Administrator

Administrator


           ቻይና በአለማችን በግዙፍነቱ ወደር አይገኝለትም የተባለውን እጅግ ግዙፍ የኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ በቲቤት ግዛት ከሂማሊያ ተራሮች ግርጌ በሚገኘው የርሉንግ ሳንፖ ወንዝ ላይ ልትገነባ ማቀዷን አልጀዚራ አስነብቧል፡፡
60 ጊጋ ዋት የኤሌክትሪክ ሃይል የማመንጨት አቅም እንደሚኖረው የተነገረለት ይህ ግዙፍ ግድብ፣ በአለማችን ትልቁ ግድብ የሆነውና ስሪ ጎርጅስ የተሰኘው የቻይና ታዋቂ ግድብ ከሚያመነጨው ሃይል በሶስት እጥፍ የሚበልጥ ሃይል እንደሚያመነጭም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ቻይና እ.ኤ.አ እስከ 2060 ከካርቦን ነጻ ኢኮኖሚ ለመገንባት የያዘችው ዕቅድ አካል እንደሆነ ከተነገረለት ከዚህ ግዙፍ ግድብ ግንባታ ጋር በተያያዘ ከ14 ሺህ በላይ ሰዎች ከመኖሪያ አካባቢያቸው ይፈናቀላሉ መባሉንና ይህም ከቲቤታውያን ዘንድ ተቃውሞ እንደገጠመው ዘገባው ገልጧል፡፡


   ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት ጋር በተያያዘ ሽያጩ በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰበት የአለማችን 2ኛው ግዙፍ የቢራ አምራች ኩባንያ ሄኒከን ወጪውን ለመቀነስ ሲል በተለያዩ የአለም አገራት ውስጥ ከሚገኙ ሰራተኞቹ 10 በመቶ ያህሉን ወይም 8 ሺ የሚደርሱ ሰራተኞቹን ከስራ ሊያሰናብት ማቀዱን አስታውቋል፡፡ በፈረንጆች አመት 2019፣ 2.2 ቢሊዮን ፓውንድ ትርፍ ያስመዘገበው  ሄኒከን፣ በ2020 ግን ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ አጠቃላይ ሽያጩ በ17 በመቶ በመቀነስ ትርፉ ከአምናው በ204 ሚሊዮን ፓውንድ መቀነሱን ያስታወሰው ዘገባው፣ ኩባንያው ሰራተኞቹን መቀነስን ጨምሮ የተለያዩ የወጪ ቀነሳ እርምጃዎችን በመውሰድ በ3 አመታት ጊዜ ውስጥ 2 ቢሊዮን ፓውንድ ለማዳን ማቀዱን አመልክቷል፡፡

  በየአመቱ ከ8 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በሲጋራ ሳቢያ ለሞት ይዳረጋሉ

            በአለም ዙሪያ የሚገኙ የሲጋራ አጫሾች ቁጥር ከ1.8 ቢሊዮን ማለፉንና በየአመቱ ከ8 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በማጨስ ሳቢያ ለሞት እንደሚዳረጉ አናዶሉ ኤጀንሲና ታዋቂው የሳይንስ መጽሔት ባወጡት ዘገባ ገልጸዋል፡፡ የአለም የጤና ድርጅት ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ አናዶሉ ኤጀንሲ እንደዘገበው፣ በአለማችን ከሚገኙት 1.8 ቢሊዮን ያህል አጫሾች መካከል ከ80 በመቶ በላይ የሚሆኑት ባላደጉ ወይም በማደግ ላይ ባሉ ድሃ አገራት ውስጥ የሚገኙ ሰዎች ሲሆኑ፣ አብዛኞቹ ከማጨስ ጋር የተያያዙ የሞት አደጋዎችም አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገራት የሚከሰቱ ናቸው፡፡
እድሜቸው ከ15 አመት በላይ ከሆናቸው የአለማችን ወጣቶች መካከል 21.9 በመቶው አዘውትረው የሚያጨሱ መሆናቸውንና ከአጫሾች ዙሪያ በመገኘታቸው ለሞት የሚዳረጉ ሰዎች ቁጥርም 1.2 ሚሊዮን መድረሱን የጠቆመው ዘገባው፣ በመላው አለም ከሚገኙት ህጻናት መካከል 40 በመቶ ያህሉ ከአጫሾች አጠገብ በመሆናቸው ብቻ ለጤና ችግር እንደሚጋለጡና፣ በየአመቱ ለሞት ከሚዳረጉት ህጻናት መካከል 28 በመቶ የሚሆኑት ከአጫሾች አጠገብ በመሆናቸው ለሞት የሚዳረጉ ስለመሆናቸውም አክሎ ገልጧል፡፡
47.4 በመቶ የሚሆኑ ዜጎቿ ሲጋራ የሚያጨሱባት ኪሪባቲ ከአለማችን አገራት ከህዝብ ብዛቷ አንጻር ብዙ አጫሾች የሚገኙባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ በሞንቴኔግሮ 46 በመቶ፣ በግሪክ 43.7 በመቶ ዜጎች እንደሚያጨሱም አክሎ ገልጧል፡፡
ላሰንት መጽሄት በበኩሉ፤ አገራት የአጫሾችን ቁጥር ለመቀነስ የተለያዩ እርምጃዎችን ቢወስዱም ከአለማችን አገራት መካከል 40 በመቶ የሚሆኑት ምንም አይነት ለውጥ ለማስመዝገብ አለመቻላቸውን ዘግቧል፡፡
ትንባሆ በውስጡ 7 ሺህ ያህል ጎጂ ንጥረ ነገሮች እንዳሉትና 250 ያህሉ ሰውነትን ክፉኛ የሚመርዙ፣ 50 የሚሆኑት ደግሞ ለካንሰር የሚያጋልጡ መሆናቸውንም ዘገባው ሃኪሞችን ዋቢ በማድረግ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡

      የአሜሪካ የበሽታ መከላከልና ቁጥጥር ማዕከል አንድ ማስክ ከማድረግ ይልቅ 2 ማስኮችን ደራርቦ መጠቀም የኮሮና ቫይረስን በመከላከል ረገድ በእጥፍ ውጤታማ እንደሆነ በምርምር ማረጋገጡን ይፋ እንዳደረገ አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ማዕከሉ በላቦራቶሪ ባደረገው ምርምር አንድ ከጨርቅ የተሰራ ወይም ሰርጂካል ማስክ ብቻ በማድረግ 40 በመቶ ያህሉን ቫይረስ መከላከል ሲቻል፣ ሁለቱንም አይነት ማስኮች ደራርቦ ማድረግ ደግሞ 80 በመቶ ያህሉን ቫይረስ ለመከላከል እንደሚያስችል የሚያሳይ ውጤት ማግኘቱን ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ ማስታወቁን ዘገባው አመልክቷል፡፡
ሁለት ሰዎች በቅርብ ርቀት ላይ ሆነው ሁለቱም ማስኮችን ደራርበው ሲያደርጉ 95 በመቶ ያህሉን ቫይረስ መከላከል እንደሚችሉ በጥናቱ ማረጋገጡን የጠቆመው ማዕከሉ፤ ያም ሆኖ የማስክ እጥረት ስለሚያስከትል ከተጋላጭ የህብረተሰብ ክፍሎች በስተቀር ሁሉም ሰዎች ማስኮችን ደራርበው ማድረግ እንደማይጠበቅባቸውም ምክሩን ለግሷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ፤ በኮሮና ቫይረስ መነሻ ዙሪያ ምርመራ ለማድረግ በቻይና የነበረውን ቆይታ ያጠናቀቀው የአለም የጤና ድርጅት የባለሙያዎች ቡድን፣ ቫይረሱ በቻይና ከሚገኝ ላቦራቶሪ አምልጦ በመውጣት ወደ ሰዎች ተሰራጭቷል የሚለውን ጥርጣሬ አጣጥሎታል፡፡
ቫይረሱ በተገኘባት የቻይናዋ ውሃን ግዛት ምርመራውን ያደረገው ቡድኑ ባለፈው ማክሰኞ በሰጠው መግለጫ እንዳለው፣ ቫይረሱ ከላቦራቶሪ የወጣ ነው የሚለው ጥርጣሬ መሰረተ ቢስ እንደሆነ የሚያመለክቱ መረጃዎችን ለማግኘት ተችሏል፤ ያም ሆኖ ግን ሌሎች ሶስት መላ ምቶችን ግን አሁንም ድረስ ትክክለኛ መሆናቸውን ለማረጋገጥ አልተቻለም፡፡
የቫይረሱን መነሻ በተመለከተ አራት መላምቶች ሲሰጡ መቆየታቸውን የዘገበው ሮይተርስ፤ እነሱም ከእንስሳት በቀጥታ ወደ ሰዎች የተላለፈ ነው፤ ከእንስሳት በሌላ አስተላላፊዎች አማካይነት ወደ ሰዎች የተሰራጨ ነው፤ ከሌላ አካባቢ ወደ ቻይና የገባ ነው እንዲሁም ከላቦራቶሪ አምልጦ የወጣ ነው የሚሉ መሆናቸውን አስታውሷል፡፡
ቫይረሱ ወደ ሰዎች የተሰራጨው ከእንስሳት መሆኑን የጠቆሙት የቡድኑ መሪ ፒተር ቤን ኢምበረክ፤ያም ሆኖ ግን ትክክለኛውን የቫይረሱን መነሻ ለማወቅ በቀጣይ ተጨማሪ ጥናትና ምርመራዎች መደረግ እንዳለባቸውም ተናግረዋል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ዜና ደግሞ፣ በጋና ፓርላማ የህዝብ ተወካዮችንና ድጋፍ ሰጪ ሰራተኞችን ጨምሮ ከ168 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸው መረጋገጡን ተከትሎ ፓርላማው ለሶስት ሳምንታት ያህል እንዲዘጋ መወሰኑን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
በቫይረሱ ከተጠቁት መካከል 17 ያህሉ የፓርላማ አባላት ሲሆኑ 151 የሚሆኑት ደግሞ ድጋፍ ሰጪ ሰራተኞች መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ፓርላማው ባለፈው ማክሰኞ እንዲዘጋ መወሰኑንና የጽዳት ስራዎች ሊሰሩ መታቀዱንም አክሎ ገልጧል።
ከወደ ፈረንሳይ በተሰማው ሌላ በጎ ዜና ደግሞ፣ በአሁኑ ወቅት በአለማችን የረጅም እድሜ ባለጸጋ እንደሆኑ የተነገረላቸውና በኮሮና ቫይረስ የተጠቁት የ117 አመቷ መነኩሲት ሉሲሊ ራንደን ከበሽታው ማገገም መቻላቸው ተነግሯል፡፡
በእድሜ ከአለም ሁለተኛ ከአውሮፓ አንደኛ የሆኑትና በጥር ወር አጋማሽ ላይ በቫይረሱ መጠቃታቸው የተነገረው አይነስውሯ ሉሲሊ ራንደን በአሁኑ ወቅት ከበሽታው ሙሉ ለሙሉ ማገገማቸውን የዘገበው ቢቢሲ፣ መነኩሴቷ በሚኖሩበትና በደቡብ ፈረንሳይ በሚገኘው የአረጋውያን መጦሪያ ማዕከል ውስጥ ልደታቸውን ለማክበር እየተዘጋጁ መሆኑንም አክሎ ገልጧል፡፡

 ከእለታት አንድ ቀን የዱር አራዊት ተሰብስበው ድግስ ለመደገስ ያስቡና የድግሱን እቃ ግዥ የሚያሳኩ እጩዎችን ለመምረጥ ይወያያሉ። በመጀመሪያ በአያ አንበሶ ጥያቄ ሰጎን ስሟ ተጠቀሰ። እመት ጦጢት ሃሳብ ሰጠች፡-
“ሰጎን ለሩጫና ለሽቅድምድም ትመቻለች፤ ነገር ግን የእቃ ግዥነት ልምድ የላትም፤ ስለዚህ ሌላ ተመራጭ እንጠቁም” አለች።
ቀጥሎ ዝሆን ሀሳብ  ሰጠ፡-
“እንደ እኔ እንደ እኔ ጦጢት የምትሻል ይመስለኛል፤ ምክንያቱም ገበያውን ስለምታውቅ የተሻለ እቃ ግዥ ትሆነናለች”
ቀጥሎ ዝንጀሮ ተነሳና:-
“ጦጢት ብልጥ ናት እንጂ የምግብ ዓይነት ምርጫዋ ውስን ነው፤ ስለዚህ ነብርን ብንልከው ያዋጣናል”
አያ ጅቦ ቀጥሎ ሃሳቡን ገለጠ:-
“አያ ነብሮ ጥሩ ምርጫ አይመስለኝም፤ እሱ ስጋ በል ስለሆነ ስጋ ያሳሳዋል። ስለዚህ ስጋ በሎቹንና ቅጠል በሎቹን ያምታታቸዋል። በእኔ እምነት ዔሊ ሄዳ ገዝታ ብትመጣ ያዋጣናል እላለሁ”
በአያ ጅቦ ሃሳብ አብዛኛዎቹ እንስሳት ተስማሙና ዔሊ ወደ ገበያ ተላከች። ጥቂት ሰዓታት እንዳለፈ አውሬዎቹ ማጉረምረም ጀመሩ። ረሃቡ ጠንቶባቸዋል።
“ድሮም ዔሊን መላካችንና ይቺን ቀርፋፋ መልዕክተኛ ማድረጋችን ትልቅ ስህተት ነው። ገና እየተንቀረፈፈች ደርሳ እስክትመለስ ድረስ ሁሉም በርሃብ ሊሞት ይችላል; አሉ።
ለካ ዔሊ ገና አልተንቀሳቀሰችም ኖሯል። አንገቷን በበሩ ብቅ አድርጋ፡-
“እንደዚህ የማታምኑኝ ከሆነ እንደውም ከነጭራሹ አልሄድም” አለች፡፡
*   *   *
የሀገራችን የሰው ሃይል ምጣኔና ምርታማነት መለኪያ ከሆኑት መስፈርቶች አንዱ ትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ ማስቀመጥ  ነው። (The right man at the right place) የሚባለው ነው። የተማረ የሰው ሃይልን በወጉ አለመጠቀም ትልቅ በደል ነው። በአንጻሩም የተማረው የኢትዮጵያ ህብረተሰብ እውን በአግባቡ ተምሯል ወይ ብሎ መጠየቅም ያባት ነው።
የተማረው ክፍል አገሬን እወዳለሁ እንዲልና ምን ጎድሎባታል? ምንስ ሞልቶላታል? እኔ ምን አስተዋጽኦ ላድርግ? ብሎ እንዲጠይቅ ማድረግ ተገቢ ነው። የቀድሞው ንጉስ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ፡- “ሀገሬ ምን ታደርግልኛለች ከምትል እኔ ለሀገሬ ምን ላድርግላት በል” ብለው ነበር። የህዝቡን የትምህርት ስርዓቱን መመርመር፣ ከተቻለም በየጊዜው መፈተሽ ዋና ነገር ነው። ምንግዴነትን ማስወገድ ያሻል። አንድ የሀገራችን ገጣሚ እንዳለው፡-
“እኔ ምን አገባኝ የምትሉት ሐረግ
 እሱ ነው ያረዳት ሀገሬን እንደ በግ
ብዬ ግጥም ልጽፍ ተነሳሁኝና
ምናገባኝ ብዬ ቁጭ አልኩ እንደገና”
እንዳይሆንብን እንጠንቀቅ። አንድም የምርጫ ዘመን እየመጣ ነውና ትክክለኛውን ተመራጭ አንጥሮ በአግባቡ መምረጥ፣ ለሀገርና ለህዝብ ሁነኛ እርምጃ እንደሚሆን ከወዲሁ እንገንዘብ።
አይሰግሩም ተብሎ ፈረስና በቅሎ
አይሮጡም ተብሎ ፈረስና በቅሎ
እንደው በጥላቻ
ትመረጥ ይሆናል ዔሊ ለኮርቻ
የሚለውንም ሀገርኛ አባባል አለመዘንጋት ነው። ትክክለኛና አግባብነት ያለውን ምርጫ ማካሄድ አስፈላጊነቱን በተለይ ከዲሞክራሲ መጎልበት አንፃር ጠቀሜታ ያለው መሆኑን ለዓመታት ስንናገር ቆይተናል። ሆኖም ነቢብ ወገቢር እንዲሉ፣ እስከዛሬም ለግብሩ አልበቃንም። ገና ብዙ መንገድ መጓዝ ይጠበቅብናል። ይህም በፈንታው ትክክለኛውን አቅጣጫ ማወቅንና መምረጥን ግድ ይለናል። ከሯጭ ፈረስ ይልቅ መንገድ የምታውቅ አይጥ ትሻላለች የምንለው ለዚህ ነው።

“ተቃዋሚዎቹን በትግራይ ጉዳይ ማን ፈቃጅና ከልካይ አደረጋቸው?!”
“የትግራይ ህዝብ ህውኃት በፈጠረው ችግር መከራ ላይ መውደቅ የለበትም”
መንግስት በአገሪቱ የተከሰተውን ችግር ለመቅረፍ ህግ የማስከበር ስራ በሚሰራበት ወቅት በተለይም በትግራይና በመተከል በርካታ ዜጎች ለማህበራዊ ቀውስና ለችግር ተጋልጠዋል። የአስቸኳይ ጊዜ ምግብና ቁሳቁስ የሚያስፈልጋቸውም በርካቶች ናቸው። በዚህ ምክንያት እንደለመደው አርቲስትና የሰብአዊ መብት ተሟጋቹ ታማኝ በየነ በሰብሳቢነት የሚመራቸው ማህበራትና በጎ ፈቃደኞች ማለትም ግሎባል አሊያንስ፣ ሰብአዊ ድጋፍ ጥምረት፣ የኢትዮጵያ በጎ ፈቃደኛ ጋዜጠኛና የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች ለሰብአዊ መብቶች ማህበር፣ ኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር፣ የትግራይና የመተከል እርዳታ አሰባሳቢ በጎ ፈቃደኞች በጋራ ከማክሰኞ ከሰዓት በኋላ ጀምሮ እርዳታ ማሰባሰብ ጀምረዋል። የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በእርዳታ አሰባሰቡ ጀምሮ፣ እርዳታ ማሰባሰቡን ተከትሎ ስለገጠመው ተቃውሞ፣ በአገሩ ስለላው ተስፋና ተያያዥ ጉዳዮች ከአርቲስትና የሰብአዊ መብት ተሟጋቹ ታማኝ በየነ ጋር ተከታዩን ቆይታ አድርጋለች እነሆ።
የእርዳታ አሰባሰብ ጅማሮው ምን ይመስላል…አበረታች ነው?
አጀማመሩ ጥሩ ነው ግን፣ እኛ የምናስበው ምንድን ነው። የዚህ እርዳታ ዋና ዓላማ አራት አምስት ድንኳን ሙሉ እህል መሰብሰብ ወይም የተከፈተውን አካውንት የሚያጨናንቅ ገንዘብ ሳይሆን እያንዳንዱ ዜጋ በዚህ ጉዳይ ሃላፊነት አለብኝ፤ የኔ ጉዳይ ነው እንዲል የማድረግ ስራ ነው የምንሰራው። ምክንያቱም እኛ እርዳታ አሰባሳቢ፤ የተወሰነ የተመቸው ሰው ብቻ እርዳታ የሚሰጥበት ፕሮግራም አይደለም። ፕሮግራሙ "ትግራይም መተከልም ውስጥ በከፍተኛ ችግር ውስጥ የወደቁ ወገኖችህ አሉና ምን አድርገሃል ስትባል ምንድን ነው የምትመልሰው?" ወይስ አሁንም የካናዳና አሜሪካ መንግስት አለያም የካናዳ ስንዴና የአሜሪካ ዱቄት ነው የምትጠብቀው? አንተ እንደ ዜጋ ምንድን ነው ያደረግከው? የሚል መልዕክት ነው ማስተላለፍ የምንፈልገው። እና በዚህ ልክ ስንለካው ገና ነው። የምልሽ አገሪቱ ከመቶ ሚሊዮን በላይ ዜጋ ነው ያላት። ገጠር ያለውና አቅም የሌለው ይህን ማድረግ ባይችል እንኳን በቴሌቪዥንና በተለያየ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ዜና የሚከታተለው ህዝብ በበቂ ደረጃ ምላሽ ሰጥቷል ብዬ አላስብም።
በዚህ በኩል ሚዲያውም ሊተባበረን ይገባል ብዬ አስባለሁ። በመግለጫው ላይ  ለተገኙ ጋዜጠኞች "ጉዳዩ የራሳችን ነውና እንደ ራሳችሁ አድርጋችሁ ሌሎች እንዲሳተፉበት አድርጉ" ብለን ነግረናቸዋል። ነገር ግን ከአንድ ቀን የዘለለ ሽፋን የሰጠን የለም። በእኛ በኩል የምናስበውን ለማድረግ እየሞከርን ነው። ከተሳካልን ደስ ይለናል፤ ካልተሳካልንም የአቅማችንን አድርገናል ነው የምንለው።
ይህን እርዳታ ለመሰብሰብ ስትነሳ አክቲቪስቶች "አንተን ለትግራይ ህዝብ ምን አገባህ እኛ እንበቃለን" የሚል ተቃውሞ አስነስተውብሃል። አንተስ በዚህ ጉዳይ ምን ትላለህ?
አዎ እውነት ነው።  በደንብ በተጠናከረ መልክ "አንተ ምን አገባህና ለትግራይ ህዝብ እርዳታ ትሰበስባለህ" ብለው የተቃውሞ እንቅስቃሴ የጀመሩ አሉ። ይህን ማለት እንደ መብት ይችላሉ። እንደ እውነት ግን ማነው እነሱንስ ፈቃጅ ከልካይ ያደረጋቸው!?
በሁለተኛ ደረጃ ይሄ የ30 ዓመት የህገ-መንግስት አስተሳሰብ ነው። በዚች ምድር ላይ የሚደርስ ችግር፤ የሁሉም ዜጎች ችግር ነው ብዬ ነው የማምነው። በ1966 እና 67 ዓ.ም በወሎና በትግራይ በተከሰተው ረሃብ ላይ ሁሉም ዜጋ የሚችለውን ነው ያደረገው። ማይጨው ሲዘመት ሁሉም ዜጋ ያለው ቋጥሮ ነው የዘመተው፣ ሶማሊያ ስትወርረን ሁሉም ዜጋ ነው  የተሳተፈው። አንተ ምን አገባህ ፣ ይሄ የሀረር ችግር ነው፣ ያኛው የኦጋዴን ችግር ነው ተብሏል? አልተባለም። በዚህ አይት አስተሳሰብ የታሰሩ፣ የዚህ ስርዓትና የዚህ ህገ-ምንግስት ጠባብ አእምሮ ባለቤቶች ናቸው ለመከልከልና ለመቃወም የሚሞክሩት።
እኔ እውነት ነው ያንን ክልል ያአስተዳድር የነበረውን ድርጅት ስቃወምና ሳጋልጥ ኖሬያለሁ። አላፍርበትም አምኜበት ነው ያደረግሁት። ህውሐት እና የትግራይ ህዝብም ፍፁም አይገናኙም። የህወሃት ቡድን ከትግራይ ህዝብ የበቀለ ቡድን መሆኑን አምናለሁ። ነገር ግን የትግራይ ህዝብ የጥፋት ተካፋይ ሊሆን አይገባውም። ህወሃት በፈጠረው ችግር መከራ ላይ መውደቅ የለበትም። እንደ ማንኛውም ዜጋ፣ የትግራይ ህዝብ ጉዳይ ያሳስበኛል፤ ያገባኛል ብዬ ነው የማደርገው። በዚህ ሂደት ከዚህ መስመር ጀምሮ እዚህ ክልል ይሄ አጭር እስከታጠረበት እንዳትመጣ እንዳታስብ የሚለው ለእኔ አይሰራም።
ወደ ትግራይ ብቅ ብለሃል እንዴ?
ገና ነኝ አልሄድኩም።
የመሄድ ሀሳብ አለህ?
እንዴ! አገሬ አይደል እንዴት አልሄድም። እርግጥ የመጣሁት በግል ጉዳይ ነው። ነገር ግን ያየሁት ነገር ስላሳሰበኝና ስላስጨነቀኝ አመጣጤን ፈረንጆች ቫኬሽን (ቤተሰብ ጥየቃ) ቢሉትም፣ ከዚህ አይበልጥም በሚል ነው የገበዘሁበት። እንደው የሆነች ትንሽ አስተዋፅኦ ማድረግ ብችልና ምናልባት አፉ የደረቀ አንድ ህጻን ልጅ ትንሽ ውሃ አግኝቶ ቢጠጣና ትንሽዬ አልሚ ምግብ አግኝቶ ቢበላ፣ ለኔ ትልቅ ቁም ነገር ነው በሚል ነው እንጂ የመጣሁት በግል ጉዳይ ነው። ወደፊት ግን ሁኔታዎች ሲመቻቹ እንደ ማንኛውም ዜጋ ሄጄ ማድረግ የሚገባኝን ማድረግ እፈልጋለሁ።
የእርዳታ አሰባሰብ ሂደቱ ለምን ያህል ጊዜ ይቆያል? በገንዘብ ደረጃስ ምን ያህል ገንዘብ ለማሰባሰብ ነው ያቀዳችሁት?
በቁሳቁስ ደረጃ ይሄው አሁንም እየተቀበልን ነው። አሁን የምታናግሪኝ ራሱ እዚሁ ጣይቱ ሆቴል ድንኳን ዘርግተን፣ ህዝቡ እየመጣ እየሰጠን እየተቀበልን ነው። መልዕክቱ በአግባቡ ደርሷል አልደረሰም አላውቅም። ምክንያቱም በምናስበው ደረጃ ብዙ ነው አልልም። አሁንም ግን በመኪናቸው ጭነው፣ በትከሻቸው ተሸክመው መኮሮኒና ፓስታ የመሳሰሉትን እያቀረቡልን ነው። በገንዘብ ደረጃ በውጭ አገር “ያን ያህል የአትርዱ” ዘመቻ እየተካሄደ፣ “እንዳትረዱ ለመሳሪያ መግዣ ነው” እየተባለ፣ “የታማኝ ቡድን ነው አትርዱ” እየተባለ እንኳን እግዚአብሔር ይመስገን በሁለት ቀን ውስጥ ወደ 117 ሺህ ዶላር ተሰብስቧል።  በአገር ቤት ባንክ ውስጥ ወደ 400 ሺህ ብር ገብቷል። ገና የሚቀጥል ነው፤ ገደብ የለውም። ገደቡ እንደነገርኩሽ ይሄን መልዕክት የሚያገኘው እያንዳንዱ ዜጋ ምን አድርገሃል? ምን እያደረግክ ነው ሲባል፤ ምላሽ የሚሰጥበት ተሳትፎ እንዲያደርህ ነው የምንፈልገው እንጂ የብሩ ማነስና መብዛት አይደለም ዋናው አላማ፡፡  የሚመጣው ቁሳቁስ መብዛት ማነስ አይደለም ጉዳዩ። ነገር ግን እንደ ዜጋ እነዚህ ዜጎች ተጎድተው ስታይ ምን አድርገሃል ሲባል ዜጋ ምላሽ እንዲሰጥ ነው እንጂ በጊዜ ገደብ፣ በገንዘብ መጠንና በቁሳቁስ ልክ የሚለካ አይደለም።
የቀደመውን እንተወውና በቅርብ ጊዜ እንኳን ካሰባሰብካቸው እርዳታዎች ብንነሳ፣ የቡራዩው ቀውስ፣ የጉጂ ተፈናቃች፣ የአማራ ተፈናቃዮች፣ የሀጫሉን ግድያ ተከትሎ ቀውስ በሻሸመኔ ለተፈጠረው ቀውስ ያደረግከው በጥቂቱ ይጠቀሳሉ። አንተ ይህን ሁሉ ስታደርግ መቼም አንድ ቀን ይህቺ አገር ላይ ፍትህና ርትዕ መግሶ አያለሁ በሚል ተስፋ ይመስለኛል፡፡ ተሳስቼአለሁ?
(በግርምት እየሳቀ…) እንደው ለዚህ ጥያቄሽ እግዚአብሔር ይስጥሽ። በእውነቱ በጣም ልብ የሚያደማ ነገር ነው። ይሄ በየቀኑ የሚከሰተውና የሚታይው ችግር፣ ይህንን ድጋፍ ለማድረግ ስትነሺ እንቅፋቱ ብዙ ነው። በዚሁ ሁሉ እንቅፋት፣ የሰው ፊት እንደ እሳት የሚገርፍበት ለማኝ እየተባልኩ በምሰደብበት ደጋግሜ ለድጋፍ ልመና ስወጣ፤ በጣም ያምማል ግን  በዚህ ምድር ላይ እንደ ሰው ቆይቼ የምሄድበት ጊዜ ይደርሳል። ሌላው አገር ደግ አያለሁ። እና በጣም ይከፋኛል። እንዴት ይህቺ አገር በገዛ ልጆቿ እኛው እራሳችን እናውድማት እያልኩ እቆጫለሁ አስባለሁ። ብቻ አንድ ቀን ማንም ዜጋ እኩል ሆኖ፣ በሰላም ገብተን እንወጣለን የሚለው ምኞቴ ነው። ያ ጊዜ እስኪመጣ ችግር እያየን ዝም ስለማባል በሌላውም መስክ ይሄንን ማረጋጋጥ የሚፈጥር ነገር ለመስራት እንደማንኛውም ዜጋ ያቅሜን አደርጋለሁ። በሌላ አቅጣጫ ማለቴ ነው፡፡ በዚህ በኩል ደግሞ የተፈጠረው ችግር ተጎጂ የሆኑትን ዝም ብሎ ማለፍ ስለማይችል ድጋፍ ማሰባሰቡን በተቻለኝ መጠን አደርጋለሁ።

በ6 ወራት ብቻ በነዳጅ ዋጋ ላይ ከ4 ብር በላይ ጭማሪ ተደርጓል
    
           የንግድ ሚኒስቴር በመላው ኢትዮጵያ በነዳጅ ምርቶች ላይ  ባደረገው የዋጋ ማስተካከያ፤ የአንድ ሊትር ቤንዚን ዋጋ ከ23 ብር ከ67
ሳንቲም ወደ 25 ብር ከ82 ሳንቲም ከፍ ማለቱ ታውቋል። ጭማሪው የኑሮ ውድነቱን እንደሚያባብሰው የምጣኔ ሃብት ባለሙያዎች
ተናግረዋል፡፡
ሚኒስቴር መ/ቤቱ ካለፉት ጥቂት ዓመታት ወዲህ በነዳጅ ምርቶች ላይ የሚያደርገው የዋጋ ጭማሪ እያደገ መጥቷል።  በያዝነው ዓመት ብቻ
በነዳጅ ዋጋ ላይ በሊትር የአራት ብር  ጭማሪ አድርጓል። የነዳጅ ዋጋ በ1998 ዓ.ም ከነበረበት በሊትር 6.57 ሳንቲም በአሁኑ ወቅት ከአራት እጥፍ
በላይ አድጎ 25 ብር ከ82 ሳንቲም ደርሷል።

ከዓመታት በፊት የመለስ ዜናዊ አመራር አካዳሚ እንደሚሆን ታስቦ የተጀመረው ህንፃ 700 ሚሊዮን ብር ወጪ ተመድቦለትና ግንባታው  ለሆስፒታል እንዲሆን ተሻሽሎ ተሰርቶ፣  በአገራችን ግዙፍና ዘመናዊ የህጻናትና እናቶች ሆስፒታል እንዲሆን ተደርጓል፡፡
በ22 ሺ ካሬ ሜትር ቦታ ላይ ያረፈውና አያት ሜቆዶኒያ አካባቢ የሚገኘው ይኸው ሆስፒታል፤ ከትናንት በስቲያ የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በተገኙበት ተመርቋል፡፡
ኢትዮጵያዊቷ ማዘር ቴሬዛ እየተባሉ በሚጠሩት በጎ አድራጊ ወ/ሮ አበበች ጎበና ስም እንዲሰየም የተደረገው ዘመናዊ ሆስፒታሉ፤ ዘመኑ የደረሰባቸውን የቴክኖሎጂ መሳሪያዎች ያሟላና በብቁ ባለሙያዎች የተደራጀ ነው ተብሏል፡፡ ሆስፒታሉ ለተገልጋዮች ወረቀት አልባ መስተንግዶ ለመስጠት የሚያስችል ሲሆን ከ400 በላይ ተኝቶ መታከሚያ እንዳለውም ተገልጿል፡፡
ሆስፒታሉ 100 የሚሆኑ የልህቀት ማዕከል አገልግሎት መስጫ ክፍሎች ያሉት ሲሆን በተመሳሳይ ሰዓት ለሰባት እናቶች የኦፕራሲዮን አገልግሎቶች ለመስጠት የሚያስችል ክፍሎች አሉት፡፡ በሆስፒታሉ የምረቃ ስነስርዓት ላይ ሆስፒታሉ በስማቸው የተሰየመላቸው በጎ አድራጊዋ የክብር ዶክተር ወ/ሮ አበበች ጎበና በክብር እንግድነት ተገኝተዋል፡፡


 ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ በትግራይ ሲካሄድ የነበረውን የህግ ማስከበር ሂደት አስመልክተው ለአለማቀፍ ማህበረሰብ ማብራሪያ ሰጡ፡፡ ጠ/ሚኒስትሩ በዚሁ የማብራሪያ ፅሁፋቸው በትግራይ ጦርነት በመካሄዱ መከፋታቸውንና የተፈጠረው ሁኔታ እንደሚያሳዝናቸው፤ ነገር ግን ለዚሁ ሁሉ ተጠያቂው በህግ አልገዛም ያለው የህወኃት ቡድን መሆኑን አስገንዝበዋል፡፡
በትግራይ የተካሄደው የህግ ማስከበር ዘመቻና ውጤቱ፣የሰብአዊ ድጋፍና የሰላም ጉዳይ ከጎረቤት ሃገራት ጋር ስላለው ወቅታዊ ግንኙነት ጠ/ሚኒስትሩ በስፋት አንስተዋል፡፡
 በትግራይ ክልል በፌደራል መንግስት የተደረገው ኦፕሬሽን፣ የትግራይን ህዝብ ከመጥፎ አገዛዝ አላቆ ነጻነት ያጎናጸፈ ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ይህም ለኢትዮጵያና በአጠቃላይ የምስራቅ አፍሪካ ቀጠና ሰላም መረጋጋትና የወደፊት መልካም እድል ነው ብለዋል በዚያው ልክ ስጋትም እንዳለ በመጠቆም፡፡
ሙሰኛና አምባገነን የነበረው ህወኃት መወገዱን ተከትሎ ኢትዮጵያውያን ከዚህ ቀደም ለሀገሪቱ ህልውና ስጋት ሆኖ ከቆየው የብሔር ትምክህተኝነት ነጻ እንሆናለን፤ አንድነት፣ እኩልነት፣ ነፃነትና ዲሞክራሲ ያብባል የሚል ተስፋ መሰነቃቸውን በፅሁፋቸው ያመለከቱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ የዘር ልዩነት ምንጭና ዋነኛ ባለቤት የነበረውና የኢትዮጵያውያንን የእርስ በእርስ ግንኙነት በዘረኝነት የመረዘው ህወኃት ላይመለስ አብቅቶለታል ብለዋል
በህወኃት ላይ የተወሰደው እርምጃ በአለማቀፍ ማህበረሰብ ዘንድ ግርታንና ዘር ተኮር ጥቃት እየተፈፀመ ነው የሚል ብዥታን እንደፈጠረ የማይካድ መሆኑን ያመለከቱት ጠ/ሚኒስትሩ፤ መንግስታቸው ለተጎጂዎች የሰብአዊ ድጋፍ እያደረገ መሆኑንና የዘር ተኮር ጥቃትም ጨርሶ አለመፈፀሙን አረጋግጠዋል፡፡
“እንደ ጠቅላይ ሚኒስተርና የጦር ሃይሎች አዛዥ የኔ የመጀመሪያ ሀላፊነት፣ ኢትዮጵያንና ህዝቦቿን ከውስጥም ከውጭም  ጥቃት መከላከል ነው” ያሉት ዶ/ር ዐቢይ፤ ማንም መንግስት ቢሆን ወታደሮቹና ሰላማዊ ዜጎቹ እንደ ህወኃት ባለ ሃይል ጥቃት ቢፈፀምባቸው እጁን አጣምሮ አይቀመጥም ሲሉ የተወሰደው እርምጃ ተገቢና ማንም መንግስት ቢሆን ይህን ከማድረግ ወደ ኋላ እንደማይል ጠቁመዋል፡፡
በአሁኑ ወቅት በትግራይ በፍጥነት ሰላምና መረጋጋት ለመፍጠር እየተሰራ መሆኑን ነገር ግን ግጭቱና ተያይዞ የተከሰተው የሰዎች ሰላም ማጣትና ሞት በግሌ እኔንም አስከፍቶኛል፤ ሁሉም ሰላም ወዳድ ሰብአዊ ፍጡር ይሄን ስሜት ይጋራል ያሉት ጠ/ሚኒስትሩ፤ በትግራይ ፈጣን ሰላምና መረጋጋት በማምጣት በኩል አሁን እየተሳካልን ነው ብለዋል፡፡
በትግራይ ያለውን የዜጎች ሰቆቃ ማስወገድና በመላ ሃገሪቱ ሰላምና መረጋጋት መፍጠር የወቅቱ ቀዳሚ ተግባራቸው መሆኑን ያስገነዘቡት ጠ/ሚኒስትሩ፤ ለዚህም ነው ለተባበሩት መንግስታትና አለማቀፍ ረድኤት ድርጅቶች ችግሩን በጋራ እናቅልል የሚል ጥሪ እያቀረብኩ ያለሁት ብለዋል፡፡
በአሁኑ ወቅት በትግራይ መንግስታቸው ቀን ከሌሊት በመትጋት አስፈላጊ ሰብአዊ ድጋፎች በማቅረብ እየታተረ መሆኑንና የሰብአዊ መብትን ለማረጋገጥም ክትትል እያደረጉ መሆናቸውን በፅሁፋቸው አስገንዝበዋል፡፡
በዚህ የህወኃት የቀደመ ማንነትና አላማ በስፋት ባብራሩበትና ለአለማቀፍ ማህበረሰብ ባጋሩት ፅሁፋቸው፤ ህወኃት ገዢ ፓርቲ ሆኖ በስልጣን ላይ በቆየበት ጊዜ ሁሉ ኢትዮጵያውያንን በብሄር ከፋፍሎ አጣልቷል፤ ይህ ፕሮጀክቱም ለምስራቅ አፍሪካ ሃገራት ተርፏል ብለዋል፡፡
 ከእነ እኩይ አላማው ላይመለስ በተሸኘው የህወኃት ፍርስራሽ ላይም ሁሉንም በእኩልነት የምታስተናግደው አዲሲቷን ኢትዮጵያ የመገንባት ራዕይ ይዞ መንግስታቸው እየሰራ መሆኑንም ጠ/ሚኒስትሩ አስገንዝበዋል፡፡
በሃገር ውስጥም ሁሉንም ኢትዮጵያውያን እኩል የሚመለከት ስርዓት ከመፍጠር ባሻገር በህወኃት ተበላሽቶ የነበረውን የጎረቤት ሃገራት ግንኙነት በድጋሚ የማስተካከል ተግባር እያከናወኑ መሆናቸውንም ዶ/ር ዐቢይ ገልፀዋል፡፡
ኢትዮጵያ አሁንም በምስራቅ አፍሪካ ሰላም እንዲሰፍንና ቀጠናው እንዲረጋጋ አበክራ ትሰራለች ያሉት ጠ/ሚኒስትሩ፤ ይህን ለማረጋገጥም ከጎረቤቶቻችንና ከዓለማቀፍ  ማህበረሰብ ጋር እንሰራለን ብለዋል- ለዓለም ባሰራጩት ዘለግ ያለ ጽሁፋቸው፡፡

Ethiopia will hold its next general election this coming June. The previous five ones, by and large, had been rubber stamps for the Ethiopian Peoples’ Revolutionary Democratic Front (EPRDF). In the 2015 election, the EPRDF and allied parties, comically, won the entire federal and regional parliamentary seats.

Since then, the reforms of the National Electoral Board of Ethiopia (NEBE) had given some hope that the upcoming vote could be fairer and freer.

However, there are at least five reasons why we should be less sanguine about the prospects of a peaceful election. The ruling Prosperity Party (PP), led by Prime Minister Abiy Ahmed, enjoys significant incumbent advantages and will undoubtedly win the poll.

Violence becomes almost inevitable if voters are presented with a fait accompli. For this not to happen, PP must refrain from using its incumbent advantages that will undermine the election. These advantages arise from the following five features of the party and the way it operates.

Reach

PP’s first advantage comes from its extensive outreach across the ten regional states and the two self-governing cities that make up Ethiopia’s federation.

It is a party formed under a new name after merging the EPRDF (minus the Tigray People’s Liberation Front) with five other ruling regional parties. Therefore, PP’s tentacles are spread across all regions.

Its countrywide presence will enable PP to win enough votes in each region that will eventually add up to earn it the 274 parliamentary seats needed to form a government (or 255 if Tigray’s 38 seats are removed as the election is not scheduled in the war-torn region). The federal parliament has a total of 547 seats.

For example, PP could win just half the constituencies in each regional state and city and still achieve exactly the required 255 seats.

Most of the opposition parties have their constituencies in one or two regions. Thus, they will contest in a fewer number of districts than PP will.

Among the opposition, so far only the Ethiopian Citizens for Social Justice (Ezema) announced that it plans to field a candidate in each of the 435 districts it believes it has a chance of winning. How far Ezema will be able to compete against PP’s established presence in these constituencies is an open question.

             Amplification

The second incumbent advantage emanates from PP treating the publicly funded media like its own private marketing channel; so, just like EPRDF did. In practice, the opposition parties hardly get access to public TV, radio, and newspapers. If they do get access at all, it’s whenever they lend their support to PP’s achievements, not to present their own agenda.

Ironically, Merara Gudina, the embattled Oromo Federalist Congress leader, is on the Ethiopian Broadcasting Corporation’s board. But, it doesn’t look like he had any influence. The freedom PP enjoys in using the public media as it pleases are of the opposition’s own making. They are not seen challenging PP’s monopoly over the public broadcaster.

PP also has Fana Broadcasting Corporation, which pumps out material that propagate the values of those in power, denying the public access to alternative views. Manufacturing consent at its best.

While there are private media outlets that sympathize with the opposition, none come close to Fana, both in outreach and resources. Until the government shut it down, the one potential competitor was the Oromia Media Network, aligned to the views of the Oromo-affiliated opposition parties.

Wealth

The third, and perhaps the ruling party’s most significant incumbent advantage, is the financial resources at its disposal. PP’s fundraising campaign is something the country had never seen before. The party hosts regular 5- and 10-million-birr worth dinners for the rich and famous. Not to mention the donations the Prime Minister personally received from the United Arab Emirates royal family.

Although these funds are spent on upgrading the country’s tourism sector, we cannot rule out the possibility that the party could use them to build its own clienteles network. More so because there is little transparency on the procurement processes.

A few months back, Abiy told the members of parliament that they have no business asking him where he gets his money from or how he spends it, as long as it doesn’t come from the public purse.  To rebuff accountability in this manner corrodes the public’s trust for the leaders and blemishes the political culture.

The First Lady also has her own contributions to make. She has already built thirteen schools across the country, in addition to her charity work in support of the disabled and low-income women.

While the Prime Minister’s pet projects and the First Lady’s philanthropy are commendable, their riches raise the entrance cost for the opposition parties, who lack the resources to spend on this type of self-promotion.

Pork

Fourth, not only the ruling party commands its own funds, but it also decides where public investments are allocated. Of course, this is part of the job, but it’s also common knowledge that incumbents use public investment to boost their campaign.

It suffices to watch the state-controlled media to notice the numerous ribbon-cutting ceremonies and the inauguration of schools, hospitals, roads, irrigation facilities and many other public works projects throughout the country.

The opposition challengers do not have such ‘pork’ to offer, which are extremely attractive to voters; particularly to low-income voters who can easily feel indebted and tend to vote for, what political scientists call, the “sure winner”, rather than for the fragmented and poorer opposition. As to the fragmentation, no less than 52 political parties are expected to participate in the upcoming election. That is a lot less than before—but it is still a good many.

 Repression

The militarization of the country and the frequent political purges offer PP the fifth advantage. For example, the command posts and state of emergencies in Oromia (the Wellega zones) and Benishangul-Gumuz (Metekel Zone) regions make free movement impossible for the opposition candidates.

If the security situation remains unchanged, they will mostly be unable to open party offices, recruit candidates, or run their election campaigns.

The imprisonment of senior leaders from the Oromo Federalist Congress, the Oromo Liberation Front, Balderas for Genuine Democracy, and many other parties means PP will have less opposition, especially in Addis Ababa and Oromia.

For example, Eskinder Nega, Sintayehu Chekol, Aster Seyoum, Bekele Gerba, Jawar Mohammed, Hamza Borena, Dejene Tafa, Gemechu Ayana, Shemsedin Taha Murataa Sabaa, Mohamed Ragasa are all in prison. They would surely have been relatively formidable opponents, posing serious challenges to PP’s candidates.

 

The opposition groups that survived the purge face a multitude of repressions, from closure of their offices to bans on rallies. The OLF announced that its branch offices have been closed and its headquarters is under surveillance. A rally planned by Balderas for 31st January was denied by the police, while PP organized its own multi-city in-your-face rallies on 2 February.

If the election is to be a truly competitive exercise among equals, then some serious measures have to be taken to create a level playing field where everyone has a fair and equal chance of winning.

The following should be the first steps.

Consolidation

From the opposition camp, the parties can benefit from merging and creating coalitions to extend their outreach well beyond their single ethnic constituency or support base.

Say, for the sake of argument, a coalition among the Ogaden National Liberation Front, the Oromo Liberation Front, and the Afar People’s Party is formed. This alliance will definitely be a force to be reckoned with, representing a good chunk of the parliamentary seats needed to compete with PP.

Unfortunately, the mergers and coalitions we see currently will not amount to a great challenge to PP.

For example, after their parties got delisted by the electoral board, members of the Ethiopian Democratic Party (EDP) and the Ethiopian National Movement (ENM) joined the Hibir Ethiopia Democratic Party. But, these three parties have the same constituency and the merger is unlikely to change the fact that they will hardly extend beyond their traditional base. They will still lack representation in regions like Somali, Afar, Sidama, and Gambella, for instance.

The key is to forge alliances outside of one’s established support base, ethnic or ideological. Effectively, the opposition parties have to replicate PP’s structure to beat it.

Access

The electoral board and other concerned organizations must also push the publicly funded media to open up for the opposition parties.

This must go beyond the token few minutes allotted to them in the run-up to the election. As a normal practice, the taxpayer-funded TV, radio and newspapers either have to be truly independent or dedicate sufficient air time to the opposition parties.

In a country where only 18.6 percent of the population uses the internet, and less than 40 percent have mobile subscriptions, the mainstream media outlets are indispensable to get the message across.

Leveling

Campaign contributions must also be limited and regulated. Besides nurturing a culture of patronage, the unlimited fundraising activities by the Prime Minister and his party crowd out the opposition, effectively creating barriers to entry in the fundraising marketplace. This is why the opposition parties tend to rely on membership contributions and smaller donations.

Safety

The ruling party must bring the country’s deteriorating security situation under control and rethink the cases brought forward against the political prisoners. It’s difficult to see how the election will be competitive, peaceful and credible, with many of the senior opposition leaders languishing in jail.

The electoral board and civil society organizations may not have the will or the capacity to stop PP from exploiting its incumbent advantage.

But there is no question urgent action is needed, if we are to make the contest a little less comical and prevent election violence.

(Source:- Ethiopia Insight)

 

Page 2 of 516