Administrator

Administrator

10 ዶላር ተቀጥተው ተለቅቀዋል

   በኡጋንዳ የገንዘብ ሚኒስቴር መስሪያ ቤት የግንብ አጥር ስር ሽንታቸውን በመሽናታቸው ክስ የተመሰረተባቸው የአገሪቱ ፓርላማ አባል አብራሃም አብሪጋ፤ በካምፓላ ፍርድ ቤት 10 ዶላር ቅጣት እንደተጣለባቸው ተዘግቧል፡፡
ናሽናል ሬዚስታንስ ሙቭመንት የተሰኘው የአገሪቱ ገዢ ፓርቲ አባል የሆኑት ግለሰቡ፣ ባለፈው መስከረም ወር ላይ በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ አጥር ስር ሽንታቸውን ሲሸኑ ባልታወቁ ሰዎች ፎቶ መነሳታቸውንና ፎቶግራፉም በማህበራዊ ድረ ገጾች በስፋት ተሰራጭቶ መነጋገሪያ መሆኑን የዘገበው ዘ ጋርዲያን፤ ይህን ተከትሎም መታሰራቸውንና ለፍርድ መቅረባቸውን ጠቁሟል፡፡
የግለሰቡ ድርጊት የመዲናዋን የአካባቢ ንጽህና ህግ የሚጥስ በመሆኑ ክስ እንደተመሰረተባቸው የጠቆመው ዘገባው፤ መሰል ድርጊቶችን የፈጸመ ሰው በሁለት ሳምንት እስር ወይም በገንዘብ እንደሚቀጣ በማስታወስ፣ ግለሰቡም ጥፋተኛነታቸውን በማመናቸው የገንዘብ ቅጣቱ እንደተጣለባቸው አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜናም የኡጋንዳውን ፕሬዚዳንት ዮሪ ሙሴቬኒ፣ የስልጣን ዘመን ለማራዘም ያለመ ነው የሚባለውን የዕድሜ ገደብ ማሻሻያ ህግ በመደገፍ ድምጻቸውን እንዲሰጡ ለማግባባት፣ለእያንዳንዳቸው 8 ሺህ ዶላር በሙስና መልክ ከገዢው ፓርቲ የተሰጣቸው ስምንት የፓርላማ አባላት፤”ገንዘቡን አንፈልግም” ብለው መመለሳቸውን  ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ ገዢው ፓርቲ የህገ መንግስት ማሻሻያው በከፍተኛ የድምጽ ድጋፍ እንዲያልፍ ለማድረግ ለፓርላማ አባላቱ በድምሩ 3.5 ሚሊዮን ዶላር መደለያ  መስጠቱ እየተነገረ መሆኑን ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

የአፍሪካ ህጻናት ቁጥር ከአውሮፓ በ4 እጥፍ ይበልጣል
    የአፍሪካ አገራት የህዝብ ቁጥር ከሚገመተው በላይ በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ እንደሚገኝና፣ ፍጥነቱ በዚሁ ከቀጠለ እ.ኤ.አ በ2050 ከአለማችን አጠቃላይ ህዝብ ሩብ ያህሉ አፍሪካውያን ይሆናሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አስታወቀ፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የህጻናት መርጃ ድርጅት ዩኒሴፍ፣ ከትናንት በስቲያ ይፋ ባደረገው አዲስ የጥናት ውጤት እንዳስታወቀው፣ በአሁኑ ወቅት 1.2 ቢሊዮን የሆነው የአፍሪካ አጠቃላይ የህዝብ ቁጥር፣ በመጪዎቹ 30 አመታት ጊዜ ውስጥ 2.5 ቢሊዮን ይደርሳል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ በአሁኑ ወቅት በአፍሪካ 580 ሚሊዮን ያህል ህጻናት እንዳሉ የጠቆመው ጥናቱ፤ ይህ ቁጥር ከአውሮፓ ጋር ሲነጻጸር በአራት እጥፍ እንደሚበልጥና በፈረንጆች አቆጣጠር በ2100 ከአለማችን አጠቃላይ ህጻናት መካከል ግማሹ አፍሪካውያን ይሆናሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ አመልክቷል፡፡
አፍሪካ ከተፋጠነው የህዝብ ቁጥር እድገት ጋር የሚመጣጠን የተማረ ሃይልና ባለሙያ ካላፈራች የከፋ ችግር ውስጥ ትገባለች ያለው ጥናቱ፤ አህጉሪቱ የአለም የጤና ድርጅትንና አለማቀፍ የትምህርት ጥራት ደረጃዎችን ለማሟላት ተጨማሪ 5.6 ሚሊዮን የህክምና ባለሙያዎችንና 5.8 ሚሊዮን መምህራንን ማፍራት ይጠበቅባታል ብሏል፡፡

ሀተታ ሀ…
የዚህ ፅሁፍ መነሻ እውነት ነው…. እውነት እንደ መነሻ እንጂ ያላግባብ ምስጋና ለማቅረብ ታስቦ አይደለም፡፡ ለመተዋወቅና ዝምድና ለመፍጠርም አይደለም፡፡ ጉርሻ ቢጤ ነገር ለማግኘት ማሞካሸት የሚል እሳቤም አልያዘም፡፡ የብልጠት ምስጋና እንዲሆን ታስቦ የተደረገም አይደለም፡፡ በፍፁም፡፡ በእውነት እውቀት እንጂ በብልጣብልጥነት የኖረ… የሚቀጥል ሀገር አለ ብሎ ጸሐፊው አያምንም፡፡ በመሆኑም የብልጠት መወድስ አይደለም፡፡ እውነት ግን ምክንያት ነበር፡፡ የሰራ ስው ሊወደስና ሊመሰገን ይገባል፡፡ የሚል እውነት ነው፡፡ ቤቴ ከባልንጀሮቼ ጋር ቁጭ ብዬ የማወራው… የሚያስወራ ርዕሰ ጉዳይ ከብዙ ጊዜ በኋላ በማግኘቴ የልቤን የእውነት ምስጋና ለማቀበል ያህል ነው፡፡
 
ሀተታ ሁ…
ጠጠር በምታክል የህይወት ተሞክሮዬ ውስጥ የማይረሱ እና ሊዘነጉ የማይችሉ የሬዲዮ ፕሮግራሞችን መጥቀስ እችላለሁ፡፡ የእውነትም ነበሩ፡፡ ታዲያ ለኔ ቀድሞ የሚመጣው ዶ/ር እጓለ ገ/ዮሀንስ፤ “የከፍተኛ ትምህርት ዘይቤ” ብለው በሬዲዮ ያደረጉት ንግግር ነው፡፡ በሬዲዮ ሲተላለፍ ባላዳምጠውም በመፅሀፍ መልክ በመታተሙ ለማንበብ እድል አግኝቻለሁ፡፡ ንግግሩ የተደረገበት ዋና መንስኤም አፄ ኃይለስላሴ፣ ገነተ ልዑል ቤተ-መንግስትን ለዩኒቨርስቲ መገልገያ እንዲውል በማድረጋቸው ነበር፡፡ ንግግር ተባለ እንጂ ታስቦ የተፃፈ የሊቅ መፅሀፍ ነው ለኔ፡፡ ሀገሬ እንዴት ያለች የሊቅ ሀገር እንደሆነች ከሚያስረግጡ የሬዲዮ ንግግሮች መካከል እንዱ ነው ማለት ይቻላል። መፅሀፉን ያላነበባችሁት ብታነቡት መልካም ፍሬን ታገኙበታላችሁ በማለት ወደ ሚቀጥለው ሀሳቤ ልሻገር፡፡
ከሰማኋቸው እና እውቀት እውቀት ከሚሸቱ የሬዲዮ ፕሮግራሞች መካከል ከዛሬ 13 ዓመት በፊት ገደማ በኢትዮጵያ ሬዲዮ ይቀርቡ የነበሩት የ“እሁድ ጥዋት” እና “ቅዳሜ ወጣቶች” ፕሮግራም የማይዘነጉኝ ናቸው፡፡ በአንዲት ትንሽ የገጠር መንደር…በሰፈሩ ብቸኛ በሆነችው… በመቀጥቀጥ ብዛት የቢራ ጠርሙስ በመሳሰሉ ባትሪዎች በምትንቀሳቀሰው ያላምሬ ሬዲዮ የሱማሌ፣ የትግራይና የደቡብ ወንድሜን የሕይወት ልምድ፣ ተሞክሮ ያሳወቀኝና እሩቅ ሀገር ስላለው ኢትዮጵያዊ ወንድሜ መንፈሳዊ ቅናት ይፈጥርብኝ የነበረው የቅዳሜ የወጣቶች ፕሮግራም ድንቅ ነበር፡፡ ፕሮግራሞቹ ኢትዮጵያዊነትን የሚሰብኩ፣ ወጣትነትን በእጅጉ የሚገልፁና የሚያንፁም ነበሩ፡፡ ወይ ጉድ! … እኔም በዚች እድሜዬ ነበሩ ካልኩ የሆነ ቦታ የተቋረጠ ና የተረሳ ነገር አለ ማለት ነው፡፡ ችግር አለ እንደማለትም ያስኬዳል፡፡
ትምህርት ቤት ሰኞ ጠዋት በእረፍት ጊዜ ለ15 ደቂቃ የምንወያይበትን ርዕሰ ጉዳይ የሚሰጠን ሌላው የሬዲዮ ፕሮግራም “ከመጻህፍት ዓለም” ነበር። በሚጢጢ አንጎላችን ስለ ገፀባህሪ አሳሳል፣ ስለ ሰው ምንነት የተከራከረንበትን ጊዜ አልረሳውም። «ቃል» የተባል መጽሕፍ ሲተረክ፤ ጥጉ ይልማ ከጸሀይ ይበልጣል ብዬ በመከራከሬ፣ የቀመስኩት ቦክስ ምልክቱ ዛሬም አለ፡፡ በአጠቃላይ ግን ለዛ ያላቸውና ማንነትን የሚቀርጹ ፕሮግራሞች ነበሩ፡፡ ነበሩ… ነበሩ… ብቻ፡፡

ሀተታ…..
“ከትላንት ዛሬ ይሻላል ነው ይበልጣል” የሚለውን ሀረግ ከየት እንዳነበብኩት አላስታውሰውም፡፡ ዛሬ… በኔ ጊዜ ግን አብዛኞዎቹ በሬዲዮ የሚቀርቡ ፕሮግራሞች ልደትን ለማክበር የተሰናዱ ይመስላሉ። በኔ ጊዜ ያሉ የሬዲዮ ጣቢያዎች በአራዳ ቋንቋ ብገልፀው … ለ‘ኢንጆይ’ የተቋቋሙ ይመስለኛል፡፡ ድረ ገፅ ላይ የተፃፈ እንግሊዘኛን ወደ አማርኛ ገልብጦ ማንበቢያ ጣቢያም ይመስሉኛል። ያልተጣራ መረጃና መረጃን ብቻ ለማስተላለፍ የተቋቋሙም ይመስሉኛል፡፡ ለምሳሌ አንድ የክልል ከተማ ላይ የተቋቋመ የሬዲዮ ጣቢያ፣ ስለ አንድ የውጭ ሀገር ዜጋ ሙሉ ጊዜውን ሰጥቶ መለፍለፍ፣ ፋይዳው ለኔ አይገባኝም፡፡ እንዲገባኝም አልገደድም። ይልቁኑስ የአካባቢውን እውነታ፣ ውበት፣ ማንነትና በራስ የመኩራት ባህል፣ በአጠቃላይ ደግሞ ኢትዮጵያዊ ማንነት ተኮር ስለሆነ ነገር፣በሬዲዮ ማውራት ግን ለብዙ አርቆ አሳቢዎች ይገባቸዋል፡፡
እንደ እውነቱ ከሆነ ‘ግሎባላይዜሽን’ ከሚያመጣው ጣጣ አንዱ መዋዋጥ ነው፡፡ የሀገሬ የሬዲዮ ፕሮግራሞችም መነሻ አላማ መሆን የነበረበት ከዚህ መዋዋጥ የምንወጣበትን መንገድ በማመልከት፤ ጥርት ባለ ኢትዮጵያዊነት መኩራት ምን ማለት ነው የሚል ሀገራዊ አንድምታ ያለውን ሀሳብ ይዞ መቅረብ ነው፡ ነገር ግን ፕሮግራማቸው ቀድሞ ከተዋጠ ወጤቱ አስፈሪ ነው የሚሆነው፡፡ በተለይ የሚዲያ ተፅዕኖ ክብደትን ሳስብ መጭው ጊዜ ያስፈራኛል። የወገኛ ነገር ሆኖብኝ እንጂ የጽሁፌ አላማ ስለ ጣቢያዎች የፕሮግራም ይዘት ማውራት አልነበረም፡፡ ግን ደግሞ በሰከነ አእምሮ እንዲያስቡ ጠቁሞ ማለፍ ክፋቱ አይታየኝም፡፡

ሀተታ አ…
ቀደም ብዬ ለማስገንዘብ እንደሞከርኩት፤ የጽሑፌ መነሻ አላማ ስለ አንድ ብርቱ እንስት የሬድዮ ጋዜጠኛ አኮቴት ማቅረብ ነው፡፡ ብርቱ እንስት የሬዲዮ ጋዜጠኛ ብዬ መፃፍ ስጀምር፣ መዓዛ ብሩ የምትባል የሸገር በተለይ ደግሞ “የጨዋታ እንግዳ” አስተናጋጅ ጋዜጠኛ በአንባቢያን አእምሮ እንደምትከሰት እገምታለሁ፡፡ በኔ ጊዜ እየቀረቡ ካሉት የሬዲዮ ፕሮግራሞች በተለየ መልኩ ብርሀን ለመፈንጠቅ የምትታትር ጋዜጠኛ ነች፤ መዓዛ ብሩ። እውነት ነው፤ እኛ ወጣት ኢትዮጵያዊያን የሆነ ብርሀን በማጣትና የባዕድ ሀገር ተብለጭላጭ ብርሃን መሳይን ነገር በመሻት፣ ውቅያኖስ ላይ እንደተጣለ ኩበት እየዋለልን እንደሆንን እኔን እንደ ማስረጃ ማቅረብ ወይም የጎረቤቴን ልጅ መጥቀስ በቂ ነው። ዛሬ ከአድዋ ጀግኖች ይልቅ ቬትናም ላይ ጦርነት ያወጁ የአሜሪካ ‘ጀግኖች’ በልጠውብን፣ በጣም በታመምንበት ሰዓት፣ “የጨዋታ እንግዳ” የተሰኘ የሬዲዮ ፕሮግራም መኖሩ፣ እውነትም ይህች ሀገር ብዙ ተቆርቋሪ ዜጋ እንዳሏት የሚያመላክት ነው፡፡
አኮቴቴ የጨበጣ እንዳይሆን ግን ምክንያቶቼን ለመጥቀስ ልሞክር፡፡ የአዋቂ እይታ ስም ከማውጣት ይነሳልና ከስሙ ልጀምር፤ “የጨዋታ እንግዳ”:: ጨዋታ ለአብዛኛዎቻችን እንግዳ ቃል አይደለም፡፡ ከህፃን እስከ አዋቂ፣ ከሊቅ እስከ ደቂቅ ያለ የህይወት ምግብ ነው፡፡ ልብ ካላችሁ ደግሞ ቤተሰቦቻችን “ልጆች ጨዋታ ላይ ነን” ካሉ ቁም ነገር እየሰሩ ነው፡፡ እከሌ እኮ ጨዋታ አዋቂ ነውም ይባላል፡፡ በትያትረኛ ስንመለከተው ደግሞ በቅድመ-ቅኝ ግዛት በአፍሪካ ለትያትር መኖር ወይም መፈጠር ጨዋታ አዋቂዎች እንደ መነሻ ምክንያት ይታያሉ፡፡ ጨዋታ የሚለው ቃል አስደንቆን ሳንጨርስ እንግዳ ይከተላል፡፡ እኔን፣ አንተን፣ አንችን፣ እኛን ሊገልፅ የሚችል ቃል ነው። በኢትዮጵያዊታችን ከምንኮራባቸውና የጋራ መገለጫዎቻችን ከሆኑት አንዱ እንግዳ ተቀብለን ማክበራችን ነው፡፡ እንደ “ጨዋታ እንግዳ” አይነቱ  ቀላልና ሳቢ አገላለፅ፣ የስነጥበብ አንዱ መገለጫ እንደሆነም ብዙዎች አስረግጠው ይናገራሉ። ከዚህ ይበልጥ ደግሞ አብረሀም በእንግዳ ተቀባይነቱ ሶስቱ ስላሴዎችን እንዳስተናገደ ሁሉ፤ በጨዋታ እንግዳ የቀረቡ ብዙ አዋቂ፣ መርማሪ፣ አርቆ አሳቢና ሀገርኛ የሆኑ ዘመዶቼ መሆናቸውን ሳስብ እውነትም ስምን መልዓክ ያወጣዋል እንድል ይስገድደኛል፡፡ ከስያሜው ወጣ ብዬ፣ መዓዛ ብሩን በአደባባይ እንዳመሰግናት ስላደረጉኝ ብዙ ነገሮች ለማውራት ትህትና የበዛው ድፍረት በቂ ይመስለኛል፡፡ መዓዛ ብሩ አብዝታ የጋዜጠኛ ስነምግባርን የተላበሰች፣ ለበቃ የጋዜጠኝነት ሙያ የተፈጠረች ብቁ ጋዜጠኛ ነች፡፡ እንዴት?
ስለ ጋዜጠኝነት ስነምግባር ሲወራ ቀድሞ የሚመጣው፣ ጋዜጠኛ እውነትን የመሻቱ ጉዳይ ነው፡፡ መዓዛ እንግዶቿን ስታጨዋውት የተረዳሁት ነገር ቢኖር፣ ይሄ እና ይሄ ብቻ ነው፡፡ ሀቁን በራሷ እይታ ለመተንተን አትደፍርም፡፡ አንድ ጥያቄ ጠይቀው መልሱን እራሳቸው እንደሚመልሱትና በእንግዳቸው ላይ ተፅዕኖ ለመፍጠር እንደሚታገሉ ጋዜጠኞች አይነት አይደለችም፡፡ ሀቁ እንዲወጣ ግን የበሰለ የቤት ስራዋን ሰርታ ትመጣለች። አንዳንዴ “እንግዶቿ ከየት ያገኘችው መረጃ ነው?” እስኪሉ ድረስ ጥናቷ እጅግ በጣም ጥልቀት አለው፡፡ እንደ አብዛኛዎቹ፣ ልደትህ መቼ ነው የሚከበረው? የምግብ የመጠጥና የልብስ ምርጫህ ምን ይመስላል? ድመት አትወድም አሉ? ጀምስ ቦንድ የተባለው ፈረንጅ አብሮህ እንዲሰራ ጠይቆህ ነበር? የሚሉ አይነት ጥያቄዎች፣ ከመዓዛ አንደበት አልሰማሁም፡፡ ይልቁንም እውነት… በተለይ ደግሞ ኢትዮጵያዊ ማንነትን ሊገነባ የሚችል ሀቅ እንዲወጣ እሳቷን ትለኩሳለች፡፡ ለኔ መረጃ እውቀት የሚሆነው በዚሁ ረገድ ነው ብዬ እተማመናለሁ፡፡
መዓዛ ለምታነሳው ርዕሠ ጉዳይ፣ እራሷን ከምንጩ ትነጥላለች፡፡ ከስሜታዊነት የፀዱ ጥያቄዎችን በማሰናዳትም ከሙያው የሚጠበቀውን ስነምግባር ትጠብቃለች፡፡ በመዓዛ “የጨዋታ እንግዳ” የምናውቀው አንድ እና አንድ ነገር መዓዛ ብሩ የምትባል ጋዜጠኛ እንግዳ ስትጠይቅ ብቻ፡፡ ጥያቄዎቿም ከራስ ስሜት የፀዱ ናቸው፡፡ ለአድማጭ ፍላጎትና ስሜት ቅድሚያ የምትሰጥ ጋዜጠኛ ናት። ይህ አይነቱ ስነምግባር አፍሪካ ውስጥ ለሚገኙ ጋዜጠኞች ፈታኝና የማይታሰብ ነው፡፡ መዓዛ ጥቁር እንግዳ ብላ ከጋበዘች፤ እንትና የሚባል ግለሰብ፣ እነእንትና የሚባሉ ሰዎች ወይንም እንትን የሚባል መደብ ይከፋዋል የሚል የደካማ ምክንያት ተብትቦ ሲይዛት እስካሁን አልታዘብኩም፡፡ ጥያቄዎቿ የማንም ተፅዕኖ ሲያደበዝዘው አይታይም፡፡ የሀቁ ጠቀሜታ ለአድማጯ እስካመዘነ ድረስ ከመጠየቅ ወደ ኋላ አትልም፡፡
 
የመዓዛ ብሩ ሂስ እና የመቻቻል መድረክ
ይህ እንድፅፍ ካስገደደኝ ሁነኛ የመዓዛ ጥንካሬ መገለጫዎች፣ የመጀመሪያውን ደረጃ ይዞ ይገኛል። የምንጠያየቅበትን፣ የምንተቻችበትን ና ካለፈው ተምረን የወደፊቱን የምንተነብይበትን መድረክ በማዘጋጀት መዓዛ ትልቅ ድርሻ እየተወጣች ትገኛለች፡፡ የታሪክ ክፍተቶች በበጎ እንዲሞሉ ትተጋለች፡፡ የትውልድ ቀጣይነት እንዲኖር መመኘት ብቻ ሳይሆን እውን እንዲሆን ትሮጣለች፡፡ በተለይ ደግሞ በ“ጨዋታ እንግዳ” የቀረቡ እንግዶች የዘነጋናቸው ወይንም በተዳፈነ አስተሳሰብ ከሆነ መደብ ጋር መድበን ቂም የያዝንባቸው፤ ሀቁ ሲወጣ ግን በየቤታችን ይቅር ይበሉን ያልናቸው ሊቃውንት ናቸው፡፡ እናም እንደ ሲኤንኤኑ ላሪ ኪንግ እና የሀርድ ቶኩ ስቴቨን ጆን ሳካር፣ መዓዛም ምርቱ ከገለባው የሚለይበት፣ ምክንያታዊ ዳኝነት ገዥ ሀሳብ የሚሆንብት መድረክ ነው፤ የ“ጨዋታ እንግዳ”ዋ፡፡
አቦ መዓዛ ይመችሽ! ከዚህ በላይ ስለ መዓዛ ብቁ የጋዜጠኝነት ተሰጥኦ ለመተንተን ሰፊና ጥልቅ የጋዜጠኝነት እውቀት ይፈልጋል፤ ለማድነቅ ግን ክፍት አእምሮ፣ ተራማጅ አስተሳሰብ ና ስሜት በቂ ነው ባይ ነኝ፡፡ነገ ብዙ መዓዛዎች እንዲመጡና ሌላ መዓዛ እንድናሸት ሁሌም በርችልን፡፡ በስተመጨረሻ መዓዛ “የጨዋታ እንግዳ” ብላ ሰዎችን መጋበዟ፣ አንድምታው ምን ይሆን?.... ሙያው ውስጥ ላሉ ባልንጀሮቿ ብዙ ብዙ ነው መልዕክቱ፡፡ መቸም ለብልህ ሁለቴ አይነግሩትም፡፡
ለኛ… በየትኛውም ቦታ ተሰማርተን ቀና ደፋ ለምንል ወጣቶች ደግሞ ቃሉ ሰፊ ነው፡፡
በ“ጨዋታ እንግዳ” ከቀረቡ ልሂቃን መካከል የአንዱን ሊቅ ንግግር ልውሰድና፣ እኔ እንደሚመቸኝ አድርጌ ላቅርበው። ለሁሉም ኢትዮጵያዊ የመጀመሪያ፣ የማትቀየርና ምርጫ የሌላት እጮኛው ኢትዮጵያ ናት፡፡
የዚችን ድንቅ እጮኛ ሁኔታና ያልተፈታ እውነት ለማወቅ መጠየቅ፣ ጠይቆም ደጉን ከክፉ መለየት። ምክንያቱም እጅን አጣጥፎ ከመቀመጥ መጠየቅ ይበልጣል፡፡ ከመጠየቅም ደግሞ እጅግ በጣም መጠየቅ ያዋጣል፡፡ እንደ ሀገርም እንደ ራስም ለመኖር ሳናስተውል “አብቅቶላቸዋል… ያዛውንት ቃል ምንተዳዬ” ብለን የዘነጋናቸውን፣ በአካባቢያችን ያሉ አዛውንትን እየጠየቅን፣ መቅረፅ፣ መሠነድ ክፍተታችንን ለመሙላት አማራጭ የሌለው ማለፊያ መንገድ ነው፡፡
ከአዘጋጁ፡- (ይህ ጽሁፍ ከ5 አመታት በፊት በጋዜጣችን ላይ ለንባብ የበቃ ሲሆን፣ ሸገር ሬዲዮ ጣቢያ የተመሰረተበትን 10ኛ ዓመት ክብረ በዓል ምክንያት በማድረግ በድጋሚ ለንባብ አብቅተነዋል)

(በር ነኣ አሃ በእድ በጎዳ ነኣ ሀርግያጋ ቤአነ ቤስ)
- የወላይትኛ ምሳሌያዊ ንግግር

  በጥንት ጊዜ በቀዝቃዛው ጦርነት ዘመን፣ በአሜሪካው ፕሬዚዳንትና በራሺያው ፕሬዚዳንት ላይ የተቀለደ አንድ ተረት ቢጤ ዕውነት ነበር፡፡ እነሆ፡-
የሁለቱ አገሮች ፕሬዚዳንቶች፤ ወታደራዊ ኃይላቸውን ያወዳድራሉ፡፡ የእኔ ይበልጥ፣ የእኔ ይበልጥ፣ ይፎካከራሉ። በመጀመሪያ የሩሲያው ፕሬዚዳንት፣ አሜሪካንንና የአሜሪካን ወታደራዊ ኃይል ሊጎበኙ ይሄዳሉ! ከዚያም አንድ ጉዳይ ያነሳሉ፡፡
“የአንድ አገር ወታደራዊ ኃይል የሚለካው፤ ወታደሩ ለፕሬዚዳንቱ ባለው ታዛዥነት መጠን ነው!”
“እርግጥ ነው!” አሉ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት፡፡
“በል እንግዲያው ወታደሮችህ ምን ያህል ለአንተ ታማኝ እንደሆኑ አሳየኝ?”
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት የሩሲያውን ፕሬዚዳንት ይዘው፣ ወደ ወታደሮቻቸው ይሄዱና አንዱን ወታደር ጠርተው፤ ወደ አንድ ገደል አፋፍ ይወስዱትና፤
“በል ወደዚህ አዘቅት ገደል ተወርወር” ይሉታል፡፡
ወታደሩም፤
“አይ አላደርገውም” ይላል፡፡
“ለምን?” ይሉታል፡፡
“ጌታዬ፤ በእኔ ደሞዝ የሚተዳደሩ ቤተሰቦች” አሉኝ፤ (I have a family to support!) ይላል፡፡ የሩሲያው ፕሬዚዳንት በአሜሪካኑ ወታደር ታዛዥ አለመሆን እየሳቁ፤
“ቆይ የእኔን ወታደር ታማኝነት አሳይሃለሁ!” ይሉና የአሜሪካውን ፕሬዚዳንት ወደ ሩሲያ ይዘውት ይሄዳሉ፡፡ ከዚያም አንዱን ወታደር ጠርተው፤
“ወደዚህ አዘቅት ገደል ተወርወር!” ይሉታል፡፡
ወታደሩም፤
“ታዛዥ ነኝ ጌታዬ!” ብሎ ወደ ገደሉ ይወረወራል፡፡
እንዳጋጣሚ ግን አንድ የዛፍ ቅርንጫፍ ላይ ያርፍና ከሞት ይተርፋል፡፡ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ወደሳቸው እንዲመጣና ጥያቄ እንዲያቀርቡለት ይጠይቃሉ፡፡
ወታደሩ ተጠርቶ መጣ!
የአሜሪካው ፕሬዚዳንትም፤
“የእኔ ወታደር ወደ ገደል ተወርወር” ብለው፣ ‹የማስተዳድረው ቤተሰብ አለኝ› አለ፡፡ አንተስ እንዴት ልትወረወር ቻልክ?” አሉና ጠየቁት፡፡
ወታደሩም፤
“I too, have a family to support (እኔም የማስተዳድረው ቤተሰብ ስላለኝ ነው)” አለ፡፡
“እንዴት?” ቢሉት፤
“እኔ አልወረወርም ብል፤ እኔንም ቤተሰቤንም ነው የሚፈጁን!” ሲል መለሰ!
*       *      *
የአንድ ሰው ጥፋት ለቤተሰብና ለዘመድ አዝማድ ከሚተርፍበት ስርዓት ይሰውረን፡፡ ባለፈው ዘመን የመናገር ነፃነት ባልነበረበት ሁኔታ ውስጥ “አፍ-እላፊ” የሚባል ወንጀል ነበር - የአፍ ወለምታ! “ክብረ ነክ ንግግር” ነበር የሚባለው- ከወታደሩ ዘመን በቀደመው የንጉሱ ዘመን! አፍ - እላፊ ባለስልጣንን፣ መሪን፣ ሥርዓትን፣ አስተዳደርን ከመተቸት እስከ አገርን ማንቋሸሽ ድረስ የሚሰፋ ወንጀልን ያካትት ነበር፡፡ ልዩ ትርጉም የሚሰጠው አነጋገርም ያስቀጣ ነበር፡፡ ለምሳሌ፡- “ጓድ ሊቀመንበር መንግሥቱ ኃይለማርያም ሀቀኛ ኮሚኒስት ናቸው!” እያለ ቀኑን ሙሉ ይለፈልፍ የነበረ ንክ ሰው፣ ታስሮ ነበር! ወንጀሉ፤ “ማንም የሚያውቀውን ሀቅ እየደጋገምክ የምታናገረው ነገር ቢኖርህ ነው!” ተብሎ ነው! “አለፈልሽ ባሮ!” እያለም የባሮን ወንዝ አስመልክቶ መፈክር ያሰማ ሰው፤ ሽሙጥ ነው ተብሎ የታሰረበት አጋጣሚም ነበር!
ዋናው ጉዳይ ሰው ሲታፈን፤ መናገሪያ፣ መተንፈሻ…፣ ዘዴ መሻቱ አይቀሬ ነው የሚለው ዕውነታ ነው! ያሰበ ጭምር ይቀጣል በሚባልበት ሥርዓት የተናገረ፤ መወንጀሉና መቀጣቱ አይገርምም! ሰብዓዊ መብትና ዲሞክራሲያዊ መብት በማይከበሩበት አገር ምሬቶች ይጠራቀማሉ፡፡ መውጫ ቀዳዳ ይፈልጋሉና ሥርዓት ወዳለው አመፅ አሊያም ወደ ሥርዓተ - አልበኝነት ሊያድጉ ይችላሉ፡፡ የገዢዎችን የመግዛት አቅም ይፈታተናሉ፡፡ ምላሽ የሌላቸው ጥያቄዎች ይበዛሉ!! ዓለም የጋዝ ታንክ ለመሙላት ሲሯሯጥ፣ ደሀ አገሮች ሆዳቸውን ለመሙላት ይፍረመረማሉ፡፡ “የምግብ ፍላጎት አለመሟላት ከነፃነት ረሀብ ጋር ከተዳመረ፤ የህዝቦች ህልውና ጥያቄ ውስጥ ይገባል” ይባላል፡፡ የኢኮኖሚ ህመምና የፖለቲካ ህመም ከተደራረቡ፣ ከማስታገሻ ያለፈ በሽታን ይፈጠራሉ! ፍትሕ-አልባ ሁኔታን ይቀፈቅፋሉ፡፡ ሌብነት እንደ ሥራ ይቆጠራል፡፡ አንድ መገንዘብ ያለብን ነገር ግን፤ ሰላም -አልባ ሁኔታ ውስጥ ከገባን የሰረቅነውን የምንበላበት ጊዜም ይጠፋል! ያደለብነው ኪስ ያፈሳል! የገነባነው ቪላ ይፈርሳል! ለሌሎች የቆፈርነው ጉድጓድ፣ የእኛው መቀበሪያ ይሆናል! በድሮ ጊዜ አንድ ባለስልጣን እሥር ቤት ሲጎበኙ፣ እስር ቤቱን የማስፋፋት ሰፊ እቅድ መያዙን አስተዳዳሪው ያስረዷቸዋል፡፡ ባለስልጣኑም፤ “ጥሩ ሀሳብ ነው፡፡ በደምብ ገንቡና አስፋፉት፡፡ ዞሮ ዞሮ የእኛም የወደፊት ቤታችን ነው!” አሉ ይባላል፡፡ ያሉት አልቀረም - ገቡበት! ሎሬት ፀጋዬ ገብረመድህን፤ በአንድ ተውኔቱ ውስጥ ንጉሡ እሥር ቤት መርቀው ሲከፍቱ ባደረጉት ንግግር፤ “የአባታችን እርስተ - ጉልት የሆነውን ይህንን የሀገር ወህኒ ቤት መርቀን ስንከፍትላችሁ፤ በተለመደው ባህላችሁ እንድትተሳሰሩበት ነው” ይለናል፡፡    
ዛሬ፤ ከፊውዶ-ቡርዥዋው ስርዓት ወደ ሶሻሊዝም፤ ከዚያም ወደ ካፒታሊዝም አድገናል እያልን፤ የግሎባላይዜሽን ቅርቃር ውስጥ የገባን ይመስላል፡፡ በጥናት ያልተደገፈ ሥርዓት፣ መላ-አጥ መንገድ ላይ በትኖናል ቢባል ማጋነን አይሆንም!
ከነስማቸው እማማ ጦቢያ፤ የሚባሉ የዱሮ ሴት ወይዘሮ ነበሩ አሉ- ደርባባና ጨዋ!
“ከዚህ ከባሪያ የገላገልከኝ ለታ፣ ወዲያውኑ ብትገድለኝ ግዴለኝም” ይሉ ነበረ ሲፀልዩ፡፡
ባሪያ ያሉት ሄደና ሌላ መንግሥት መጣ!
ይሄኛውንም ማማረር ቀጠሉ፡፡
“ምነው እማማ፤ ከዚህ ከባሪያ ገላግለኝ ሲሉ ነበረ፡፡ ገላገለዎት፡፡ አሁን ደግሞ ምን ሆኑና ያማርራሉ?” ቢባሉ፤
“አሃ! ያኛውኮ ከፋም ለማም የጨዋ ባሪያ ነው! ይሄኛውኮ የረባ ጌታ እንኳ የለውም! ጌታውን ቢያውቅ የማንም መጫወቻ አያደርገንም ነበር!” አሉ ይባላል፡፡
አይ እማማ ጦቢያ፡፡ አሜሪካንን አላወቁ! እንግሊዝን አላወቁ! የረባ ጌታ ማን እንደሆነ አላወቁም! ከፊውዳሊዝም ወደ ካፒታሊዝም መሸጋገር፣ የጌታ አማራጭ የማግኘት ጉዳይ ብቻ ቢሆን እንዴት በታደልን ነበር! ጌቶቻችንን በቅጡ አለማወቅ፣ የነገ ዕቅዳችንን በግልፅ እንዳናይ እንዳደረገን ይኖራል! ከዚህ ያውጣን!!
ለችግሮቻችን ምላሽ ፍለጋ ወደ ሹሞቻችን ማንጋጠጥ፣ ዘላቂና ሁነኛ መፍትሔ አያመጣም! ችግሮቹ የራሳችን የመሆናቸውን ያህል መፍትሔም ከእኛ መፍለቅ ይኖርበታል፡፡ በዲሞክራሲያዊና በፍትሐዊ መንገድ ያላፈራናቸው አለቆች፤ መልካም አስተዳደርን ያጎናፅፉናል ብለን ማሰብ “ላም አለኝ በሰማይ ወተቷንም አላይ” ነው፡፡ ለዕለት ኑሯችን አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችን እንኳ ሸምተን ማደር እያቃተን፤ ነው፡፡ ያም ሆኖ ስለ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን አሀዞች ማውራት አልገደደንም፡፡ አለቆቻችን መፍትሔ-ሰጪ አካላት መሆን ካቃታቸው መሰንበታቸውን እያወቅን፣ ሁነኛ ምላሽ ካልሰጣችሁን እያልን እነሱን ደጅ እንጠናለን፡፡ እንደ ሲቪልም፣ እንደ ተቃዋሚ ፓርቲም ዕሳቤያችን ያው ነው! አሌ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ የቤት-ጣጣ እያለብን፤ ነቅተን፣ በቅተን፣ ተደራጅተን፣ በአንድነት ፈጥረን የበሰለ መፍትሔ ከውስጣችን ማግኘትን ትተን፣ የሌላ ደጃፍ እናንኳኳለን! የወላይታው ምሳሌያዊ አነጋገር ግንዛቤ የሚሰጠን እዚህ ላይ ነው፡- “የራሱን ልጅ አስከሬን አዝሎ፣ የታመመውን የሹም ልጅ ለመጠየቅ ይሄዳል!” ይለናል፡፡ ሹሞቹ ጤና መስለውት ነው!

Sunday, 29 October 2017 00:00

የጦቢያ ኋላ ቀር ፓለቲካ!

የሚፈለገውና የማይፈለገው ምንድነው?

  በአሁኑ ወቅት ብዙ የሚያስገርሙና የሚያስደነግጡ ነገሮችን እናያለን እንሰማለን። ይህም ባልተማሩም፣ በመማር ላይ ባሉም፣ በተማሩም፣ በሐሳብ አመንጭዎችም፣ በሐሳብ አንሸራሻሪዎችም፣ በሐሳብ አራማጆችም፣ አራጋቢዎችም ...የማየው ስህተት የሚመስል ክስተት ነው። ወዳጆቼን እንዳላስቆጣ ነገሩን በቅድሚያ በውጭ ምሳሌ ላቅርበው።
በአሜሪካ በርካታ የፖለቲካ ፖርቲዎች ሲኖሩ፣ ዋናዎቹ ዴሞክራቲክ ፓርቲና ሪፐብሊካን ፓርቲ ናቸው። ሁሉም ፓርቲዎች አባላትና ደጋፊዎች አሏቸው። በየአራት ዓመቱም ምርጫ ያካሂዳሉ። አሸናፊው ፓርቲ ስልጣን ይይዛል። ከምርጫ በኋላ መሪው ብቃት ሊኖረውም ላይኖረውም ይችላል።  ችግር ካለበት ተቃዋሚዎችም ደጋፊዎችም ተቃውሟቸውን በልዩ ልዩ መንገዶች ይገልጣሉ። ፓርቲው ድጋፉን ከነፈገውና አስነዋሪ ነገር ከተገኘበት ከስልጣኑ ይለቃል። አለበለዚያ ተቃዋሚ ስለተንጫጫ ብቻ ስልጣኑን አይለቅም። አስፈላጊ ከሆነ ለሁለተኛ ጊዜ ሊመረጥ ይችላል። ለምሳሌ ኦባማ እንደተመረጡ ከፍተኛ ተቃውሞ ብቻ ሳይሆን ውርደትም ደርሶባቸዋል። ግን በደጋፊዎቻቸው አማካኝነት 8 ዓመት በስልጣን ላይ ቆዬ። ትራምፕም የሪፐብሊካን ፓርቲን ወክሎ ተመረጠ። ከተቃዋሚዎቹ ጎራ ውርጅብኝ እየወረደበት ነው። በዚህ መሠረት ችግሩ የመሪው እንጂ የፓርቲው አይሆንም። የፓርቲው ሕጋዊ ሰውነት አይነካም። ዳሩ ግን ኮንግረሱ እስካላወረደውና እስካልተካው በስልጣን ላይ ይቆያል። ሪፐብሊካን ፓርቲ ይውረድ፣ ዴሞክራቲክ ይውጣ ብሎ ነገር የለም። በአንዱ ፓርቲ መቃብር፣ ሌላው ስልጣን ለመያዝ አይመኝም። ፓርቲ እንደ ማስቲካ አይታኘክም። ለፓርቲውም ለአባላቱም ክብር አላቸው። የህዝብ ድምፅ ዋጋ አለው።
በእንግሊዝም፣ በፈረንሳይም፣ በጀርመንም... የፓርቲ ብዛት ቢኖርና በሚከተሉት ፍልስፍና ቢለያዩም አሠራራቸው ተመሳሳይ ነው። በፓርቲዎች መካከል መከባበር አለ። በአንዱ ህልውና እንጂ በአንዱ መቃብር ሌላው ስልጣን ለመያዝ አይመኝም። አብርሃም ሊንከን፤ አገር ላፍርስ የሚል ጀኔራል ሊ የተባለ ጦረኛ ተቀናቃኝ ሲነሳባቸው፤ “የመርከቧን መሪ ለመያዝ፣ መጀመሪያ መርከቧ መኖር አለባት” ነበር ያሉት። ሌሎችም በመጀመሪያ ለሀገራቸው ህልውና ይጥራሉ እንጅ በወቅታዊ የስልጣን ጥም ሰክረው አገር ትውደም አይሉም።
እኛስ ቤት? እኛ ቤትማ… ከራሳችን በስተቀር ሌላው እንዲኖር አንፈልግም። ሁላችንም ለራሳችን ትክክል ስንሆን፣ ከኛ ውጭ ያለው ስህተት ነው። ይህም አመለካከት በፖለቲካ ብቻ ሳይሆን በሃይማኖታችንም፣ በባህላችንም፣ በኑሯችንም ይንጸባረቃል። ካልተማረው ጀምሮ አንቱ እስከተባለው ምሁር፣ ሥራ ከሌለው እስከ ባለስልጣኑ፣ ከድሃው እስከ ቱጃሩ፣ ከአንባቢው እስከ ጸሐፊው፣...ይንጸባረቃል።
ከዚህም በላይ ቆርጦ መቀጠሉ፣ ስም ማጥፋቱ፣ አሉባልታው፣ ፈጠራው፣ ... ብዙ ነው። ፓርቲው ሲሰደብበት ዝም የሚል ወይም የሚፈራ የሚመስላቸው የዋሆቹ መሃይማቱ ብቻ አይደሉም፣ ምሁራኑም ጭምር ናቸው። ለምሳሌ ቅይጥ ፓርቲ የሚባል ቢኖርና ባይወዱት “ዓይንህን ላፈር” ይሉታል። አባላቱን፣ ደጋፊዎቹን፣ ጥቅመኞቹ፣ ድርጅታዊ አቅሙን፣ ወዘተ ከግምት ውስጥ አያስገቡም። ብቻ ይውደም ነው። መውደሙንስ እንደ ምኞት ይውደም። እንዴት? ለሚለው እንኳን መልስ የላቸውም። የአንዳንዶቹ መሣሪያ ከምላሳቸው ቀጥሎ ተአምር ነው። አንዳንዶቹ ደግሞ እነሱ ሲወረውሩበት ደረቱን ገልብጦ የሚሰጣቸው እንጂ የአጸፋ መልስ የሚሰጥ አይመስላቸውም። “እኔም ልኑር፣ አንተም ኑር” የሚል መርህ አያውቁም፡፡
እና በፍልስፍናም፣ በፖለቲካም በእምነትም በሌላውም… የማንፈልገውንና የምንፈልገውን ለይተን እንወቅ። አሜሪካውያን፣ እንግሊዛውያን፣ ጀርመናዊያን… እንደሚያደርጉት የተመረጠውን እንጂ ፖለቲካዊ ድርጅቱን እንደማያዩ ሁሉ ምን እንደሚደረግ ለይቶ ማወቅ ለስኬታማነቱም ይጠቅመናል።

 ከዕለታት አንድ ቀን አንዲት እናት ለልጅዋ፤
“ከጥቂት ቀን በኋላ ከቤታችን ብዙዎች ጫጩቶች ይኖሩናል” ትለዋለች፡፡
ልጇም፤ “ማነው የሚያመጣልን ወይስ አንቺ ልትገዢ ነው?” ይላታል፡፡
እናቱም፤ “የለም ማንም አያመጣልንም፡፡ እኔም አልገዛም፡፡ ጫጩቶቹ ግን ይፈለፍላሉ”
ልጅ፤ “እንዴት?” ብሎ እናቱን አፋጠጣት፡፡
እናትየውም ወደ አንዲት ትንሽ ክፍል ወሰደችው፡፡ አንዲት ዶሮ ዕንቁላል ታቅፋ ቅርጫት ውስጥ ሆና አሳየችውና፤
“ተመልከት፤ ከጥቂት ቀናት በኋላ ከነዚህ ዕንቁላሎች ከየአንዳንዳቸው የሚያማምሩ ጫጩቶች ይወጣሉ” አለችው፡፡
“እንዴት ተደርጎ?” አለ መጠየቅ የማይታክተው ልጅ፤ “ከእነዚህ ውስጥ እንደምን ጫጩቶች ይወጣሉ?” የልጁን ግራ መጋባት ያስተዋለው አባት፤
“ና ወደዚህ፤ አንዲት እንቁላል ሳሕን ላይ አፍርጠን እንመልከት” አለና ዕንቁላል ሰብሮ ሳሕን ላይ ገለበጠው፡፡ ከዚያም፤ “ልብ በል ልጄ፤ ይሄ ከዚህ ቀደም እንዳየኸው ዓይነት ዕንቁላል ነው፡፡ ባልሰብረው ኖሮ ግን አንድ የምታምር ጫጩት ትወጣ ነበር፤ የቀሩትም ዕንቁላሎች ሁሉ እንደዚሁ ናቸው፡፡ ከሃያ ቀን በኋላ ከነዚህ ከያንዳንዳቸው አንዳንድ የሚያማሩ ጫጩቶች ይፈለፈላሉ፡፡”
“ለምን ሃያ አንድ ቀን ድረስ ይዘገያሉ?”
እናቱ ይሄኔ ወደ ዶሮ ቤት ሄደችና፣ ጭር ያለችውን እናቲት ዶሮ፣ ዕንቁላሎቹን ለማስታቀፍ አመጣች፡፡ ከዚያም “በሉ አሁን ዶሮዋ እንዳትፈራ ዘወር እንበልላት” አለች፡፡
ቦታውን ለቀው ራቅ አሉ፡፡
ዶሮዋ ይሄኔ ዘላ ከቅርጫቱ ገባችና ዕንቁላሎቹን ታቀፈቻቸው፡፡
“ከዚህ ቅርጫት ውስጥ ሃያ ቀን ሙሉ ሳታቋርጥ ዕንቁላሎቹን ትታቀፋቸዋለች፡፡ በመጨረሻም ቀን የሚያማምሩ ጫጩቶች እናት ትሆናለች፡፡”
“ሃያ ቀን ሙሉ አይርባትም?”
“እኛ የምትመገበውን አጠገቧ እናስቀምጥላታለን፡፡”
“ይቺ እናት ገና የሚወለዱትን ልጆቿን የምትወድ ትመስላለች” አለ ልጁ
ከሃያ ቀን በኋላ ከዕንቁላሎቹ ውስጥ ረቂቅ ድምፆች ይሰማሉ፡፡ እናቲቱ ባፏ ቀጭ እያደረገች፣ መውጫ በር ትሸነቁርላቸዋለች፡፡ አንድ በአንድ እየከፈተችላቸው አስወጣቻቸው፡፡ ፍንጥር ፍንጥር የሚሉ በአፋቸው መሬቱን ደቅ ደቅ የሚያደርጉ ጫጩቶች ተፈለፈሉ፡፡
ልጁ መጨቅጨቁን አላቋረጠም፡-
“ማነው ከነዚህ ዕንቁላሎች ውስጥ በዚህ በጥቂት ጊዜ ጫጩቶቹን የሰራቸው?” አለ፡፡
“ይህ ሚስጥሩ የማይመረመር ነገር ነው” ሲሉ መለሱለት፡፡
*      *     *
ዕውነት ነው፡፡ ዛሬ የማይመረመሩ ብዙ ጉዳዮች አሉ፡፡ አንድ ነገር ግን ሳይመረመር የሚገባን አለ። አዲሱ ማሸነፉ አይቀሬ ነው - The new is invincible ይለዋል የጥንቱ የጠዋቱ ፍልስፍና፡፡ አሮጌው እያረጀና እያገረጀፈ የመሄዱን ያህል፣ አዲሱ እየተፈለፈለ ማደሩ ግድ ነው!
የአልገዛም ባይነት ስሜት ከሥር እየጋለ መምጣቱና፣ የላይኛው ወገን እንደ ትላንቱ ካልገዛሁ የሚልበት ትንቅንቅ መቀጠሉ፣ በአሮጌው ተሸናፊነት እንደሚያበቃ ታሪክ ይነግረናል፡፡
አንድ ጃፖኒን (ክንድ የሌለው ካኒቴራ) ያደረገ ተከሳሽ ዳኛ ፊት ቀርቦ፣ እጁን ወደፊት አጣምሮ ሲቆም፤ ዳኛው “በማን ላይ ነው ጡንቻህን የምትወጥረው?” ይሉታል፡፡ ተከሳሹ ደንግጦ ሁለት እጆቹን ወደ ጀርባው አድርጎ አጣምሮ ሲቆም፤ አሁንም ዳኛው “በማን ላይ ነው ደረትህን የምትነፋው?”     ይሉታል፡፡ ከዚያም “ምንድን ነው ችግርህ?” ቢሉት
“እኛን የቸገረን እጃችንን የምናስቀምጥበትን ቦታ የሚጠቁም አንቀፅ ነው!” አላቸው አሉ፡፡ ፍትሕ ሲዛባ ሁሉ ነገር ቅጥ-አንባሩ ይጠፋል፡፡ ሰብዓዊ መብት ይረገጣል፡፡ ዲሞክራሲያዊ መብት የግለሰብ አንባገነኖች መጫወቻ ይሆናል፡፡ ይሄኔ የህዝብ ምሬት ያጥጣል! ብሶቱ ጣራ ይነካል! የአልገዛም ባይነት ስሜት እየመረረና እየከረረ፣ ሥርዓቱ እንደ ወትሮ በወዙና በወጉ መጓዙ እያዳገተ መንገጫገጭ ይጀምራል። ትናንሽ ካፊያ እየተጠራቀመ ውሽንፍራም ዝናብ ይሆናል፡፡ ከዚያም ጎርፍና ወጀብ ይበረታል፡፡
የሥነ አዕምሮው ሊቅ፤ ዣን ፒያጄ፤ ስለ ራስ-ተኮር ማዕከላዊነት ሲፅፍ፤
“እኛ ሳናቋርጥ የውሸት ሀሳቦችን ፈልፍለናል፡፡ ቅጥፈቶችን ተናግረናል፡፡ ቅዥቶችን ሰንቀናል። ምትሃታዊ የመሰሉ ገለፃዎችን አድርገናል፡፡ ጥርጣሬዎችን ቀፍቅፈናል፡፡ ቅጣምባራቸው የጠፋ ራዕዮችን ቀበጣጥረናል፡፡ ሁሉም ዕውነተኛ ሰዎች ፊት ሲቀርቡ በንነው ጠፊ ናቸው” ይለናል፡፡ ጊዜያዊ መፍትሔዎች ለጊዜው ቁጣን ሊያበርዱ ይችላሉ እንጂ ውለው ሲያድሩ እዚያው የድሮ ቦታቸው ይመጣሉ፡፡ አሁን ግን ግዘፍ-ነስተው፣ ኃይል አደርጅተው ነው ብቅ የሚሉት፡፡ በሃይል ለመመለስም በጄ የማይሉት ምዕራፍ ላይ ይደርሳሉ፡፡ ገዢው ወገን እንዳረጀ ጥርስ እየተሸራረፈና እየተነቀለ ፈፅሞ ማኘክ የማይችልበት ሁኔታ ላይ ይወድቃል፡፡ “ኤጭ” አይባል የአገር ጉዳይ ይሆንና ሁሉንም ያነካካል። አንዱ አንዱን እየገፋ የሚጥልበት የዶሚኖ-ጨዋታ አወዳደቅ ይከሰታል- Dominos-effect ይሉታል ተንታኞቹ!
በአንድ አፍታ ለመበልፀግ የሚፈጠሩ ስግብግብ አካሄዶች ፍፃሜያቸው የህዝብ ተጠያቂነት ነው። አይነቃብኝም ተብሎ በስልጣን ሽፋን የሚዘረፍ ንብረትና ገንዘብ፣ የማታ ማታ ነገሮች ሲጠሙ ዋጋ ማስከፈላቸው አይቀሬ ነው፡፡
የወርቅ ዕንቁላል የምትወልደውን ዶሮ አትገደላት! አትረዳትም፡፡ ለአንድ ቀን የምታገኘው ዕንቁላል፤ የሁልጊዜዋን ዶሮ አይተካልህምና፤ ነው ነገሩ፡፡
የህዝብ አመፅ እየተጋጋለ እየሄደ፣ ኑሮ ውድነቱን ማባባስ የለውጥ ፍንዳታን እንደማፋጠን ይቆጠራል። ዱሮ በ1966 ዓ.ም የፈነዳውን አብዮት ያቀጣጠሉ ረሀቡ፣ የነዳጅ ዋጋ  ጭማሪ፣ የዕለት - ሠርክ የፍጆታ ሸቀጦች ዋጋ አለቅጥ ማሻቀብ፣የመምህራን ጥያቄ፣ የጦሩ በየቦታው የደሞዝ ጥያቄ ማንሳት፣ የተራ ወታደሮች በአለቆቻቸው ላይ በእምቢ-ባይነት መነሳት፣ የባለሥልጣኖች “እሱ ነው፣ እሱ ነው” እያሉ የጥፋተኝነት ወንጀል አንዱ በአንዱ ላይ ማላከክ፣ በሥልጣን መባለጉ ከራሰ እስከ ግርጌ ማመርቀዝ - በጠቅላላው የላዕላይ መዋቅሩ (Superstructure) መናጋት፤ አንድ -አሙስ የቀረውን መንግሥት መፈንገል ጠቋሚ ምልከቶች ነበሩ፡፡ የፈረንሣይዋ ንግሥት ሜሪ አንቷኔት ህዝቡ ዳቦ እያለ ተሰልፎ እያለ “ለምን ኬክ አይበሉም?” ማለቷን ማላገጥ እናስታውስ! ነገሮች ወደ ፍንዳታ-ነጥብ- Tipping point፣ ሲቃረቡ አላየንም ብለው ዐይናቸውን የሚጨፍኑ የዋሃን ናቸው! ሰበቦች ቢደረደሩ፣ የበሰለውንና አገር ያወቀውን ነገር መልሶ ጥሬ ማድረግ አይቻልም፡፡ “ከመንቻካ ተሰናባች፣ ደህና ከዳተኛ ይሻላል” የሚባለው ለዚህ ነው!!

     አሸባሪው ቡድን አይሲስ እና ሌሎች ጽንፈኛ ቡድኖች በአሜሪካ ላይ ከ16 አመታት በፊት ከተፈጸመው አሰቃቂው የ9/11 የሽብር ጥቃት የከፋ ሌላ  የአውሮፕላን የሽብር ጥቃት ለመፈጸም እያሴሩ እንደሚገኙ ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
የትራምፕ የአገር ውስጥ ጉዳይ ጸሃፊ ኢላኒ ዱክ ይፋ ያደረጉትን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ አይሲስና አጋሮቹ በአሜሪካ አውሮፕላኖች ላይ የከፋ ጥፋት የሚያስከትል የሽብር ጥቃት ለመፈጸም በድብቅ እየተንቀሳቀሱ እንደሚገኙ የሚያመለክት የደህንነት መረጃ ተገኝቷል፡፡ የአሜሪካ ደህንነት ቢሮ አገኘሁት ባለው መረጃ መሰረት፣ ሽብርተኞች በአገሪቱ ላይ ለማድረስ ያቀዱት ጥፋት እጅግ የከፋ ነው ያለው ዘገባው፤ አገሪቱ ይህንን ጥቃት ለመመከት ከመቼውም ጊዜ በበለጠ መዘጋጀቷንና አስፈላጊ እርምጃዎችን መውሰዷን ጠቁሟል፡፡
ከቀናት በፊትም የእንግሊዙ የስለላ ተቋም ኤምአይ5 ሃላፊ፣ የሽብር ቡድኖች በአገሪቱ ላይ ያልተጠበቀ አደገኛ ጥቃት ሊፈጽሙ እንደሚችሉ በይፋ ማስጠንቀቃቸውን የጠቀሰው ዘገባው፤ እ.ኤ.አ በ2001 መስከረም 11 ቀን በአሜሪካ መንትያዎቹ ህንጻዎች ላይ የተፈጸመው ጥቃት፣ 2 ሺህ 996 ሰዎችን ለህልፈት መዳረጉን አስታውሷል።

 በአለማችን ተቅማጥንና ወባን በመሳሰሉ በቅድመ ጥንቃቄ ልንከላከላቸው በምንችላቸው በሽታዎች ሳቢያ በየቀኑ 15 ሺህ ያህል ህጻናት ለህልፈተ ህይወት እንደሚዳረጉ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ከትናንት በስቲያ ባወጣው ሪፖርት ይፋ አድርጓል፡፡
እድሜያቸው ከአምስት አመት በታች የሆኑ ህጻናትን በከፍተኛ ሁኔታ ለሞት እየዳረጉት ከሚገኙት መሰል በሽታዎች መካከል ኒሞኒያ፣ ተቅማጥና ወባ ቀዳሚውን ስፍራ እንደሚይዙ የጠቆመው የተመድ ሪፖርት፤ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2016 ብቻ 5.6 ሚሊዮን ያህል የአለማችን ህጻናት በእነዚህ በሽታዎች ሳቢያ ለህልፈት መዳረጋቸውን አመልክቷል፡፡
ከአለማችን አካባቢዎች ከፍተኛው የህጻናት ሞት መጠን የሚመዘገበው ከሰሃራ በታች በሚገኙ የአፍሪካ አገራት እንደሆነ የጠቆመው ዘገባው፤ በ2016 በአገራቱ ከተወለዱ 1 ሺህ ህጻናት መካከል በአማካይ 79 ያህሉ ለሞት እንደተዳረጉ ጠቅሷል፡፡  
በሽታዎችን የመከላከሉና የመቆጣጠሩ ጥረት በአለማቀፍ ደረጃ ተጠናክሮ ካልቀጠለና ሁኔታዎች ባሉበት ከተጓዙ በመጪዎቹ 13 አመታት ጊዜ ውስጥ ዕድሜያቸው ከ5 አመት በታች የሆኑ ከ60 ሚሊዮን በላይ የአለማችን ህጻናት ለሞት ሊዳረጉ እንደሚችሉም ድርጅቱ ባወጣው ሪፖርት አስጠንቅቋል፡፡

  • የማይክሮ ሶፍት መሥራች ቢል ጌትስ፣ ለ24ኛ ጊዜ በ1ኛነት ይመራሉ
    • ትራምፕ ከፍተኛውን ኪሳራ ሲያስተናግዱ፣ ዙክበርግ ከፍተኛውን ጭማሪ አስመዝግቧል

     ታዋቂው ፎርብስ መጽሔት፣ በአገረ አሜሪካ የሚኖሩ የአመቱ 400 ቀዳሚ ባለጸጎችን ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገ ሲሆን ከአምናው ሃብታቸው የ8 ቢሊዮን ዶላር ጭማሪ በማስመዝገብ፣ የ89 ቢሊዮን ዶላር ባለጸጋ ለመሆን የበቁት የማይክሮሶፍቱ መስራች ቢል ጌትስ ዘንድሮም እንደለመዱት ለ24ኛ ጊዜ በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል፡፡
በአምናው ሃብታቸው ላይ የ14.5 ቢሊዮን ዶላር ጭማሪ ሃብት አፍርተው፣ ዘንድሮ የ81.5 ቢሊዮን ዶላር የተጣራ ሃብት ባለቤት የሆኑት የአማዞኑ መስራች ጄፍ ቤዞስ የሁለተኛነት ደረጃን ሲይዙ፣ ዋረን በፌ ሦስተኛነቱን ተቆናጥጠዋል፡፡
በሃብቱ ላይ በ12 ወራት የ15.5 ቢሊዮን ዶላር ጭማሪ ያከለው የፌስቡኩ መስራች ማርክ ዙክበርግ በአመቱ ከፍተኛውን የሃብት ጭማሪ ያስመዘገበ የአሜሪካ ቢሊየነር መሆኑን ያስታወቀው የፎርብስ መረጃ፤ በደረጃ ሰንጠረዡ ላይም በአራተኛነት መቀመጡን አስረድቷል፡፡ ከአሜሪካ ባለጸጎች መካከል 289 ያህሉ ሃብታቸው ከአምናው ዘንድሮ ጭማሪ ያሳየ ሲሆን 51 ባለጸጎች በአንጻሩ ሃብታቸው መቀነሱን የጠቆመው ፎርብስ፤ከሁሉም ሃብታቸው በከፍተኛ ደረጃ የቀነሰው የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ  ናቸው ብሏል፡፡ ባለፉት 12 ወራት ውስጥ 600 ሚሊዮን ዶላር ማጣታቸውንም ዘግቧል - መጽሔቱ፡፡ 

 አጭበርብሮኛል ያሉትን ባለሃብት ከሰሱ

     የዚምባቡዌው ፕሬዚዳንት ባለቤት ቀዳማዊት እመቤት ግሬስ ሙጋቤ፣ “1.35 ሚሊዮን ዶላር የሚያወጣ የአልማዝ ቀለበት ሊሸጥልኝ ተስማምቶ ክፍያውን ከፈጸምኩለት በኋላ 30 ሺህ ዶላር ብቻ የሚያወጣ ቀለበት ሰጥቶ ሸውዶኛል” ባሉት ሊባኖሳዊ ባለሃብት ላይ ክስ መመስረታቸው ተዘግቧል፡፡
ጀማል አህመድ የተባለው ባለሃብቱ፣ ሙጋቤ የጋብቻቸውን የ25ኛ አመት ክብረ በዓል አስመልክተው ለቀዳማዊት እመቤት ግሬስ ሙጋቤ በስጦታ ያበረከቱትን ቀለበት አጭበርብረሃል በሚል ባለፈው አመት ተከስሶ የነበረ ሲሆን እሱ ግን “በተስማማነው መሰረት፣ ትክክለኛውን የአልማዝ ቀለበት ነው የላክሁላት፣ በመካከል ላይ አጭበርባሪዎች ቀይረውባት ይሆናል” ሲል መናገሩንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
ይህን ተከትሎም ባለሃብቱ የተከፈለውን ገንዘብ እንዲመልስ የቀረበለትን ጥያቄ አልቀበልም በማለቱ፣ ግሬስ ሙጋቤ የባለሃብቱን መኖሪያ ቤት አስገድደው መውረሳቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ ፍርድ ቤትም ግሬስ ቤቱን ለባለሃብቱ እንዲመልሱ ውሳኔ አስተላልፎ ነበር ብሏል፡፡ ባለሃብቱ በውሳኔው መሰረት ቤታቸውን ቢረከቡም፣ ግሬስ ሙጋቤ ግን ተበልቼ አልቀርም በማለት ሊባኖሳዊው ባለሃብት ጀማል አህመድ 1.23 ሚሊዮን ዶላር ገንዘብ በካሳ መልክ እንዲከፍላቸው ሰሞኑን ሌላ ክስ መመስረታቸውን ዘገባው አስረድቷል፡፡

Page 4 of 363