Administrator

Administrator

  አፍሮባሮሜትር የተባለው የጥናት ተቋም፣ ከ28 በመቶ በላይ የሚሆኑት አፍሪካውያን፣ አንድ ባል አልፎ አልፎ ወይም በየዕለቱ ሚስቱን ቢደበድብ ጥሩ ነው ብለው እንደሚያምኑ በጥናት ማረጋገጡን አስታውቋል፡፡
ተቋሙ በተለያዩ 34 የአፍሪካ አገራት የሰራውን ጥናት መሰረት አድርጎ ሰሞኑን ይፋ ባደረገው ሪፖርት እንዳለው፣ ምንም እንኳን በጥናቱ ከተካተቱት አፍሪካውያን መካከል 71 በመቶ የሚሆኑት ባሎች፣ በምንም አይነት ሁኔታ ሚስቶቻቸውን ሊደበድቡ አይገባም የሚል አቋም ቢይዙም፣ 28 በመቶ ያህሉ ግን ድብደባው ተገቢ ነው ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
በጥናቱ ከተካተቱት 46 ሺህ ያህል የተለያዩ የአፍሪካ አገራት ዜጎች መካከል ድብደባው ተገቢ ነው የሚል ምላሽ የሰጡት 24 በመቶ ሴቶች እና 31 በመቶ ወንዶች መሆናቸውን ሪፖርቱ ይጠቁማል፡፡ በአንዳንድ የአፍሪካ አገራት በጥናቱ ከተካተቱት ሰዎች መካከል እስከ 70 በመቶ የሚደርሱት ድብደባን ጨምሮ በባለትዳር ሴቶች ላይ በቤት ውስጥ የሚፈጸሙ ጥቃቶች ተገቢ ናቸው ብለው እንደሚያምኑ መናገራቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ መሰል አመለካከቶች ስር የሰደዱት ጋቦንና ላይቤሪያን በመሳሰሉ የመካከለኛውና ምዕራባዊ አፍሪካ አገራት ዜጎች ዘንድ መሆኑንም አመልክቷል፡፡
ተቋሙ ከቢል እና ሚሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን ጋር በመተባበር በሰራው በዚህ ጥናት ከተካተቱትና ባሎች ሚስቶቻቸውን መደብደብ አለባቸው ብለው እንደሚያስቡ ከገለጹት ሰዎች መካከል 41 በመቶ ያህሉ ምንም አይነት መደበኛ ትምህርት ያልወሰዱ መሆናቸውም ተነግሯል፡፡

 ‹‹ታመመ ቢሏቸው አንበሳ ባለበት
ሊጠይቁት ሄዱ የምድር ሁሉ አራዊት
ይሄንኑ ሰምታ የጦጣ ብልጣ - ብልጥ
ሳትጠይቀው ቀረች ሳትገባ ወደ ውስጥ
ለምን ብለው ቢሏት መለሰች ጦጢቷ
የገቡት ሳይወጡ ጉዱ ሳይጣራ ቀኑም ሆነ ሌቱ
እንዴት ብዬ እጄን ልስጥ እስከ ማዕሌቱ
አራዊቱ ለአንበሳ ያላቸው ክብር እጅግ ድንቅ ነው፡፡ ሲታመም እጅግ አሳሰባቸው እንጂ ይሄ ጉልበተኛ በቃ እጁን ይሰጠናል ብለው አሰቡ፡፡ አያ አንበሶ ግን ይብሱን ጉልበት አፈራና ፈረጠመ፡፡ አራዊቱም በጣም ፈሩት፡፡
ከዚያም በሁለት ተከፈሉ፡፡
አንደኞቹ፡-
‹‹ምነው እንዳመመው በዛው በቀሩ››
ከፊሎቹ፡-
‹‹አይ የሚፈራ መሪ ወሳኝ ስለሆነ አያ አንበሶ ያስፈልገናል›› አሉ፡፡
በዚህ አጠቃላይ ግንዛቤ ከብዙ ክርክር በኋላ ተግባቡ፡፡ አያ አንበሶም ሙሉ ለሙሉ አገገመና የዱር አራዊቱን እየተጎማለለ መጎብኘት ጀመረ!
‹‹ታምሜ በመንከባከባችሁ አመሰግናለሁ ትልቅ ውለታ ጥላችሁብኛል!›› አላቸው፡፡
***
አገራችን አንድ መንገድ አጥታለች ወይም ጠፍቶባታል፡፡ ብዙ ሆነን አንድ አገር ማቅናት ዳገት ሆኖብናል፡፡ ማሻሻል አቅቶናል። ለችግሮቿ መፍትሄ አጥተናል፡፡ መንገድም ጠፍቶብናል፡፡
‹‹እንግዲህ ለፍቅር መንገድ አልሰጠውም
ሲገኝ እየጠጣሁ እተኛለሁ የትም›› ማለት ይቀላል፡፡
‹‹ያለፈ ጥረታችንን ሳስታምመው ትዝ ሲለኝ
ከሞከርነው ነገር ይልቅ ያልሞከርነው ነው እሚቆጨኝ›› ማለትም ከሀምሌት ጋር ያዋጣናል፡፡
የሚሰማንን እንጻፍ፡፡ የምንጽፈውም ይሰማልን! በተቻለን ስሜቶቻችንን እንታዘዛቸው፡፡
ዕውነትን ፍለጋ በቆፈርነው ምድር
እህል ዘራንበት በልተን እንድናድር
እንነሳ!
እናብር!
እንተባበር!
እናልም!
እንመንብ!
ክፍተት አንተው!
እንንቀሳቀስ!
እንላወስ!!

  መቼም ለጤናዎት እንደምን አሉ ብዬ አልጀምር ነገር፣ የአካል ደህንነትዎን እያየሁት ነው፡፡ የመንፈስዎን ደግሞ መገመት ይቻላል:: ኢትዮጵያን የሚያህል ሀገር፣ ከመቶ ሚሊዮን ህዝብ ጋር መምራት ከባድ እንደሆነ ለመረዳት አይቸግርም፡፡
ክቡር ሆይ፤ እርስዎ ወደዚህ መንበር ከመጡ በኋላ ሀገራችን ብዙ ተስፋ የጫሩ ሥራዎች ተከናውነዋል፡፡ በዚህም በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና አግኝተውበት፣ የ2019 የሰላም ኖቤል ተሸላሚ ሆነዋል፡፡ በነገራችን ላይ እንኳን ደስ ያለዎት ብዬ መጀመር ነበረብኝ፡፡ እኔ እንደ አንድ ኢትዮጵያዊ፣ ሽልማቱ መቶ በመቶ ይገባዎታል ብዬ የማምን ዜጋ ነኝ፡፡  
በእኔ ምልከታ በብዙ ፈተና ውስጥ እያለፉም ቢሆን ብዙ ውጤቶችን በማስመዝገብዎት ትልቅ እውቅና እሰጣለሁ፡፡ በሀገራችን የህግ የበላይነት ባለመከበሩ ከዕለት ወደ ዕለት የዜጋው ሰላም ውሎ መግባት ጥያቄ ውስጥ ሲወድቅ ማየት በእጅጉ የሚረብሽ ጉዳይ ነው፡፡ የዕለት ተዕለቱን ችግር ትተን እርስዎ ለሥራ ወደ ውጭ በወጡባቸው ጊዜያት እንኳን  የሚነሱ ችግሮች፣ የሰው ሕይወትን የሚያስገብሩ መሆናቸው በጣም አሳሳቢ ነው:: ሕዝቡም ያለብዎትን ጫና ለመረዳት እየሞከረ እንደሆነ የሚያመላክቱ ነገሮች ቢኖሩም፣ በተለይ ለውጡን ተከትሎ በሞት እያጣናቸው ያሉት ዜጎች ቁጥር መጨመር ስጋት እየፈጠረ ነው፡፡ ሰሞኑን በኦሮሚያ የተከሰተው አሳፋሪ ጭፍጨፋ እንቅልፍ የሚነሳ ነው፡፡ በእርግጥ ብዙዎቻችን ነገሮችን የምንመለከተው በተናጠል በመሆኑ መፍትሔው ቀልሎ ቢታየንም፣ ሀገር መምራት የብዙ ዘርፎች ድምር ውጤት ነውና ሊከብድ እንደሚችል መገመት ይቻላል፡፡
ለመሆኑ ሰሞኑን የተከሰተው ግጭትና የሰዎች ህልፈት መነሻው ከወዴት ይሆን? ወንጀል ፈፃሚዎቹስ እንዴት የልብ ልብ ተሰማቸው? የሚለውን ስናስብ ብዙ ምክንያቶች ቢኖሩም ጥቂቶቹን ለማሳየት እሞክራለሁ፡፡
ከለውጡ በኋላ የህግ የበላይነት ለማስከበር የተደረገው እንቅስቃሴ ደካማ መሆን
ቀደም ብዬ ለመግለጽ እንደሞከርኩት፣ ለውጡ እጅግ መልካም የሆኑ አያሌ ገጸ በረከቶችን ይዞ የመምጣቱን ያህል፣ የመንግስት ሆደ ሰፊነት  ችግሮችን የሚያይበት መንገድ ጉድለት ያለበት በመሆኑ ነው እላለሁ፡፡ ለዚህም በእርስዎ ሲነሱ የነበሩ ምክንያቶች ታፍኖ የነበረ ማህበረሰብ በሩ ሲከፈት ለመውጣት የሚፈጠረው ግፊት ነው፣ የለውጥ ደንቡ ነው፣ በሃገራችን ታሪክ የማንግባባ ዜጎች በመሆናችን ታሪክን የምንመለከትበት እይታ የፈጠረው ችግር በመሆኑ ወደፊት እየተስተካከለ ይሄዳል ተብሎ መታሰቡና በመሪው ፓርቲ ውስጥ ያለው መከፋፈል የፈጠረው ችግር ነው እየተባለ የሚቀነቀነው ሁኔታ መዘናጋትን ፈጥሮ፣ አጥፊዎችን ለይቶና አጣርቶ ተገቢውን እርምጃ መውሰድ ባለመቻሉ፣ የምናየውን እንድናየው ሆኗል፡፡
በእርግጥ ለችግሩ መንግስትን ብቻ መኮንን አይቻልም፡፡  በማህበረሰቡም በኩል አሁን ለተከሰተው ግጭት መነሻ የሆነውን ግለሰብ ለመደገፍ ከሚሊዮን በላይ ህዝብ ተሰብስቦ፣ ጥቂቶች በሌላቸው የፈራጅነት ስልጣን እነሱው ወንጅለው፣ እነሱው በአደባባይ ሲሰቅሉ፣ ብዙዎቻችን ሃይማኖታችንን እንኳን ትተነው ለህሊናችንና ለሞራል እሴቶች መገዛት ባለመቻላችን፣ በካሜራ እየቀረፅን፣ አብረን ቁልቁል ከሰቀሉት እኩል መተባበራችን መንግስትዎ፣ እኔ ምን ላድርግ፤ ህዝቡስ እንዲል በር ከፍተንለታል፡፡
ከአፈናቃዮች ጋር አብረን አፈናቅለናል፡፡ የአጥፊዎችን ሃሳብ ገዝተን አከፋፍለናል፡፡ ይሁን እንጂ መንግስት እንደ መንግስት በዚህ ሁሉ ጊዜ እርምጃ ከመውሰድ ይልቅ የታሰበው ዲሞክራሲ እውን እንዲሆን በማለት የህግ የበላይነትን በሙሉ ሀይሉ ለማስከበር የሚያቀርባቸውን የመቻቻልና ምህዳር የማስፋት እሳቤ እንደ አለመቻል የቆጠሩ አካላት፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ መስመራቸውን በመቀያየር፣ እያመሱንና እየገደሉን ይገኛል:: ለዚህም ዓላማቸው መሳካት የህዝቡ ረብሻን አልቀበልም ባይነት እሴት መሸርሸርና ወንጀለኞችን ከጥፋታቸው ይልቅ በዘራቸው በማየት፣ የእኛ ስለሆኑ አትንኩብን ማለቱ፣ ትልቅ መደበቂያ ዋሻ ሆኗቸው ፣በአደባባይ ፎክረው ይተኩሳሉ፤ ተኩሰው ክቡር የሆነውን የሰው ልጅ ሕይወት ይቀጥፋሉ:: መሳሪያ ባይኖራቸው ዓላማቸው መግደል ነውና፣ እንደ ሮማውያን ዘመን፣ በድንጋይ ወግረው ይገላሉ:: የተለያዩ ቤተ እምነቶችን ያቃጥላሉ፡፡ በሚዲያ ዘራፍ ያዙኝ ልቀቁኝ ባይነታቸው፣ በሁሉም የኢትዮጵያ ክልል ውስጥ እንደገባ ወረርሽኝ ከዳር ዳር እየተስተጋባ ይገኛል፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ተው የሚል አካል ባለመኖሩ፣ ይኸው እሳቱ እየፈጀን ይገኛል፡፡ ስለዚህ መንግስት የህግ የበላይነትን ማስከበር ባለመቻሉ፣ ሃገር እየታመሰች እንደሆነ አውቆ፣ ለነገ በማሰብ መንቀሳቀስ ዋና ሥራው እንደሆነ ሊታሰብበት ይገባል፡፡ የዚህ ችግር መፍትሔ በመራቁ አሁንም መንግስትንና ህዝብን ንቀው የሚንቀሳቀሱ አካላት፣ በአራቱም ማዕዘናት ማየት የተለመደ ነው፡፡
የገዢው ፓርቲ መከፋፈል
ኢህአዴግ የሚባለው አካል ሀገሪቱን ሲመራት አሁን ለደረስንበት መከፋፈል መሰረቱን የቆፈረው እሱ በመሆኑ በአሸዋ ላይ እንደተገነባ ቤት ሃሳቡ ሁሉ ሲፈራርስ ማየታችን እሙን ቢሆንም፣ የማናውቃቸውን የሃገራችንን ብሔር ብሔረሰቦች እንዲታወቁ የፈጠረው እድል እውቅና የሚያስቸረው ነው፡፡ በእርግጥ መንግስታት ከአንድነት ይልቅ ልዩነት ለአገዛዛቸው የተሻለ ሆኖ ስለሚታያቸው፣ በልዩነት ውስጥ ያለውን አንድነት ለህዝቡ ከማሳየት ይልቅ ከአንድነት የሚያስወጣ ልዩነት ላይ ብቻ በመሰራቱ አሁን ለደረስንበት ውድቀትም ኢህአዴግ  ተጠያቂ ነው:: ምንም እንኳን ለልማት ከወጣው ገንዘብ እኩል የግለሰቦችን ካዝና ያደለበ ከኢሕአዴግ ውጭ በዓለማችን  ሌላ መንግስት መኖሩን ባንሰማም፣ ከሙስና በተረፈው ገንዘብ ሰፋፊ የልማት ሥራዎች መሥራቱ ቀልጣለች እንደተባለላት ቅንጥብጣቢ ሥጋ ሊያደርጋት ይችል ነበርና፣ ሳናመሰግነው አናልፍም፡፡
የትምህርት ጥራት ጥያቄ ውስጥ ቢሆንም ታላላቅ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መገንባቱ ዛሬ ከመገንባት ይልቅ በተገነባው ላይ ሥለ ጥራት እንድናወራ በር ከፍቷልና እሠየው ቢባል አይበዛበትም ባይ ነኝ፡፡ በሌሎቹም ዘርፎችም እንዲሁ አዎንታዊነቱንና አሉታዊነቱን እያነሱ ብዙ ማለት ይቻላል፡፡ ታዲያ ይህን ሁሉ ማለቴ ይህ ፓርቲ መንግስት ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ ለሰራው መልካም ውጤትም ይሁን ጥፋት ከመካከሉ የአንድ ፓርቲ የበላይነት እንደተጠበቀ ሆኖ ሌሎቹን ግንባር ድርጅቶች ለምስጋናውም ይሁን ለጥፋቱ ኃላፊነት ከመውሰድ አያድናቸውም፡፡ ለዚህም በየጊዜው የነበሩ የግንባር ድርጅት መሪዎች፣ ለህሊናቸው ታማኝ ሆነው ማገልገል ሲገባቸውና ችግርም ካለ መስዋዕትነት ከፍለው አጀንዳውን ለህዝብ አለማቀበላቸው፣ የእነሱ ችግር በመሆኑ፣ ተጠያቂነቱ እኩል ሊያርፍባቸው ይገባል ብዬ አምናለሁ፡፡
ክቡር ሆይ፤ ታዲያ እርስዎን የግንባሩ ሊቀ መንበር አድርጎ የመረጥዎት ድርጅት፣ የነበረበትን ድክመትም ይሁን ጥሩ ጎን እኩል መቋደስ ሲገባ፣ ስኬቱን በጋራ ወስዶ ጥፋቱን ወደ አንድ ወገን ብቻ መግፋቱ፣ በመርህ ደረጃ የማያስኬድ በመሆኑ፣ ይኸው እርስ በእርስ ተለያይታችሁ የምትወራውሯቸው መግለጫዎች፣ ሰላሳ ዓመት አብራችሁ የሰራችሁ መሆኑ ቀርቶ አንዳችሁ ለአንዳችሁ ጠላት መሆናችሁን የሚያሳይ መሆን ከጀመረ ከራርሟል፡፡
በእርግጥ ይህ የፓርቲያችሁ ጉዳይ ነው ብለን እንዳንተወው፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተከሰቱ ያሉ ጥፋቶች መነሻቸው የፓርቲዎቻችሁ ጎራ መለየት መሆኑ፣ የህግ የበላይነትን ለማስከበር ትልቅ እንቅፋት ከመሆኑም በላይ አንዳንድ ፓርቲዎች በህግ የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፈን አንሰጥም ማለታቸው አሁንም ወንጀለኞች እንዲበራከቱ መንገድ ከፍቷል፡፡ ማህበረሰቡም የእነ እከሌ ወንጀለኛ ሳይጠየቅ የኛ ወንጀለኛ እንዴት ተደርጎ እንዲል የፈቀደ ሲሆን ክቡርነትዎ ቢቻል ሁላችሁም ተቀራርባችሁና ተነጋግራችሁ እንዳማረባችሁ፣ ከእነ ልማታችሁም ይሁን ከእነ ጥፋታችሁ አብራችሁ ብትቀጥሉ፤ ያ ካልሆነ ደግሞ በወጉ ተለያይታችሁ መስመር ለይታችሁ ብትሰሩ የተሻለ ነውና ቀላል የቤት ሥራ ባይሆንም የህግ የበላይነትን ለማስከበር ሊመለስ የሚገባው ጥያቄ ነው፡፡ ጉዳዩ የእርስዎን ያላሰለሰ የሰላም ጥረትና ከጠረጴዛ ዙሪያ ውይይት በኋላ የሚደረግ ውሳኔ ይጠብቃል፡፡  
ሰዎችን ከሚገባቸው በላይ ማግነን
ክቡር ጠቅላያችን፤ ይህ ለውጥ የብዙሃን ደም የተከፈለበት፣ የብዙሃን ወጣትነት የተጨናገፈበት፣ ብዙዎች ህልማቸው በአጭር የተቀጨበትና በውጭ ያሉ ኢትዮጵያውያን በወላጆቻቸው ቀብር እንኳን እንዳይገኙ መስዋዕት የከፈሉለት ነው፡፡ አሁንም ብዙዎች ሞተው ያመጡትን ለውጥ በተለይ በከተሞች አካባቢ የሚኖር ሕዝብ ለውጡ የታሰበለትን ግብ እንዲመታ፣ የኑሮ ውድነቱ አደባባይ እንዲወጣ እየገፋው የዳቦ እጦት እያሰቃየው፣ የኢኮኖሚው መቀዛቀዝ ስራ አጥ አድርጎት፣ በመኖርና ባለመኖር ውስጥ ሆኖ በተለይ  ለውጡ ገብቷቸው እርስዎን ለማገዝ ደፋ ቀና የሚሉ ባለስልጣናትን በመመልከት፣ የሆዱን በሆዱ አድርጎ በተስፋ እየጠበቅዎት ቢሆንም፣ የለውጡን ውጤት የተወሰኑ ቡድኖችና ግለሰቦች ብቻ እንዳመጡት ተደርጎ በመወሰዱ፣ ህዝቡ በእነዚህ ቡድኖችና ግለሰቦች የህሊና ባርነት ውስጥ እንዲወድቅ ተደርጓል፡፡ እነዚህም ቡድኖች የሞቱለትን ዓላማ ዘንግተው፣ በተቃራኒው ጎራ በመቆም ሰውን የሚያህል ክቡር ፍጥረት በድንጋይ ወግረው እስከ መግደል እየደረሱ ነው፡፡
ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን፤ ለተስፋ ሰጭ ለውጥ ዋጋ የከፈለው ሰፊው ህዝብ ተዘንግቶ -- ቄሮ፣ ፋኖ፣ ዛርማ፣ ኤጄቶ….. እና ግለሰቦች ለውጡን እንዳመጡት ከበቂ በላይ በመቀንቀኑ፣ ይኸው እነዚህ አካላት ከአቅማቸው በላይ የሆነ ክብር መሸከም ባለመቻላቸው፣ ለፍፁም አምባገነናዊ አመለካከት በቅተዋል፡፡
ሰሞኑን የተፈጠረውን ግጭት አስመልክቶ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ ድርጊቱን አለማውገዙና በጉዳዩ ላይ መንግስትዎን ማብራሪያ አለመጠየቁ ትንግርት ሆኖብናል:: ምክንያቱም ከለውጥ በፊት ቢሆን ግለሰቦች እንዲህ አይቀብጡም፤ ቢቀብጡም እኛም መፅናኛ ቃል አንጠብቅም፡፡ ግን አሁን የእርስዎ ዘመን ነውና  በሚዲያ ወጥቶ፣ የእንባ አድርቅ ቃላት የሚወረውር አንድ የፌደራል ባለሥልጣን መጥፋቱ ለምን ይሆን አስብሎናል፡፡
እንግዲህ ከላይ የዘረዘርኳቸው ሃሳቦች፤ የህግ የበላይነት እንዳይከበር ካደረጉት ምክንያቶች በጣም ጥቂቶቹ ናቸውና አሁንም ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ሆይ፤ መልካም የሆነውን ኢትዮጵያዊ ራዕይዎትን ለመተግበር፣ ኢትዮጵያ የምትባል ሀገርና ህዝቧ ሊኖሩ የግድ ነውና፣ አውቀው አፍነው ይዘውት አንድ ቀን እሳቱ እርስዎንም በልቶዎት ከማየታችን በፊት አልፎ አልፎ በንግግር የሚያሳዩንን ቁርጠኝነት መሬት ላይ አውርደው፣ የሚመጣውን አብረን ዋጋ እንክፈልበት፡፡ ሀሳብዎት ገዢ በመሆኑ አለመደገፍ ባንችልም፣ ሃሳብዎትን ለማስፈፀም የሚችሉበትን ሜዳ እያጠበቡት መመልከታችን ያሳስበናል፤ከዚያም አልፎ ሀገራችን ነችና ያገባናል፡፡
መቼም እርስዎ የየቤተ ዕምነቱን አስተምህሮ የሚያውቁት በመሆኑ፣ ለታላቁ መጽሐፍ ቃል አዲስ ባይሆኑም “ለሰነፍ ሰው እራስህን ዝቅ አታድርግ…” ይላልና የእርስዎ ትህትናና ሆደ ሰፊነት፣ ሰነፎችን የልብ ልብ እየሰጠ በመሆኑ እባክዎት ሆደ ሰፊነትን ሊቀበለው ለማይፈልግ ጊዜ ማባከን ነውና በአንድ ወቅት “ብዙ ኮማንደሮች በተለያዩ ሀገራት እየሰለጠኑ ነውና መጥተው ሰው እንዳይፈጁ እሰጋለሁ” ያሏቸውን አስመጡና የህግ የበላይነትን አስከብሩልን:: ይህችን ወድ ሀገር ለመታደግ አብረንዎት ለመሰለፍ ቁርጠኛ ነንና “ልብ ያለው ልብ ይበል” እንደተባለው ልብ ያድርጉልን፡፡
ቸር ሰንብቱልኝ !     


  ባለፈው የፈረንጆች 2018 ብቻ በመላው አለም የሚገኙ 1.7 ሚሊዮን ያህል ሰዎች በኤችአይቪ ኤድስ ቫይረስ ተጠቂ መሆናቸውን ፖለቲኮ ድረገጽ ሰሞኑን ባወጣው ዘገባ አመልክቷል፡፡
ባለፈው አመት ከኤችአይቪ ኤድስ ጋር በተያያዘ ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር ከ770 ሺህ በላይ እንደሚደርስ የጠቆመው ዘገባው፣ ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ ከሚገኙት ሰዎች መካከል አብዛኞቹ አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ያላቸው አገራት ዜጎች መሆናቸውንም ገልጧል፡፡
ለቫይረሱ በከፍተኛ ሁኔታ ተጋላጭ ከሆኑት የህብረተሰብ ክፍሎች መካከል ሴቶች ቀዳሚነቱን እንደሚይዙ የጠቆመው ዘገባው፣ በአለማችን በየሳምንቱ ከ15 እስከ 24 ባለው የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ 6ሺህ ያህል ሴቶች በቫይረሱ እንደሚጠቁም አመልክቷል፡፡ ባለፉት 8 አመታት በኤች አይቪ ኤድስ ቫይረስ የሚጠቁ ዜጎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ያደገባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ፊሊፒንስ መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ በቫይረሱ የተያዙ የአገሪቱ ዜጎች ቁጥር በ203 በመቶ መጨመሩንም ገልጧል፡፡
ግብጽ በ196 በመቶ ጭማሪ የሁለተኛነት ደረጃን ስትይዝ፣ ማዳጋስካር በ193 በመቶ በሶስተኛነት እንደምትከተልም ለማወቅ ተችሏል፡፡
በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በኤች አይቪ ኤድስ ቫይረስ የተጠቁ ዜጎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰባት  ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ኮሞሮስ መሆኗንና በአገሪቱ የ67 በመቶ ቅናሽ መታየቱንም አክሎ ገልጧል፡፡ በሲንጋፖር የ66 በመቶ፣ በቬትናም የ64 በመቶ፣ በካምቦዲያ የ62 በመቶ፣ በሩዋንዳ የ61 በመቶ፣ በታይላንድ የ59 በመቶ፣ በኔፓል የ57 በመቶ ቅናሽ መታየቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

የኬንያ መንግስት፤ የመንግስት ሰራተኞች በሳምንት አንድ ቀንና በህዝባዊ በዓላት በአገር ውስጥ የተመረቱ ልብሶችን ብቻ እንዲለብሱ መመሪያ ማስተላለፉን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ መንግስት አገር በቀል ኢንዱስትሪዎችን የማበረታታት ዓላማ ያለው ነው የተባለውን ይህንን መመሪያ ለሁሉም የመንግስት መስሪያ ቤቶች ማሰራጨቱን የጠቆመው ዘገባው፤ መመሪያውን ባላከበሩ የመንግስት ሰራተኞች ላይ ምን አይነት እርምጃ ይወሰዳል የሚለው በግልጽ አለመታወቁን አመልክቷል፡፡
የኬንያው ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታና ምክትላቸው ዊሊያም ሩቶ ባለፈው እሁድ በተከበረው የብሔራዊ ጀግኖች በዓል ላይ በአገር ውስጥ የተሰሩ አልባሳትን በመልበስ ለዜጎች ምሳሌ ሆነው ለመታየት መሞከራቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡


            በዚምባቡዌ የህዝብ ትምህርት ቤቶች ውስጥ ይማሩ ከነበሩት ተማሪዎች መካከል 61 በመቶ ያህሉ የትምህርት ቤት ክፍያቸውን መፈጸም ባለመቻላቸው ሳቢያ ትምህርታቸውን ለማቋረጥ መገደዳቸው ተዘግቧል፡፡
ምንም እንኳን የአገሪቱ ህግ እያንዳንዱ ዜጋ ትምህርት የማግኘት መብት እንዳለው ቢያረጋግጥም፣ ወላጆች እየናረ ያለውን የትምህርት ቤት ክፍያ ለመፈጸም ባለመቻላቸው፣ ልጆቻቸው ትምህርት ለማቋረጥ መገደዳቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
በትምህርት ቤት ክፍያ መናር ሳቢያ ከትምህርት ገበታቸው የተፈናቀሉ በርካታ ህጻናት ከሚገኙባቸው የአገሪቱ አካባቢዎች መካከል  ማታቤሌላንድ የተባለችው ግዛት አንዷ መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፤ ሩብ ያህሉ የግዛቲቱ ህጻናት ትምህርት ማቋረጣቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡ በትምህርት ቤት ክፍያ ሳቢያ ትምህርታቸውን ለማቋረጥ ከተገደዱት የዚምባቡዌ ህጻናት መካከል 55 በመቶው ወንዶች መሆናቸውንም ዘገባው ገልጧል፡፡

 የአለማችን ሚሊየነሮች ቁጥር በ2019 የፈረንጆች አመት፣ 46.8 ሚሊዮን መድረሱንና 18.61 ሚሊዮን ያህል ሚሊየነር ዜጎች የሚኖሩባት አሜሪካ፣ በሚሊየነሮች ብዛት ከአለማችን አገራት ቀዳሚነቱን መያዟን አንድ አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ክሬዲት ሲዩሴ የተሰኘው አለማቀፍ የጥናት ተቋም ሰሞኑን ይፋ ባደረገው አመታዊው አለማቀፍ የሃብት ጥናት ሪፖርት፤የአሜሪካውያን ሚሊየነሮች ቁጥር አምና ከነበረበት የ675 ሺህ ጭማሪ በማሳየት ዘንድሮ 18.6 ሚሊዮን መድረሱንና ከአለማችን ሚሊየነሮች መካከል 40 በመቶ የሚሆኑት በአሜሪካ እንደሚገኙ አመልክቷል፡፡
4.45 ሚሊዮን ገደማ ሚሊየነሮችን ያፈራችው ቻይና፣ በሚሊየነሮች ብዛት ከአለማችን አገራት የሁለተኛነት ደረጃን መያዟን የጠቆመውና ተቋሙ ለ10ኛ ጊዜ ይፋ ያደረገው ሪፖርቱ፤ ጃፓን በ3.03 ሚሊዮን ያህል ሚሊየነሮች የሶስተኛ ደረጃን መያዟን አስታውቋል፡፡
በመላው አለም የሚገኙት 46.8 ሚሊዮን ያህል ሚሊየነሮች በድምሩ 158.3 ትሪሊዮን ዶላር ገደማ ሃብት ማፍራታቸውን የገለጸው ሪፖርቱ፤ይህም ከአለማችን አጠቃላይ ሃብት ግማሽ ያህሉን እንደሚይዝ አመልክቷል፡፡


               ሰበብ ምክንያቱም ሆነ አላማና ግቡ ይለያይ እንጂ ከአፍሪካ እስከ እስያ፣ ከአውሮፓ እስከ መካከለኛው ምስራቅ አለማችን በያቅጣጫው በተቃውሞ ስትናጥ መሰንበቷን ነው አለማቀፍ መገናኛ ብዙኃን የዘገቡት፡፡
ቦሊቪያውያን ከሰሞኑ በተካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ፣ የህዝብን ድምጽ አጭበርብረው አሸናፊነታቸውን አውጀዋል ያሏቸውን ፕሬዚደንት ኢቮ ሞራሌስ ለመቃወም ባለፈው ሰኞ ማለዳ ነበር፣ እሳት ለብሰው እሳት ጎርሰው፣ አደባባይ በመውጣት ከፖሊስ ጋር የተናነቁት፡፡
ባለፈው ሳምንት በቺሊ የትራንስፖርት ዋጋ ጭማሪ መደረጉን ተከትሎ፣ ጉዳዩ ያስቆጣቸው የአገሪቱ ዜጎች፣ የመዲናዋን ሳንቲያጎ ጎዳናዎች አጥለቀለቋቸው፡፡ በንዴት የጦፉ ቺሊያውያን ተቃውሞ ከማሰማት አልፈው መደብሮችን መዝረፍና አውቶብሶችን ማቃጠላቸውን ተያያዙት፡፡ የህዝቡ ቁጣ ያሳሰበው የአገሪቱ መንግስትም ነገሩ ከቁጥጥር ውጭ ከመሆኑ በፊት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማጽደቅ ሁኔታዎችን ለማረጋጋት ደፋ ቀና ማለቱን ተያያዘው፡፡
ከሳምንታት በፊትም የኢኳዶር መንግስት ለአስርት አመታት ያህል በነዳጅ ዋጋ ላይ ሲያደርግ የዘለቀውን ድጎማ ማንሳቱን ተከትሎ፣ የአገሪቱ ዜጎች በተቃውሞ ጎዳናዎችን አጥለቅልቀው ነበር፡፡ በሆንግ ኮንግ ለወራት የዘለቀው ተቃውሞ፤ አሁንም መላ ሳይገኝለት ቀጥሏል፡፡ ከሊባኖስ እስከ ባርሴሎና፣ ከእንግሊዝ እስከ ጣሊያን አለማችን ዙሪያ ገባውን በተቃውሞ እየታመሰች ቀጥላለች፡፡
የአለማችን አገራት በተቃውሞ የሚታመሱበት ሰበብ እየቅል ቢሆንም፣ በተደጋጋሚ ለተቃውሞ ምክንያት ሆነዋል ብሎ ሮይተርስ ከጠቀሳቸው ዋነኛ ጉዳዮች መካከል አንዱ ነው - ኢኮኖሚ፡፡
ኢኳዶር፣ ቤሩት፣ ሃይቲና ኢራቅን ጨምሮ በበርካታ አገራት የተቀሰቀሱት ተቃውሞዎች ዜጎችን ባስቆጡ የመንግስታት ኢኮኖሚያዊ እርምጃዎች ሳቢያ መሆኑን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡ በአወዛጋቢ የስራ ፈቃድ አዋጅ ተጀምሮ ሌሎች ጥያቄዎችን እያግተለተለ ላለፉት አምስት ወራት የዘለቀውን የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ ጨምሮ በተለያዩ አገራት ዜጎችን ለተቃውሞ ያስወጣ ሌላኛው ምክንያት ተብሎ የተጠቀሰው ደግሞ የፖለቲካዊ ነጻነት ወይም የሉአላዊነት ጥያቄ ነው፡፡
የስፔን መዲና ባርሴሎናን ጎዳናዎች በመቶ ሺዎች በሚጠጉ ካታሎናውያን ያጥለቀለቀው የጋለ የተቃውሞ ሰልፍም ለአመታት ከዘለቀ የመገንጠልና ራሱን የቻለ ሉአላዊ አገር የመፍጠር ጥያቄ ጋር የተያያዘ መሆኑን ነው ሮይተርስ ያስነበበው፡፡
መንግስት በሙስና ተጨማልቋል፤ ሹመት በዝምድናና በውግንና ሁኗል፤ ባለስልጣናት ከዜጎች በሚዘርፉት ሃብት የግል ካዝናዎቻቸውን እየሞሉ ነው የሚሉና መሰል የሙስና ምሬት የወለዷቸው ተቃውሞዎች ከተቀሰቀሱባቸው አገራት መካከልም ሊባኖስ፣ ኢራቅና ግብጽ እንደሚገኙበት ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በተለያዩ የአለማችን አገራት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተቃዋሚዎችን አደባባይ ያስወጣው ሌላኛው የሰሞኑ የተቃውሞ ሰበብ ደግሞ የአየር ንብረት ለውጥ ነው፡፡ መንግስታት ለአየር ንብረት ለውጥ በቂ ትኩረት እንዲሰጡ የሚጠይቁ በርካታ ተቃዋሚዎች፤ከአሜሪካ እስከ እንግሊዝ፣ ከጀርመን እስከ ስፔን፣ ከኦስትሪያ እስከ ፈረንሳይና ኒውዚላንድ ጎዳናዎችን አጥለቅልቀው መሰንበታቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡

Saturday, 26 October 2019 12:40

የግጥም ጥግ

 (የሕግ የበላይነት)

 • በመንግስት ውስጥ የሚፈጠር ማጭበርበርን በትክክል ማጋለጥ የሚችለው ነፃና ያልተገደበ ፕሬስ ብቻ ነው፡፡
    ሁጎ ብላክ (የከፍተኛ ፍ/ተቤት ዳኛ)
• የፕሬስ ዓላማ ገዥውን ሳይሆን ተገዢውን ማገልገል ነው፡፡
   ሁጎ ብላክ (የከፍተኛ ፍ/ተቤት ዳኛ)
• መጥፎ ሰዎች ባይኖሩ ኖሮ፣ ጥሩ ጠበቆች አይኖሩም ነበር፡፡
   ቻርልስ ዲከንስ
• ጦርነት እንደ ወንጀል መቆጠር አለበት፤ የጦርነቱን የቀሰቀሱትም እንደ ወንጀለኛ መቀጣት አለባቸው፡፡
   ቻርልስ ኢቫንስ ሁግስ (የከፍተኛ ፍ/ተቤት ዳኛ)
• የሰላም ተሟጋቾች የሚታገሉት ለሕግ የበላይነት መሆኑን የበለጠ አፅንኦት ሊሰጡት ይገባል፡፡
   ፍሬድሪክ ባጀር
• ያለ ሕግ ሰዎች አውሬዎች ናቸው፡፡
   ማክስዌል አንደርሰን
• የሕግ የበላይነትን የተሻለ የሚረዱ መሪዎች እንፈልጋለን፡፡
   ቶን ሊንግሃም
• መንግሥት ያለ ሕግ በቀላሉ መኖር ይችላል፤ ሕግ ግን ያለ መንግስት መኖር አይችልም፡፡
   በርትራንድ ራስል
• ለሽብርተኝነት ምላሽ ለመስጠት ብለን ሰብአዊ መብቶችንና የህግ የበላይነትን ከጣስን፣ እነሱ አሸንፈዋል ማለት ነው፡፡
   ጆይቺ አይቶ
• የዲሞክራሲያችን መሰረታዊ መዋቅር እንዲጠበቅና የበለጠ እንዲጠናከር የህግ የበላይነት መከበር አለበት፡፡


Saturday, 26 October 2019 12:34

የሰው ልጆች ዐቅም

 የሰው ልጆች በሕይወት ውስጥ የሚጓዙበት ውጣ ውረድ “በነባሩ የድርጊትና ምላሽ የፊዚክስ አስተሳሰብ የሚመራ ነው” የሚሉ በአንድ በኩል፤ እንዲሁም የሰው ልጆች “ዕጣ ፈንታቸውን በነጻ ፈቃዳቸው የሚወስኑ ነጻ ፍጥረታት እንጂ በማሽን ሕግ የሚተዳደሩ የአካባቢያቸው ባሪያዎች አይደሉም” የሚሉ በሌላ በኩል በሰው ልጅ ዐቅም ዙሪያ የቆየ ክርክር አላቸው፡፡ የሰው ልጆች “ነጻ ፈቃድ የላቸውም” የሚሉ ሰዎች የሰው ልጆችን ወይ በሥነ ሕይወታዊ ዕይታ የሚመለከቱ አልያም ደግሞ በአካባቢያቸው ተጽዕኖ ሥር ይወድቃሉ የሚሉ ናቸው፡፡
የሰው ልጆች ዕጣ ፈንታ “በሥነ ሕይወታዊ ዐቅማቸው” ላይ የተወሰነ ነው የሚለው የሥነ ሕይወታውያን ዕይታ “ሰዎች በተፈጥሮ ይዘውት የተወለዱት ነገር ይመራቸዋል” የሚል አስተሳሰብ አለው፡፡ ሰዎች “በተፈጥሮ የታዘዘላቸውን ወይም እንዲሆኑ ተደርገው ይዘውት የመጡትን ሊቀይሩት ፈጽመው አይችሉም፤ ያንኑ ይዘውና በዚያው ተመርተው መኖር አለባቸው” ብሎ ያስተምራል፡፡ ይህ አስተሳሰብ በሰው ልጆች የረጅም ጊዜ ታሪክ ውስጥ ሰፊ ሥፍራ የያዘና አሁን ኋላቀር አድርገን ለምንቆጥራቸው አስተሳሰቦች መሠረት የጣለ ነው፡፡
የተለያዩ ቡድኖችን ልዩነት ሥነ ሕይወታዊ ትርጉም በመስጠት ቡድኖቹ ለእኩልነት የሚያደርጉትን ትግል ለማቀጨጭ ትልቅ መሣሪያ ሆኖ ያገለገለ ዕይታ ነው፡፡
ለምሳሌ የጥቁር ሕዝቦችን የመብት ትግል ለማኮላሸት ሲንቀሳቀስ የነበረው የነጭ አክራሪነት መንፈስ ዋነኛ መነሻው ነጮችን በተፈጥሮ ከጥቁሮች የበለጡ አድርጐ ማሰብ ነው፡፡ አሁንም ድረስ በአካዳሚያዊ ጽሑፎች ሳይቀር ይህንን ከሳይንስ ውጭ መሆኑ የተረጋገጠውን የሥነ ሕይወታዊ ልዩነት ተረክ የሚያራግቡ ምሁራን አሉ፡፡
በተመሳሳይ የሴቶች የመብት ትግል ዋናው ፈተና ሴቶች በተፈጥሯቸው ከወንዶች ያነሱ ናቸው የሚልና በሴቶችና በወንዶች መካከል የሚታየውን ሁለንተናዊ ልዩነት በተፈጥሮ የሚያሳብብ አስተሳሰብ ነው፡፡
ይህ የሰው ልጆችን ዕጣ ፈንታ ለተፈጥሮ የሚሰጥና ዕጣ ፈንታቸውን በራሳቸው ጥረት እንዳይለውጡ የሚያደርግ ዕይታ በአሁኑ ጊዜ እየተሸነፈ መጥቷል፡፡ የዕይታው ሌላ ገጽ ደግሞ የሰው ልጆች ማንነትና ዕጣ ፈንታ ከአካባቢያቸው ጋር በሚያደርጉት “የድርጊትና ምላሽ ሂደት የሚፈጠር እንጂ በሰው ልጆች ሐሳብና ፍላጐት የሚፈጠር አይደለም” የሚል ነው፡፡ ሐሳቡ “የሰው ልጆች የአካባቢያቸው ባሪያዎች ናቸው” የሚል አመለካከት አለው፡፡ ይህም ማለት የአንድን ሰው ባሕርይ የሚወስነው አካባቢው በእሱ ላይ የሚፈጥረው ተጽእኖ እንጂ የእሱ የራሱ ምርጫ አይደለም ማለት ነው፡፡
በተቃራኒው ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ “የሰው ልጆች ዕጣ ፈንታቸውን በራሳቸው የሚገነቡ ፍጥረታት ናቸው” የሚለው አስተሳሰብ እያየለ መጥቷል፡፡ አብዛኞቹ የሰው ልጅ የሚገኝባቸው ማህበራዊ እውነታዎች ራሱ የገነባቸውና በጊዜ ሂደትም ራሱ የገነባቸውን ነገሮች እንደ ውጫዊ ሕግ የሚመለከትበት ሁኔታ ተፈጥሯል የሚል አስተሳሰብ ነው፡፡ ምንም እንኳን በግለሰቦች መካከል ተፈጥሯዊ ልዩነቶች እንዳሉ ሳይንስ ያመነበት ቢሆንም ማኅበራዊ የቡድን ልዩነቶችና የሕዝቦች ኋላቀርነት ግን በማኅበራዊና ፖለቲካዊ ሥሪቱ ላይ የተመሠረተ እንደሆነ ያትታል፡፡ ይህም የሰው ልጆች ሕይወታቸውን የመቀየር ችሎታ በእጃቸው ነው የሚል አስተሳሰብ ነው:: ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የግለሰቦች የአእምሮ ብቃት ሳይቀር በግለሰቦች ፍላጐትና ጥረት ላይ የተመሠረተ እንደሆነ የሚያትቱ ሐሳቦች እየበዙ ነው፡፡ ይህም የሰው ልጆች ዕጣ ፈንታ በነጻ ፈቃዳቸው ላይ የተመሠረተ ነው የሚለውን ሐሳብ ያጐላዋል፡፡
በመደመር ፍልስፍና መሠረት የሰው ልጆች ነጻ ፈቃድ በየጊዜው እያደገ የሚሄድና በዕድገቱ ውስጥም የዕውቀትና የሥነ ልቦና ኃይል እያዳበረ የሚሄድ ነው፡፡ የሰው ልጆች ጉዞም ነጻ ፈቃዳቸውን እያጠነከሩ ከአካባቢና ከተፈጥሮ ባሪያነታቸው ነጻ እየወጡ የሚመጡበት ሂደት ነው፡፡ ስለዚህም የሰው ልጆች ነጻ ፈቃድ ቀደም ብለው በሠሩት ሥራ ላይ የሚመሠረት ነው:: ይህም ማለት ትናንት የሠሯቸው ሥራዎች ለቀጣይ ሥራቸው መነሻ ወረት ይሆናቸዋል ማለት ነው፡፡
ሰዎች ነጻ ፈቃድ አላቸው፡፡ ነጻ ፈቃዱ ግን ሙሉ ፈቃድ አይደለም፡፡ ተፈጥሮን እያሸነፉ በመጡ ቁጥር ነጻ ፈቃዳቸው እየጐለበተ ይመጣል፡፡ ሆኖም ይህ እየጐለበተ የመጣው ነጻ ፈቃድ ተፈጠሮን ቢያሸንፉም የራሳቸው የእጅ ሥራ መልሶ ራሳቸውን የሚያሸንፋቸውና ነጻ ፈቃዳቸውን የሚወስንላቸው እየሆነ መጥቷል:: ለምሳሌ ቴክኖሎጂ በሰው ልጆች አጠቃላይ ሕይወት ላይ፤ እያመጣ ያለው ተጽእኖ ከተፈጥሮ በላይ የሰው ልጆችን ነጻ ፈቃድ የሚፈታተን ነው፡፡
የሰው ልጆች ነጻ ፈቃድ አላቸው ስንል ባሕርያቸው ከአካባቢያቸው ጋር በሚደረግ ድርጊትና ምላሽ አይወስንም እያልን አይደለም:: የሰው ልጅን የከበቡት ተፈጥሯዊና ሰው ሠራሽ ነገሮች በሰው ልጅ ባሕርይ ላይ አሻራቸውን ያሳርፋሉ፡፡ ከዚህም አንጻር የሰው ልጅ ራሱ የሚዘረጋው መዋቅር የራሱን ባሕርይና ሕይወት የሚቀርጽ ይሆናል ማለት ነው፡፡ ነገር ግን የሰው ልጅ ከአካባቢው የሚማረው በንፁህ የድርጊትና ምላሽ የፊዚክስ ሕግ ሳይሆን ንቁ አእምሮውን በመጠቀም ነው፡፡ ስለዚህም ከአካባቢው የሚማረውን የመምረጥና የመተርጐም እንዲሁም የማሻሻል ተፈጥሯዊ ብቃት አለው ማለት ነው፡፡ ይህም ማለት የሰው ልጅ የፖለቲካ መዋቅሮች እንደፈለጉ የሚያሾሩት ግዑዝ ነገር ሳይሆን የፖለቲካ መዋቅሮችን የሚተረጉምና የሚጠመዝዝ ንቁ አእምሮ አለው ማለት ነው፡፡ ይህም በተቋማት ግንባታ ላይ ብቻ የተንጠላጠለው የሊበራሊዝም አስተሳሰብ ሩቅ እንደማያስጉዝ ያመለክተናል፡፡
የሰው ልጅ በብዙ ነገሮች እየተራቀቀ ከመጣበትና አሁን ከደረሰበት የሥልጣኔ ሠገነት ላይ ቢገኝም ቅሉ የሰው ልጆች ፍላጐት አሁንም በአግባቡ በተሟላ መልኩ እየተመለሰ አይደለም፡፡ አሁንም የሰው ልጆች በረሃብ ይረግፋሉ፡፡ አሁንም በመድኃኒትና በሕክምና እጦት ይማቅቃሉ፡፡ አሁንም እርስ በርሳቸው የሚገዳደሉና ኑሯቸው ከተዘዋዋሪ አደን ያልተላቀቀ ነው፡፡
የሰው ልጆች ሥልጣኔ ስለምን ቡራቡሬ ሆነ? የአንዱ ፍላጐት ሲሟላ የሌላው ፍላጐት ስለምን ጦሙን ያድራል? በዚህ ሁሉ የሥልጣኔ ገድል መካከል መከራና ሰቀቀን፣ ሞትን ቁስለት፣ እንባና እሪታ እንዴት በዚህ መጠን የዓለማችን የዘወትር እውነታዎች ሆኑ? በርካታ ምሁራን በሰው ልጆች መካከል ስላለው የሥልጣኔ ወይም የልማት ደረጃ ልዩነት ከተፈጥሮ ጸጋዎች፣ ከአመራር ብቃት፣ ከመንግሥት ባሕርይ፣ ከባህል፣ ከተቋማት ዐቅም፣ ከዓለም አቀፍ ግንኙነትና ቅኝ ግዛት ጋር የተያያዙ በርካታ መንሥኤዎችን ቢያስቀምጡም በመነሻነት ይህ የሥልጣኔ ልዩነት ጥያቄ የሰው ልጆችን ተፈጥሮ በተመለከተ ሌላ ክርክር የሚያስነሳ ነው፡፡
በአንድ በኩል የሰው ልጅ ስግብግብ፣ ራስ ወዳድ፣ ተፎካካሪ እና ጠበኛ ፍጥረት ነው የሚለው ዕይታ እና በሌላ በኩል ደግሞ የሰው ልጅ በመሠረቱ መልካም፤ ተባባሪ፣ እና ለሌሎች አሳቢ ፍጥረት ነው የሚለው ዕይታ የክርክር አጀንዳ ፈጥሯል፡፡
ከአንደኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የሥነ ሕይወትና የሥነ ዝግመት ሊቃውንት ጦርነቱ በፈጠረባቸው ተጽእኖና ሽብር ምክንያት “የሰው ልጅ ጨካኝና አደገኛ ፍጥረት ነው” የሚል ሐሳብ አምጥተዋል፡፡ የሰው ልጅ ከሌሎች እንስሳት ቀድሞ የሰለጠነበት ምክንያትም “በከፍተኛ ጭካኔው አካባቢውን እየተቆጣጠረ በመምጣቱ ነው” ይላሉ፡፡ ይህ በአንደኛው የዓለም ጦርነት ማግስት የተጀመረ አስተሳሰብ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሲከሰት ይበልጥ ተጠናክሮ የብዙዎችን ቀልብ የሚስብ ሆነ:: በአንጻሩ በዓለም ላይ የኮምዩኒዝም ርእዮተ ዓለም እየሠፈነ ሲመጣ የሊቃውንት ቀልብ በሰው ልጆች የትብብርና የመልካምነት ተፈጥሮ ላይ እያተኮረ መጣ፡፡
ከፉክክር ይልቅ ትብብርን የሰው ልጅ ተፈጥሮ አድርጐ መቁጠር ተጀመረ፡፡ ኮሙኒዝምን የሚተቹ ሊቃውንት ደግሞ በተቃራኒው “ኮሙኒዝም የሰው ልጆችን የራስ ወዳድነትና የፉክክር ተፈጥሮን የዘነጋ ነው” በሚል ሐሳባቸውን መሰንዘር ጀመሩ፡፡ ውሎ አድሮም የሊበራሊዝም አስተሳሰብ ተቀባይነቱ እየሰፋ ሲመጣ የሰው ልጆችን ስግብግብ፣ ራስ ወዳድና ተፎካካሪ ፍጥረታት እንደሆኑ የሚቆጥረው አመለካከት የበላይነት እያገኘ መጣ፡፡ በዚህ የሰው ልጅ ተፈጥሮን በመበየን ሂደት ውስጥ የሚስተዋለው ዋናው ችግር ብያኔው ከርእዮተ ዓለም የሚቀዳ መሆኑ ነው፡፡ መሆን የሚገባው ግን በተቃራኒው ነበር፡፡ ስለሰው ልጅ ተፈጥሮ ያለንን ዕይታ በነጻ አእምሮ ከመዘንን በኋላ ርእዮተ ዓለማችንን ብንቀርጽ የበለጠ ትክክል እንሆን ነበር፡፡
ጋሪውን ከፈረሱ በማስቀደማችን ምክንያትም በሰው ልጅ ተፈጥሮ ላይ የምንሠነዝራቸው ድምዳሜዎች ርእዮተ ዓለማችንን ተመራጭ ለማድረግ የሚደረግ መቅበዝበዝ ሆነ፡፡
የሰው ልጆች ተፈጥሮ ለበጐነትም ለክፋትም፣ ለፉክክርም፣ ለትብብርም፣ ለራስ ወዳድነትም፣ ለሰው አሳቢነትም፣ ለጠበኝነትም ለሰላማዊነትም ክፍት የሆነና በየትኛውም አቅጣጫ የማደግ ዕድል ያለው ነገር እንጂ በአንድ ጽንፍ ላይ የሚቆም ነገር አይደለም፡፡ የሰው ልጅ የምጡቅ አዕምሮ ባለቤት ነው፡፡ ይህን ምጡቅ አእምሮውን ለበጐነትም ለክፋትም ሊጠቀምበት ይችላል፡፡ ለበጐነት ሲጠቀምበት በዓለማችን በበጐነታቸው እንደሚጠቀሱት መልካም ሰዎች፤ ለክፋት ሲጠቀምበትም በክፋታቸው መጠን እንደሚጠፉት ክፉ ሰዎች ሊሆን ይችላል፡፡
በመደመር ዕይታ መሠረት የሰው ልጅ የፉክክርም ሆነ የትብብር፣ የጠበኝነትም ሆነ የሰላማዊነት ዝንባሌው በእጁ ላይ ነው፡፡ የሚፈልገውን ባሕርይ መገንባትና የማጠናከር ዐቅሙ አለው፡፡ ወጣ ገባ ብሎ የበሰለው የሰው ልጅ ሥልጣኔ የእያንዳንዱን ሰው ፍላጐት በማሟላት ሙሉ በሙሉ የበሰለ እውነተኛ ሥልጣኔ እንዲሆን ይኸን የሰው ልጆች ዐቅም መገንዘብ የግድ ይላል፡፡      

Page 7 of 456