካባቢ ወደ ሁለት ሺህ ሰው መጥቶ ነበር። ይሄ ከተማውን ለማነቃቃት የተደረገ ነው። በመጠኑ አነቃቅቶንም  ነበር። የጥምቀት በዓል ከዛም የጎንደር ዩኒቨርስቲ ከ7 ሺህ በላይ ተማሪዎችን በጥምቀት ማግስት ማስመረቁ፣ ለከተማው ድንቅ ነገር ነበር። ይሄ ሳይበርድ የተለያዩ ኢንቨስትመንቶች በማዘጋጀት ከተማው እየተነቃቃ እንዲቆይ ቢደረግ፣ የውጪ ቱሪስት እስኪመጣ ድረስ እፎይታን ይሰጣል የሚል እምነት አለኝ፡፡
የአገር ውስጥ ቱሪዝሙን ከማነቃቃት አንጻር በጥምቀት በዓል ላይ እንደ እንቅፋት የተነሳ ነገር አለ፡፡ የሆቴሎች የአልጋ ኪራይ ዋጋ ያለ ቅጥ ማሻቀብ ነው፡፡ ይሄንን እንደ ቱሪዝም ባለሙያና እንደ ሆቴል ሥራ አስኪያጅ እንዴት ያዩታል? ቱሪስቱን የሚያሸሽ አይሆንም?
እውነት ነው፤ የጎንደር ህዝብ ባለማተብ ነው፡፡ ጥያቄው ወሳኝ ነው፡፡ ጎንደር ካላት ክብር፣ከሚጠበቅባት ነገርና የህዝቡ ስነ- ልቦና አንጻር እንዲህ አይነት ክፍተቶች ገጽታዋን ያበላሻሉ፤ ክብሯንም ዝቅ ያደርጋሉ በሚል ተቆርቋሪነት ጭምር ጥያቄውን ያነሳሽው ይመስለኛል፡፡ ጉዳዩም የሚካድ አይደለም፡፡ ጭማሪ ተደርጓል? አዎ! ጭማሪዎቹ ከተጠበቀው በላይ ናቸው? አዎ ናቸው!! ለምሳሌ እኛ ጭማሪ እናደርጋለን ብለን እንደ ማኔጅመንት ስንወያይ፣ በጣም ትንሽ ጭማሪ ለማድረግ ነው የተስማማነው፤ ምክንያቱም የሚመጣው ሀበሻ ነው፤ የውጭ ቱሪስት የለም፡፡ በፊት ቱሪስት እያለ ዓለም አቀፍ ሁነቶች ሲካሄዱ ጭማሪዎች ይደረጋሉ። በዓለም ላይ የታወቀና ያለ ነገር ነው፡፡ ሆኖም ዘንድሮ የመጣው በሙሉ ሀበሻ ነው፡፡ የሚመጡት ወገኖቻችን ናቸው፡፡ ብንጨምር እንኳን ትንሽ በማይጋነን ሁኔታ መሆን አለበት ብለን እንደ ማኔጅመንት መክረናል፡፡ የባህልና ቱሪዝም ሀላፊዎችም ጭማሪ አንዳታደርጉ ይላሉ፡፡ በቀደሙት ዓመታት ቱሪስቶች በነበሩበት ጊዜ አትጨምሩ የሚባለው ነገር ትክክል አይደለም፡፡ ነገር ግን እንዴት ነው የሚጨመረው? በስንት ፐርሰንት ነው? በሚለው ላይ ነው መነጋገር ያለብን። አሁን ግን ኢትዮጵያውያን ወንድሞቻችን ሲመጡ በተለይ ትንንሽና ደረጃቸውን ያልጠበቁ በ150 እና በ200 ብር ይከራዩ የነበሩ ፔኒሲዮኖችና የሆቴል አልጋዎች ወደ 1500 እና 2000ብር  ሲገቡ፣ የሚያሳፍርም  የሚያስደነግጥም ነው፡፡ ቅድም እንዳልሽው፤ ለከተማው ክብርና ለህዝቡ ስነ ልቦና የማይመጥን ነው፤ ያሳዝናል፡፡ አሁን እኛ ደረጃውን የጠበቀ ሆቴል ይዘን በአዘቦት ቀን 800 እና 600 ብር እናከራይ የነበረውን 1ሺህ 300 እና 1500 ብር ብናከራይ ምክንያታዊ ጭማሪ ነው ይባላል፡፡ አልጋችን  ደረጃውን የጠበቀ ነው፤ አገልግሎታችንም ቀልጣፋ ነው፤ አልጋ ለያዙ ቁርስ በነፃ እናቀርባለን፤ ብዙ ነገሮች አሉ። ተራ ቤቶች በአግባቡ መጸዳጃ ቤት እንኳን የሌላቸው ግን ይህን ሲያደርጉ ሲታይ ይሄ በጣም አስደንጋደጭ ነው፡፡ በበኩሌ እንደ AG ሆቴል ሀላፊነታችንን በአግባቡ ስለተወጣን በጣም ነው ደስ የሚለኝ፤ እንግዶቻችን ሳይማረሩ፣ ጥሩ አልጋ ላይ ተኝተው አገልግሎት ሳይጓደልባቸው፣ በመሄዳቸው የምሬን ነው የምልሽ ኩራት ይሰማኛል፡፡ ሌሎችም አሉ፤ ትላልቅና ዘመናዊ አልጋ፣ ደረጃውን የጠበቀ ሆቴል ይዘው “ቱሪስት ይምጣ እንጂ ምንም ጭማሪ አናደርግም” ብለው በቀደመ መደበኛ ዋጋቸው፣ እንግዳ ተቀብለው አስተናግደው የሸኙ፡፡ እነሱም ክብርና ሽልማት ይገባቸዋል፡፡ ጎንደር ዘላቂ የሆነ የቱሪዝም እንቅስቃሴ እንዲኖራት ለማድረግ፣ መንግስት በህገ-ወጦች ላይ እርምጃ መውሰድ አለበት ብዬ አምናለሁ። በከተማው ህግና መመሪያ፣ ለበዓሉ ከተሰጠው አፅንኦትና ከነበረው ገፅታ አንጻር ተነስቶ መንግስት ቢያንስ ግሳፄ ማድረግ አለበት። ይሄ መደገም የለበትም። በሌላ በኩል እንግዶች ተቀብለው አግባብ ያለው ጭማሪ አድርገውም ሆነ ጭማ ሳያደርጉ አስተናግደው የሸኙትን በመሸለምና በማወደስ፣ አጥፊዎቹን የስነ- ልቦና ጫና ውስጥ መክተት ይቻላል። የግድ ቅጣት ብቻ አይደለም  የሚያስተምረው፡፡
በመጨረሻም፤ሙያተኞች በመንግስት ሀላፊነት ላይ ብቻ ሳይሆን በየቦታው አሉ፤ ገንቢ ሀሳብ ማዋጣት ይችላሉ፤በሚል መጥታችሁ ስላነጋራችሁኝ ፣አንቺንና ዝግጅት ክፍሉን በእጅጉ አመሰግናለሁ፡፡


Saturday, 30 January 2021 16:14

እንደ መንደርደሪያ

 “እኔ ፖለቲካ አልፈራም! ፖለቲከኞችን ግን እፈራለሁ” ይለኝ ነበር አንድ ወዳጄ፡፡
ይሄ አባባል ትክክል መሆኑ ዘግይቶ ነበር የገባኝ፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ሀገሮች ከፖለቲካ ውጪ ነኝ ማለት እጅግ ከባድ ነው፡፡ ምክንያቱም አድሎ፣ መገለል፣ የሰብአዊ መብት ጥሰት፣ የኑሮ ውድነት፣ የመፃፍና የመናገር ዴሞክራሲያዊ መብት አፈና…የቀን ተቀን የህይወት ውጣ ውረድ በሆነባት ሀገር ውስጥ ራስን ከፖለቲካ ውጪ ማድረግ ይቻላል ብሎ ማሰብ ከባድ ይመስለኛል፡፡
መብቱ ሲጣስ ለምን ብሎ መጠየቅ፣ አድልዎና መገለል ሲደርስበት ይህን መቃወም ተፈጥሯዊ ነው፡፡ በዚህ ምክንያት የየትኛውም የፖለቲካ አባል ሳይሆኑ ብዙዎች መከራ ተቀብለዋል፣ ግፍም ተፈጽሞባቸዋል። ለመብቱ የቆመን ሰው ፖለቲከኛ አስብሎ መከራ እንዲቀበል አድርጎታል፡፡
ከሁሉ የከፋው ግን ጠንካራ የፖለቲካ ፓርቲ በሀገራችን እንዳይወጣ ገዢው ፓርቲ ሲጓዝበት የነበረው አስቀያሚ የጨለማ መንገድ ሁሌጊዜ ሲያበሳጨኝ ይኖራል። በፖለቲካ ፓርቲዎች ላይም እምነት እንዳይኖረን አድርጓል፡፡ በወቅቱ ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ሲያራምድ የነበረው ሀሳብ ገዢ አለመሆኑንና ሕዝብ እንደማይቀበለው አስቀድሞ የተረዳ እንደሆነ በግለጽ ያወቀው ይመስለኛል፡፡ ለዚህም ሳይሆን አይቀርም በሃሳብ ልእልና ከመፋለም ይልቅ በተፎካካሪ ፓርቲዎች መሃል የራሱን ሰዎች አስርጎ በማስገባትና በተቃዋሚዎቹ ውስጥ ያሉትን ጠንካራ አባላት በተለያየ ማስፈራሪያ፣ ጥቅማጥቅምና እጅ መንሻ እጃቸውን ጠምዝዞ በማስገደድ ማስፈራራት ላይ የተጠመደው፡፡
ሀሳብን የሚፈራ እርሱ የመጨረሻ ፈሪ ብቻ ሳይሆ የተሸነፈ ነው፡፡ የኔ ሃሳብ የተሻለ ነው ብሎ በያዘው ሀሳብ እምነት ያለው ከየትኛውም አቅጣጫ የሚመጣን ሀሳብ በሀሳብነቱ ሳይፈራ ሊሞግት ይገባል፡፡
በተቃዋሚ ፓርቲዎች ውስጥ ሰርገው በገቡና በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች አባል በሆኑበት ፓርቲ ውስጥ ሆነው ለገዢው ፓርቲ መረጃዎችን በማቀበል ስራ ውስጥ በተሳተፉ ሰዎች ምክንያት በርካታ ኢትዮጵያዊያን ስቃይና ግፍ ተቀብለዋል። በእኔ እይታ በያዙት የፖለቲካ አቋም ምክንያት ግፍና ስቃይ የተፈፀመባቸው ኢትዮጵያዊያን በሙሉ አሸናፊዎች ናቸው። ዛሬ ግን ከገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ውስጥ ሀሳብ ያለው መሪ ተወልዷል ብዬ አስባለሁ ይሄ ለኢትዮጵያችን ትንሳኤ ይመስለኛል፡፡
በተቃዋሚነትም ይሁን በተፎካካሪነት እየተንቀሳቀሱ ያሉ ፓርቲዎችም በራሳቸው ውስጥ ያለውን የውስጥ ዴሞክራሲ ሊፈትሹ ይገባል እላለሁ፡፡ ምክንያቱም በዴሞክራሲ ስም እየማሉና እየተገዘቱ እነርሱ ግን ዴሞክራት ካልሆኑ ነገ የስልጣን እርከኑን ሲቆናጠጡ አምባገነን እንደማይሆኑ ምንም  ማረጋገጫ አይኖረንም፡፡ በሌላም በኩል የችግራቸውን ሁሉ ምንጭ  ውጫዊ በማድረግና በሌላው ላይ በማላከክ ራስን ንጹህ አድርጎ የማቅረብ አዝማሚያም ሊወገድ ይገባል እላለሁ፡፡
*   *   *
የመሰብሰቢያ ጐጆዋን ጸጥታ የሚገስ ነጎድጓዳማ ድምጽ ተሰማ…. ጥንድ ዓይኖች ሁሉ ወደ መድረኩ ተወረወሩ… ሊቀመንበሩ ይሁንበላይ ጠይም ፊታቸው ላይ ወዛቸው ቸፍ ብሏል፡፡ በርበሬ የሚመስሉት አይኖቻቸው ዛሬም እንደቀሉ ናቸው፡፡ “ለዛሬ እዚህ ቦታ ላይ ለመሰብሰብ ያስገደደን ዋናው ምክንያት ስብሰባው ምስጢራዊ እንዲሆን ስለተፈለ ነው” በማለት ሊቀመንበሩ አቶ ይሁን በላይ ስብሰባው ከጽህፈት ቤት ውጪ የተደረገበትን ምክንያት በአጭሩ በመግለጽ ንግራቸውን ጀመሩ፡፡
አስከትለውም “…በጽህፈት ቤታችን ውስጥ የምናደርጋቸው ስብሰባዎችና የምናካሂዳቸው ውይይቶች ለገዢው ፓርቲ እየደረሱ በአባላቶቻችን ላይ ጥቃት ሲሰነዘር ቆይቷል፡፡ በቅርቡም በማዕከላዊ እስር ቤት ለወራት ያህል ታስሮ ሰቆቃና ግፍ ሲፈጸምበት ቆይቶ ከእስር የወጣው ወንድማችን ይታገሱ ደበበ አንዱ ማሳያ ነው።
እኛ በዚህ ፓርቲ ውስጥ የተሰበሰብን አባላት በሙሉ ዘር፣ቋንቋ፣ ሃይማኖት…. ሳንል በኢትዮጵያ አንድነት ስር የተሰባሰብን የአንድ ሀገር ልጆች ነን፡፡ ትግላችን፣ መውጣት መውረዳችን፣ ማዘን መደሰታችን፣….ለዚህቺው መተኪያ ለሌላት እናት ሀገር ነው። በዚህ ሀገራችን ላይ እውነተኛ ዴሞክራሲና የእያንዳንዱ ዜጋ ሰብአዊ መብት ተከብሮ እስክናይ ድረስ ትግላችን በቀላሉ አይገታም። ይህ ደግሞ ቀላል አይሆንም፡፡
ገዢው ፓርቲ ከሚደርስብን ወከባና እንግልት በላይ በእኛው ውስጥ ተሰግስገው እኛኑ የሚያስጠቁን መኖራቸው ምንም እንኳን ትግላችንን ጠመዝማዛ ቢያደርገውም ትግሉን ግን ፈጽሞ ሊቀለብሰው አይችልም። ስለዚህም ትግሉ የትኛውንም ያህል ዋጋ ቢጠይቅ የሚከፈለውን ሁሉ መስዋዕትነት በመክፈል ከዳር ማድረሳችን አይቀሬ ነው፡፡
አንድ ነገር ለሁላችሁም ግልጽ ማድረግ  የምፈልገው ገዢው ፓርቲ አይኑን በእኛ ላይ መጣሉን ነው፡፡
ለዚህም ነው ቀን ከሌሊት ያለ እረፍት ሰላዩቹን መድቦና በውስጣችንም አስርጎ በማስገባት ስለላ የሚያካሂድብን። ይህ ደግሞ ምን ያህል በእኛ ትግል እንቅልፍ ማጣቱን ያመለክታል፡፡ በመሆኑም ነቅተንና ቆቅ ሆነን እያንዳንዱን እንቅስቃሴ መከታተልና መረጃዎችን በሚስጢር መጠበቅ ይኖርብናል፡፡
ዛሬ ልንወያይበት ያስፈለገን ጉዳይም በመካከላችን እሾህ ሆኖ የሚወጋን አንድ አባል ባሰባሰብነው ማስረጃ መሰረት ለማጋለጥና ሁላችንም በዚህ ጉዳይ ላይ ተወያይተን ጠንካራ ውሳኔ ለማሳለፍ ነው። ስለ አባሉ ከመግለጻችን በፊት ግን ከዚህ ከፓርቲያችን ውስጥ በወጣው መረጃ ምክንያት ስቃይ የደረሰበትን አባላችን ይታገሱ ደበበ ከተያዘበት ጊዜ ጀምሮ የደረሰበትን እንግልት እንዲገለጽልን እድሉን እሰጠዋለሁ” አሉና ይታገሱ እንዲናገር ጠቆም አደረጉት፡፡
ይታገሱ ለአፍታ ዓይኖቹን ተሰብሳቢ አባላቱ ላይ አንከራተተና በእጆቹ አገጩ ላይ ያሳደገውን ሪዙን እያሻሸ “አመሰግናለሁ!...” በማለት ንግግሩን ጀመረ፡፡”… አመሰግናለሁ ክቡር ሊቀ መንበር!... ዛሬ በዚህች ቦታ ላይ የደረሰብኝን ስቃይ በህይወት ኖሬ ለመናገር ስለተፈቀደልኝ ደግሜ አመሰግናለሁ። ትዝ ይለኛል ከመያዜ ከሁለት ሳምንት በፊት ነበር በጽህፈት ቤት ውስጥ ከሰሜን ሸዋ ከመጡ አምስት ወጣቶች ጋር ስለ ፓርቲሪያችን ፕሮግራምና ዓላማ ውይይት ያደረግነው፡፡
ወጣቶች በሀገሪቱ ውስጥ እየተካሄደ ባለው ሰላማዊ ትግል ደስተኞች አልነበሩም። የመጡበትም ዋናው ምክንያት ሰሜን ሸዋ የተደራጀ ሁሉን አቀፍ ትግል ማድረግ ስለሚቻልበት ሁኔታ ከፓርቲያችን ጋር ለመነጋገር ነበር፡፡ ፓርቲው ሙሉ በሙሉ ሀሳባቸውን ከተቀበለ የሚያስፈልገውን የስንቅና ትጥቅ ድጋፍ እናገኛለን በሚል ተስፋ ነበር የመጡት፡፡
መጀመሪያ ይህን ሀሳባቸውን ሲያቀርቡልኝ ገዢው ፓርቲ እኛን ለመሰለል የላካቸው ቅጥረኞች መስለውኝ ስለነበር በጥርጣሬ ነበር ያየኋቸው ስለዚህም በዴሞክራያዊ ምርጫ በህዝብ ተሳትፎ በማሸነፍ ሕዝብን የሥልጣን ባለቤት ማድረግ ይቻላል ብዬ ስለ ሰላማዊ ትግል ገለጻ አደረኩላቸው፡፡ የትጥቅ ትግል ለሀገሪቱ ለበርካታ ዓመታት ያለፈችበት መስመር በመሆኑና በርካታ ኢትዮጵያዊያን እንደ ቅጠል የረገፉበት የትግል ስልት በመሆኑ ዳግም ሀገራችን በዚህ አዙሪት ውስጥ ልንከታት እንደማይገባ አጽንኦት ሰጥቼ ነገርኳቸው፡፡
ስለዚህም ትላንት የፈሰሰው የንፁሃን ኢትዮጵያዊያን ደማቸው ሳይደርቅ ዛሬም ሌላ ደም የምንገብርበት ሁኔታ ሊኖር ስለማይገባ ፓርቲያችን ሀገራችን ካለችበት ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር የትጥቅ ትግል ተቀባይነት የሌለውና የኛ ትግል ስልት ሰላማዊ ትግል እንደሆነና የኃይል አማራጭ አስፈላጊነቱ በፓርቲያችን ተቀባይነት እንደሌለው በማስረዳት ሸኘኋቸው፡፡




     የሚከተለው ታሪክ እውነተኛ ታሪክ ነው። ሆኖም እኛ እንደ ተረት እንጠቀምበታለን። ስምም የማንጠቅሰው ለዚህ ስንል ነው።
ከዕለታት አንድ ቀን በሀገራችን ላይ የአብዮት ንፋስ እየበረታ መጣ። የመንግስት አጋር ነን ብለው ከአውሮፓ የመጡ ሰዎች ነበሩ።
ሰዎቹ አገር ውስጥ ያሉ ወዳጆች ነበሯቸው! ስለዚህ ወዳጆች በኢትዮጵያውያን ጓደኞቻቸው ግብዣ አብረው በመተሳሰብ ይኖራሉ። አንድ ቀን ሌሎቹ በሌሉበት ሰዓት ከእነዚህ ወንድማማቾች አንደኛው ሌሎቹ መኝታ ቤት በር ላይ፡-
“ባንዳዎች ይወድማሉ!” ብሎ ፅፎ ወደ ቤቱ ይመለሳል። ጓዶቹ ሲመለከቱ የሚገቡበት ጠፋላቸው። መደበቂያ አጥተው በፍርሃት እራዱ።
የት ይሂዱ ? ይወድማሉ እየተባሉ እዚህ ቤት ማደር መቼም አይሞከርም።
አንደኛው፡-
“እኔ ከከተማው አንድ አክስት አለችኝ። ለምን እሷ ዘንድ ለጥቂት ቀናት አንሸሸግም?”
ሁለተኛው፡-
“እሱማ አያዋጣንም።”
“ለምን?”
“ዞሮ ዞሮ እንፈልጋቸው ካሉ የመጀመሪያ ሙከራቸው በየዘመዱ ቤት መሄድ ነው።”
“ስለዚህ ምን እናድርግ? የት እንሸሸግ?”
“እዚያ ወዳጃችን ቤት እንሂድ፤ እሱ ታማኝ ሰዋችን ነው።” ተባብለው  ወደሱ ቤት ሄደው አደሩ።
ወዳጃቸውም ሲስቅባቸው አደረ!
*   *   *
የመጨረሻው ጠንካራ ምሽግ የጠላት የራሱ ቤት ነው  ይባላል። ምነው ቢሉ? ጠላት የራሱን ቤት አይፈትሽምና። ያም ሆኖ የተነቃ እንደሆን ግን መዘዙ አያድርስ ነው!
ዞሮ ዞሮ ግን የቤትም ይሁን የጎረቤት ጠላትን መለየት ቀዳሚ ተግባር ነው። ዛሬም ይሁን ጥንት ጠላት ጠላት ነው። ነቅቶ መጠበቅ ያባት ነው! ትላንት ተጣልተን የታረቅናት ሱዳን፤ በአይዞሽ ባዮችዋ ታጅባ ዛሬ ዘራፍ ልትል ብትሞክር፣ ዳግመኛ የሐፍረት ሸማ ብትከናነብ፣ ጉዳቱ ለራሷ ነው… ለእኛማ ዕዳው ገብስ ነው! ሆኖም አፍሪካ በሰላም ውላ ትገባ ዘንድ ሰላምና ዴሞክራሲ ቢረጋገጥ፣ ለሁላችንም በጎ ነው! በጥባጭ ካለ ማን ጥሩ ይጠጣል የሚለውን የአበው አባባል አለመዘንጋት ነው! አንድም በዲሞክራሲ፣ ሁለትም በዲፕሎማሲ ካልተጓዝን ዳር የመድረስ ዕድላችን  ጠባብ ነው!
ከመርገምት ሁሉ የከፋ መርገምት ፣ ከትላንት አለመማር ነው!
ደራሲ ከበደ ሚካኤል፡-
“… ምንኛ ታድሏል የሰነፍ አእምሮ
 እንኳን መማር ቀርቶ ፊደል ሳያጠና
ሁሉንም ያወቀ ይመስለዋል።
አሁን የት ይገኛል ቢፈልጉ ዞሮ
መስማት ከማይፈልግ የባሰ ደንቆሮ!”
ለማንኛውም ጊዜ፤
“በሬ ሆይ
ሞኙ በሬ ሆይ!
ሣሩን አየህና ገደሉን ሳታይ
ገደል ገባህ ወይ!”…
የሚለውን ብሂል ምንጊዜም አለመዘንጋት ነው… የምንለውም ለዚሁ ነው።
እግረ-መንገዳችንን ግን የሰሞኑን ሁኔታችንን ግምት ውስጥ በማስገባት፡-
“አንተም እሳት ነበርክ እሳት አዘዘብህ
እንደገና ዳቦ እሳት ነደደብህ!” …ከማለት ወደ ኋላ አንልም።

    ዩኒቨርሲቲው 4859 ተማሪዎችን አስመርቋል

              ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ በመደበኛና በተከታታይ የትምህርት ፕሮግራሞች በተለያዩ መርሃ ግብሮች ያሰለጠናቸውን 4859 ተማሪዎች ባለፈው ቅዳሜና እሁድ በዋናው ካምፓስና በቡሬ ካምፓስ፣ በመጀመሪያና በሁለተኛ ዲግሪ ያስመረቀ ሲሆን፣ በዩኒቨርሲቲና በካምፓስ ደረጃ የላቀ ውጤት ላመጡ ተማሪዎች የተዘጋጁትን የዋንጫ ሽልማቶች በሙሉ የወሰዱት ሴት ተመራቂዎች ሆነዋል፡፡
ከአጠቃላይ የዩኒቨርሲቲው ተመራቂ ተማሪዎች መካከል ከፍተኛ ነጥብ ያመጣችውና በ4.00 ነጥብ የተመረቀችው በቡሬ ካምፓስ የእጽዋት ሳይንስ ትምህርት ክፍል ተማሪ የነበረችው ይቀደም አማረ ናት፡፡ ከወሰደቻቸው ኮርሶች ውስጥ በ42ቱ A+ ያስመዘገበችው ተመራቂዋ፤ በዩኒቨርሲቲና በካምፓስ ደረጃ የተዘጋጁትን ሁለት ዋንጫዎች አንዲሁም የቡሬ ካምፓስን የወርቅ ሜዳሊያና የምስክር ወረቀት ለመሸለም በቅታለች፡፡ከደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ የዋናው ግቢ ተመራቂዎች መካከል ከፍተኛ ውጤት በማምጣት በካምፓስ ደረጃ የተዘጋጀውን የዋንጫ ሽልማት የወሰደችው ደግሞ 3.98 ያስመዘገበችው የፋርማሲ ምህርት ክፍል ተመራቂዋ ሃናን ፈድሉ ስትሆን፣ በኮሌጅ ደረጃ ከፍተኛ ውጤት በማምጣት 1ኛ ደረጃን ለያዙ ተመራቂዎች ከተበረከቱት የሜዳሊያ ሽልማቶችም ሴቶች ተሸላሚ ለመሆን በቅተዋል፡፡
ዩኒቨርሲቲው ለ12ኛ ዙር ባከናወነው የምረቃ ስነስርዓት ላይ ከተመረቁት አጠቃላይ ተማሪዎች መካከል 1873 ሴቶች ሲሆኑ፣ ዩኒቨርሰቲው ለመጀመሪያ ጊዜ በመሬት አስተዳደር ዘርፍ ያሰለጠናቸውን 30 ተማሪዎችም አስመርቋል፡፡
በምረቃ ስነስርዓቱ ላይ በክብር እንግድነት የተገኙት የደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ ሰብሳቢና የኢፌድሪ የፕላን ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶ/ር ፍፁም አሰፋ፤ ተመራቂዎች በዩኒቨርሲቲ ቆይታቸው ያሳዩትን የአብሮነት የመረዳዳትና የመከባበር ባህል አንዲሁም አንድነት በቀጣይም ሊያጎለብቱት እንደሚገባ ጥሪያቸውን በማቅረብ የላቀ ውጤት ላመጡት ተመራቂዎች ሽልማት አበርክተዋል፡፡
የዩኒቨርሲቲው ፕሬዚዳንት ዶ/ር ታፈረ መላኩ በበኩላቸው፣ በምረቃ ስነስርዓቱ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ተመራቂዎች ወደየትውልድ ስፍራቸው ሲመለሱና ወደ ስራው አለም ሲገቡ፣ ለአገር ሰላም ግንባታ፣ ለህዝብ ለህዝብ ትስስር መጠናከርና ለኢኮኖሚ እድገት መፋጠን የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ሊያበረክቱ እንደሚገባ መልዕክት አስተላልፈዋል፡፡
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ ከተቋቋመበት ከ1999 ዓ.ም አንስቶ በድምሩ ከ37 ሺህ 860 በላይ ተማሪዎችን በተለያዩ የሙያ መስኮች በብቃት አሰልጥኖ ማስመረቁን ያስታወሱት ዶ/ር ታፈረ፤ ዩኒቨርሲቲው በአሁኑ ጊዜ በሁለቱም ካምፓሶቹ 28 ሺህ 995 ተማሪዎችን በማሰልጠን ላይ እንደሚገኝም አክለው ገልጸዋል።


In his latest article for Ethiopia Insight, Mind over matter: Abiy Ahmed’s aim to
‘Pentecostalize’ Ethiopian politics, René Lefort accused Prime Minister Abiy Ahmed of being a
religious zealot with a shallow understanding of Ethiopia’s history.
Yet the claims made in his article are not well substantiated.
Lefort says that unnamed sources tell him that “Abiy lacks political and historical knowledge.”
The reader expects the author to provide evidence for this claim, for example, by referring to
statements made by the Prime Minister, or by identifying government policies that are not
informed by history.
Lefort does nothing of the sort.
Instead, he merely states that Abiy’s “speeches and positioning suggest a stereotypical
conception of history, rather than a sound and thorough knowledge.” Lefort should be able to
more concretely and specifically substantiate the allegation against Abiy. Otherwise, it is
innuendo.
Others have described the Prime Minister differently. For example, Professor Jon Abbink of
Amsterdam University, a scholar of Ethiopian affairs, says he “is a thorough reformist and a type
of leader that the country had never seen before. He initiated significant political and legal
changes aimed to transform the authoritarian ‘political culture’ of Ethiopia.”
Lefort also writes that Abiy “sincerely believes he is a messiah.” This claim, like most of
Lefort’s conclusions about Abiy, rests on testimony of unnamed sources who Lefort says have
met, worked closely with, or spoken at length with Abiy.
Since they are anonymous, it is impossible for the reader to verify the claims. We are told that
one individual was willing to go on-the-record—yet that individual was not identified in the
commentary.
The only people who Lefort does identify are opposition politician Merera Gudina and Tufts
University Professor Alex de Waal, neither of whom are neutral observers. De Waal was a close
acquaintance of the late Tigray People’s Liberation Front (TPLF) leader and Ethiopian Prime
Minister Meles Zenawi, and has been an ardent supporter of the TPLF.
In discussing the alleged influence of Abiy’s religion on his policies, Lefort points out that “the
credo of the Prosperity Gospel is that the stronger the belief, the more God will reward the
believer with financial blessings.” It is easy to conflate any policy with a leader’s religion, but
the exercise sheds no light on the policy, other than to drag religion into the discussion.
Indeed, Abiy’s economic reforms were approved by the EPRDF. If Abiy’s economic policy is
based on the “Prosperity Gospel”, the EPRDF’s approval of the policy could be seen as divine
intervention as well—if we apply Lefort’s logic.

    Lefort claims that Abiy’s popularity is waning. Does he have polling results? What is clear is the
    barbaric attack of the TPLF on the Northern Command in the middle of the night has garnered
    the armed forces and the Prime Minister much support. For evidence, see the huge
    demonstrations shown on Ethiopian state television, as well as the material support that the
    Ethiopian people have given to the armed forces.
    His analysis also claims that foreign investment has declined in Ethiopia. Well, it may be news to
    him, but investment has decreased globally, more so in Africa, because of COVID-19, according
    to the UN’s trade organisation.
    Lefort alleges that Abiy would like to establish a unitarian state, which he says “is more often
    perceived as an attempt to return [Ethiopia’s periphery] to a former position of subordination.”
    Lefort ignores that during the TPLF’s time, certain ethnic groups were officially branded as
    “backward” and unworthy of being represented in the ruling front.
    Further, Abiy has not taken any step towards establishing a unitarian state.
    The conflict between the TPLF and the central government was not due to ideological
    differences, as Lefort argues. The TPLF wanted to regain power through rebellion. Even late
    TPLF co-founder Seyoum Mesfin, recently killed by Ethiopian forces in Tigray, said that the
    TPLF sought to topple Abiy’s government. It cannot be clearer than that, and the government
    responded appropriately.
    Lefort closes his article by claiming that, “For onlookers on all sides, domestic and external,
    even among leaders in the Horn of Africa, the specter that now raises its head is of ethnic
    slaughter at a scale even more terrible than in former Yugoslavia.” He says that people are
    “pleading tirelessly” for an “inclusive national dialogue” to avert such disaster. But, he says,
    Abiy has “systematically refused, either because he sincerely believes he is a messiah…or
    simply out of a thirst for power.”
    The TPLF leaders had also threatened that unless they continued ruling Ethiopia, the country
    would become another Rwanda. But it was under TPLF rule that ethnic differences hardened into
    institutionalized hatred, so only the downfall of the TPLF will avert the “ethnic slaughter” that
    Lefort fears.
    History will judge Abiy’s role at this critical juncture. To many Ethiopians, his government’s
    handling of the TPLF has already made him an Ethiopian hero.
    (Ethiopian Insight, January 20, 2021)


Page 4 of 516