Administrator

Administrator

የአለም ባንክ በኢትዮጵያ የግብርናውን ዘርፍ እድገት ለመደገፍና በአነስተኛ መሬት ለሚያርሱ ገበሬዎች የተሻለ አማራጭን ለመፍጠር የ80 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ ማድረጉን ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ዘግቧል፡፡ የአለም ባንክ ስራ አስፈፃሚ ቦርድ የባንኩ አንድ አካል የሆነው አለም አቀፉ የልማት ማህበር፣ ለኢትዮጵያ 80 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ እንዲያደርግ በትናትናው ዕለት ውሳኔ አሳልፏል።ይህ ድጋፍ በዋነኝነት መንግስት የግብናውን ዘርፍ ምርታማነት ለማሻሻል የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ለመደገፍና በአነስተኛ መሬት የእርሻ ስራ ለሚያከናውኑ ገበሬዎች የገበያ እድል ለመፍጠር የሚውል ነው ተብሏል።

Saturday, 12 September 2020 15:15

ከልሂቃን አንደበት

     “….በዓለም ላይ በርካታ ሰዎች አሜሪካ የምድር ገነት ናት ብለው ያስባሉ፡፡ በአሜሪካ ያሉቱ ግን ፈጽሞ እንደዚያ ዓይነት ሃሳብ የላቸውም፡፡ የሌላ አገር ዜጎች ወደ አሜሪካ ለመግባት የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም፡፡ ደቡባዊ የአገሪቱ መግቢያ ቢከፈት፣ ነገ ጠዋት 2 ሚሊዮን ሰዎች ወደ አሜሪካ ይጐርፋሉ፡፡ ለምን? አገሪቱን ገነት አድርገው የሚቆጥሩ አያሌዎች ናቸው፡፡ እዚህ አሜሪካ የምትኖሩ ግን ፈጽሞ ገነትን እያጣጣምን ነው አትሉም፡፡  ምክንያቱስ? ገነትና ሲኦል መልክአ ምድራዊ ሥፍራ አይደለም፡፡ ገነትና ሲኦል ራሳችሁ የምትፈጥሩት ጉዳይ ነው፤ በአዕምሮአችሁ፡፡ በምድር ላይ ህይወታቸውን ሲኦል የሚያደርጉ ቁጥራቸው ቀላል የማይባል ሰዎች አሉ፡፡ እዚህ ምድር ላይ ገነት ያላችሁ መስሎ ከተሰማችሁ፣ ወደ መንግስተ ሰማያት ለመግባት የምትመኙ ይመስላችኋል?! ለምን ብላችሁ!!....”
 (ሳድህጉሩ፤ህንዳዊ ሚስቲክ፣ባለ ርዕይና ደራሲ)
 “…በዚህ ምድር ላይ የሰው ልጆች ትልቁ ችግር፣ ሁልጊዜ እኛ ብቻ ትክክል ነን ብለው ማሰባቸው ነው፡፡ በዓለማችን ላይ የሁሉም ቅራኔዎች ወይም ግጭቶች መነሻ “እኔ ትክክል ነኝ፤ አንተ ግን ስህተት ነህ” የሚለው እምነትና አስተሳሰብ ነው፡፡ አይደለም እንዴ? “እኔ የማምነው ትክክል ነው፤ አንተ የምታምነው ስህተት ነው” የሚለው ሙግት፣ የሁሉም ችግሮች መነሻ ነው፤ በቤተሰብ ይሁን በማህበረሰብ አሊያም በመላው ዓለም፡፡ ከሁሉም በፊት ማወቅ ያለባችሁ …የያዛችሁት እምነት የራሳችሁ (ኦሪጅናል) አለመሆኑን ነው፡፡ ከወላጆቻችሁ ወይም ከማህበረሰባችሁ የወረሳችሁት ነው፡፡ እናታችሁ ወይም አባታችሁ አሊያም ሌላ ሰው ነው እናንተ ውስጥ ያሰረፀው፡፡ ስለዚህ እውነቱ ላይ ለመድረስ የምትሹ ከሆነ… መጀመሪያ ማረጋገጫ ከማታገኙለት እምነታችሁ መፋታት ይኖርባችኋል፡፡ ያኔ ነው ሃቁን የምታገኙት…”                                            
(ሳድህጉሩ፤ህንዳዊ ሚስቲክ፣ባለ ርዕይና ደራሲ)
“…ፍርሃት፣ ቁጣና ተስፋ ማጣት የሚወለደው ከተሳሳተ አተያይ ወይም ግንዛቤ ነው፡፡ ብዙ ጊዜ ስለ ራሳችንና ስለ ሌሎች የተሳሳተ አተያይና ግንዛቤ ይኖረናል፡፡ ይሄ ደግሞ የግጭት፣ የብጥብጥና የጦርነት መነሻ ነው፡፡ ጥላቻንና ግጭትን ለማስወገድ ብቸኛው መንገድ፤ ራስን በሌላው ጫማ ውስጥ አድርጐ የሌላውን ስሜትና ሁኔታ ለመረዳት መሞከር ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ ጥልቅና ልባዊ አድማጭ መሆንን ይጠይቃል፡፡ እናም ተበደልኩ የሚለውን ወገን እንዲህ ብለን ማናገር ይገባናል፡-- “ውድ ወገኔ፡- ብዙ መሰቃየትህን እናውቃለን፡፡ ነገር ግን ችግርህንና ስቃይህን በቅጡ ሳንረዳ ቀርተናል፡፡ የበለጠ ስቃይ እንዲደርስብህ ፍላጐታችን አይደለም፡፡ ይልቁንም ፍላጐታችን በተቃራኒው ነው፡፡ እናም እባካህን… ስለ ስቃይህና ችግርህ በደንብ ንገረን፡፡ ስለ ሁሉም ነገር በጥልቀት ለማወቅና ለመረዳት እንሻለን…; በእንዲህ አይነት የፍቅር ቋንቋ ነው መጀመር ያለብን፡፡ ንግግራችን ከልብና ከምር ከሆነ፣ እነሱም ልባቸውን ከፍተው ስቃያቸውን ያጋሩናል፡፡ በዚህ ልባዊ የማድመጥ ሂደትም ስለ ራሳችንና ስለነሱ አተያይ ብዙ ልንማር እንችላለን፡፡ ይሄ ነው ትክክለኛውና ብቸኛው ሽብርተኝነትን ማስወገጂያው መንገድ፡፡…”
ቲክ ናት ሃን
(የቡድሃ መነኩሴና የአያሌ መፃሕፍት ደራሲ)
“…ትላንትናችሁ የዛሬውንም ሆነ የነገውን ህይወታችሁን እንዲቆጣጠር አትፍቀዱለት፡፡ የትላንትናውን ክፉ ሁሉ እርሱት፡፡ ያለፈውን ስቃይና ህመማችሁን አሽቀንጥራችሁ ጣሉት፡፡ ይህን በማድረጋችሁ…የነገ ህይወታችሁን ከብልሽት ትታደጉታላችሁ፡፡ ያለፈውን ጨለማ ዘመን ወደ ኋላችሁ ትታችሁት ተሻገሩ፤ የመጪውን ብሩህ ዘመን ብርሃን እንዳይጋርድባችሁ፡፡ ያለፈው አንድ ጊዜ አልፏል፡፡ ጉዳዩ ኢ-ፍትሐዊ፣ አረመኔ ወይም በጭካኔ የተሞላ አሊያም ደግሞ ምንም ነገር ሊሆን ይችላል፡፡ ዛሬ ጉዳዩን ማንሳት ግን አንድም በጐ ውጤት አያመጣላችሁም፡፡ አንድ ግለሰብ ወይም ቡድን አንዳች ክፉ ነገር ሰርቶባችሁ ከሆነ፣ ያንን ማሸነፊያው ብቸኛው መንገድ ጉዳዩን መርሳትና ወደፊት መቀጠል ነው፡፡ በጥላቻ ውስጥ የምትዳክሩ ከሆነ ግን አሸናፊዎቹ እነሱ ይሆናሉ - ክፉ አድራጊዎቹ፡፡ በተበዳይነት ትርክት ውስጥ የምትኖሩ ከሆነም ድሉ የነሱ ነው፡፡ እናንተ ማሸነፍ ከፈለጋችሁ… መጪውን ዘመናችሁን በመገንባት ላይ ብቻ አተኩሩ፡፡ ያንንም ዛሬውኑ ጀምሩት፡፡ አሁኑኑ!! ያለፈውን ዘመን ሸክም ከትከሻችሁ ላይ አራግፉ፡፡ ያለፉና አሁን የሌሉ ኹነቶች፤ ይህቺን ቅጽበት በደስታ ከመኖርና ከማጣጣም እንዲያግዷችሁ አትፍቀዱላቸው፡፡;
(ከ#Fearless soul” ዩቲዩብ)


Saturday, 12 September 2020 15:10

የግጥም ጥግ

    “ልብ ያለው ልብ ይበል”

መልካ ምሳለ
ክፋት መርጠን፣
ደምብ ጥሰን
ህግ አፍርሰን፣
ብርሃን ትተን
ሰንዳክር በጨለማ፣
ከሰውነት ተራ ወረድን
ማንነታችን ተቀማ።
ፈጣሪን እረስተን
ግፍ አንፈራ ብለን፣
ቀኙን መንገድ ትተን
ግራውን አጥብቀን፣
ገንዘብ ስልጣን ወደን
ሰይጣንን አንግሰን፣
በፈፀምነው ክደት
በሰራነው ሥራ፣
ያመፃችን ልኬት
በፅዋተ ሰፍራ፣
ደምወዝ ተከፈለን
አጨድን መከራ።
ባውቃለሁ ባይነት
ትዕቢት ተወጥረን፣
ቅዱሱን አርክሰን
እርኩሱን ቀድሰን፣
አውሬ ያልሞከረውን
ስንት ነገር ሰርተን፣
ያጠራቀምነው ግፍ
ሰይጣን አስቀንተን፣
ዛሬ ፅዋው ሞልቶ
በትንፋሽ ጨረሰን።
አያድርስ አይጣል ነው
የፈጣሪ ቁጣ፣
ጣራችን ከበደ
ሞታችን ቅጥ አጣ፣
ጥሪያችን ፈጠነ
መኖር ትርጉም አጣ፣
ትናንት የነበረው
ሲነጋ እየታጣ።
ሀዘን ግራ ገባው
ቀብራችን ሰው አጣ፣
ወንበር ፈር ቶሸሸ
ድንኳንም አልወጣ፣
የበደል ክምችት
ይህን ቀን አመጣ፣
ልብ ያለው ልብ ይበል
የባሰ እንዳይመጣ።
ነሐሴ 15, 2012

       ብላሽ!
እኛ ...
እብዱ ኹሉ፣ ከንቱው ኹሉ፣
ባልጠረቃ ጅል አመሉ፣
በመንገዱ ያሰረውን - ዝባዝንኬ፣ ስለ
ትትብታብ፣
ያገም ጠቀም ውራ ወሬ - ተረት ሙሉ ባዶ
ክታብ፣
ቋጠሮውን ያላወቅን - ካሰረው እብድ
የማንሻል፣
ተነጋግረን ከምንፈታ - ስናጠብቀው ቀን
ይመሻል።
እብዱስ ይኹን ቀድሞም አብዷል -
አሳሳቢው የኛ ነገር፣
ድልድይ መስበር የለመድን - ገደል ማዶ
ሳንሻገር።
(ከአበረ አያሌው ፌስቡክ)


   “እውነት ሲያረጅ ተረት ይሆናል፤ አርትም ሲያረጅ ጂኦግራፊ ይሆናል” ይላሉ አበው አዋቂዎች፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ ሰፈር የሚኖሩ የእግር ኳስ ቡድን የነበራቸው ወጣቶች ነበሩ፡፡ እነዚህ ወጣቶች እንዳሁኑ ዘመን “ጋሼ የኳስ መግዣ አዋጡልን”፣ “ጋሼ የማልያ አነሰን አሟሉልን…” አይሉም፡፡ ይልቁንም በተገኘው አጋጣሚ ሁሉ በተለይ በበዓላት ሰሞን የቡድናቸውን ማጠናከሪያ ገቢ ከማሰባሰብ ወደ ኋላ አይሉም ነበር፡፡
በተለይም እንደ ቡሄ ሆያሆዬ፣ እንደ መሥቀል ጭፈራ…በማድረግ ረዥም ርቀት እየተጓዙም ጭምር ገንዘብ ያጠራቅማሉ፡፡
ከእነዚህ የገቢ ማሰባሰቢያ ዘዴዎች አንዱ እንደ እንቁጣጣሽ አበባ ማዞርና ከሚገኘው ሳንቲም ቀንሶ እያንዳንዱ አባል እንዲያዋጣ ማድረግ እጅግ የተለመደው የቡድን ማዳበሪያ ዘዴ ነበር፡፡
ይህንን መነሻ በማድረግ አንድ ጊዜ (በ1950 እና 1960ዎቹ ውስጥ) የተከሰተን ሁኔታ እንደሚከተለው እናቀርበዋለን፡፡
ወቅቱ የዛሬ 45 አመት ገደማ ነበር፡፡ እንደዛሬ የእንቁጣጣሽ ጊዜም ነበር፡፡ በየዘመድ ቤትና በየጐረቤቱ የሚሰጡትን አበባ ለመሥራት፣ የአበባ ዱቄት ገዝተው አበባ ሲቀቡ ከርመዋል፡፡ ከአበባ ሌላ ክንፉን የዘረጋ መላዕክ ስዕል፣ የርግብ ስዕል፣ የአበባ ማስቀመጫ “እንኳን ለቅዱስ ዮሐንስ አደረሳችሁ” የሚል የመልካም ምኞት መግለጫ ጋር የሰሩም አሉ፡፡
ሴት ሴቶቹ አበባየሆይ እያሉ ይዘፍናሉ፡፡
በዚያን ጊዜ አበባ ለማዞር በየአጐቶቻቸው፣ በየክርስትና አባቶቻቸው፣ በየአክስታቸው፣ በየእናት አባት ነፍስ አባቶች መኖሪያ ቤት ይዞራሉ… ያዞራሉ፡፡ አንዳንዱ ቤት ውሻም ያስቸግራቸዋል፡፡ ያኔ ቤተሰቡ ለአበባ አዟሪ የሚሰጠውን ገንዘብ እየጠረጴዛው ላይ አስቀምጦ ይጠብቃል፡፡ እንደ ዛሬ አልነበረም፡፡ ደግ ጊዜ ነበረ! ወጣቶቹ በየፊናቸው አበባ አዙረው ሳንቲም ሰብስበው ከተመለሱ በኋላ ሠፈር አንድ ሁነኛ ቦታ ይገናኛሉ፡፡  
የዚያን ዕለት ታዲያ በሰበሰቡት ውስጥ የቀነሱትን ቀንሰው ለካፒቴናቸው ያስረክባሉ፡፡ አንዱ ልጅ ብቻ ፈራ ተባ ሲል ይታያል፡፡ ይሄኔ የቡድኑ መሪ ይጠራጠርና “ምን ወደ ኋላ ትላለህ? አምጣ እንጂ የሰበሰብከውን?” አለው፡፡ ልጁም አወጣና ሰጠ፡፡ ካፒቴኑ ሳንቲሙን ቆጠረና “አሃ! ይሄን ብቻ ነው የሰበሰብከው?” ሲል ጠየቀው፡፡ ልጁም “አዎ ይሄን ብቻ ነው” ለማለት ፈልጐ “አ…ኦ…የ..ለ..ቸ”…እያለ ተኮለታተፈ፡፡ ተልጐመጐመ፡፡
ይሄኔ ካፒቴኑ “ምን አባክ ያንተበትብሃል? እስኪ አፍህን ክፈት” ሲለው፤ ልጁ አፉን ከፈተ፡፡
ለካ ከምላሱ ሥር የሰረቃትን አምስት ሳንቲም ላንቃው ላይ አጣብቋት ኖሯል፡፡ ጓደኞቹ ሁሉ በሳቅ ፈነዱ፡፡
*   *   *
በሀገራችን እንዲህ ያለ የዋህነት ዘመንም ነበረ፡፡ ሳንቲም በመደበቂያ ቦታ ጠፍቶ አፍ ውስጥ የሚከቱ ወጣቶች የነበሩበት ጊዜ፡፡
ታዲያ ዛሬ ኮንቴይነር ሙሉ የሰረቁ ሌቦች በሚዲያ ጭምር ተጋልጠው፣ የሀገር ሀብት ሲመዘበር የምንታዘብበት ሀገር ውስጥ እንደምንኖር ያስተዋልበት ሁኔታ ተከሰተ፡፡ እና እንደ ድሮው እምነት ማጉደል ሳይሆን ሙስና የሌብነት ወንጀል ዘረፋ፣ ምዝበራ ወዘተ ተባለ፡፡ የሀገር ሃብት አደጋ ላይ የተጣደበት ጉቦ ህጋዊ ደረሰኝ እንዲሰጥበት የተቃረበ ጊዜ ሆኗል፡፡
ቁጥጥሩ በጐላ መልክ መታሰብ ያለበት ወቅት ላይ ነን፡፡
ዛሬ የማንበብ ባህል በቅጡ ያልዳበረበት መሆኑ አሳዛኝ ነው፡፡ በመሠረቱ፤ የታሪክ መዛግብትንና መጻሕፍትን የማንበብ ባሕል ብናዳብር ብዙ እናውቃለን፡፡ ጠቀሜታውም ብርቱ ይሆናል፡፡ ለአብነት ያህል ገጣሚና ጸሐፌ - ተውኔት መንግሥቱ ለማ፤ የአባታቸውን የአለቃ ለማ ኃይሉን ታሪክ፣ አባታቸው ከራሳቸው አንደበት በመቅረፀ - ድምጽ  (በቴፕ) ቀድተው ሲያበቁ “መጽሐፈ ትዝታ ዘአለቃ ለማ” ብለው ጽፈው በ1959 ዓ.ም ከአሳተሙት መጽሐፍ የሚከተለውን የሰፋ ቁምነገር ለዛሬ ጭምር ረብ - ያለው ሆኖ እናገኘዋለን፡፡
የወቅቱን የብሔር ብሔረሰብ ጣጣ እናስተውል ዘንድም እንጠቅሰዋለን፡፡
“…አለቃ ለማ ኃይሉ፣ “አባቴ አስተማሪዬም” የሚሏቸው አለቃ ተጠምቆ ትግሬ ናቸው፡፡ በቅኔ በብሉይ መምህርነታቸው ማዕረግ አክብረው አንከብክበው አለቃ ተጠምቆን የያዟቸው ዲሞች፣ ጐጃሞች ናቸው፡፡
አለቃ ለማን ቤተኛቸው አድርገው ለወ/ሮ አበበች ይልማ የዳርዋቸው ጌታ አለቃ ወልደ ያሬድ ሸዬ ናቸው፡፡ አለቃ ለማ ራሳቸው መቄቴ፣ ላስቴ ናቸው፡፡
ይህ የሊቃውንት አባቶቻችን ታላቅነት አርአያ፤ በአሁኑ ዘመን ትግሬ ነህ፣ ጐንደሬ ነህ፣ ሸዋ ነህ፣ ጐጃም ነህ፣ ሐረርጌ ነህ፣ ወለጋ ነህ፣ በመባባልና በማባባል ጊዜና ጉልበታቸውን በከንቱነት የሚያባክኑትን፣ ሁሉ በጽኑ ይወቅሳቸዋል፡፡
የታላላቆቹ ኢትዮጵያውያን አንድነታቸው፣ የመንፈስና የሃሳብ አንድነት ነበር፡፡ የነዚያ አንድነት ደግሞ የኢትዮጵያ አንድነት ምሰሶ መሆኑ፣ በእኛ በልጆቻቸው ዘንድ ተዘንጊ ነገር አይደለም፡፡
የአዲስና የሃይማኖተ አበው መምህራቸው ጌታ አለቃ ገብረመድህን፣ ፍቅረነዋይ፤ ሲፀነሱ ጀምሮ ያልተጠጋቸው መሆናቸውን ይናገሩና “ዛዲያ ማለፊያ ልጅ እኔን ወለዱ - እንደሳቸው ገንዘብ እማልወድ” ይላሉ አለቃ ኃይሉ፡፡
ይህ የታላላቆች ሊቃውንት፣ አባቶቻችን መንፈሳዊ ትህትናና የመንፈስ ልግስና በአሁኑ በእኛ ጊዜ አያስፈልግም የሚለው ማነው? ምንድነው? - መልሱን ለአስተዋይ አንባቢ ትቻለሁ።” ይሉናል፡፡
የዘንድሮው እንቁጣጣሽ ከላይ የጠቀሰውን ቁምነገር ልብ የምንልበትና አዲሱን በአዲስ መንፈስ የምንቃኝበት ይሆን ዘንድ ቅን ልቦናና አመክንዮአዊ አስተሳሰብ ይስረጽብን!!
አሜን!
መልካም አዲስ ዓመት!!   

Tuesday, 15 September 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 ለምን ኢትዮጵያን እናስቀድማለን?
                               (ሙክታሮቪች)


             ኢትዮጵያን የምንል ሰዎች ከኢትዮጵያ የተለየ ጥቅም ስለምናገኝ አይደለም:: ኢትዮጵያ በአንድነቷ እንደ ታሪኳ ቀና ብላ በአለም ላይ ብትደምቅ ብትበለፅግ፣ ለእኛ የተለየ ድርሻ ይኖረናል ብለን አይደለም። የሁላችንም ጥቅም ጎልቶ ስለሚታየን ብቻ ነው። "ተዉ አንድ እንሁን፣ ተዉ ቂም በቀል አንፈልፍል፣ ተዉ በኢትዮጵያ ሰማይ ስር ማንም ኢትዮጵያዊ ያሻው ቦታ ላይ ሠርቶ የማፍራት፣ መርጦ የመኖር ነፃነትና መብቱ ይጠበቅለት" ማለታችን፣ ማረፊያ መውደቂያ ስላጣን አይደለም፣ የአባት የእናት የዘመድ አዝማድ የትውልድ ቦታ አጥተን አይደለም:: "አንድ እንሁን አንለያይ; የምንለው መነሻ የሌለን ወፍዘራሽ ስለሆን አይደለም። የሀገርና የፖለቲካ ትርጉም ስለገባን ነው። የዜግነት ፅንሰ ሀሳብ የሚመሰረተው በሁሉ እኩልነት ላይ መሆኑ ስለገባን ነው። "የእኔ ብሄር ብቻ ያስተዳድር" በሚል የሚጀመር ፖለቲካ በየትኛውም መስፈርት ኋላቀር ፖለቲካ መሆኑ ስለገባን ነው።
ለምን ይህን አቋም መረጥን?
የሀገር ፍቅር በጥቅም ስለማይመዘን ነው::
ትሥሥራችን እያንዳንዱ ቤተሰብ ውስጥ የዘለቀ ስለሆነ ነው::
ሀገር ከመንደር ስለሚሻል ነው::
ሠርተን፣ ለፍተን በላባችን አፍርተን፣ አንገታችንን ቀና አድርገን የምንኖርባት ሰላማዊ ሀገር ለመፍጠር ነው:: ደስታም ስኬትም፣ ዝናም ክብርም፣ ሀብትም ፍቅርም፣ ትዳር ጥሪትም፣ ዕምነት ተስፋም፣ ሰርግ ቀብርም...ሁሉም በሀገር እንደሚያምር ስለገባን ነው:: መስከናችን፣ ዝም ማለታችን ለሀገር የሚበጅ ከሆነ ግዴለም ይሁን ብለን እንጂ እውነት ከኛ ጋ መሆኗን አጥተን አይደለም።
.የብሔርተኝነት መንገድ ለሰጥቶ መቀበል የማያመች፣ መነጋገር የሌለበት፣ እኛ እና እነሱ በሚል ግጭት ቀስቃሽ ቁርሾና ጥላቻ በመፈልፈል ህዝብን ከህዝብ ስለሚያጋጭ ነው የምንርቀው። ብሔርተኝነት ታሪክንና የድሮ በደልን እየቆሰቆሱ በቂም ማያያዝን እንደ ርእዮተ አለም የሚጠቀም፣ በፍርሃትና በስጋት ህዝብን እያመሰ ድጋፍ የሚሰበስብ የጥቅመኞች መንገድ ስለሆነ ከግል ጥቅም ሀገርን መርጠን ነው የራቅነው።
በብሔር እየተቧደኑ ደም መፋሰስ ያረጀ ያፈጀ፣ ኋላ ቀር፣ እንስሳዊ ባህሪ ስለሆነ ነው የራቅነው:: መጫረስ የኢትዮጵያ ጠላቶች ያቀዱልንና ማዳከም ማልፈስፈስና አቅመቢስ ማድረግ የፕሮጀክታቸው ግብ ስለሆነ ነው ብሔርተኝነትን የምንጠየፈው። የብሔር ፅንፈኝነት አሸናፊ የማይኖርበት ሁላችንንም መቀመቅ ይዞን የሚወርድ የጋራ ውድመት መንገድ ስለሆነ ነው የምንርቀው።
ማንም ማንንም ለፍቶ ካቀናው ሀገር፣ ተወልዶ ካደገበት ከተማ፣ ከአባቱ ርስት በዋዛ ሲነቀል ዝም ስለማይል፣ መተላለቅ ደጃችን ላይ መሆኑን ፈርተነው ነው ከልዩነት አንድነትን የምንመርጠው። ማንም በማንም ላይ የበለጠ ጀግና ስላይደለ የእልህ ፖለቲካ ያዳክመናል ብለን ነው ጎሰኝነትን የራቅነው። ማንም በየትም ቦታ መኖር መክበርና ወልዶ መሳም አለበት ብለን ስለምናምን ነው፣ የብሔር ፖለቲካ ዘመናዊውን አለም የማይመጥን አደገኛ ስለሆነ ነው የማንከተለው።
ይህ ማለት ብዝኃነትን የምንክድ ሆነን አይደለም። አንድነት ልዩነትን ማሰሪያ አማራጭ የለሽ መፍትሄ እንጂ ጨፍላቂነት እንዳልሆነ እናውቃለን።
አንድነት የልዩነት ማሰሪያ ብርቱና ወርቃማ ገመድ መሆኑን እናውቃለን።
ልዩነት የአንድነት ጌጥ መሆኑን እናውቃለን።
ሀገር በአንድነት ላይ ተመስርታ ልዩነትን ማቀፍ እንዳለባት እናምናለን።
ከልዩነት መነሳት ወደ አንድነት ሳይሆን ወደ የባሰ መከፋፈል እንደሚወስደን ስለገባን ነው፣ አንድነትን የምናስቀድመው እንጂ ልዩነት አይኑር ብለን አይደለም።
በሀይማኖትና በጎሳ የሚለያዩን በችግር ጊዜ ከእኛ ጋ እንደማይሆኑ ስለሚገባን ነው የማንፈልጋቸው። የግጭትና ሞት ነጋዴ ስለሆኑ ነው የምንርቃቸው። የሰው ህይወት መጥፋት ስለሚያመን ነወ የማንወዳቸው። በሞት ስለሚያተርፉ ነው የማንከተላቸው።
ኢትዮጵያንና ህዝቦችዋን የምናስቀድመው ሁሉ ኢትዮጵያዊ ሰው መሆኑ ተከብሮ፣ እኩል ሆኖ፣ በተከበረችና በበለፀገች ሀገር ላይ ብሔሩ፣ ቋንቋውና ታሪኩ እንደሚከበርና እንደሚበለፅግ ስለምንተልም ነው አንድነትን የምንሻው። የስርዓት ችግር ስርዓቱን በማረምና በማዘመን ይታረማል ብለን ስለምናምን ነው፣ ወደ ኋላ ከማየት ወደ ፊት እያየን፣ ነገአችንን በመመካከር በእኩልነትና በነፃነት ላይ ሀገር እንገንባ የምንለው። ከትናንት ተምረን ነገን እናሻሽል በማለት ነው፣ የትናንቱን ታሪክ መጥፎ መጥፎውን ብቻ ሳይሆን መልካሙንም እንያዝ የምንለው።
እኛ ይህን ነው የምናስበው። በዚህ እሳቤ ሀገር ያድጋል እንጂ ማንም አይጨፈለቅም። ማንም አይዋረድም። የአለም ሀገራት የሚሄዱበትም መንገድ ይህ ነው።
.ኢትዮጵያ ከእነ ህዝቦችዋ፣ ከእነ ልዩነቷ ለዘላለም በአንድነቷ ትኑር!

   ሔኒከን ቢራ ፋብሪካ ቂሊንጦ በሚገኘው ፋብሪካው አካባቢ በጐርፍ አደጋ ጉዳት ለደረሰባቸውና ከመኖሪያ ቤታቸው ለተፈናቀሉ የአቃቂ ቃሊቲ ክፍለከተማ ወረዳ 9 ነዋሪዎች ድጋፍ አደረገ፡፡
በቃሊቲ ክፍለ ከተማ ወረዳ 9 በተባለ ሞዶ ዳርፋር እየተባለ በሚጠራው አካባቢ ነሐሴ 10 ቀን 2012 በጣለው ከባድ ዝናብ ሳቢያ የተከሰተው ጐርፍ በሦስት ህንፃ ውስጥ የሚኖሩ ሰዎችን ከመኖሪያ ቤታቸው እንዲፈናቀሉ አድርጓቸዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ጉዳት ለደረሰባቸው አስራ አንድ አባወራዎች ሄኒከን የበዓል መዋያና ሌሎች ድጋፎች አድርጐላቸዋል፡፡
በወቅቱ የጐርፍ አደጋው ተከስቶ ነዋሪዎቹ ከመኖሪያ ቤታቸው በተፈናቀሉ ጊዜ የአካባቢው ማህበረሰብ ከፍተኛ ድጋፍ ሊያደርግላቸው መቆየቱን የገለፁት ከተፊናቃዮቹ መካከል አቶ ባዩ ወንድሙ፤ አሁን ደግሞ ፋብሪካው በዚህ መንገድ ከወገኖቹ ጐን መቆሙን ማሳየቱ እጅግ የሚያስደስት ነው ብለዋል፡፡ አደጋው በድንገት የተከሰተና ከባድ ጉዳት ያደረሰብን በመሆኑ ለከፍተኛ ችግር ተዳርገን ነበር የሉት አቶ ባዩ በዚህ ጊዜ ያገኘነው ድጋፍና እርዳታ ለእኛ ትልቅ ነገር ነው ብለዋል፡፡ ፋብሪካው በችግራችን ጊዜ ከጐናችን በመሆን ካሳየን አጋርነት ምስጋናችን ከፍ ያለ ነው ሲሉም በአደጋው ጉዳት የደረሰባቸው የኮንዶሚኒየሙ ነዋሪዎች፤ ጊዜያዊ መኖሪያ እንደተሰጣቸውም ለማወቅ ተችሏል፡፡


    “የጎመን ምንቸት ውጣ፤ የገንፎ ምንቸት ግባ” እንዲል ሐበሻ መስከረም ሲጠባ፣ የዌልስ አባወራዎችም በተመሳሳይ መልኩ በአዲስ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ የቤታቸውን የጓሮ በር ከፍተው መልሰው በፍጥነት ይዘጋሉ። ያለፈው አመት ወደ ቤታቸው ይዞት የገባው መጥፎ ዕድል ሹልክ ብሎ ይወጣ ዘንድ ነው በውድቅት ሌሊት በራቸውን መክፈታቸው፡፡ በዚህም አያበቁም፤ ልክ ሲነጋ ደግሞ ያንኑ በር መልሰው ይከፍቱታል። አባወራዎቹ ሲነጋ በሩን የሚከፍቱት አዲሱ አመት መልካም ዕድልን፣ ብልጽግናንና ሰላምን ይዞ ወደ ቤታቸው እንዲገባ ነው፡፡
ጃፓናውያን በበኩላቸው፤ ኦሾጋትሱ ብለው የሚጠሩትን የአዲስ አመት በዓል የሚያከብሩት ቤታቸውን ከወትሮው በተለየ በማጽዳትና በማሸብረቅ ነው፡፡ የጃፓናውያኑን የአውዳመት ጽዳት ለየት የሚያደርገው ግን፣ ቤታቸውን ከቆሻሻ ብቻ ሳይሆን ራሳቸውንም ከዕዳ ማጽዳታቸው ነው፡፡ ሁሉም የቤተሰብ አባል ያለበትን የገንዘብ ዕዳ በሙሉ ከፍሎ፣ ከተቀያየመውና ከተጣላው ሰው ጋር እርቅ አውርዶ፣ ከቂምና ከዕዳ ከነጻ በኋላ ነው አዲስ አመትን በደስታ ማክበር የሚጀምረው።
ስፔናውያን ደግሞ በአዲስ አመት የመጀመሪያዋ ቀን ሰዓታቸውን እያዩ ልክ አንድ ሙሉ ሰዓት ሲሆን አንድ ወይን የሚበሉ ሲሆን፣ ቀኑን ሙሉ የሚበሏቸው 12 የወይን ፍሬዎች፣ በአዲሱ አመት 12 ወራት፣ መልካም ዕድልንና ደስታን ያመጡልናል ብለው ያምናሉ፡፡
አየርላንዳውያን የአዲስ አመትን አከባበር የሚጀምሩት፣ በዋዜማው ምሽት፣ በየቤታቸው ግድግዳና በር ላይ ዳቦ በማንጠልጠል ነው። ዳቦው የተትረፈረፈ ጸጋን እንደሚስብና መጥፎ መንፈስንና ክፉ እድልን ከቤታቸው እንደሚያስወጣ ያምናሉ፡፡ በዚህም አያበቁም። ከቤታቸው በዳቦ ያባረሩት መጥፎ መንፈስና ክፉ እድል ከደጃፍ እንዳይጠብቃቸው በመስጋት በእኩለ ሌሊት ከቤታቸው በመውጣት፣ ጆሮ የሚበጥስ ሃይለኛ ጩኸት ያሰማሉ፡፡
ሁሉም በየደጃፉ ቆሞ አቅሙ በፈቀደው መጠን እሪታውን ያቀልጠዋል፡፡ ህጻን አዋቂው ጉሮሮው እስኪደርቅ በመጮህ፣ ከደጃፉ ያደፈጠውን መጥፎ መንፈስና ክፉ እድል፣ ከአገር ምድሩ ጠራርጎ ያስወጣና፣ አዲስ አመትን “በል እንግዲህ ሰተት ብለህ ግባ!!” ብሎ ይቀበላል፡፡
አንዲት ብራዚላዊት በአውዳመት ምድር፣ የወርቅና የአልማዝ ጌጣጌጦቿን አወላልቃ፣ ወደ ባህር ስትወረውር ቢያዩ፣ ጤንነቷን ሊጠራጠሩ ይችላሉ፡፡ አይጠራጠሩ! ጤነኛ ናት፡፡ ጌጣጌጦቿን ወደ ባህር የምትወረውረውም፣ ያለፈውን አመት በሰላም በጤና እንዳሳለፈችው ሁሉ፣ አዲሱ አመትም የሰላምና የጤና እንዲሆንላት አምላኳን ለመለመን ነው፡፡
ኮፓካባና ተብሎ የሚጠራው የብራዚል ባህር ዳርቻ፣ አመቱን ሙሉ በቱሪስቶች የሚጥለቀለቅ ታዋቂ የመዝናኛ ስፍራ ነው፡፡ ኮፓካባና ከአመት አመት የመዝናኛ፣ ከአመት አንድ ቀን ደግሞ የአውዳመት ማክበሪያና የመማጸኛ ባህር ነው፡፡
ብራዚላውያን በዘመን መለወጫ ዋዜማ በሚያከናውኑት ‘ፌስታ ዲ ኢማንጃ’ የተባለ ባህላዊ ክብረበዓል፣ ወደ ባህሩ አቅንተው ‘ኢማንጃ’ የተባለችዋን የባህር አምላክ ይለማመናሉ። አዲሱን አመት መልካም እንድታደርግላቸው ይጸልያሉ። በስተመጨረሻም ወደ ባህሩ እጅ መንሻ ይወረውራሉ፡፡ በአዲስ አመት ዋዜማ ወደ ባህሩ የሚወረውሩት ጌጣጌጦች ብቻም አይደሉም፡፡ ውድ ዋጋ የሚያወጡ ሽቶዎች፣ አበቦችና ፍራፍሬዎች ጭምር እንጂ፡፡
ድሮ ድሮ ወደ አገራችን መጥቶ በጥምቀት በዓል የታደመ እንግዳ ደራሽ ዴንማርካዊ፣ ኮበሌው ወደ ልጃገረዷ ደረት ሎሚ ሲወረውርና ጡቷን ሲመታ ቢያይ ግራ ሊጋባ ይችላል፡፡ ውርወራው ፍቅር መግለጫ እንደሆነ አያውቅምና፡፡ ወደ ዴንማርክ አቅንቶ የዘመን መለወጫ በዓላቸውን የታደመ የኛ አገር ሰው በተራው፣ ስኒ እንደ ድንጋይ ወደየቤቱ ደጃፍ ሲወረወር ቢያይ፣ በተመሳሳይ ግራ መጋባቱ አይቀርም፡፡ ውርወራው ፍቅር መግለጫ እንደሆነ አያውቅምና፡፡
ዴንማርካውያን በአዲስ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ፣ የማጀት እቃዎቻቸውን ለቃቅመው ወደ ጎዳና ይወጣሉ፡፡ በጨለማ ውስጥ ተደብቀው ማንም ሳያያቸው፣ ወደመረጡት ጎረቤት ወይም ወዳጅ ዘመድ ቤት ያመራሉ፡፡ ከዚያስ?... በደረቅ ሌሊት በወዳጅ ዘመዳቸው ቤት ጣራ ላይ የማጀት እቃዎቻቸውን እንደ ድንጋይ ይወረውራሉ፡፡
በዚህች የዴንማርክ ምሽት ብርጭቆ፣ ትሪ፣ ሰሃን፣ ጭልፋ፣ ማንኪያ፣ ድስትና ሌላ ሌላው የቤት እቃ በሙሉ ከየመደርደሪያው ወርዶ ወደየቤቱ ደጃፍ ይወረወራል፡፡ ከግድግዳ እየተጋጨ፣ ከመስኮት እየተፋጨ፣ በየበሩ ሲሰባበር፣ በየደጃፉ ሲነካክት ያመሻል፡፡

ንጋት ላይ…
ሁሉም ከቤቱ በመውጣት በየራሱ ደጃፍ የተጠራቀመውን ስብርባሪ የማጀት እቃ በማየት ደስታን ይጎናጸፋል፡፡ የተሰባበረው እቃ የመልካም ነገሮች ተምሳሌት ተደርጎ ይወሰዳል። ምሽቱን ወደ ቤቱ ብዙ እቃ ሲወረወርበት ያደረ፣ ሲነጋ ከደጃፉ ብዙ ስብርባሪ ተጠራቅሞ ያገኘ ቤተሰብ፣ በሌሎች ዘንድ የበለጠ ተወዳጅ እንደሆነና መጪው አመትም በተለየ ሁኔታ የደስታ፣ የብልጽግናና የጤና እንደሚሆንለት ይታሰባል፡፡
ዴንማርካውያን ከዚህ በተጨማሪም በአዲሱ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ፣ ወንበር የመዝለል ባህል አላቸው። ይህም ከአሮጌው አመት ወደ አዲሱ አመት፣ ከችግር ወደ ስኬት በሰላማዊ ሁኔታ የመሸጋገር ተምሳሌት ተደርጎ ይወሰዳል፡፡
“ቺሊያውያን የዘመን መለወጫን በዓል ከዘመድ አዝማድ ጋር ነው የሚያከብሩት” ብዬ ስነግርዎት፣ “ታዲያ ይሄ ምን ይገርማል?… እኛስ ከዘመድ አዝማድ ጋር አይደል እንዴ የምናከብረው?!” እንደሚሉኝ አላጣሁትም፡፡

ነገሩ ወዲህ ነው…
የቺሊያውያንን የዘመን መለወጫን በዓል ከዘመድ አዝማድ ጋር የማክበር ባህል ከእኛ የሚለየው ዋናው ጉዳይ፣ ወደ ዘመዶቻቸው የሚሄዱት በዋዜማው ምሽት መሆኑም አይደለም - በህይወት ወደሌሉ ዘመዶቻቸው መሄዳቸው እንጂ!! ቺሊያውያኑ በሞት የተለዩዋቸው ዘመዶቻቸው ወዳረፉበት መካነ መቃብር በአዲስ አመት ዋዜማ ምሽት ያመራሉ፡፡ በድቅድቅ ጨለማ በተዋጠው የወዳጅ ዘመዳቸው መቃብር ውስጥ አረፍ ብለውም፣ ከወዳጅ ዘመዳቸው ጋር በዓሉን በዝምታ ጨዋታ ሞቅ ደመቅ አድርገው ያከብራሉ።
አዲሱ አመት የሰላም፣ የደስታና የብልጽግና እንዲሆንላቸው የሚመኙ ሜክሲኳውያን፤ በዋዜማው ምሽት ቀይ ወይም ቢጫ የውስጥ ሱሪ የማድረግ ልማድ አላቸው፡፡ ቀዩ ለብልጽግና፣ ቢጫው ደግሞ ለፍቅርና ለሰመረ ትዳር ይመረጣል።
በአዲስ አመት ጥሩ ፍቅርና የሰመረ ትዳርን ስለ መሻት ካነሳን አይቀር፣ የአየርላንዳውያን ሴቶችን ልማድ እንመልከት፡፡ በአዲሱ አመት ጥሩ ፍቅርና የሰመረ ትዳር ይገጥማት ዘንድ የምትመኝ አየርላንዳዊት ሴት፣ በበዓሉ ዋዜማ ሚስትሌቶ የሚባል የተክል አይነት በትራሷ ስር ሸጉጣ ታድራለች፡፡
በአገራችን ስራ ተፈትቶና ዘና ተብሎ የሚከበረው የዘመን መለወጫ በዓል፣ በኮሎምቢያና በሜክሲኮ ከዋዜማው እኩለ ሌሊት አንስቶ ከባድ ሸክም በመሸከም እንደሚከበር ሲሰሙ ምን ይሉ ይሆን?
የኢኳዶር ዜጎች በበኩላቸው፤ በአዲስ አመት ዋዜማ ምሽት ከየቤታቸው ተጠራርተው ደጃፍ ላይ ይሰባሰባሉ - ለደመራ። ታዲያ ይሄ ምን ይገርማል ሊሉ ይችላሉ፡፡ የሚገርምዎት ኢኳዶራውያኑ በደመራ መልክ የሚያነድዱት እንጨት ሳይሆን ፎቶግራፍ መሆኑ ነው፡፡ እናት፣ አባት፣ እህትና ወንድም ሁሉም ባለፈው አመት ያጋጠማቸውን ማንኛውንም መጥፎ ነገርና ገጠመኝ የሚያሳዩ ፎቶግራፎቻቸውን ከአልበሞቻቸው ውስጥ በርብረው በማውጣት፣ እንደ ችቦ ደመራ አድርገው በእሳት ያጋዩዋቸዋል፡፡ ፎቶው ሲቃጠል፤ ያ መጥፎ አጋጣሚም ከአሮጌው አመት ጋር ከውስጣቸው ወጥቶ ያልፋል - እነሱ እንደሚያምኑት፡፡
ከኢኳዶር ሳንወጣ ሌላ የአዲስ አመት አከባበራቸው አካል የሆነ ልማዳቸውን እናክል፡፡ በአዲሱ አመት የመጀመሪያ ቀን፣ ምንም የሌለበት ባዶ ሻንጣ ይዘው ረጅም ርቀት የሚጓዙ በርካታ ኢኳዶራውያንን ጎዳና ላይ መመልከት የተለመደ ነገር ነው፡፡ ባዶ ሻንጣ ይዘው ርቀው የሚጓዙት፣ እንደዚያ ካደረጉ በአዲሱ አመት በብዛት ጉብኝት እንደሚያደርጉ ወይም ወደ ሌሎች ቦታዎች እንደሚጓዙ ስለሚያምኑ ነው፡፡
ሩስያውያን በበኩላቸው፤ በዋዜማው ምሽት በአንድ ላይ ይሰባሰቡና በአዲሱ አመት ሊያሳኩት የሚፈልጉትን ነገር በሙሉ በዝርዝር በየራሳቸው ወረቀት ላይ ይጽፋሉ። ጽፈው ከጨረሱ በኋላ፣ ወረቀቱን በእሳት ያቃጥሉትና አመዱን ከሻምፓኝ ጋር ቀላቅለው እኩለ ሌሊት ከማለፉ በፊት ጭልጥ አድርገው ይጠጡታል - በዚህም አዲሱ አመት ያሰቡት የሚሳካበት ይሆናል ብለው ያስባሉ፡፡
እንደ ሩስያውያን ሁሉ ደቡብ ኮርያውያንም የአዲስ አመት ህልምና ምኞትን በወረቀት ላይ የማስፈር ልማድ አላቸው፡፡ የእነሱን ለየት የሚያደርገው ግን፣ በአዲሱ አመት የመጀመሪያዋ ቀን ንጋት ላይ ከደጃፍ ቆመው፣ ጎህ ሲቀድ እያዩ፣ ህልምና ምኞታቸውን በወረቀት ላይ ጽፈው፣ በፊኛ ውስጥ አድርገው ወደ ሰማይ መላካቸው ነው፡፡
ወደ ስኮትላንድ እናምራ…
ስኮትላንዳውያን ቤተሰቦች፣ የአሮጌው አመት የመጨረሻ ዕለት ተጠናቅቃ፣ የአዲሱ አመት የመጀመሪያ ቀን ስትጠባ፣ ማልደው በር በሩን ማየት ይጀምራሉ፡፡ ቀጣዩ የበዓል አከባበር የሚደምቀውና የሚሞቀውም ሆነ የቤተሰቡ የአዲስ አመት እጣ ፈንታ የሚወሰነው በዚያች ማለዳ ቀድሞ ወደ ቤታቸው በሚመጣው ሰው ነው፡፡
በዚያች ማለዳ ደጃፋቸውን ቀድሞ የረገጠው ሰው፣ ቁመተ ሎጋና መልከመልካም ወንድ ከሆነ፣ አዲሱ አመት የደስታ ይሆናል ብለው ስለሚያምኑ አብዝተው ይፈነጥዛሉ። በአንጻሩ በዚያች ማለዳ ቀይ ጸጉር ያላት ሴት አልያም ህጻን ልጅ ቀድመው ወደ ቤታቸው ከመጡ ደግሞ አመቱ ለቤተሰቡ ይዞት የሚመጣው አንዳች መከራ አለ ተብሎ ይታመናል፡፡
የሚመጣውን አዲስ አመት ወደ ቤታቸው በሚመጣው ሰው የሚተነብዩት ስኮትላንዳውያን ወንዶች፣ የዘመን መለወጫ በአልን በአጉል ጨዋታ ነው የሚያከብሩት - በልባል እሳት እንደ ኳስ እያንጠባጠቡና በሰራ አካላቸው ላይ እያሽከረከሩ በመንገድ ላይ እየተደሰቱ በመጓዝ፡፡
አዲሱ አመት እንደ ስኮትላንዳውያኑ በእሳት ሳይሆን እንደ ባህላችን ከሳቅ ጋር እየተደሰታችሁ የምትጓዙበት ይሁንላችሁ!!

   “ለአዲስ ዓመት የተበረከተ ስጦታ ነው” - የቻይና አምባሳደር

           “ዛሬ ድንቅ ቀን ነው፤ ታሪካዊ ቀን ነው፤ ዛሬ የኢትዮጵያውያን አዲስ ዓመት ዋዜማ ነው፤ ስለዚህም መልካም አዲስ ዓመት እመኝላችኋለሁ፡፡” በማለት ነው በኢትዮጵያ የቻይና አምባሳደር ንግግራቸውን የጀመሩት፤ በሸገር ፓርክ የወንድማማችነት አደባባይ የምረቃ ሥነስርዓት ላይ፡፡   
ብዙዎችን ባስደመመው የሪፐብሊካን ጋርድ ልዩ ወታደራዊ ትዕይንቶች በታጀበውና በደመቀው የሸገር ፓርክ የወንድማማችነት አደባባይ የምረቃ ሥነሥርዓት ላይ ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድና ባለቤታቸው ቀዳማይት እመቤት ዝናሽ- ም/ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንንና ፕሬዚዳንት ሳለህለወርቅ ዘውዴ እንዲሁም  የሃይማኖት አባቶችና ሌሎችም  እንግዶች ታድመው ነበር፡፡  
“ዛሬ እዚህ የተገናኘነው ለመጠናቀቅ የተቃረበውን የፓርክ ግንባታ ለመመረቅ ነው፤ ሁላችንም እንወደዋለን ብዬ አምናለሁ፡፡ እናንተ - እኔ - ጠ/ሚኒስትሩ - ምክትል ጠ/ሚኒስትሩ - ፕሬዚዳንቷ - እዚህ ያለው ሰው በሙሉ - ይወደዋል የሚል እምነት አለኝ” አሉ - የቻይናው አምባሳደር፤ በልበ-ሙሉነት፡፡  
የወንድማማችነት አደባባይ ለዚህ አዲስ ዓመት የተበረከተ ወቅቱን የጠበቀ ስጦታ ነው ማለት ይቻላል ያሉት አምባሳደሩ፤ የአዲስ አበባ አዲሱ መለያ ገጽታም ይሆናል ብለዋል፡፡ የወንድማማችነት አደባባይ የዚህችን ታላቅ አገር - የኢትዮጵያን - ሥልጣኔ፣ የባህል ብዝሃነትና አንድነትን የሚያንጸባርቅ ነው ሲሉም ገልጸውታል፡፡  
ሁለተኛው የግንባታው ምዕራፍ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ማዕከል በስተቀኝ በኩል፤ የሰርግ ሥፍራና የህፃናት ፓርክ ደግሞ በስተግራ በኩል ይኖረዋል ሲሉ በተነቃቃ መንፈስ ተሞልተው ያስተዋወቁት አምባሳደሩ፤ እንደ ሸገርና እንጦጦ ያሉት ፓርኮች አዲስ አበባን ለኑሮ ምቹ ብቻ ሳይሆን ተወዳጅም ያደርጓታል ብለዋል፡፡
በሥነስርዓቱ ላይ ንግግር ያደረጉት ፕሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ በበኩላቸው፤ ባዩት ነገር በእጅጉ መደመማቸውን ጠቁመው፤ ከጥቂት ወራት በፊት ወደዚህ ሥፍራ መጥተው የነበረ ቢሆንም፣ በዚህ ፍጥነት ይጠናቀቃል ብለው እንዳልጠበቁ ተናግረዋል፡፡ “የሸገር ፓርክ የወዳጅነትና የአንድነት ማሳያ ነው” ሲሉም ገልፀዋል፡፡ ፓርኩ የአገሪቱንና የከተማዋን በጐ ገጽታ ከመገንባቱም ባሻገር፤ተባብረን ስንሰራ የምናመጣውን ድንቅ ውጤት ማሳያም ነው ብለዋል፤ፕሬዚዳንቷ፡፡
በምረቃ ሥነስርዓቱ ላይ የቀረቡት የሪፐብሊካን ጋርድ ልዩ ልዩ ወታደራዊ ትዕይንቶች፤ የእንግዶችን ቀልብ የማረኩ እንደነበር ለማወቅ ተችሏል፡፡ በመጨረሻም የኢፌዲሪ ፕሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ፤ #አዲሱ ዓመት የሰላም፣ የደስታና የጤና ይሁንልን; ሲሉ ተመኝተዋል፡፡


 

 

 

byZola Moges

 

In Ethiopia’s ever-changing political landscape, one recent phenomenon has been the emergence of Amhara nationalism. Compared to other substate nationalisms, namely, Oromo, Tigrayan, Somali and Sidama, it’s a latecomer. This was not because Amhara people suffered from social, political, and economic subjugation less than others but Amhara identity as we know it today was only constructed in response to a target of repression, with the rise of Derg.

The Derg is often portrayed as a continuation of an old ‘pro-Amhara’ imperial system, but its documented history shows that Amharas were among the primary victims of its brutality. In his prison memoir, titled “The Tripping Stone”, written in the Derg’s dungeons, the first President of the Commercial Bank of Ethiopia, TaffaraDeguefe, noted what seemed to be a policy of discrimination against Amhara:

“The only ‘minorities’ who are scorned are the hopeless Amhara for their past privileges. They have to pay for it now in lost jobs and positions for their hateful identification to a past now seen as distasteful to the military junta.”

Such policies increased after the Ethiopian Peoples’ Revolutionary Democoratic Front seized power in 1991.

The dominant segment, the Tigray People’s Liberation Front, had identified the Amhara as its “eternal enemy” at the start of its armed struggle, and after 1991 turned this party manifesto into government policy, implementing it in earnest, using state structures and instruments of violence.

Amhara people were subject to forced disappearance, displacement, arbitrary killings and humiliation. Building on Derg’s accusation of past Amhara privilege, TPLF worked to depictAmhara as the “outlaws”, “oppressors”, and “enemies” of other “nations and nationalities” to successfully marginalize and exclude them from the economic windfalls of political power.

Now, by any objective standard, an average farmer in Amhara region stands at least as poor as an average farmer in any of the other allegedly oppressed regions.    

The birth of Amhara nationalism  

The sustained policy of oppression gradually sowed the seeds of victimhood, alienation, discrimination, and a resentment which finally inspired Amhara nationalism.

Its origin dates back to the early 1990s, but it only took its current shape two years ago with the establishment of the National Movement of Amhara (NaMA). Ironically, TPLF and Oromo ethno-nationalist forces welcomed this development, with many proclaiming succcess in longstanding efforts to force “Amharas to embrace their Amharaness”; the latter saw it as the dawn of a new political scene allowing for renegotiation of the existing federation. Others, concerned by the dangers of ethnic nationalism, expressed their fear that this would intensify an already polarized political climate and lead to disintegration.

While Amhara nationalism has had an impact on the political consciousness of the youth and articulated common interests, it is still characterised by a lack of ideological clarity, and a dependable institutional bulwark, a cohesive social base or even, as opposition politician YilikalGetinet has pointed out, a centre of gravity.

Some of these problems arise from the size of Amhara population and the Amhara region’s diverse ethnic, religious, cultural and linguistic composition, making collective action a real and unavoidable problem.

Historically, public consciousness has been based on sub-regions, (Gojjam, Gondar, Shewa, or Wollo), or even smaller zones or districts. Anything larger has been Ethiopian national identity. Amhara identity, in its current form, is a recent introduction and forced self-appropriation, caused by an existential threat and alienation. The younger generation has adopted its ‘Amharaness’; but most ordinary people are yet to fully embrace it, not least because of the lack of any effectively articulated ideological foundation or priorities and the absence of any ‘tailor-made’ solutions to the challenges facing them.

Congenital problems 

Unfortunately, Ethiopia’s population seem not to have reached the stage where individual merit receive higher premium than membership to a particular group. This has made nationalism a very potent weapon to claim and secure political and economic power.

Tarnishing Amhara nationalism is therefore hypocritical as well as counterproductive. Rather, it needs to develop to withstand competing forces and preserve the interests of Amhara people in national political disputes. This will enable Amhara people to play their role in building a new Ethiopia founded on rule of law, equality and freedom. The makers and breakers of Amhara nationalism should thus come out of the delusion of self-efficacy and (re)consider its content and future trajectory.

Jean-Jacques Rousseau said “…every people has, or must have, a [national] character, if it lacks one, we must start by endowing it one”. Most nationalist movements in one way or the other follow the same logic, but one of the congenital defects of Amhara nationalism has been its attempt to replicate the 50-year-old Tigrayan or Oromo nationalism model and a failure to pave its own road, one that reflects the realities of the Amhara people and Amhara region.

The latter two movements are ‘mature’, in terms of endowing their people a national character, shaped by a nationalist psyche, founded on a too readily accepted sense of victimhood and politics of resentment. This has made their respective constituencies view their circumstances as the fault of others, not the product of broad historical social, economic, and political forces.

In contrast, let alone Amhara nationalism, as indicated, Amhara identity is only a recent occurrence to many Amhara people.

While the region is also home to various other micro-nations, its people are also spread across the whole of Ethiopia. Amharic being a widely spoken language, the Amhara, unlike Oromo and Tigrayans, also not not have their own media that, in the words of Carol SkalnikLeff, “insulated by language barriers from alternative viewpoints” allowing them to maintain a private “segregated intellectual universe”. The failure of Amhara nationalism to acknowledge these and other strategic vulnerabilities means its actors have often appeared oblivious to their own aims.

One intrinsic marker of many nationalist movements is the willingness to sacrifice private desires for the greater collective interest.

Individuals who are considered complacent towards the ‘enemy’, those who do not assertively speak [the] truth to power, without fear or favor, are made outcasts or even ruthlessly expelled. Amhara nationalism is also suffering from this: creating a ‘hierarchy of Amharaness’; its propagators often question the integrity and ‘genetic quality’ of other fellow Amhara with different political views, particularly, those currently in power. They do not seem to understand that politics based on hierarchical blood authenticity is an affront to one’s being, dangerous and self-destructive.

There could not be a better example for this than the Bahir Dar incident of 22 June 2019 that lead to the death of high regional officials, who were comrades-in-blood as well as in purpose. For the record, most, if not, all of the current leaders of the region are no less Amhara than any one of us. Our knowledge, understanding, education and choice of ways to deal with the problems of the Amhara people may differ but there is no evidence to show that their loyalty or love to their people is less than our own. We can question their competence but we should not deny that they are brothers sprung from the same family.

Nationalist ideology is often driven by sinisterly construed and caricatured ‘facts’ and engineered ‘truths’. Amhara nationalism also, in its bid to beat the record of Oromo and Tigrayan nationalisms, is sometimes seen as reluctant to accept conspicuous truths. It does often tend to rely more on demagoguery, conspiracy theory and self-serving conjecture, in a rather similar fashion to Ethiopia’s general political culture, where facts are often deliberately ignored, ridiculed or dismissed.

Suggestions to rebuild it on knowledge rather than visceral emotions are consistently rejected, as inappropriate attempts to be rational in an irrational world. This has emboldened the incapable and uplifted the most ignorant by deterring most erudite Amharas from supporting it. As a result, Amhara nationalism still lacks widespread elite consensus or critical elite mass support.

Amhara nationalism also inherited another defining feature of Ethiopian politics: adoption of suspicion towards compatriots holding dissenting opinions. The result has been greater engagement in fault-finding and accusations than finding a common ground. Yet, it is hardly possible for Amhara nationalism to achieve its desired objective if the motive of all individuals holding opposing views is constantly questioned. Differences are natural, even in a family, and they will always exist. What matters most is not their existence but the way we approach and deal with them.

Path to redemption

Understanding the problems of the current state of Amhara nationalism is crucial to finding solutions, and here are some general directions which I think will not only help rectify the serious constraints of the movement but also improve the political culture of Amhara region and beyond.

For Amhara nationalism to make a meaningful contribution, it needs to clearly set out its main objectives and have a proper ideological fulcrum. Its ideologues should articulate the interests of the Amhara people, identify structural threats, ideologies or groups friendly or inimical to those interests and flesh out different means of countering them both in the short- and long-term.

For example, the country’s constitution, the existing federal system, which gives ownership over specific regions while making Amharas strangers in their own country; some political groups seeking to eliminateAmhara and anything Amhara under the pretext of ‘multinational federalism’, etc. pose structural, legal and survival challenges to Amharas. These are complex problems that require Amharas to design sober-headed strategies beyond recurring emotional reactions to the problems’ frequent manifestations and occurrences.

In this context, it is crucial that Amhara nationalism is alive to the strategic vulnerabilities of the Amhara people in the larger Ethiopian polity and the specific realities of Amhara region; it should be pragmatic and its modes of engagement customized. Amhara’s psyche, realities and threats are different from those of other groups. Victimhood may be a common sprouting ground for most nationalist movements, but an alternative foundation anchored in pride and collective self-esteem is also available.

In this regard, the Amhara people have a long history of independence, state culture and government, amazing and colorful traditions, civilization and wonderful societal values such as kindness and honesty, gallant spirit and fear of God. Amhara nationalism should cultivate and exploit these. Amhara nationalism should thus be revisited and rebuilt on pride, popular self-esteem and the mythos of love rather than hatred and resentment.

Most nationalist movements often fall prey to emotion, and this has also been true for Amhara nationalism. However, it is time for its main proponents to fight against the temptation to fall for short-lived emotional satisfaction and, instead, work through knowledge and well-thought-out strategies that consider both the bigger picture and the long-term interests of the Amhara.

The bigger picture here is Ethiopia. Amhara people have never fallen short in their love for Ethiopia.

As many observers have testified, the Amhara people are a symbol of patriotism, bravery and part of the core Ethiopian national identity and soul. The continuity and prosperity of Ethiopia is also in the Amhara people’s enduring interest. Amhara nationalism does not need to be hostile to the Ethiopian State and it is important to guard the movement from individuals whose blend of ignorance and arrogance feeds false narratives about Amhara people, created by their enemies. Facts and a knowledge-based approach to deal with issues, constant curiosity, flexibility and stoicism should be the guiding tenets of Amhara nationalism. These are insurances against our inevitable failings as we claim our dignity and ensure our safety as one people.

Furthermore, no political movement succeeds without being rooted in public consciousness of a critical mass of the population. In this vein, Amhara nationalism can hardly be considered as something embedded in the minds and hearts of the Amhara people. Creating public consciousness requires time and resources—but it is a necessity. The critical mass must be made conscious of its existential threats, socio-economic challenges and the urgency of addressing them. This requires a great deal of work at the grassroots, and must start now.

We should also realize that Amhara people’s long-term interests cannot be maintained unless Amharas settle their internal sub-national differences and form a unity of purpose. It is only internal cohesion that provides a permanent guarantee for Amhara survival, peace and prosperity. For this, we should remember that our common destiny is inextricably intertwined; while legitimately challenging them, we should accept that those fellow-Amhara in positions of power are our own brothers and no matter how we want to disregard them, they are our given facts and we should find a common ground to work with them.

We need to be open for diversity of ideas and compromise, multiculturalism, and, at all times, appreciate and act upon facts. Our suspicious tendency towards differing views should not allow us to reject obvious truths or good ideas. In the fight against ideological and existential enemies, we should arm ourselves with weapons of clarity of thought and perseverance.

Amhara nationalism should further fight against politics of reaction.

In an environment characterized by competing nationalisms, agendas are fabricated and regularly disseminated in efforts to achieve narrative dominance, Amhara nationalism should neither fall into the trap of agenda-setting of others nor should it be an ideology of reaction. No matter what opponents say, Amhara nationalists should always control their actions, knowing what and when to say and act.

The best way to preserve the interests of the Amhara people is not to engage in politics of reaction but in ‘best-modelling’ of oneself. If Amhara elites can join hands in developing their region, they can set up themselves and their region as an example of prosperity, and an avatar of democracy and multiculturalism and will be able to positively influence the future path of Ethiopia and Ethiopians. We should promote democracy at the local level, modernize government institutions and transform our economy, education and societal culture.

The future is a world of communication and innovation. As such, we should establish academic institutions which offer innovative solutions to our chronic problems and produce a generation of polyglots who speak multiple foreign and local languages–soft weapons, more potent than AK-47s, but effective in preserving the long-term interests of Amhara people.

This must go along with a proper ‘selling’ strategy. So far, we have failed in this regard badly. Amhara people are often accused of being ‘assimilationist’ and ‘anti-federalism/multiculturalism’. In fact, however, no other region in Ethiopia than Amhara the regional state more fully respects multiculturalism or federalism and the right to self-administration of ethnic minorities. This is a fact and should be systematically and persistently used to counter those sinister and false accusations.

Finally, one of George Orwell’s most scathing criticism against nationalism was: “There is no crime that cannot be condoned when our side commits it”. This should never have any place in Amhara region or among Amharas. What is wrong is wrong. It should be condemned at all times, regardless of who does it or against whom it is done. Anchoring Amhara nationalism in the ideals of what is correct, just and proper—rejecting resentment, victimhood and wrong conduct—is the only thing that matches the popular psyche and collective soul of the Amhara people.

Anything less will not only be injudicious, but also self-destructive.

(Source: Ethiopia Insight,September 1, 2020)

 

 

 

 

 

Page 2 of 493