Administrator

Administrator

  አሜሪካ 33.7 ሚሊዮን ክትባቶችን ስትሰጥ፤ አልጀሪያ 30 ክትባቶችን ብቻ ሰጥታለች

          በአለም ዙሪያ በሚገኙ 66 አገራት እስካለፈው ረቡዕ ድረስ በድምሩ ከ104 ሚሊዮን በላይ የኮሮና ክትባቶች ለዜጎች መሰጠታቸውንና ብዛት ያላቸው ክትባቶችን በመስጠት አሜሪካ፣ ከህዝብ ብዛት አንጻር ከፍ ያለ የክትባት ሽፋን በማስመዝገብ ደግሞ እስራኤል ከአለማችን አገራት ቀዳሚዎቹ መሆናቸውን ብሉምበርግ ዘግቧል፡፡
በአሜሪካ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ 33.7 ሚሊዮን ያህል የኮሮና ክትባቶች መሰጠታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ በቻይና 24 ሚሊዮን፣ በእንግሊዝ 10 ሚሊዮን፣ በእስራኤል 5.9 ሚሊዮን፣ በህንድ ደግሞ 4.14 ሚሊዮን ያህል ክትባቶች መሰጠታቸውንም ገልጧል፡፡
ከ100 ሰዎች 58 ያህሉ የኮሮና ክትባት ያገኙባት እስራኤል ከህዝብ ብዛት አንጻር ከፍተኛ መጠን ያለው ክትባት በመስጠት ከአለማችን አገራት በአንደኛ ደረጃ ላይ የምትገኝ ሲሆን፣ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ 35፣ እንግሊዝ 15፣ ባህሬን 10 እንዲሁም አሜሪካ 9.8 በመቶ የሚሆነውን ነዋሪ ህዝብ በመከተብ እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም የብሉምበርግ ዘገባ ያሳያል፡፡  
ባሳለፍነው ሳምንት በአለም ዙሪያ በየዕለቱ በአማካይ 4.25 ሚሊዮን ያህል የተለያዩ አይነት ውጤታማነታቸው የተረጋገጠ የኮሮና ክትባቶች ለተጠቃሚዎች መሰጠታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ክትባት መስጠት ከጀመሩት 66 የአለማችን አገራት መካከል አልጀሪያ 30 ክትባቶችን ብቻ በመስጠት በመጨረሻ ደረጃ ላይ እንደምትገኝም አመልክቷል፡፡
ያደጉ አገራት የኮሮና ክትባት ሽሚያቸውን አጠናክረው እንደገፉበት የጠቆመው ዘገባው፣ እስካለፈው ወር አጋማሽ ድረስ ከክትባት አምራቾች ጋር ግዢ ከፈጸሙት የአለማችን አገራት መካከል ከ60 በመቶ በላይ የሚሆኑት ያደጉ አገራት መሆናቸውንም አስታውሷል፡፡
በሌላ የኮሮና ክትባት መረጃ ደግሞ የአለም ባንክ ለአፍሪካ አገራት የኮሮና ክትባት መግዣ የሚውል የ12 ቢሊዮን ዶላር በብድርና በድጋፍ መልክ ለመስጠት መወሰኑን የዘገበው አሶሼትድ ፕሬስ፣ አብዛኞቹ የአፍሪካ አገራትም ተጠቃሚ እንደሚሆኑ መነገሩን አመልክቷል፡፡
የታንዛኒያ መንግስት የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን አስገብቶ ለዜጎቹ የማዳረስ እቅድ እንደሌለው ማስታወቁን የዘገበው ቢቢሲ በበኩሉ፤ የአገሪቱ መሪም፣ ነጮች የሚያመርቱት የኮሮና ክትባት እጅግ አደገኛና ጎጂ በመሆኑ ክትባት እንዳትወስዱ ሲሉ ከሰሞኑ ማስጠንቀቃቸውን አስታውሷል፡፡


  ባለፈው ሰኞ ማለዳ በተደረገ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት ከስልጣናቸው ወርደው ለእስር የተዳረጉት የኖቤል የሠላም ተሸላሚዋ የማይንማር ብሔራዊ መሪ አን ሳን ሱ ኪ፤  የአገሪቱን የገቢ ንግድ ህግ በመጣስ ከውጭ አገር ያስገቡትን “ህገወጥ የሬዲዮ መገናኛ” ያለፈቃድ ይጠቀሙ ነበር ተብለው ክስ እንደተመሰረተባቸው ተነግሯል፡፡
ለዲሞክራሲ መስፈን ባደረገት ትግል ምክንያት 15 አመታትን በቁም እስር ያሳለፉትና በአገሬው ዘንድ “የዲሞክራሲ እናት” እየተባሉ ሲንቆለጳጰሱ የኖሩት አን ሳን ሱ ኪ፤ ከወራት በፊት በምርጫ አሸንፈው ከያዙት ስልጣን በወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት መውረዳቸውን ተከትሎ ለእስር መዳረጋቸውን ያስታወሰው አሶሼትድ ፕሬስ፣ ባለፈው ረቡዕ ደግሞ በመኖሪያ ቤታቸው በተደረገ ፍተሻ በህገወጥ መንገድ ከውጭ አገር ያስገቡትና ያለፈቃድ የሚጠቀሙበት የሬዲዮ መገናኛ ተገኝቶባቸዋል በሚል ክስ እንደተመሰረተባቸው አመልክቷል፡፡
ፖሊስ በ ሱ ኪ ላይ የጀመረውን ምርመራ እስኪያጠናቀቅ ድረስ ግለሰቧ ለ15 ቀናት ያህል በእስር ላይ ይቆያሉ መባሉን የጠቆመው ዘገባው፣ በተከሰሱበት ወንጀል ጥፋተኛ ሆነው ከተገኙ እስከ ሁለት አመት በሚደርስ እስር ሊቀጡ እንደሚችሉም አክሎ ገልጧል፡፡
በወታደሮች በቁጥጥር ስር ከዋሉበት ጊዜ አንስቶ ደብዛቸው የጠፋው አን ሳን ሱ ኪ  በአሁኑ ወቅት ታስረው ያሉበት ቦታም በግልጽ እንደማይታወቅ የጠቆመው ዘገባው፣ ፖሊስ ከእሳቸው በበተጨማሪ በወታደራዊ ሃይሉ ተይዘው ለእስር በተዳረጉት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ዊን ማይንት ላይ የተለያዩ የወንጀል ክሶችን መመስረቱንም ገልጧል፡፡
በማይንማር የሮሂንጋ ሙስሊሞች ላይ ከተፈጸመው አስከፊ ግፍና ስደት ጋር በተያያዘ በብዙዎቸ የሚተቹት የ75 አመቷ አን ሳን ሱ ኪ፣  ባለፈው ህዳር በተደረገ አገራዊ ምርጫ ናሽናል ሊግ ፎር ዲሞክራሲ የተባለውን ፓርቲያቸውን ወክለው በማሸነፍ ወደ ስልጣን ቢመጡም፣ የአገሪቱ የጦር ሃይል ግን ከተቃዋሚዎች ጋር በመወገን ምርጫው ተጭበርብሯል ሲል ቆይቶ በስተመጨረሻ፣ ባለፈው ሰኞ በጦር አዛዡ ሚን ኡንግ ሃይንግ መሪነት በተቀነባበረ መፈንቅለ መንግስት ከስልጣናቸው አውርዶ መንበሩን በመረከብ የአንድ አመት አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አጽንቷል፤ እሳቸውን ጨምሮ ሌሎች የቀድሞ ባለስልጣናትንም አስሯል፡፡
ፓርቲያቸው ናሽናል ሊግ ፎር ዲሞክራሲ አን ሳን ሱ ኪ በአስቸኳይ እንዲፈቱ መጠየቁንና የመንግስት ሰራተኞችን ጨምሮ የሴትዮዋ ደጋፊዎችም በማህበራዊ ድረገጾች እና በአደባባይ የተቃውሞ ሰልፍ በጀመሩት ዘመቻ ህዝቡ ለወታደራዊው ሃይል እንዳይገዛና በእንቢተኝነት ታጥቆ እንዲወጣ ጥሪ በማቅረብ ላይ እንደሚገኙ የጠቆመው ዘገባው፣ የወታደሩ ደጋፊ የሆኑ አንዳንድ ታዋቂ የአገሪቱ አክቲቪስቶች በአንጻሩ ህዝቡ እንዲረጋጋ ጥሪ ማስተላለፋቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
አሜሪካና ሌሎች ምዕራባውያን አገራት መፈንቅለ መንግስቱን እንዳወገዙት የዘገበው ሮይተርስ በበኩሉ፣ የቡድን ሰባት አገራትም የማይንማር ጉዳይ በእጅጉ እንደሚያሳስባቸው በመግለጽ በመፈንቅለ መንግስት ስልጣን የያዘው ወታደራዊ ሃይል በአፋጣኝ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን እንዲሽር፤ ስልጣኑን በዲሞክራሲያዊ መንገድ ለተመረጠው መንግስት እንዲያስረክብ፣ ያላግባብ ያሰራቸውን ባለስልጣናት እንዲፈታና የዜጎችን ሰብዓዊ መብቶች እንዲያከብር ጥሪ ማቅረባቸውን  ዘግቧል፡፡

      - ቶዮታ ባለፈው አመት 9.53 ሚሊዮን መኪኖችን ሽጧል
        - አፕል የአመቱ የአለማችን እጅግ ስመጥር ኩባንያ ሆኗል

          የጃፓኑ ቶዮታ መኪና አምራች ኩባንያ በ2020 የፈረንጆች አመት ብዛት ያላቸው መኪኖችን በመሸጥ በአለማችን ቀዳሚው ኩባንያ መሆኑን የዘገበው ብሉምበርግ፣ ኩባንያው በአመቱ 9.53 ሚሊዮን የተለያዩ ምርቶቹን ለመሸጥ መቻሉን አመልክቷል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ አለማቀፉ የአመቱ የመኪኖች ሽያጭ በ2019 ከነበረው በ14 በመቶ ያህል ቅናሽ ማሳየቱን ያስታወሰው ዘገባው፣ የቶዮታ ሽያጭም በ11 በመቶ ቢቀንስም በሽያጭ ቀዳሚውን ደረጃ ከመያዝ የሚያግደው ኩባንያ አለመገኘቱን ገልጧል፡፡
ላለፉት አምስት አመታት በሽያጭ ሲመራ የነበረው የጀርመኑ የመኪና አምራች ኩባንያ ቮልስዋገን በአመቱ 9.31 ሚሊዮን መኪኖችን ብቻ በመሸጡ ዘንድሮ ወደ ሁለተኛ ደረጃ ዝቅ ሊል መገደዱንም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ የቢዝነስ ዘገባ ደግሞ፣ በአለም ዙሪያ የሚገኙ ታላላቅ ኩባንያዎችን የእውቅናና የተደናቂነት ደረጃ እየገመገመ በየአመቱ ይፋ የሚያደርገው ፎርቹን መጽሔት ከሰሞኑም የ2020 የፈረንጆች አመት ሪፖርቱን ያወጣ ሲሆን፣ ላለፉት 13 ተከታታይ አመታት በ1ኛ ደረጃ ላይ ሆኖ የዘለቀው የአሜሪካው የቴክኖሎጂ ኩባንያ አፕል ዘንድሮም የአለማችን እጅግ ስመጥር ኩባንያ ሆኗል፡፡
ፎርቹን የሃብት መጠን፣ የስራ አመራር ብቃት፣ ማህበራዊ ሃላፊነትን የመወጣት አቅምና ዝና ጨምሮ 9 መስፈርቶችን ተጠቅሞ የኩባንያዎችን ሁኔታ በመገምገም ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ፤ ሌላኛው የአሜሪካ ኩባንያ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ፣ ማይክሮሶፍት በበኩሉ የአመቱ ሶስተኛው ስመጥር ኩባንያ ለመሆን መብቃቱን ሪፖርቱ ያሳያል፡፡
ዋልት ዲዝኒ፣ ስታርባክስ፣ ቤክሻየር ሃታዌ፣ አልፋቤት፣ ጂፒሞርጋን ቼዝ፣ ኔትፍሊክስ እና ኮስቶኮ ሆልሴል እንደቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአለማችን ኩባንያዎች መሆናቸውም ተነግሯል፡፡
ፎርቹን መጽሔት በአመቱ ሪፖርቱ ውስጥ ያካተታቸው ኩባንያዎች ገቢያቸው ከ10 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሆኑትን እንደሆነ የጠቆመ ሲሆን፣ ኩባንያዎቹ ቴክኖሎጂን ጨምሮ በ52 የተለያዩ የንግድ መስኮች የተሰማሩ እንደሆኑም አመልክቷል፡፡


      የአለማችን ቱሪዝም ዘርፍ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 በታሪክ የከፋውን ቀውስ ማስተናገዱንና የአለማቀፍ ቱሪስቶች ቁጥር አምና ከነበረበት ከ74 በመቶ ወይም በአንድ ቢሊዮን መቀነሱን የአለም የቱሪዝም ድርጅት አስታውቋል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተለያዩ የአለማችን ክፍሎች ከተጣሉ በርካታ የጉዞ እና የእንቅስቃሴ ገደቦች እንዲሁም ከቱሪዝም ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ ጋር በተያያዘ የቱሪዝም መስኩ ያጣው ገቢ 1.3 ትሪሊዮን ዶላር እንደሚደርስም ድርጅቱ ሰሞኑን ባወጣው ሪፖርት አመልክቷል፡፡
ከአለማች በአመቱ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ የቱሪስቶች ቁጥር ክፉኛ የቀነሰባቸው የእስያና ፓሲፊክ አገራት መሆናቸውን የሚያሳየው የድርጅቱ ሪፖርት፣ በአገራቱ የቱሪስቶች ቁጥር ከአምናው በ84 በመቶ ወይም በ300 ሚሊዮን መቀነሱን እንዲሁም በመካከለኛው ምስራቅና አፍሪካ አገራት በ75 በመቶ መቀነሱንም ያብራራል፡፡
በቱሪዝሙ መስክ የተፈጠረው ቀውስ እስከ 120 ሚሊዮን የሚደርሱ በዘርፉ የተሰማሩ ሰዎችን የስራ ዕድል አደጋ ውስጥ መጣሉን የጠቆመው ድርጅቱ፣ በቅርቡ ባደረገው ጥናት ከተሳተፉ የመስኩ ባለሙያዎች መካከል ግማሽ ያህሉ ቱሪዝሙ በመጪው አመት የተሻለ አፈጻጸም ያስመዘግባል ብለው እንደሚጠብቁ መግለጻቸውንም አስረድቷል፡፡
አለማቀፉ የንግድ ጉዞ ማህበር በበኩሉ በፈረንጆች አመት 2020 ለንግድ ጉዞ ወጪ የተደረገው ገንዘብ ካለፈው አመት ጋር ሲነጻጸር የ52 በመቶ ወይም የ694 ቢሊዮን ዶላር ቅናሽ ማሳየቱን ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ መግለጹን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
የንግድ ጉዞ ወጪ በተያዘው የፈረንጆች አመት 2021 ከአምናው ጋር ሲነጻጸር በ21 በመቶ ያህል እድገት ያሳያል ተብሎ እንደሚጠበቅ የጠቆመው ዘገባው፣ የዘርፉ ወጪ ከኮሮና ወረርሽኝ በፊት ወደነበረው 1.43 ትሪሊዮን ዶላር ለመመለስ ግን ሶስት አመታት ያህል ሊወስድበት አንደሚችል መነገሩንም አክሎ ገልጧል፡፡


  ድረገጹ በየወሩ በአማካይ 92.5 ቢሊዮን ጊዜ ተጎብኝቷል

           ታዋቂው የመረጃ ፍለጋ አውታር ጎግል በአመቱ በብዛት በመጎብኘት ቀዳሚው የአለማችን ድረገጽ ለመሆን መብቃቱና ባለፈው የፈረንጆች አመት 2020 ድረገጹ በየወሩ በአማካይ 92.5 ቢሊዮን ጊዜ መጎብኘቱ ተዘግቧል፡፡
በየአመቱ ከ2 ትሪለዮን በላይ የመረጃ ፍለጋ ጥያቄዎችን የሚያስተናግደውንና የጎብኝዎቹ ቁጥር ካለፈው አመት የ52.9 በመቶ እድገት ያሳየውን ጎግል በመከተል ዩቲዩብ 34.6 ቢሊዮን ጊዜ በመጎብኘት፣ ፌስቡክ ደግሞ 25.5 ቢሊዮን ጊዜ በመጎብኘት የሁለተኛና የሶስተኛ ደረጃን መያዛቸውን ቪዡዋል ካፒታሊስት ድረገጽ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
ባየወሩ በአማካይ ትዊተር 6.6 ቢሊዮን፣ ዊኪፔዲያ 6.1 ቢሊዮን፣ ኢንስታግራም 6 ቢሊዮን፣ ባይዱ 5.6 ቢሊዮን፣ ያሁ 3.8 ቢሊዮን፣ ኤክስቪዲዮስ 3.4 ቢሊዮን፣ ፖርንሃብ 3.3 ቢሊዮን ጊዜ ያህል በመጎብኘት ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንና በብዛት ከሚጎበኙ 50 ታዋቂ የአለማችን ድረገጾች መካከል 27ቱ መቀመጫቸው በአሜሪካ መሆኑንም መረጃው አክሎ ገልጧል፡፡

https://youtu.be/vEiQh2ZMBbU?t=81

   • ለጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ባለቤት 305 ሺ ብር አስረክቤአለሁ
           • በልጅነቴ ለማውቀው ለልብ ህሙማን ማዕከል ከ1 ሚ. ብር በላይ ለግሻለሁ

              ተወልዶ ያደገው አዲስ አበባ ጉለሌ ሩፋኤል ቤተክርስቲያን አካባቢ ነው። ኑሮውን አሜሪካ ኮሎራዶ ግዛት ካደረገ 16 ዓመታትን አስቆጥሯል። ገና የ11 ዓመት ልጅ እያለ በሚማርበት ት/ቤት ለልብ ህሙማን ህ”ፃናት ብር በማዋጣት የበጎ ስራ እንደ ጀመረና ከዛን ጊዜ ጀምሮ ከበጎ አድራጎት ስራዎች እንዳልራቀ ይናገራል። የዛሬው እንግዳችን  አቶ ሚኪያስ አለሙ አበበ  በቅፅል ስሙ ሚኪ ኤቢ።
ሰሞኑን ለበጎ አድራጎት ስራ ከአሜሪካ ወደ አገር  ቤት በመጣ ወቅትም ከልጅነቱ ጀምሮ ለሚያውቀው አንድ ተቋምና አንድ ግለሰብ ድጋፍ (ልገሳ) አድርጓል። የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ  አቶ ሚኪያስ አለሙ ባረፈበት ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴል ጎራ ብላ አነጋግራዋለች።


            እስኪ ስለ አስተዳደግህ ትንሽ አጫውተኝ አስተዳደግ አሁን ለምንገኝበት ስብዕና መሰረት ስለሆነ ነው?
አስተዳዳሪ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ልጅ ቤተክርስቲያን በመሄድ የተለያዩ በጎ ነገሮችን በመስራትና ወላጅን በመታዘዝ ነው።
እደሰማሁት ባለፉት 16 ዓመታት ኑሮህን ያደረከው በአሜሪካ ነው እንዴት አሜሪካ ሄድክ ህይወት በአሜሪካስ ምን ይመስላል?
ወደ አሜሪካ የሄድኩት እዛ ቤተሰብ  ስለነበረኝ በተፈጠረልኝ አጋጣሚ ነው። እዛ እንግዲህ ስራ ላይ ነው የምገኘው። የራሴ ስራ አለኝ በጥሩ ሁኔታ ነው የምኖረው።
በሌላው ዓለም ስለ በጎ አድራጎት ያለውን አመለካከት ከአገራችን ጋር ስታነጻጽረው ምን ይመስላል?
ኢትዮጵያ ውስጥ የበጎ አድራጎት ላይ ያለው አመለካከት ትንሽ የሚቀረው ነገር እንዳለ በተለያዩ አጋጣሚዎች አስተውያለሁ። ሁሉ ነገር ገብቶን ብንሰራበት የውጪ ድጋፍ ሳያስፈልገን፣ ችግራችንን በራሳችን መቅረፍ እንችል ነበር ብዬ አምናለሁ።  በአሜሪካ  የበጎ አድራጎት ስራ ትልቅ ክብር ያለው ነው። በአሜሪካ ትልቅ ሥራና ምግባር ከሚባሉት ውስጥ በጎ አድራጎት ቅድሚያ የሚሰጠው ነው። ስለዚህ በዛ አገር በጎ ስራ መስራት በክብር ቦታ የሚያስቀምጥ ነው። ይሄ አመለካከት እዚህ አገሬ ላይም በደንብ ቢዳብር በጣም ደስ ይለኛል። ይህ አመለካከት እንዲዳብርም የበኩሌን ለማድረግ እሞክራለሁ።
እስኪ በምትኖርበት አሜሪካ የምታደርገውን የበጎ አድራጎት ስራ በሚመለከት ጥቂት አብራራልኝ?
በአሜሪካ የኢትዮጵያ ኮሙኒቲ አካባቢዎች ላይ ችግሮች ሲከሰቱ፣ ለምሳሌ ሰው ሲታመም ወይም ሲሞት ማህበረሰቡን በማስተባበር የበኩሌን አደርጋለሁ። አንድ ሰው ታሞ ወይም ህይወቱ አልፎ ወደ አገር ቤት ሲመጣ ብዙ አስቸጋሪ ነገሮች ይከሰታሉ።
አንድ ሰው ሲሞትና አስክሬኑ ወደ ሀገር ቤት ሲመጣ የሚከፈለው የገንዘብ መጠን ታምሞ ሲመጣ ከሚከፈለው ይበልጣል። አንድ ሰው ህይወቱ አልፎ አስክሬኑ ሲመጣ ከ110 ሺህ 500 ዶላር በላይ ለአውሮፕላን ይከፈላል። ይሄ እንግዲህ ለአውሮፕላኑ ብቻ ነው። ከዚያ ውጪ ላሉት ሂደቶች ደግሞ ሲታሰብ ወጪው ከፍተኛ ይሆናል። ይህንን ወጪ ዘመዱ የሞተበት ሰው ብቻውን ለመክፈል ይከብደዋል። ለምን ካልሽኝ አብዛኛው ውጪ ያለው ዲያስፖራ እዚህ ያለውን ቤተሰብ ስለሚረዳና ስለሚደጉም እዚያ ብዙ ገንዘብ የማጠራቀም እድሉ አያጋጥመውም።
ስለዚህ እንዲህ አይነት ችግር ድንገት ሲጋጥመው ብቻውን መቋቋም ስለሚያቅተው፣ የሌላውን ወገኑን ድጋፍ ይሻል። እኔ በምኖርበት ኮሎራዶ ማህበረሰቡን በማሰባሰብ፣ ያ ችግር የሚፈታበትን መንገድ እፈጥራለሁ።
ይሄንን የበጎ አድራጎት ስራ በተቀናና ከፍ ባለ መልኩ ለመከወን ወደ ተቋምነት እንዳሳዳግከው ሰምቻለሁ። ስለ አዲሱ የበጎ አድራጎት ድርጅትህ ብታብራራልኝ?
እውነት ነው። “በጎ ራዕይ” የተሰኘ የበጎ አድራጎት ድርጅት መስርቼ፣ በአሜሪካ ህጋዊ ፈቃድ አግኝቷል። የተቋቋመው በ2019 ዓ.ም መጨረሻ ላይ ነው። በ2019 እውቅናውን ያገኘበት ነው እንጂ “በጎ ራዕይ” ከተቋቋመ ቆይቷል። አሁን ህጋዊ ሰውነት ለው ተቋም ሆኖ በተጠናከረ መልኩ ስራውን ቀጥሏል።
ሰሞኑን ለአንድ ቤተሰብና ለአንድ የህክምና ተቋም በድርጅትህ በኩል ያሰባሰብከውን ገንዘብ ለመለገስ ነው የመጣኸው። እስኪ በዚህ ላይ እናውራ?
በመጀመሪያ ይህንን ያደረገው ሃያሉ እግዚአብሔር ነውና እሱ ነው መመስገንና ውለታውን መውሰድ ያለበት። ምክንያቱም እግዚአብሔር ያተጨመረበት ነገር በእኔ ተነሳሽነት ብቻ ሊሳካ አይችልም ነበር ብዬ አምናለሁ። ልብን ለበጎ ነገር የሚከፍት እግዚአብሔርን ማመስገን እፈልጋለሁ።
በተረፈ ግን ልገሳውን ያስረከብኩበት ባለፈው ዓመት ለእምቦጭ ነቀላ ባህር ዳር ተጉዞ በገጠመው ድንገተኛ ህመም ህይወቱ ላለፈው ጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ቤተሰብ ነው። ስለዚህ ጋዜጠኛ ስሰማ ልጅና ቤተሰብ ያለው፣ ሀላፊነቱ በእሱ ላይ የወደቀ፣ መሆኑን አወቅኩኝ። በዚያ ላይ ሚስቱና ልጆቹ በቤት ኪራይ እንደሚኖሩ ሳውቅ በጣም ከባድ ነው አልኩኝ። ብዙ ጊዜ የቤቱ  አውራ የሆነ ሰው ሲሞት፣ ጋብቻ ሲፈርስ የልጆች ዕጣ ፋንታ በተለይ ያሳስባል። ልጆች ወደ ጎዳ ያመራሉም ጭምር። ይሄ ነገር ደግሞ መከሰት የለበትም የሚለው ነገር ወደ ጭንቅላቴ መጣ። ስለዚህ የጋዜጠኛ ካሳሁንን ጓደኞች ጋዜጠኛ ምስክር ጌታውንና በፍቃዱ አባይ ነው ያነጋገርኳቸው። እነሱ በመጀመሪያ የጠየቁኝ ነገር ምንድን ነው… ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትወስደው የሚል ነው።
የምን ኮሚሽን ነው?
እንግዲህ “Go Fund Me” ሲከፈት ኮሚሽን የሚጠይቁ አካላት አሉ መሰለኝ። እነሱንም ከዚህ በፊት ኮሚሽን የጠየቃቸው ሰው አለ መሰለኝ። እኔንም ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትጠይቀው አሉኝ። እኔም ምንም የምጠይቀውም የምወስደውም ኮሚሽን የለም አልኳቸው። የምንሰራው ለበጎ ስራ እስከሆነ ድረስ መመስገንም በእግዚአብሔር መባረክም ካለ…ሁሉንም ሰጥቶ እንጂ ግማሹን አስቀርቶ አይደለም። ስለዚህ እኔ ምንም አይነት ኮሚሽን አልፈልግም ብዬ ምላሽ ሰጠሁኝ። ከዚያ በአካባቢዬ ያሉትን እየሄድኩ ካርዳቸውን እያስገቡ እንዲለግሱ ሊንኩን በስልካቸው እየላኩኝ፤  በተለያየ አካባቢ ያሉትን ደግሞ በግሌና በ”በጎ ራዕይ” የፌስ ቡክ ገፅ በማስተዋወቅ 305 ሺህ 969 ብር ከ37 ሳንቲም ስብስቤ ለጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ባለበት ወ/ሮ ራሄል ቀለመወርቅ አስረክቤያለሁ። አየሽ ይሄ ገንዘብ ለዚህ ቤተሰብ ቀላል አይደለም።
ሁለተኛው የለገስከው ተቋም የኢትዮጵያ ልብ ህሙማን ህፃናት መርጃ ማዕከል ነው አይደል?
ትክክል ነው። ከዚህ ተቋም ጋር የምተዋወቀው ገና የ11 ዓመት ህፃን እያለሁ ዶ/ር በላይ አበጋዝ ባቋቋሙት ጊዜ ነው። ያኔ በት/ቤት ፎርሞች እየወሰድን ለቤተሰብ እየሰጠን፣ ቤተሰብ የሚሰጠንን ብር ለማዕከሉ እንለግስ ነበር። ትልቅ ሆኜ አድጌ ብደግፈው የምለው ማዕከል ነበር። ያው ገንዘቡን ማሰባሰብ ቀላል አይደለም ትግል ይጠይቃል። ነገር ግን አንቺ አንድ ዓላማ ከያዝሽ  ያ ዓላማ ግቡን እስኪመታ ስትታገይ፣ በርቺ የሚልሽ እንዳለ ሁሉ የሚተችሽም በርካታ ነው። ሁለቱንም እየተቀበልሽ፣ አላማሽን ሳትሰለቺ ከጣርሽ ሁሉን ፈጣሪ ያሳካል።
እኔም በዚህ መንገድ ሁሉን በፅናት ችዬ እግዚአብሔር አሳክቶት፣ ከ29 ሺህ ዶላር (ከአንድ ሚሊዮን ብር በላይ) ለልብ ህሙማን ማዕከል መለገስ ችለናል። ነገ አገር የሚረከቡ ህፃናት ከባድ የልብ ህመም ውስጥ ሆነው ማየት ይረብሻል። እስካሁን ጥቁር አንበሳ ግቢ ውስጥ የሚገኘው ይሄው ማዕከል፤ እንደዚሁ እርዳታዎችን እያሰባሰበ እስካሁን ከ5 ሺህ በላይ ህፃናትን በነፃ አክሟል። ከ7 ሺህ በላይ ደግሞ ገና ወረፋ እየጠበቁ የሚገኙ ህፃናት አሉ። የእኛም ልገሳ የተወሰነ አስተዋፅኦ ያደርጋልና ደስተኞች ነን።
እንዳልኩሽ የ11 ዓመት ልጅ እያለሁ ነው ተቋሙን መለገስ የጀመርኩት። ት/ቤት እያለን የተለማመድነው ማለት ነው። ያ በውስጥሽ ሲያድግ እንዲህ ከፍ ብሎ እንዲመጣ መሰረት ይሆናል። ቅድምም አስተዳደጌን የጠየቅሽኝ ለዚህ መሆኑን ገልፀሽልኝ ነበር። የልቤን መሻትና ፍላጎቴን አይቶ እግዚአብሔር የአቅሜን ያህል በጎ እንዳደርግ ስለረዳኝና ልቤን ለዚህ ስለከፈተልኝ አሁንም አመሰግነዋለሁ። ያኔም ልጅ እያሁ ሰዎችን ስለመርዳት ሳስብ ተስፋው ነበረኝ። አንቺ መልካም ስታስቢ፣መልካም ለማድረግ ስትጠሪ እግዚአብሔር አቅም ይሆንሻል። በእኔም ህይወት እያየሁ ያለሁት ይሄንኑ ነው፡፡ አሜሪካ ከሄድኩ በኋላም አላረፍኩም። በሜሪ ጆይም፣ በመስራት በጎ አድራጎት ድርጅትም በሌሎቹም የምችለውን ሳደርግ ነበር፡፡ እነዚህን በጎ አድራጎት ድርጅቶች ስንደግፋቸው አሳዳጊ በማጣቴ ለውጪ ጉዲፈቻ ስንሰጣቸው ባህላቸውን፣ ቋንቋቸውን፣ ማንነታቸውን ረስተው የሚያድጉ ዜጎቻችንን ቁጥር እንቀንሳለን፡፡ በአገራቸው፣ ከባህላቸው፣ ከወገኖቻቸው ከማንነታቸው ጋር እየተደገፉ ያድጋሉ። አገራቸውን ያገለግላሉ። ይሄ እሳቤ በደንብ መስፋትና መተግበር አለበት ብዬ አምናለሁ፡፡
ይህንን የውጪ ጉዲፈቻ (ማደጎ) ለመቀነስ ብሎም ለማስቀረት ምን ዓይነት ሥራዎች ናቸው መስራት ያለባቸው?
እንደኔ እንደኔ፤ ሁላችንም ብንተባበር… ችግራችንን በራሳችን ለመፍታት የምናንስ ህዝቦች አይደለንም፡፡ እንደ ሙዳይ፣ ጌርጌሲዮን፣ መሰረት በጎ አድራጎትና ሌሎችም ቅንነትና በጎነት ስላላቸው ብቻ በትንሽ አቅም ብዙ መልካም ስራ የሚሰሩ ድርጅቶች በአገር ውስጥ ባለሃብቶችም ሆነ በዲያስፖራው በደንብ ሊደገፉ ይገባል የሚል ጠንካራ እምነት አለኝ፡፡ እነዚህ በጎ አድራጎት ድርጅቶች በዚህ መልኩ ተቋቁመው፣ በጎ የሚሰሩት ወገንተኝነት፣ ተቆርቋሪነትና ሃላፊነት ተሰምቷቸው እንጂ ግዜ ተርፏቸው አይደለም፡፡ እነሱ ይህንን ሀላፊነት ሲሸከሙና  ወገባቸው ሲጎብኝ እኔም  መደገፍ አለብኝ፡፡ ድጋፍ ማለት ብር መስጠት ብቻም አይደለም፡፡ ጉልበት፣ ሙያ፣ ጊዜ መስጠት በራሱ ድጋፍ ነው። ሀኪም በሙያው ሄዶ ያክም፣ የስነ ልቦና ባለሙያው፣ አስተማሪው፣ ሁሉም ያለውን ማዋጣት ይችላል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚያስፈልገው ቅንነትና መልካም ልብ ብቻ ነው፡፡ እንዲህ ስንተባበር አገራችን ላይ ለውጥ ማምጣት እንችላለን፡፡ ዲያስፖራው ለምሳሌ ለሁለት ወርም ይምጣ ለአንድ ወር ወይም ለ10 ቀን ይምጣ ቤተሰብ አይጠይቅ ወይም አይዝናና አይባልም። ነገር ግን ቢቻለው ከመጣባቸው ወራትና ቀናት ቢያንስ አንዷን ቀን ለበጎ አድራጎት ማዋል የሞራል ግዴታ ነው፡፡ የዜግነት ግዴታም ጭምር ነው፡፡ ሁሉንም መጎብኘት አይቻልም። ያደርጋሉ። ነገር ግን አንዱንና የመረጠውን በጎ አድራጎት ጎብኝቶ አይዟቹ አለንላችሁ ብሎ ለምን አንድ ዶላር አትሆንም፣ ሰጥቶ ቢመለስና ሁሉም ይህንን እንደ ባህል ቢይዘው … እርግጠኛ ነኝ ለውጥ እናያለን፡፡
በሌላ በኩል፤ አገራችን ውስጥ ብዙ ባለሃብቶች ለዚህ ተግባር ትኩረት ቢሰጡ፣ ችግራችን ውጪ አይወጣም ነበር፡፡ በእርግጥ እኔ እስከ ማውቀው፣ የkk ኩባንያ ባለቤት አቶ ከተማ ከበደ፣ወርቁ አይተነውና አትሌት ሀይሌ ገ/ስላሴ ልገሳ ያደርጋሉ። ነገር ግን እነሱ ብቻ አይደሉም። በሀገሪቱ ያሉት ባለሃብቶች ገንዘብ መሰብሰብ ላይ ብቻ የምናተኩርና ማህበራዊ ሀላፊነታችንን የማንወጣ ከሆነ፤ የሰበሰብነውን ሳንበላው መሰብሰብ( ጠብቆ ይነበባል) ይመጣል። በገንዘብ እንድትሰበስቢ የፈቀደልሽ አምላክ ለሌላው ካላከፈልሽ፣ ሳትበይው ሊሰበስብሽ ስልጣን አለው፡፡ አንቺ ገንዘብ ስትሰበስቢ፣ እንደ ኤጀንት ነሽ ማለት እንጂ ለብቻሽ እንድትበይ አይደለምና ማካፈል አለብሽ፡፡
አሁን ላይ አንድ ህፃን 2 ሚ.ብር መታከሚያ አጥቶ እየሞተ አንዳንድ ሀብታሞች በአንድ ቀን ምሽት በመሸታ ቤትና በአስረሽ ምችው ያንን ያህል ብር አጥፍተው ያድራሉ፡፡ ይሄ እንደ ሃገር ያማል። ቅድም ሰው በገንዘቡ የፈለገውን አያድርግ አይዝናና ማለቴ አይደለም፡፡ በሁሉም ነገር ውስጥ በጎ አድራጎትና ልገሳን ቦታ ያግኝ ነው የምለው፡፡ ያኔ ለውጥ ይመጣል ብዬ አምናለሁ እና ልናስብበት ይገባል፡፡
ድርጅትህ “በጎ ራዕይ”ም ሆነ ዲያስፖራው  ችግር የደረሰበትን ሰው ለማገዝ መስፈርታችሁ ምንድን ነው?
የመስፈት ጉዳይ አይደለም፡፡ ሰው እርዳታ ሲጠይቅ ለምሳሌ የህክምና እርዳታ ሲጠይቅ የህክምና ማስረጃው ትክክል ነው ወይ የሚለው መረጋገጥ አለበት፡፡ “Go fund me” ሲከፈት የዚያ ሰው የህክምና ማስረጃ  ትክክለኛ ስለመሆኑ ማረጋገጥ ወሳኝ ጉዳይ ነው፡፡ እኛ ውጪ ሆነን እዚህ ያሉ ተወካዮቻችን እንልክና ስለ ህክምናው ማስረጃ ትክክለኛነት እናረጋግጣለን፡፡ ይሄን የምልሽ ኢትዮጵያ ውስጥ ላሉ በርካታ “ጎ ፈንድ ሚ” እየተከፈተና ገንዘብ እየተሰበሰበ፣ መጨረሻ ላይ ገንዘቡ የት እንደሚገባ ሳይታወቅ የሚቀርበትን በርካታ አጋጣሚ እያየን ነው፡፡ “ጎ ፈንድ ሚ” ተከፍቶ የሚሰበሰበው ገንዘብ ለትክክለኛ ዓላማ ለትክክለኛው ተረጂ መዋል አለበት እንጂ የግለሰብ መጠቀሚያ መሆን የለበትም፡፡ ስለዚህ የደረሰን የእርዳታ ጥሪ ትክከለኛነት ተጠናክሮ ትክክለኛነቱ ተብጠርጥሮ ነው ጥሪውን የምንቀበለው፡፡ ዲያስፖራው ሆነ እዚህ አገር ያለው መለገስ ያለበት፣ እርዳታ ፈላጊው ትክክለኛ መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ ነው። እንደ መስፈርት ከተቆጠረ መስፈርታችን ይሄ ነው፡፡
ከመጣህ ምን ያህል ጊዜ ሆነህ? ከጋዜጠኛ ካሳሁን ባለቤትና ከልብ ህሙማን ህጻናት መርጃ ማዕከል በተጨማሪስ የትኞቹን የበጎ አድራጎት ማዕከላት ጎበኘህ?
እኔ ከመምጣቴ በፊት በተወካዮቻችን አርቲስት ማስተዋል ወንደሰን በያያ ዘልደታ አማካኝነት ለጌርጌሴኖን የአዕምሮ ህሙማን መርጃ ማዕከል 500 ለሚሆኑ ሰዎች የምሳ ግብዣ አድርገናል፡፡ እኛ እዛ ሆነን እዚህ ባሉ ተወካዮች በኩል ድጋፉን እናድርግና ክትትል እናደርጋለን፡፡ የሆነ ሆኖ ሁሉንም ማዳረስ ባይቻልም አንዳንድ መጠየቅ ያለባቸውን ሄጄ አይቻለሁ፡፡ በዚያ ላይ የወደፊት ድጋፋችን ትክክለኛ እንዲሆን እስካሁን ከተቋቋሙት ማን ነው በቂ ድጋፍ ያለው? ማንስ ነው ያለ በቂ ድጋፍ በድካም ብዙ ስራ እየሰራ ያለው የሚለውን በመለየት ላይ ነን፡፡
ይህንን ካላየን በኋላ ድጋፍ የሌላቸው ላይ ትኩረታችንን አድርገን ለመስራት ነው እቅዳችን አሁን የሙዳይ በጎ አድራጎትን ብንመለከት የተረጂ ህጻናት እናቶች እዛው ግቢ ውስጥ የእጅ ስራ ውጤቶችን እየሰሩ እየሸጡ፣ በጣም በከፍተኛ ትግል  ነው እየሰሩ ያሉት አንዳንዶቹ ደግሞ በቂ ስፖንሰር እያላቸው አሁንም ወደ ልመናው ያዘነብላሉና እነሱን ለይቶ አቅም የሌላቸውን መደገፍ ላይ እናተኩራለን።  ሌላ ጊዮርጊስ አካባቢ “የብርሀን ልጆች”  የተባለ እየተቋቋመ ያለ ድርጅትም አለ፡፡ እነዚህንም እንደግፋለን፡፡
“በጎ ራዕይ” አወቃቀሩ ምን ይመስላል?
በቦርድ የሚተዳደር በአሜሪካ መንግስት እውቅና ያገኘ ነው። ስራውን ይበልጥ ቀልጣፋና የተደራጀ ለማድረግ፣ እዚያም ፈቃድ ለማውጣት በእንቅስቃሴ ላይ ነን። እሱን ሂደት እየሰራን ነው እርግጥ ነው በአሜሪካው ፈቃድ እዚህም መስራት እንደምንችል ተነግሮናል። ሆኖም የበለጠ ቀልጣፋ ተቀባይነት ያለው እንዲሆን ነው እዚህም ፈቃድ ለማውጣት የፈለግነው። ይሄም ይሳካል ብዬ አምናለሁ፡፡
በአጠቃላይ ግን የካሳሁንን ቤተሰብ ለመደገፍ ስንነሳ፣ መረጃ በመስጠት በሀሳብ ሲያግዙኝ ለነበሩት ለጋዤጠኞቹ ምስክር ጌታነው፣ በፍቃዱ አባይ፣ ትዝብት አሰፋ፣ሚካኤል አለማየሁ፣ ያያ ዘልደታ፣ አርቲስት ማስተዋል ወንደሰንንና ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴልን ከልብ አመሰግናለሁ።


    ኮራኮን ኮንስትራክሽን

           ቅዳሜ ጥር 22 ቀን 2013 ዓ.ም ለንባብ በበቃው ጋዜጣችሁ ላይ “የአዳማ ግንብ ገበያ ባለአክሲዮኖች መንግስት እንዲታደጋቸው ተማፀኑ” በሚል ርዕስ የቀረበው ዘገባ፤ በእውነተኛ መረጃና ማስረጃ ላይ ያልተመሰረተ ሲሆን የአንድ ወገን  ቅሬታ ብቻ ሚዛናዊነት በጎደለው መልኩ የተቀረበበት ነው። ከዚህ አንጻር በድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን ዙሪያ በዘገባው ላይ የቀረበውን ሀሰተኛ ውንጀላ መሠረት በማድረግ፣ እውነታውን በዝርዝር  እንደሚከተለው አቅርበናል።
ድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን፤ በአዳማ ግንብ ገበያ ግንባታ ላይ የተሳተፈውም ሆነ የግንባታውን ስራ ሲሰራ የቆየው በህግ ፊት ተቀባይነት ያለውን ውል ከአሰሪውና  ከአማካሪ ድርጅቱ ETG consultant ጋር በፈፀመው የሦስትዮሽ ውል መሰረት ነው። በዚህም መሰረት ግንባታው በሦስት ዙር (three phase) እንዲከናወን የጨረታ ሠነድ ተዘጋጅቶ ድርጅታችን ከቀረቡት የስራ ተቋራጮች መካከል አሸናፊ በመሆን  ስራው ሊሰጠን ችሏል።
 የመጀመሪያው ዙር የኮንትራት መጠኑ ቫትን ጨምሮ 60,226,998 (ስልሳ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስድስት ሺ ዘጠኝ መቶ ዘጠና ስምንት ብር) የነበረ ሲሆን ለፕሮጀክቱ ስራ ማስኬጃ (ቅድመ ክፍያ) ሊከፈል የሚገባው የጠቅላላ ዋጋው ሰላሳ በመቶ (30%) ማለትም 20,768,099 (ሃያ ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ ስምንት ሺ ዘጠና ዘጠኝ ብር) ነበር። ይሁንና አክስዮን ማህበሩ በወቅቱ ያለኝ ገንዘብ 7,000,000 (ሰባት ሚሊዮን) ብር ብቻ ነው ቢለንም፣ እኛ የሚገባንን ክፍያ ሳናገኝ ወደ ስራ አንገባም አላልንም፤ ምክንያቱም አክስዮን  ማህበሩ ወደ ፊት የሚያመጣቸው አባላት “ከቦታችን ተባረርን ተገፋን” እያሉ የሚያለቅሱ ስለነበሩ “እንደውም ስራ ስንጀምር አባላቱ መዋጮ ያዋጣሉ፤ ያኔ ትከፍሉናላችሁ” በሚል ተስፋ በ6,000,000 (ስድስት ሚሊዮን ብር) ቅድመ ክፍያ ወደ ስራ ገብተን፣ ፌዙን ከብዙ ችግሮች ጋር ተጋፍጠን ጨርሰናል። ከችግሮቹ መካከል በተለይም ህንፃው ሊያርፍበት የታሰበው ቦታ በወቅቱ የግለሰቦች መኖሪያ በመሆኑና ነፃ ስላልነበር፣ በታሰበው ጊዜ ወደ ስራ ባለመግባታችን፣ በውለታው መሰረት ስራውን አጠናቀን ማስረከብ አልቻልንም። በተጨማሪም በጊዜ መራዘም ምክንያት ለተከሰተው የዋጋ ንረት በውሉ መሰረት ማካካሻ ክፍያ ለመጠየቅ ተገደናል።
ግንባታው የተጀመረው ህዳር 2003 ዓ.ም ሲሆን እንዲያልቅ የተሰጠው ጊዜ ሁለት ዓመት ነበር፤ ሊጠናቀቅ የቻለው ግን የካቲት 2006 ነው። አክሲዮን ማህበሩ በወቅቱ ሁለት አማራጭ ነበረው። አንድም ጨረታውን እንደ አዲስ አውጥቶ ሌላ ኮንትራክተር ማስገባት፤ ሁለትም የዋጋ ማካካሻ አድርጎ ከኛ ጋር እንዲቀጥል ማድረግ ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ሁለተኛውን አማራጭ በመምረጥ የዋጋ ማካካሻ ዘግይቶ በመክፈሉ ለግንባታው መዘግየት የራሱ አስተዋፅኦ ነበረው። እንዲያም ሆኖ ውለታው በተፈጸመ በሦስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ስራውን ሙሉ በሙሉ (100%) አጠናቀን አስረክበናል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “…ተቋራጩ በ2 ዓመት ጊዜ ውስጥ ግንባታውን አጠናቆ ሊያስረክበን ቢስማማም በቃሉ ግን አልተገኘም፤ እስከ 2009 ዓ.ም ድረስ ሁሉም ሳይሳካ ቆይቶ የግንባታ ዋጋ ንሯል በሚል ተጨማሪ ማካካሻ 33 ሚ. ብር እንዲከፍሉ መገደደዳቸውን የአክሲዮን ማህበሩ አዲሱ ቦርድ ሰብሳቢ አቶ ሽሬ ረሽድ ያስረዳሉ” በሚል ሃሰተኛ ዘገባ ቀርቧል፡፡ በአንድ በኩል በዚህ ሁኔታ የዘገየው አጠቃላይ የህንፃውን ግንባታ አስመስሎ የቀረበ ሲሆን፤ በሌላም በኩል ግንባታው እንደተባለው እስከ 2009 ዓ.ም ሳይሆን እስከ 2006 ዓ.ም ለአንድ ዓመት ነበር  የዘገየው፡፡ እሱም ቢሆን በኮንትራክተሩ ችግር ሳይሆን በአክሲዮኑ ችግር መሆኑን መገንዘብ ይገባል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በአክሲዮን ማህበሩ በተፈጠረው ችግር ምክንያት ወዶና ፈቅዶ በስምምነት የከፈለውን የዋጋ ማካካሻ፣ተገዶ የከፈለ አስመስሎ የቀረበው ዘገባ የተሳሳተ ነው።
የሁለተኛውን ዙር ጨረታም እንደ መጀመሪያው በግልጽ ጨረታ ተወዳድረን በድጋሚ ገብተናል። ይሁንና የመጀመሪያውን ዙር ግንባታ ሙሉ በሙሉ አጠናቀን ያስረከብን ቢሆንም፣ 48ሚ ብር የሚሆን የመጨረሻ ክፍያ ለመክፈልም ሆነ ሁለተኛውን ዙር ግንባታ ለማስቀጠል የሚያስችል የገንዘብ አቅም አልነበረውም።
የሁለተኛው ዙር ኮንትራት መጠን ብር 191,233,090.08 (አንድ መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሰላሳ ሶስት ሺህ ዘጠና ብር) ሲሆን የተያዘለት ጊዜ አንድ ዓመት ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ከነበረበት የፋይናንስ እጥረት አንፃር ይህን ስራ ለማስቀጠል የባንክ ብድር ማግኘት ነበረበት። የባንክ ብድሩንም ለማግኘት  የመጀመሪያውን ግንባታ ክፍያ ሙሉ በሙሉ መክፈሉን የሚያረጋግጥ የክፍያ ደረሰኝ እንዲያቀርብ ተጠየቀ። ቀደም ሲል እንደገለፅነው፤ ድርጅታችን አክስዮን ማህበሩን ለመርዳት ከነበረው ፍላጎት የተነሳ የፋይናንስ ችግሩን ለመቅረፍ ከባንክ የተጠየቁትን የክፍያ ሰነድ ማህበሩ ሳይከፈለን ከፍሎናል በማለት የብር 48,000,000 (አርባ ስምንት ሚሊዮን ብር) ክፍያ ደረሰኝ ቆርጠን በመስጠት ብድሩን እንዲያገኙ ተባብረናል። በዚህ ምክንያት የ100 ሚ ብር ብድር በማግኘቱ ቀደም ሲል ያልከፈለንን 48ሚ ብር ሊከፍለን ችሏል። ከዚህም በተጨማሪ በዚህ ዙር ለተሰሩ ስራዎች የ20 በመቶ ቅድመ ክፍያ መክፈል የነበረበት ቢሆንም፣ ስራው እየታየ እንዲከፈል በመስማማት ካገኘው ብድር ላይ 37.8 ሚ ብር ከአክስዮን አካውንት ውጪ ሆኖ የጋራ አካውንት ተከፍቶ እዚህ ውስጥ እንዲቀመጥና ስራው እየታየ እንዲከፈል በተደረሰው ስምምነት መሰረት ስራው እንዲንቀሳቀስ ተደርጓል። ይህን አሰራር የመንግስት ህግም ይፈቅዳል። በመሆኑም የሁለተኛው ዙር ግንባታ ጥር 2006 ተጀምሮ፣ ሚያዚያ 2008 ላይ ስራው 97 በመቶ (97%) ተሰርቷል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “… እነዚሁ አካላት ተመሳጥረው ለንብ ባንክ 40 ሱቆችን በ37 ሚ ብር ገዝተው ብሩን በማህበሩ አካውንት ቢያስገቡም፣ ያ 37 ሚ.ብር ከህግ አግባብ ውጪ ከቦርዱ ጋር ተቋራጩም ፈራሚ ሆኖ ከማህበሩ አካውንት ወጥቶ የት እንደደረሰ አይታወቅም” በሚል የቀረበው ዘገባ ሀሰት ነው።
የሶስተኛ ዙር የጨረታ ሁኔታ እንደ ሁለቱ ፌዝ በጨረታ የተወሰደ ሳይሆን የሁለተኛው ዙር ያልተጠናቀቁ ክፍያዎች እዳ ስለነበራቸው ይህን ክፍያ ለመክፈል ተጨማሪ ብድር ከባንክ ለመውሰድ ባንኩ ብድር የምሰጠው ህንፃው ወደ ስራ የሚገባ ከሆነ ነው በማለቱ ወደ ስራ ለመግባት ደሞ የሚቀረው የስራ ፐርሰንት ይታወቅ በመባሉ እና ሱቆቹን ወደ ስራ ለማስገባት የውጪው ስራ ማለቅ እና ለውጪ ስራ መገልገያ ይሆን ዘንድ የቆመው የእንጨት መወጣጫ (ፖንቴ) መፍረስ ስለነበረበት እና ስራን ለሌላ ኮንትራክተር ለመስራት የሚያመች ባለመሆኑ በነዚህ ምክንያቶች ሶስተኛው ዙር የውጪ ስራዎችንና የአንደኛ ፎቅ ፊኒሽንግ ስራዎችን አካቶ እንዲሰራ ማህበሩና አማካሪው ወስነው ድርድር ተደርጎ ለኛ ተሰጥቶናል። ይኸም ከአሰራር አንፃር ተቀባይነት ያለው ነው። የዚህ ዙር ግንባታ ሀምሌ 2007 ተጀመረ። አንድ አመት የስራ ጊዜ የተሰጠው ሲሆን ነሀሴ 2008 ተቋርጧል። ነገር ግን ስራውን 83 ፐርሰንት ሰርተናል።
ይሁንና ለሰራናቸው ስራዎች ማህበሩ መክፈል የሚጠበቅበትን የ2ኛ እና 3ኛ ዙር የግንባታ ሥራ በውላችን መሰረት በአማካሪ መሀንዲሱ የፀደቀውን ክፍያ ማህበሩ ባለመክፈል መሰረታዊ የውል ጥሰት (fundamental breach of contract) በመፈጸሙ የግንባታ ውሉ ተቋርጧል። አማካሪ መሀንዲሱ በድርጅታችን የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ በውሉ በተሰጠው ሥልጣንና ኃላፊነት መሰረት ጥያቄውን ከመረመረና በውሉ መሰረት የቀረበ መሆኑን ካረጋገጠ በኋላ በ28/8/2009 ዓ.ም የተፃፈና ስምምነት በሚቋረጥ ጊዜ የተረጋገጠ ክፍያ የምስክር ወረቀት (Certified Payment upon Termination) አጽድቋል። በዚሁ በጸደቀው የክፍያ ምስር ወረቀት ላይ በተረጋገጠው መሰረት ማህበሩ ብር 150,970,074.88 ብር (አንድ መቶ ሀምሳ ሚልዮን ዘጠኝ መቶ ሰባ ሺህ ሰባ አራት ብር ከሰማኒ ስምንት ሳንቲም) እንዲከፍል ድርጅታችን በማህበሩ ላይ በፌደራል ከፍተኛው ፍ/ቤት ግንቦት 22 ቀን 2009 ዓ.ም ክስ አቀረበ። ይህም በህግም በውሉም የተረጋገጠ መብታችን ነው።
ተከሳሹ ግንብ ገበያ አ/ማ በአማካሪ መሐንዲሱ የፀደቀውን የክፍያ ሰርተፍኬት አልቀበልም ብሎ በመቃወሙ ፍ/ቤቱ ድርጅታችን ለሰራው ስራ ሊከፈለው የሚገባው ክፍያ ስንት እንደሆነ፣ አስቀድሞ የተከፈለው ክፍያ ምን ያህል እንደሆነና ምን ያህል ያልተከፈለ  ቀሪ ክፍያ እንዳለ በገለልተኛ ወገን ተጣርቶ ይቅረብ የሚል ትእዛዝ በመስጠቱ፣ ለዚህም የመንግስት ተቋም የሆነው የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን እና ዲዛይን ሱፐርቪዥን ሥራዎች ኮርፖሬሽን ይህንኑ አጣርቶ ሪፖርት እንዲያቀርብ በሰጠው ትእዛዝ መሰረት፣ ኮርፖሬሽኑ በታዘዘው መሰረት፣ የራሱን ባለሞያዎች፣ የግንብ ገበያ ንግድ አክስዮን ማህበር ከወከሏቸው ሁለት ባለሞያዎች እና ከኮራኮንም ሁለት ባለሞያዎች ቦታው ድረስ በመገኘት፣ የተሰራውን ስራ ጥራትና መጠን በመለካትና በመመልከት ልኬቱ የተወሰደ ሲሆን ላላለቁ ስራዎች  እነዚህም ጀነሬተር ፣ የውሃ ታንከርና ላልተጠናቀቀው የጣራ ስራ ባሉበት ልረከብ የሚል ጥያቄ አክስዮን ማህበሩ ለአጣሪው በማቅረቡ ያለቁት ስራዎች በልኬት ተለይተው ዋጋቸው ታውቆ፤ ያላለቁትን የማጠናቀቅያ ክፍያ ተቀንሶ የሁሉም ድርጅቶች ተወካይ ተፈራርመውበት ለፍ/ቤቱ ተልኳል።
ፍ/ቤቱም የቀረበለትን ሪፖርት መሰረት በማድረግ ተከሳሹ ግንብ ገበያ አ/ማ፡-
1ኛ፡- ለ2ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ብር 45,332,291.48 (አርባ አምስት ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰላሳ ሁለት ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና አንድ ብር ከ48/100) ከሚያዚያ 28/09 እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ከሚታሰብ 9.5% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ክፍያ በመዘግየቱ ምክንያት በአማካሪ መሐንዲሱ የተሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 5,264,247.67 /አምስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ስልሳ አራት ሺህ ሁለት መቶ አርባ ሰባት ብር ከ67/100/፣ በድምሩ ብር 50,596,539.15 (ሃምሳ ሚሊዮን አምስት መቶ ዘጠና ስድስት ሺህ አምስት መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ብር ከ15/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
2ኛ፡- ለ3ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ክፍያ ብር 7,228,284.83 (ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስምንት ሺህ ሁለት መቶ ሰማኒያ አራት ብር ከ83/100) ከሚያዚያ 28/2009 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 11% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ይህ ክፍያ ለዘገየበት ጊዜ በውሉ መሰረት አማካሪ መሐንዲሱ ያሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 1,589,110.78 (አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሰማኒያ ዘጠኝ ሺህ አንድ መቶ አስር ብር ከ78/100)፣ በድምሩ ብር 8,817,395.61 (ስምንት ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሰባት ሺህ ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ብር ከ61/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
3ኛ፡ የተጀምረው ያልተጠናቀቁ ስራዎችን በተመለከተ ብር 58,395,553.59 (ሃምሳ ስምንት ሚሊዮን ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ሺህ አምስት መቶ ሃምሳ ሶስት ብር ከ59/100) ውሉ ከተቋረጠበት ከግንቦት 12/2009 ዓ.ም ጀምሮ  ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ህጋዊ ወለድ ጋር ለፍርድ ባለመብት ሊከፍል ይገባል በማለት ውሳኔ ሰጥቷል።
ግንብ ገበያ አ/ማ ይህንን ውሳኔ በመቃወም ለፌደራል ጠ/ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት ይግባኝ ቢያቀርብም፤ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤትም የከፍተኛውን ፍ/ቤት ውሳኔ አጽድቋል። ማህበሩ ግን በሁለቱ ፍ/ቤቶች ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት አቤቱታ ያቀረበ ሲሆን፣ ያቀረበው የሰበር አቤቱታም ውድቅ ተደርጓል።
በዘገባው ላይ እንደተገለፀው፤ ማህበሩ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ከፍሎ ጠበቃ ቀጥሮ እስከ መጨረሻው የዳኝነት እርከን በመጓዝ ያቀረበው መሰረተ ቢስ ክርክር በፍርድ አደባባይ ውድቅ ሲደረግበት፣ የመገናኛ ብዙሃንን ደጅ በመጥናት፣ “ፍትህ ሲገባን የ151ሚ ብር ባለዕዳ እንድንሆን ተፈርዶብናል” የሚል አቤቱታ ማቅረብ የህግ የበላይነትን ማርከስ ነው፡፡
አክስዮን ማህበሩ ለጋዜጣው ክፍል በሰጠው ሀሰተኛ መረጃ፤ ከዚሁ ግንባታ ጋር በተያያዘ አቶ ጅብሪል ገረሱ ሀቢብ (የድርጅታችን የኮራኮን ኮንስትራክሽን ድርጅት ባለቤትና ሥራ አስኪያጅ) ላይ የሙስና ክስ ተመስርቶ፣ ከሦስት ዓመት በፊት የመጣውን ለውጥ ተከትሎ፣ በፖለቲካ ውሳኔ እንደተፈቱ አድርጎ በማቅረብ አንባቢን ለማደናገር ጥረት አድርጓል። በእርግጥ ማህበሩ የኦሮሚያ ፀረ-ሙስና ኮሚሽን በድርጅታችን ስራ አስኪጅ ላይ ክስ እንዲመሰረት የሰጠውን ሀሰተኛ ጥቆማ መሰረት በማድረግ በህግ ፊት ተቀባይነት የሌለው ክስ ተመስርቷል።
በኦሮሚያ ጠቅላይ ፍ/ቤት ምስራቅ ችሎት የነበረው ክስና የተሰጠው ውሳኔ በዘገባው ላይ ከቀረበው በእጅጉ የተለየ ነው። ይኸውም በዚህ ፍ/ቤት ከቀረበው የወንጀል ክስ ጂብሪል ገረሱን የሚመለከቱት ክሶች ከቀድሞ የቦርድ አባላት ጋር በመተባበር 1ኛ) የሁለተኛ ዙር ግንባታን በተመለከተ የአ/ማህበሩ ጠቅላላ ጉባኤ ሳይወስን የግንባታ ዋጋውን ቀድሞ ከተወሰነ በላይ ያላግባብ ብር 52,830,639 ለኮንትራተሩ እንዲከፈል በማድረግ፣ በግንባታ ውሉ ላይ የተገለፀው የበሮች ብዛት 188 ሆኖ ሳላ ያለ አግባብ ለ211 በሮች ክፍያ እንዲፈጸም በማድረግ ለብረት ስራ ያላግባብ ብር 13,589,965 በብልጫ እንዲከፈል በማድረግ፤ በጠቅላላ ጉባኤው የተሰጠው ውሳኔ የግንባታ ሥራው በሁለት ዙር እንዲጠናቀቅ የሚል ሆና ሳለ ያለ ጠቅላላ ጉባኤው እውቅና እንዲሁም ያለ ጨረታ 3ኛ ዙር የግንባታ ውል በብር 153,612,510 ውል በመፈራረም፣ ለ3ኛ ዙር ግንባታ የአልሙኒየም ክላዲንግ ሥራ ብር 8,521,755 ያላግባብ በአብላጫ እንዲከፈል በማድረግ ለራሳቸው የማይገባ ጥቅም ለማግኘትና አ/ማህበሩ ላይ ጉዳት ለማድረስ አስበው የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል፡-
2ኛ/ ከአንደኛው ዙር ግንባታ ብር 229,258,19 ያለ ቦርድ ውሳኔ አላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ እንዲሁም ብር 4326,081,72 አማካሪ መሀንዲሱ ሳይጸድቅና ቦርድም ሳይወስን እንዲከፈል ብር በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል፡-
3ኛ/ በአንደኛው ዙር ግንበታ የዋጋ ማካካሻ ያላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል የሚል ነው፡፡
ይሁንና ፍ/ቤቱ ጉዳዩን በአግባብ መርምሮ በማስረጃ ካጣራ በኋላ በሰጠው ፍርድ የሙስና ወንጀል እና አላግባብ መበልጸግ ተብሎ በኮንትራክተሩ ላይ የቀረቡትና ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ክሶች ሙሉ በሙሉ መሰረተ ቢስ መሆናቸውን  በማረጋገጥ ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ ከወንጀሉ  ነጻ መሆኑን አረጋግጧል፡፡ ዓ/ህግ ለክሱ ዋና ማስረጃ አድርጎ ያቀረበው በኦሮሚያ የሥነ- ምግባርና ጸረ-ሙስና ኮሚሽን የመደበው ኦዲተር ተፈጸመ ስለተባለው ጉዳይ  አጥንቼ አገኘሁ ያለውን ጥፋትና የምርምር ኦዲት ሪፖርት ቢሆንም ፍ/ቤቱ ግን የተባለውን የኦዲት ሪፖርት ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ የፈጸመው የመሙስና ወንጀል የለም በማለት ወስኗል፡፡
ፍ/ቤቱ ኮንትራክተሩ ጥፋተኛ ነው ከዋጋ ማካካሻ ጋር ተያይዞ የቀረበውን ብቻ ነው፡፡ የዋጋ ንረት ማካካሻን በተመለከተ በመጀመሪያ ዙር ግንባታ የውል አልቀጽ GCC 47.1    መሰረት በወቅቱ የነበረው የሲሚኒቶና የብረት እጥረት ምክንያት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት ግዢና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ ባወጣው አዋጅ መሰረት ተከፍሎናል፡፡ ይሄንንም በተመለከተ በኦሮምያ ፀረ ሙስና ቢሮ ክስ ቀርቦብን እኛም በወቅቱ የነበረውን  የሲሚንቶና የብረት እጥረት ከየፋብሪካዎቹ ጠይቀን የለንም ተባልን ማስረጃ ሲከታተለው ለነበረው ለኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምስራቅ ቋሚ ችሎት አቅርበን ፍርድ ቤቱም ከሙገር መግዛት የነበረባችሁን ከሞሰበ የገዛችሁት በደብዳቤ በጊዜው ለአሰሪዎቹም ሆነ ለአማካሪው አላሳወቃችሁም ስለዚህ የአካሄድ ችግር ነበር በማለት በአቶ ጅብሪል ላይ 6 ወር  የእስር ቅጣት ወስኖ የነበረ ቢሆንም ፍርዱ በሚሰጥበት ጊዜ ከዛ በላይ ታስረው ስለነበር ፍርድ ቤቱ ለቋቸዋል፡፡ ጥፋተኛም የተባለው አካሄድ ጋር ስህተት ተፈጽሟል በሚል እንጂ ኮንትራክተሩ ክፍያውን ለአግባብ ወስዷል ወይም ያለ አግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል ተብሎ አይደለም፡፡ ነገር ግን ጉዳዩ በወቅቱ ሳይት ላይ የነበሩ የአማካሪው መሀንዲሶች የብረትና የሲሚንቶ  የጥራት ደረጃውን አስፈትሻችሁ እምጡና ስሩ መባላችንን እኛም የጥራት ማረጋገጫ አምጥተን የነበረ ቢሆንም በፍርድ ቤቱ ተቀባይነት ባለማግኘቱ ውሳኔውን ባናምንበትም የህግ የበላይነትን በማክበር ተቀብለናል፡፡
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳላ የአንባቢን ቀልብ ባልተገባ መልኩ ለመሳብ “በተለያየ ጊዜ በቦርዱ አባላት፣ በተቋጩና በአማካሪ ደርጅቱ ላይ ክስ መስርተን 9 የቦርዱ አባላትና ተቋራጩ በእስር ላይ የነበሩ ቢሆንም መንግስት የፖለቲካ እስረኞችን ሲፈታ በግርግር አብረው ወጥተዋል” በሚል የቀረበው ሀሰተኛ ዘገባ በህግ በሞራልም ተቀባይነት የሌለው አሳፋሪ ድርጊት ነው፡፡  
ፕሮጀክቱ አሁን ለደረሰበት ቀውስ ዋነኛ ምክንያት ምንድነው የሚለውን በተመለከተ አገር ያወቀውን ፀሀይ የሞቀውን እውነታ ለአንባቢ ለማጋራትና በተሳሳተ መረጃ ሀሰተኛ የሆነና ሚዛናዊ ያልሆነ ዘገባ ለማቅረብ የተሞከረው ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ ብዙዋቹ አንጡራ ሀብታቸውን በማፍሰስ የገነቡት አክስዮን እዚህ ደረጃ የደረሰበትን ትክክለኛ ምክንያት ለማድበስበስ ነው፡፡
የችግሩ ዋነኛ ምንጭ ግን በወቅቱ ከነበሩት የመጀመሪያ 11 የቦርድ አባላት ውስጥ ሁለት የቦርድ አባለት የሽልማት ሰጪ ኮሚቴው ያስቀመጠው የብር መጠን ያንሰናል የሌሎቻችሁ ከኛ የተሸለ ነው በማለት ያነሱት ቅሬታ ሰፍቶ ከቦርዱ ውጪ የነበሩ ስራው በመጠኛቀቅ ላይ በመሆኑ ወደ ሱቅ ክፍፍል ከመካሄዱ በፊት ቦታውን መያዝ አለብን የሚሉ የግል ጥቅም ፈላጊዎች ጋር በመሆንና በማናበብ ለህዝቡ ያሰቡ በማስመሰልና ለርክክብ የደረሰን ህንጻ ገንዘብህ ተበልቷል በማለት ነገሩን ሌላ መልክ እንዲኖረው በማድረግ የተጀመረ የሐሰት ወሬ እዚህ የደረሰ ችግር ነው፡፡
በዚህ ፕሮጀክት እዚህ ደረጃ እንዳይደርስ በኛ በኩል በቀላሉ እንዲፈታ ለማድረግ እነዚህን ሁለት የቦርድ አባላትና ሌሎቹን ለማስማማት ስንሞክር ሁለቱ የቦርድ አባላት የሚሰጡን መልስ ሌሎች ቦርዶች ለመመረጥ ስለተዘጋጁ ከስልጣናቸው ይውረዱ የሚል የሚል ነበር፡፡ ይሄንን በራሳቸው መንገድ ፈትተው አዲስ ቦርድ ተመረጠ፡፡ ሁለተኛ የተመረጡት ቦረውዶች ጋር በክፍያ እና በቀጣይ የፕሮጀክቱ እጣ ፈንታ ላይ ተወያይተን ቀሪ ክፍያዎች በ3 ዙር እንዲከፋፈልና ፕሮጀክቱም እንዲጠናቀቅ የተስማማን ቢሆንም ጉዳዩ እልባት ሳያገኝ ሲቀር ወደ ፍርድ ቤት ከመሄዳችን  በፊት ፍርድ ቤት ከሄድን በኋላም ፍርድ ቤቱ በሰጠው ትእዘዝ መሰረት ሽምግልና ብንጠቀም ቦርዱና ኮንትራክተሩን በሙስና ከተከሰሱ ይጠፋሉ ግንዘቡ ይቀርልናል በሚል ሀሳብ ሽምግልናውን ሳይቀበሉ ቀርተዋል፡፡
በዚህም፣ ምክንያት ህንጻው በፍርድ ቤት ታግዶ እንዲቆይ ፍርድ ቤቱ ትእዛዝ ሰጥቶ ባለበት ሁኔታ በጉልበት አጥር አፍርሰው ወደ ህንጻው በመግባት ለግንባታ ስራ ያስገባነውን ግብአቶች እንዲጠፉና እንዲወድሙ በማድረጋችን በህግ የጠየቅን ሲሆን አሁንም በሂደት  ላይ ነው፡፡ ይህ ሁሉ እየሆነ ባለበት የፍትሀ-ብሔር ክሱ እየጠራ ሲመጣ አጣሪው አካል አጣርቶ ሲጨርስና ያሰቡት ነገር እንደማይሆን ሲገባቸው በወቅቱ የነበረው የቦርድ ሊቀ መንበር እና የህግ አማካሪ
(ጠበቃቸው) ገንዘብ (ጎቦ) ካልሰጣችሁን እያለ ሲያስፈራሩን ለህግ አመልክተን እጅ ከፍንጅ እንዲያዙ አድርገን ጉዳዩን አሁንም ህግ ይዞታል፡፡ ለሶስተኛ ጊዜ የተመረጡ ቦርዶች የተሸለ ነገር ከማምጣት ይልቅ የሁለተኛ ቦርዶች የጀመሩት የራስን ጥቅም የማግኛ ዘዴዎች በመጠቀም ለምሳሌ የአክሲዮን ማህበሩ ይሁንታ ሳያገኙ ሱቆቹን በአነስተኛ ኪራይ በማከራየትና ቁልፍ በመሸጥ የግል ንብረት ማፍራት ላይ በመስራት አክስዮኑን ለኪሳራ በማድረግ ላይ ናቸው፡፡ አሁን አለብን የሚሉት የባንክ ወለድ ዕዳና ለኮንትራክተሩ በወቅቱ  ባለመክፈላቸው የመጣ ቅጣትና ካሳ ጭቅጭቁ ከተነሳበት ጀምሮ ሲታይ ከ100,000,000 (ከአንድ መቶ ሚሊዮን) ብር በላይ ያደረሱትና ለኪሳራ የዳረጉት እነዚሁ ቦርዶች ናቸው፡፡ በመሆኑ ችግሩን ለመፍታት ሀሰተኛ የሚዲያ ዘገባ መፍትሄ አይሆንም፡፡ አሁንም ለህዝቡ የሚያስብና ብቃት ያለው፤ ህዝቡን በቅንነት በታማኝነት ለማገልገል የተዘጋጀ የቦርድ አመራር ቢኖረው አክስዮኑ ካለበት ውድቀት መዳን ይቻላል ብለን እናምናለን፡፡

ምርጫ ቦርድ በኦነግ ፓርቲ አመራሮች መካከል የተፈጠረውን አለመግባባት ለመፍታት ሕጋዊና ተደጋጋሚ ጥረቶችን ሲያደርግ እንደነበር ይታወሳል።
በዚህም መሠረት፡-
የፓርቲው የተወሠኑ የሥራ አስፈጻሚ አባላት ነኀሴ 01 ቀን 2012 ዓ.ም በተጻፈና በድርጅቱ ምክትል ሊቀ-መንበር በተፈረመ ደብዳቤ የድርጅቱን ሊቀ መንበር መታገዳቸውን ለቦርዱ አሳውቀው እንደነበር፣ ከዚህም በተጨማሪ የድርጅቱ አመራር ላይ ተከታታይ አቤቱታዎች አስገብተው እንደነበር ይታወሳል። በሌላ በኩል፤ የድርጅቱ ሊቀ-መንበር መስከረም 02 ቀን 2013 ዓ.ም ድርጅቱ ብሔራዊ ምክር ቤት ስብሰባ አድርጎ የፓርቲውን ምክትል ሊቀ-መንበር፣ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን እንዲሁም የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት እስከሚቀጥለው የድርጅቱ ጠቅላላ ጉባዔ ድረስ ከኃላፊነታቸው ታግደው እንዲቆዩ እንደወሠነ ለቦርዱ አሳውቀዋል።
በፖለቲካ ፓርቲ አባላት መካከል አለመግባባት ሲከሠትና ለቦርዱ አቤቱታ ሲቀርብለት ጉዳዩን ተመልክቶ የውሣኔ ሃሣብ የሚያቀርብ የባለሙያዎች ጉባዔ ለማቋቋም  በተሠጠው ሥልጣን መሠረት በማድረግ፤ የሁለቱንም ቡድኖች ደብዳቤዎችና አቤቱታዎች እንዲሁም የውስጥ ሕጎች የሚያይ የባለሞያዎች ኮሚቴ ለማቋቋም
ውሣኔ አሳልፎ እንደነበርም ይታወሳል። በዚህም መሠረት በእነ አቶ አራርሶ በኩል ባለሞያ ቢመድቡም፤ በእነ አቶ ዳውድ በኩል ባለሞያ ለመመደብ ፍቃደኛ ካለመሆናቸውም በላይ የፓርቲው የውስጥ ደንብ መሠረት መጠናቀቅ ያለበት ጉዳይ ነው በማለት መልስ በመሥጠታቸው የባለሞያዎች ጉባዔ ማቋቋም ሳይሳካ ቀርቷል፡፡
በኦነግ አመራር መካከል ተፈጠረውን ችግር ለመፍታት የተደረገው የመጀመሪያው የቦርዱ ጥረት ባለመሳካቱ ጉዳዩን ከባለሞያዎች ጉባዔ ይልቅ በራሱ ሊያየው ተገዷል። በዚህም መሠረት ከሁለቱም ወገን የገቡትን ዕገዳዎች በማየት እና የገቡ ሠነዶችን በመመርመር እንዲሁም ከሁለቱም ቡድን አመራሮች ጋር እንዲሁም ከሥነ-ሥርዓት እና ቁጥጥር ኮሚቴ አመራር አባላት ጋር ሰፊ ውይይት አድርጓል። በውይይቱም ወቅት ፓርቲው አመራር ቀውስ ውስጥ እንደገባ፣ ለአባላቱ አመራር መስጠት የሚችልበት ሁኔታ ላይ እንዳልሆነ፣ በተለይም ደግሞ ሁለቱም ቡድኖች ያቀረቧቸው ዕገዳዎች ሕጋዊ እንዳልሆኑ ቦርዱ ወሥኗል። በዚህም መሠረት የሁለቱም ወገን ዕገዳ የቀረበባቸው አባላት በነበራቸው ሕጋዊ ኃላፊነት ላይ እንደሚቆዩ ወሠነ። በሌላ በኩል ሁለቱም አካላት ሕጋዊ ሂደቱ የተሟላ ሠነድ ባለማቅረባቸው፣ ፓርቲው ያለበትን የአመራር ቀውስ ለመፍታት አለመቻላቸውን በመረዳት ቦርዱ የአመራር መከፋፈሉን ጠቅላላ ጉባዔ በማከናወን የፓርቲው አባላት መሪዎቻቸውን እንዲመርጡ ታኅሣሥ 08 ቀን 2013 ዓ.ም ባደረገው ስብሰባ ከመወሠኑም በተጨማሪ የጠቅላላ ጉባዔውን ለማመቻቸት ኃላፊነቱንም እንደሚወስድ ዐሳውቆ እንደነበር ይታወሳል።
ከላይ በተጠቀሰው ውሣኔ መሠረት፤ ለሁለቱም አመራር ቡድኖች የቦርዱ ውሣኔ በደብዳቤ ደርሷቸው የመጀመሪያውን ውይይት በቦርዱ አመቻችነት በጋራ ለማከናወን የፓርቲው ሥራ አስፈጻሚ አባላት ጥሪ ቢደረግላቸውም፤ በድርጅቱ ምክትል ሊቀመንበር አቶ አራርሶ የሚመራው የሥራ አስፈጻሚ ቡድን ቦርዱ በጠራው ስብሰባ ላይ ሲገኝ፤ በአቶ ዳውድ የሚመራው ቡድን ግን “ቦርዱ ይህንን የማመቻቸት ሕጋዊ ሚና የለውም” በማለት በውይይቱ ላይ አልገኝም በማለታቸው በቦርዱ የተደረገው ጥረት አሁንም ሊሳካ አልቻለም።
ይህ ሂደት በዚህ ላይ እንዳለ፤ ሁለቱም ወገኖች የተለያዩ አስተዳደራዊ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ማመልከቻዎችን ለቦርዱ ማቅረባቸውን ቀጥለዋል።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ  ምርጫ  ቦርድ፤ ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም  ባደረገው  የቦርድ አመራር አባላት ስብሰባ የኦነግ  ሥራ  አስፈጻሚ መከፋፈልን አስመልክቶ እስከ አሁን የተደረጉ ጥረቶችንና ለመፍታት የወሠዳቸውን ዕርምጃዎች በዝርዝር መርምሯል። በዚህም መሠረት ቦርዱ እጁ ላይ ባሉት የሕግና የአስተዳደር መሣሪያዎች በመጠቀም ሊያግዝ የሚችልበት ተጨማሪ አሠራር አለመኖሩን ተረድቷል።
በዚህም መሠረት የኦሮሞ ነጻነት ግንባር አባላት፣ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አመራሮች ለችግሩ መፍቻ ሊሆን የሚችለውን ጠቅላላ ጉባዔ እንዲያደርጉ ቦርዱ ማሳሰብ እንደሚገባው ወሥኗል። በመሆኑም ፓርቲው በመካከሉ የተፈጠረውን አለመግባባት በሥራ አስፈጻሚ አመራሮቹ ሊፈታ ባለመቻሉ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አባላት ዐውቀው ጠቅላላ ጉባዔ እንዲከናወን የሚያደርጉባቸውን
ማንኛውንም መንገዶች እንዲጠቀሙ ቦርዱ በጥብቅ ያሳስባል። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ጥር 27 ቀን 2013 ዓ.ም



 ከዕለታት አንድ ቀን ፣ አንድ በተማሪዎች ሥራ ሙሉ በሙሉ የማይረካ መምህር ነበር።
መምህሩ ስለ ድራማ አሠራር (Drama craft) ጥበብ የሚያስተምር ነው!
አንደኛውን፡-
“እስቲ ዐይነ-ስውር ሆነህ ስራ!” ይለዋል።
ተማሪውም በእንቅስቃሴ ዐይነ-ስውር ሆኖ ይተውናል።
መምህሩም፣ “ትንሽ ይቀርሃል። ግን ጥሩ ሙከራ ነው!” ይለዋል።
ለሚቀጥለው ተማሪ፡-
“እስቲ ሆዱን የቆረጠው ሰው እንዴት እንደሚመስል አሳየን!”
መምህሩም፡-
“ትንሽ ይቀርሃል!”
እንዲህ እንዲህ እያለ የአንዲት ሴት ልጅ ተራ ደረሰና፣
“እስቲ አንካሳ ሴት በአንቺ ዕድሜ ያለች ምን እንደምትመስል አሳይ!” ተብላ ተጠየቀች።
ልጅቱም እንደ ሌሎቹ ተማሪዎች ሁሉ ክህሎቷን አሳየችና፤
“እንዴት ነው ጥሩ አልሰራሁትም?” ስትል ጠየቀች።
መምህሩም እንደተለመደው፡-
“ጥሩ ሰርተሻል። ግን ትንሽ ይቀርሻል።” አላት።
በዙሪያው ያለ ተመልካችም፤
“አይ አዋቂነት? አይ የጥበብ ሰው መሆን?” አለ።
ለካ ልጅቷ በተፈጥሮዋ አንካሳ ናት!
*   *   *
እናውቃለን ለምንለው ነገር ቅድሚያ በመስጠት፣
“I am quite what I am!” ማለት ከሁሉ ነገር በላይ ነው!
“እኔ እኔ ራሴ ነኝ” የማለት አካሄድን ካልለመድን፣ ረጅሙን መራራ ተግባር አንወጣውም። የዕውቀት ሁሉ ማሰሪያው ጥበብ፤ መለወጥን ማወቁ ላይ ነው። “Transcendence of Wisdom” እንዲሉ።
መማር ብቻውን ያለ ገቢር የአገር ሀብት አይሆንም! የዕውቀት ብርታቱ፣ ወደ ጥበብ መለወጡ ላይ ነው! በተግባራዊነቱ አገርን መለወጥ ይቻላልና። ለዚህ ሁሉ መጠቅለያው ትውልድ ለመለወጥ ዝግጁ መሆን ነው። ዕውነታው ግን የትውልዳችን ከድጡ ወደ ማጡ መጓዝ ነው! ፅድቁ ቀርቶ በቅጡ በኮነነኝ ማለታችን ነው!
የፖለቲካችን በሳልነትን ማጣት፤
የኢኮኖሚያችን  ውድቀት፤
የማህበራዊ ገፅታችን ምስቅልቅልነት፤
በጭራሽ የአገር ጤንነት ምልክት ሊሆን አይችልም!
“ሌላው ሁሉ ይቅር ሰው መሆን የገባው አንድ ወጣት እንፍጠር” የምንለው፣ የትውልዱ ቁልቁል ማደግ ስለሚያሳስበን ነው።
ወደ መልካም አስተዳደር ካላመራን፣ ጉዟችን የዕውር የድንብር ይሆናል! ማን መሪ፣ ማን ተመሪ መሆኑን ለመለየት፣ እስከማቃት ልንደርስም እንችላለን!
ዱሮ ጉዟችን ረጅም ትግላችን መራራ ይባልልን የነበረው፤ እንዲያው ለአንደበት ወግ አልነጠረም።
የዕለት ዕለቷን ኢትዮጵያ ብናያት፣ ቀሪውን ረዥም መንገድ ማሰብ አይሳነንም!
ወጣቱ ላይ የለብ ለብ ሳይሆን የልብ ሥራ መስራት ያሻናል!
ትምህርት ላይ አገም ጠቀም ሳይሆን ስር የሰደደና የበሰለ፣ ለብዛት ብቻ ሳይሆን ለጥራትም የቆመ፣ የስነ-ልቦናን እረቃ የሚያደርግ ቃና እንዲኖር በየጎራው መንቀሳቀስ ይቻላል! አስመራሪና አንገፍጋፊ ቢሆንም፣ “ላይችል ሰጥቶን የሚያስችለን” መሆን መቻል አለብን! ፈረንጆቹ  Small is beautiful  እንደሚሉት፤ ከትንሹ እንጀምር። ትንሽ በትንሽ እንደግ! ትንሽ በትንሽ እናሳድግ። መሳሳትን አንፍራ! በመሞከር እንማር!
“እጅህን እውሃው ውስጥ ክተት
ከቀናህ አሳ ታገኛለህ
ካጣህም እጅህን ታጥበህ ትወጣለህ!” የሚባለው ለዚህ ነው።

  ዋናው ነገር ጤና፡፡ እውነት ነው፡፡ የጤና መሰረተ ደግሞ ንፅሀና ነው፡፡ ንፅህናናንን ለመጠበቅ የንፁህ ውሀ እና መፀዳጃ ቤት አቅርቦት ወሳኝነት አለው፡፡ እንደ ዩኒሴፍ መረጃ ከ60-80 በመቶ የሚሆነው ተላላፊ በሽታ የሚከሰተው በንፅህና አገልግሎት እና ውሀ አቅርቦት እጥረት ይከሰታል፡፡ የንፅህና አገልግሎት  ገጠርም ከተማ የማይል በሁሉም ቦታ ሊስፋፋ የሚገባ መሰረታዊ ነገር ነው ፡፡ እንደ ዓለም ዓቀፍ የጤና ድርጅት መረጃ መሰረት ከ600 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት የከተማ ነዋሪዎቸ ለበቂ የንፅህና አገልግሎት ተደራሽ አይደሉም፡፡ በኢትዮጵያ የከተማ ነዋሪ ቁጥር እየጨመረ ሲሆን በዓለም ባንክ የ2019 መረጃ መሰረት በአማከይ 2.6 በመቶ ይጨምራል፡፡ በገጠር ደህም 80 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ ይኖራል፡፡ የምዕተ ዓመቱን ግብ አሁን ደግም ዘላቂ የልማት ግቦችን ለማሳካት፣ ችግሮች እንዳሉ ሆነው እጅ የመታጠብ ባህልን ለማስረፅ፣ ሜዳ ላይ መፀዳዳጽን ለማስቀረት እና ሽንት ቤት በየሁሉም ቤት ለማዳረስ ብዙ ጥረት ተደርጓል፡፡
በጥቅሉ ሲታይ በምዕት ዓመቱ የልማት ግብ ዙርያ በተለይ በውሀ እርቦት ዙርያ ጉልህ ውጤት የተመዘገበ ቢሆንም፣ በንፅህና(ሳኒቴሽ) ረገድ የታለመውን ማሳካት ባይችልም የተወሰኑ ለውጦች ታይተዋል፡፡ ይህንን ለመቅረፍ እ.ኤ.አ እስከ 2030 የሚቆዩ ዘላቂ የልማት ግቦች የምዕምተ ዓመቱን የልማት ግባች ተክተው እየተተገበሩ ይገኛሉ፡፡ በዚህም መሰረት ዘላቂ የልማት ግብ ቁጥር 6 “ለሁሉም ተደራሽ የሆነ የውሀ እና ሳኒቴሽን አቅርቦትን ማረጋገጥ” የሚል ዓላማ አለው፡፡ ይህ አላማ ሶስት አንኳር ጉዳዮችን ይመለከታል፡፡ እነዚህም የመጠጥ ውሀ አቅርቦት፣ ንፅህናና እና ቆሻሻ ውሀ አወጋገድ ናቸው፡፡ ይህንን ግብ ለማሳካት ኢትዮጵያም በተቀናጀ መልኩ በዘርፉ ያሉ መስሪያ ቤቶችን እና የልማት አጋሮችን በማካተት በገጠር፣ በከተማ እና በተቋማት የንፅህና እና ውሀ አቅርቦት ለማሻሻል እየተንቀሳቀሰች ትገኛለች፡፡
ስለንፅህና አገልግሎት አቅርቦት እና አስፈላጊነት ግንዛቤ ለመፍጠር እና የጉዳዩን አስፈላጊነት ለማጉላት በዓለም ዓቀፍ እና ሀገር ዓቀፍ ደረጃ የእጅ መታጠብ እና የመፀዳጃ ቤት ቀኖች ይከበራሉ፡፡ በዚህ ዓመት የመፀዳጃ ቤት ቀን የውሀ አቅርቦት እና ሳኔቴሽን ትብብር ካውንስል ፣ ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ የልማት ድርጅት ከጤና ጥበቃ ከሀይጅን እና አካባቢ ጥበቃ ዳይሬክቶሬት ጋር በመተባበር  ህዳር 10 ቀን የጤና ጥበቃ ሚኒስተሬ ዲኤታ ዶ/ር ደረጄ ዱጉማ በተገኙበት ተከብሯል፡፡ በዕለቱ የተነሱተን ዋና ነጥቦች ለማስታወስ ያህል- በኢትዮጵያ 27 ሚሊዮን ዜጎች ሜዳ ላይ ይፅዳዳሉ፡፡ በሀገረቱ ከሚከሰቱ ህመሞች 30 በመቶ የሚሆኑ ተላላፊ በሽታዎች መንስኤያቸው ከመፀዳጃ ቤት ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ተላላፊ በሽታዎች በመጨመራቸው በየዓመቱ ከ13 ቢሊዮን በላይ ብር ለመድሀኒት ግዥ እና ለሌሎች ህክምና ወጪዎች ይወጣል፡፡ ከከ10 ዓመት በፊት መፀዳጃ ቤት የሚጠቀሙ ዜጎች ቁጥር 40 በመቶ የነበረ ሲሆን አሁን ላይ ግን 70 በመቶ ደርሷል፡፡ የገጠሩ የሀገሪቱ ክፍል  ሜዳ ላይ ከመፀዳዳት በፍጥነት ነፃ እየሆነ ቢመጣም የሚሰሩት መፀዳጃ ቤቶች የተሻሻሉ አይደሉም፡፡  
ከላይ የተጠቀሱትን ችግሮቸ ለመቅረፍ በሀገር ደረጃ ብዙ ስራዎች ተሰርተዋል፡፡ ቅንጅታዊ አሰራር ላይ ያተኮሩ ፓሊሲዎች ተቀርፀዋል፤ ተቋማዊ አደረጃጀቶች ተፈጥረዋል፡፡ የዋን ዋሽ ሀገር አቀፍ ፕሮግሮም ለዚህ ተጠቃሽ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የንፅህና አገልግሎት ፍላጎት እና አቅርቦት  ዙርያ ስራዎች ተጠናክረው ቀጥለዋል፡፡ የተሻሻለ መፀዳጃ ቤት መገንባት፣ ማዳ ላይ መፀዳዳትን ማስቀረት፣ ጤናማ የድረቅ እና ቆሻሻ አወጋገድ ላይ የተቀናጀም አሰራር በመተግበር ለ2020 የምናደርገውን የንፅህና ጉዞ የተሳካ ማድረግ ይጠበቅብናል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚረዳ ፅዱ ኢትዮጵያ የተባለ ሀገራዊ ሰነድ በ2012 ዓም ህዳር ወር በተደረገው የውሃ እና ሳኒቴሽን ባለድርሻ አካላት ፎረም በተከበሩ ዶ/ር አ/ር ስለሺ በቀለ የውሀ መስኖ እና ኢነርጂ ሚኒስቴር  ተመርቆ ስራ መጀመሩ ይታወሳል፡፡
አዎ! ዋናው ነገር ጤና፤ የጤና መሰረቱ ንፅህና! ሁሉንም ለማሳካት እንድ መሰረታዊ ነገር ያስፈልጋል- እርሱም የባህሪ ለውጥ፡፡ ይመለከተኛል ማለት ምክንያቱም ጉዳዩ የእኔም፣ የአንተም፣ የሁላችንም ነውና፡፡     


              ይህ ፅሁፍ በውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ትብብር ካውንስ እና ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ ልማት ድርጅት ስለ ውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ግነዛቤ ለመፍጠር ታስቦ የተዘጋጀ ነው፡፡


Page 9 of 521