Administrator

Administrator

 “ፕሮጀክቱ ብዙዎችን ባለሃብት አድርጓል”

 • ለሴቶች ሥራ ፈጣሪዎች ከ50 ሺ ብር - 1 ሚሊዮን ብር ያበድራል
• ባለፉት 6 ዓመታት ከ17 ሺ በላይ ሴቶች የዕድሉ ተጠቃሚ ሆነዋል


           የሴቶች ኢንተርፕሪነርሽ ልማት ፕሮጀክት፣ ከ6 ዓመት በፊት መንግስት በብድር ባገኘው ገንዘብ የተጀመረ ሲሆን በርካታ ሴቶችን በንግድ፣ በአገልግሎትና በምርት ዘርፍ አሰልጥኖ፣ ብድር በመስጠት፣ ብዙ ሴቶችን ለስኬት አብቅቷል:: ፕሮጀክቱ ብዙዎችን ባለሃብት አድርጓል ይላሉ - የፕሮጀክቱ አስተባባሪ፡፡
ባለፉት 6 ዓመታት በዚህ ፕሮጀክት፣ ከ17 ሺህ በላይ ሴቶች ተጠቃሚ ሆነዋል፡፡ ይሄ ፕሮጀክት በያዝነው የፈረንጆች ዓመት መጨረሻ ላይ የሚጠናቀቅ ቢሆንም፣ መንግስት ከአውሮፓ ህብረት ተጨማሪ የ30 ሚሊዮን ዩሮ ብድር በማግኘቱ፣ ለተጨማሪ ሁለት ዓመታት  እንዲራዘም ፈቅዷል፡፡
የሚዲያ ባለሙያዎች በጉዳዩ ላይ በቂ ግንዛቤ አግኝተው ለሴቶች ግንዛቤ መፍጠር እንዲችሉ በሚል ዓላማ፣ ባለፈው ሳምንት፣ በአዳማ  የሦስት ቀናት ሥልጠና ተዘጋጅቶ ነበር:: በስልጠናው ላይ የተሳተፈችው የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፤ በአጠቃላይ በፕሮጀክቱ ዙሪያ ከፕሮጀክቱ አስተባባሪ አቶ ዮሐንስ ሰለሞን ጋር ቃለ ምልልስ አድርጋለች፡፡


              ስለዚህ ፕሮጀክት አመሰራረትና አላማ ጠቅለል አድርገው ቢያስረዱኝ?
ፕሮጀክቱ የሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ይባላል፡፡ ፕሮጀክቱ ለሴቶች ብቻ የተቀረፀ ፕሮጀክት ነው፡፡ ከሴቶችም ለጀማሪዎች ሳይሆን ቀደም ሲል በራሳቸው አቅም በንግድ፣ በአገልግሎትና በምርት ዘርፍ ተሰማርተው ህጋዊ ሰውነት ያላቸውን ሴቶች ትኩረት ያደረገ ነው፡፡ እንደሚታወቀው መንግስት  ጀማሪዎችን ለማደራጀት፣ ለማሰልጠንና የብድር አገልግሎት አግኝተው እንዲንቀሳቀሱ ለማድረግ እየሞከረ  ነው፡፡ ከዚያ ወጥተው ሻል ያለ ስራ ለመስራት ሲሞክሩ፣ የፋይናንስ አቅም ያጥራቸዋል፤ የተሻለ እውቀትም ይፈልጋሉ፡፡ ስለዚህ ይሄ ፕሮጀክት ፋይናንስ በማቅረብ የሚያግዛቸው አብዛኞቹ ወደ አነስተኛ ኢንተርፕራይዝ የሚሸጋገሩት ናቸው፡፡ እነዚህ ከባንክ ለመበደር ባንኮች ስለማይቀበሏቸው ፕሮጀክቱ ትልቅ የሽግግር ድልድይ እየሆናቸው ነው፡፡ እኛ ጋ ይመጡና የተሻለ ስልጠናና የተሻለ ብድር አግኝተው፣ አቅማቸውን አጎልብተው ይሄዳሉ፡፡ ስራቸውን እያስፋፉና እያሳደጉ፣ በቀጣይ ወደ ባንክ ተበዳሪነት ያድጋሉ ማለት ነው፡፡ የእኛ ደንበኞች ዝቅተኛ ተበዳሪዎች 50 ሺህ ብር፣ ከፍተኛ ተበዳሪዎቹ ደግሞ እስከ 1.ሚ ብር እስከ መበደር ደርሰዋል፡፡ በተጨማሪም ቶሎ ቶሎ እየሰሩ ከመለሱ፣ ደግመው ደጋግመው የመበደር እድላቸው ሰፊ ነው፡፡ በዚህ እድል ተጠቅመው ከራሳቸው የንግድ ማስፋፋት አልፈው ለሌሎችም የስራ እድል እየፈጠሩ እንዳሉ በዚህ ስልጠና ካሳየናችሁ በተጨማሪ በምሳሌነት የተጠቀሱትን ቦታው ድረስ ወስደን አስጐብኝተናችኋል፡፡ የአይን ምስክር ናችሁ ማለት ነው፡፡ ከየት ተነስተው የት ደረሱ የሚለውንም ተመልክታችኋል፡፡ ፕሮጀክቱ በጣም ትልቅ አጋጣሚ ፈጥሮላቸዋል ብዬ አስባለሁ::
የምታበድሩት ገንዘብ ምንጩ ከየት ነው? ተዘዋዋሪ ፈንዱስ ምን ያህል ነው?
እንግዲህ ስንጀምር፣ መንግስት ከአለም ባንክ ተበድሮ ለፕሮጀክቱ የሰጠን ገንዘብ 50 ሚ. ዶላር ነበር፡፡ ይህ ገንዘብ በስድስት ከተሞች የሙከራ ሥራ ላይ ነው  የዋለው፡፡ አጠቃላይ የሴቶቹን አቅም በስልጠና፣ በማጐልበትና ብድር በመስጠት፣ የስራ እንቅስቃሴያቸውን፣ ብድር የመመለስ ቁርጠኝነታቸውንና ፍላጐታቸውን ለማወቅ የመሞከር ስራ ላይ ነው የዋለው፡፡ መንግስት ይህን ውጤት በማየት ተጨማሪ 50 ሚ. ዶላር  ሰጠን፤ ከጃፓን መንግስት ተበድሮ፡፡ ከጣሊያን መንግስት ደግሞ ሌላ 15 ሚ. ዩሮ ተገኘ፡፡ ይሄ ገንዘብ ሲጨመር አገልግሎቱን ከስድስት ከተሞች ወደ 10 አሳድገን አስፋፋን፡፡ የማበደር አቅማችንም በዚያው መጠን አደገ፡፡ ይሄ ፕሮጀክት በሚቀጥለው አመት ታህሳስ ወይም በፈረንጆቹ 2019 መዝጊያ ላይ የሚጠናቀቅ ነው፡፡ ሆኖም የኢትዮጵያ መንግስት፣ ተጨማሪ 30 ሚ. ዩሮ ብድር ከአውሮፓ ህብረት አግኝቷል፡፡ ስለዚህ ፕሮጀክቱ ለሌላ ሁለት ዓመት እንዲቀጥል መንግስት ፈቅዷል፡፡ ተጨማሪ ከተሞችን ለማካተትና አገልግሎቱን ለማስፋት በማጥናት ላይ ነን፡፡ በዚህ መልክ ነው ፕሮጀክቱ  እያደገ ያለው፡፡
ባለፉት ስድስት አመታት 20 ሺህ ሴቶችን አሰልጥናችሁ ለማበደር አቅዳችሁ እንደነበር በስልጠናው ወቅት ገልፃችሁልናል፡፡ ለመሆኑ ከእቅዳችሁ ምን ያህሉን አሳክታችኋል?
እስካሁን 17ሺህ 588 ሴቶችን አሰልጥነን ብድር ሰጥተናል፡፡ ይሄ ቁጥር አሁን ካለንበት አንድ ወር ወደ ኋላ የተመዘገበ ነው፡፡ ከዚህ ቁጥር በኋላ አንድ ወር ሙሉ ተጨማሪ አገልግሎት ሰጥተናል፡፡ ብዙ አዳዲስ ሴቶችም ስልጠና ላይ ይገኛሉ፡፡ ስለዚህ እስከ ፕሮጀክቱ መጠናቀቂያ ዲሴምበር 2019 ዓ.ም ድረስ ሙሉ በሙሉ እቅዳችንን እናሳካለን ብለን እናምናለን:: ከዚያም ገፋ ያለ አገልግሎት ልንሰጥ እንችላለን፡፡  
ኢንተርፕሪነር ሴቶች ገንዘብ ሲበደሩ የሚያስይዙት (ኮላተራል) አለ? ወለድስ ይከፍላሉ?
መቼም ብድር ሲባል ከወለድ ነፃ የሆነ ብድር ያለ አይመስለኝም፡፡ ከወለድ ነፃ የሚባለው እንኳን የአገልግሎት ምናምን ተብሎ ይከፈላል እንጂ የተወሰደው ገንዘብ ብቻ አይመለስም፡፡  በነፃ ገበያ ህግጋት መሰረት፣ ማንኛውም ተበዳሪ፣ ለተበደረው ገንዘብ የአገልግሎትና የወለድ ክፍያ እንደሚከፈል ይታወቃል፡፡ ወለዱ እንደየ አበዳሪዎቹ አይነት፣ ባህሪና መጠን ሊለያይ ይችላል፡፡ እርግጥ ወለድ ላይ በተበዳሪዎችም በኩል አንዳንድ ጥያቄዎች ይነሳሉ:: እኛ አንዱ ስልጠና የምንሰጥበትም ጉዳይ ይሄው ነው፡፡ መበደር አስፈላጊ ነው፡፡ የዓለም ንግድና አገልግሎት የሚንቀሳቀሰው በብድር ነው፡፡ ነገር ግን ትኩረቱ ወለድ ላይ አይደለም፡፡ ተበዳሪው የሚሰማራበት ሥራ፣ የተበደረውን ገንዘብና ወለድ ለመክፈል ያስችለዋል ወይ ብቻ ሳይሆን የእሱን ደሞዝ፣ የሰራተኛ ክፍያ፣ የቤት ኪራይና የመንግስትን ግብር ሁሉ ጨምሮ መክፈል የሚችል ነው ወይ የሚለውም መታወቅ አለበት፡፡ ያንን ካወቁ መበደር ከባድ አይሆንም፡፡ ይበደራል ይሰራበታል፤ እንደገና ሌላ ብድር ይወሰዳል፡፡ ስራውም ብድሩም እየሰፋ ይሄዳል፤ ትርፍና ገቢውም ያድጋል፡፡ ለብድሩ ኮላተራል ያስፈልጋል፡፡ እስካሁን የቤት ካርታ ሊብሬና መሰል ነገሮችን ያስይዙ ነበር፡፡ እያስያዙም ነው የሚበደሩት፡፡ አሁን አዳማ ላይ አንድ የተጀመረ ሙከራ አለ፡፡ ወሳሳ የተባለው ማይክሮ ፋይናንስ፣ አዳማ ላይ ያሉ ሴቶችን ያለ ኮላተራል ማበደር ጀምሯል፡፡ ይሄ የሚገርምሽ፣ የሴቶቹን የስራ ፍላጐት፣ ቢዝነሳቸውን የማስፋፋት ጉጉትና በራስ የመተማመን ስሜታቸውን ጨምሮላቸዋል፡፡ ይህንን ስመለከት  ያለ ማስያዣ (ኮላተራል) ማበደር ቢፈቀድ፣ ለጀማሪ ሴቶች ማበደር እንጀምር ነበር ብዬ አስባለሁ፡፡
እንዴት ማለት?
ሴቶቹ መጀመሪያ ስልጠናውን ሰጥተናቸው ወደ ሥራው ቢገቡ ጥሩ ይሆናል፡፡ ወጪና ገቢያቸውን አስልተው፣ የመሸጫ ዋጋቸውን ተምነው፣ ምን አይነት ስራ በምን አይነትና በምን ያህል ጊዜ ሰርተው ወደ ትርፍ እንዳሚሻገሩ ቀድመው አውቀው ይገባሉ፡፡ መንገዱ ሁሉ ብሩህ ይሆናል:: አየሽ አሁን የእኛ ደንበኞች ስንት ውጣ ውረድና ኪሳራ አልፈው ነው እዚህ የደረሱት፡፡ የብዙዎቹን መነሻ ሰምታችኋል፤ ነግረዋችኋል፡፡ አሁንም ወደ ስልጠናው የምናመጣቸው በብዙ ጥረት ነው፡፡ ከመጡ በኋላ ግን ስልጠናውን ሲጨርሱ ተደስተው፣ አስተማሪዎቻቸውን አመስግነውና ሸልመው፣ ወደ ስራቸው በተሻለ አቅም ይገባሉ፡፡ እስካሁን ውጤታማ ናቸው፡፡
ሴቶቹን ወደ ስልጠና ለማምጣት ብዙ ትግል የሚገጥማችሁ ለምንድን ነው?
በጣም ጥሩ ጥያቄ ነው፡፡ እንደሚታወቀው ሴቶች በብዙ ሀላፊነት የተጠመዱ ናቸው፡፡ ስራቸውን ሲሰሩ ይውሉና ወደ ቤታቸው፣ ወደ ልጆቻቸው ይሮጣሉ፡፡ ቤታቸውም ብዙ ሥራ ይጠብቃቸዋል፡፡ አንዳንዶቹ ልጆቻቸውን ከት/ቤት ለማምጣት እንኳን የሚያግዛቸው ሰው የላቸውም፡፡ በብዙ መልኩ ጊዜ ያጥራቸዋል፡፡ እንደዚያም ሆኖ ጠንክረን በማስረዳት ማሳመን ከቻልን ወደ ስልጠናው ይመጣሉ፡፡ ከሰለጠኑ በኋላ ግን እጅግ ደስተኞች ሆነው ነው የሚመለሱት፡፡
ለሚዲያ ባለሙያዎች በሴቶች ኢንተርፕሪነርሺፕ ዙሪያ፣ በአዳማ ከተማ፣ የ3 ቀናት ሥልጠና ተሰጥቷል፡፡ የሥልጠናው አላማ ምንድን ነው?
ጥሩ! ይሄ እጅግ ጥሩ አጋጣሚ ነው፡፡ ለሴቶች ይበልጥ ስራውን ለማስፋትና በተለይ በእኛ ፕሮጀክት ለመሰለጥንና ለመበደር ለሚፈልጉ፣ ነገር ግን መረጃው ለሌላቸው በመገናኛ ብዙኃን በኩል እንዲደርሳቸው እንሻለን፡፡ መገናኛ ብዙኃን መረጃውን ለማድረስ ደግሞ የግድ ቀድመው ስለ ፕሮጀክቱ አላማና ግብ ግንዛቤ ማግኘት አለባቸው:: የስልጠናው ዋና አላማም ይሄው ነው፡፡ ከዚህ በፊት ለጋዜጠኞች በሰጠናቸው ስልጠና መሰረት፣ ብዙዎች የእድሉ ተጠቃሚ ለመሆን በቅተዋል:: ሥራው ብዙ የሚዲያ እገዛ የሚፈልግ ግን ደግሞ በጣም ጠቃሚ ነው፡፡ አንድ ሥራ በእውቀት ሲደገፍ ውጤታማ ይሆናል፡፡ እህቶቻችን በልምድ ገብተው ነው የሚሰሩት፡፡ እርግጥ በልምድም ውጤታማ የሆኑ አሉ፡፡ በእውቀት ቢያግዙት ደግሞ የበለጠ ውጤት ያስመዘግባሉ፡፡ ለዚህ ደግሞ ከእኛ ጋር የሚያገናኛቸው ሚዲያ ነው፡፡
ሴቶቹ ስልጠና ለሚሰጧቸው ተቋማት የሚከፈልላቸው ገንዘብ ያለ ይመስለኛል እስኪ በዚህ ላይ ማብራሪያ ይስጡኝ?
ከተለያዩ አገራት የሚገኘው ገንዘብ ለብድር ብቻ ነው የሚውለው፡፡ የስራ ማስኬጃውንና ለሴቶቹ ስልጠና የሚያስፈልገውን ወጪ  መንግስት ከአለም ባንክ ነው የሚያገኘው፡፡ በነገራችን ላይ ለሴቶቹ ለስልጠና ከሚሰጠው ገንዘብ አሰልጣኝ ተቋማት ያን ያህል ተጠቃሚ አይደሉም፡፡ ነገር ግን ሀገራዊ ግዴታችን ነው ብለው ነው አብረውን የሚሰሩት፡፡ በተለይ ቴክኒክና ሙያ ስልጠና ማዕከላቱ፣ ጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተርፕራይዞችን የማሰልጠን ከፍተኛ ተልዕኮ አላቸው፡፡
ከዚህ አንፃር፣ የእኛ ሰልጣኞች ሥልጠና በተወሰነ የጊዜ ገደብ የሚጠናቀቅ ስለሆነ ነገ ዛሬ እንዳይባል፣ እስኪሪብቶና ደብተር አልተገዛም ተብሎ እንዳይጓተት የተወሰነ ክፍያ ነው የሚከፈለው፡፡ እንደውም አሁን ይህን አስረድተን፣ የግል ኮሌጆችም አብረውን ለመስራት ፈቃደኛ ሆነዋል፡፡ በዚሁ በምንከፍለው ዋጋ ማለት ነው፡፡
ለአንዲት ሰልጣኝ ምን ያህል ትከፍላላችሁ ማለት ነው?
ለአንዲት ሴት ለ40 ሰዓት ሥልጠና 840 ብር እንከፍላለን፡፡ በጣም አጫጭር ኮርሶች አሉ፡፡ 20 ሰዓት ሲሆን 420 ብር ይከፈላል፡፡ በቴክኒክና ሙያ ደረጃ ለሚሰለጥኑት 1366. 50 በሰው እንከፍላለን:: ከሚሰጡት ስልጠና አንፃር፣ የጥሬ እቃና መሰል ጥቃቅን ወጪዎች ይሸፍን እንደሆነ እንጂ ክፍያ አይባልም፡፡ ለአንዲት ሴት ይሄ ክፍያ አንዴ ከተከፈለ፣ 1 ወርም  ትሰለጥን 3 ወር፣ ምንም አይነት ጭማሪ አያስከፍሉንም፡፡ በዚህ አጋጣሚ ልናመሰግናቸው እንወዳለን፡፡ አገራዊ ግዴታቸውን እየተወጡ ነውና፡፡
በመጨረሻ የሚያስተላልፉት መልዕክት ---
ይህ ፕሮጀክት ብዙዎችን ባለሀብት አድርጓል፤ እያደረገም ነው፡፡ ለተጨማሪ ሁለት አመት እንዲራዘም፣ መንግስት ተጨማሪ ብድር አግኝቷል:: በንግድ ስራ ላይ ያሉ ሴቶች፣ ወደ እኛ መጥተው፣ ስልጠና ወስደውና ብድር አግኝተው፣ ስራቸውን ይበልጥ እንዲያሳድጉ ጥሪ አቀርባለሁ፡፡


             በህጻናትና ታዳጊዎች ላይ ለሚከሰት የጀርባ አጥንት መሳሳት በሽታ ሁነኛ መፍትሄ ነው የተባለውና ዞልጄንስማ የሚል ስያሜ የተሰጠው የአለማችን እጅግ ውዱ መድሃኒት በ2.125 ሚሊዮን ዶላር ሰሞኑን ለገበያ መቅረቡን የኤስኤ ቱዴይ ዘገበ::
ከአሜሪካ የምግብና የመድሃኒት አስተዳደር ባለፈው ሳምንት እውቅና የተሰጠው ይህ መድሃኒት አንድ ጊዜ የሚወሰድ ቢሆንም ክፍያው ግን በተራዘመ የክፍያ ፕሮግራም በአራት አመት ጊዜ ውስጥ የሚጠናቀቅ ነው መባሉን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በአለማችን ከ11 ሺህ ህጻናት አንዱ የዚህ በሽታ ተጠቂ ሆኖ እንደሚወለድ የጠቆመው ዘገባው፣ የዚህ ችግር ሰለባ የሆኑ ህጻናት ጭንቅላታቸውን ለመሸከም፣ ምግብና መጠጥ ለመዋጥ እንዲሁም ለመተንፈስ እንደሚቸገሩና ብዙዎችም በከፋ ህመም ሲሰቃዩ ኖረው ሁለት አመት ሳይሞላቸው እንደሚሞቱ ገልጧል፡፡
መድሃኒቱ በ2.125 ሚሊዮን ዶላር እንደሚሸጥ ይፋ መደረጉን ተከትሎ የመብት ተሟጋቾችና የችግሩ ሰለባ የሆኑ ልጆች ያሏቸው ወላጆች ተቃውሟቸውን ማሰማታቸውን የገለጸው ዘገባው፣ መድሃኒቱን አምርቶ ለገበያ ያቀረበው ኖቫርቲስ የተባለ ኩባንያ ግን 4 ሚሊዮን ዶላር ሊሸጠው አስቦ እንደነበርና የገዢውን አቅም እንደሚፈትን በመገመት ካሰበው ዋጋ በግማሽ ቀንሶ እንዳቀረበው በመግለጽ አቤቱታውን አስተባብሏል፡፡


በአለማችን በአካባቢ ብክለት በከፍተኛ ሁኔታ በመጠቃት ቀዳሚዋ አገር የሆነችው ማሌዢያ፤ ከተለያዩ አገራት በህገወጥ መንገድ ወደ ግዛቷ የገባ 3 ሺህ ቶን የሚመዝን የፕላስቲክ ቆሻሻ ወደመጣበት አገር መልሳ ልትልክ መሆኑ ተነግሯል፡፡
የአገሪቱ የአካባቢ ሚኒስትር ባለፈው ማክሰኞ የሰጡትን መግለጫ ጠቅሶ ሮይተርስ እንደዘገበው፣ በብክለት የተማረረችዋ ማሌዢያ፤ ከፍተኛ መጠን ያላቸውን የፕላስቲክ ቆሻሻዎች፣ የእስያ አገራትን ጨምሮ ወደመጡባቸው የተለያዩ አገራት ለመላክ ወስናለች፡፡
በአገሪቱ የፕላስቲክ ቆሻሻዎችን መልሰው ጥቅም ላይ ያውሉ የነበሩ በርካታ ፋብሪካዎች መዘጋታቸውን ተከትሎ፣ የፕላስቲክ ቆሻሻዎቹ ከፍተኛ የአካባቢ ብክለት እያስከተሉ እንደሚገኙ የጠቆመው ዘገባው፣ በህገወጥ መንገድ በኮንትሮባንድ ወደ አገሪቱ የገባ 60 ኮንቴነር የፕላስቲክ ቆሻሻ ወደመጣበት አገር ለመመለስ መዘጋጀቷን አመልክቷል፡፡
አገሪቱ የፕላስቲክ ቆሻሻዎችን ልትመልስባቸው ያቀደቻቸው አገራት 14 ያህል እንደሚሆኑ የጠቆመው ዘገባው፣ ከእነዚህም መካከል አሜሪካ፣ ጃፓን፣ ፈረንሳይ፣ ካናዳና እንግሊዝ እንደሚገኙበት ገልጧል::


 ሪቻርድ ካዌሳ የተባለው ታዋቂ ኡጋንዳዊ ድምጻዊ፤ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ዮሪ ሙሴቬኒ፣ ፈቃዴን ሳይጠይቁ ሙዚቃዬን ለምርጫ ቅስቀሳ በመጠቀም፣ የፈጠራ መብት ዘረፋ ፈጽመውብኛል በሚል ክስ ሊመሰርትባቸው መዘጋጀቱን ናይሮቢ ኒውስ ዘግቧል፡፡
ፕሬዚዳንት ሙሴቬኒ በ2011 በተካሄደው የአገሪቱ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ቅስቀሳ ወቅት “ዩ ዋንት አናዘር ታይም ዛት ራፕ” የተሰኘውን ተወዳጅ የሙዚቃ ስራውን ያለ ፈቃዱ እንደተጠቀሙበት የገለጸው ድምጻዊው፣ የፈጠራ መብቴን በመጣስ ላደረሱብኝ ጥቃት ባለፈው አመት 5 ቢሊዮን ሽልንግ እንዲከፍሉኝ በማመልከቻ ብጠይቃቸውም ፈቃደኛ አልነበሩም ብሏል፡፡
ለአገሪቱ የህገ መንግስታዊ ፍርድ ቤት የአቤቱታ ደብዳቤውን ከሰሞኑ እንዳስገባ የገለጸው ድምጻዊው፣ ፕሬዚዳንቱ በአጭር ጊዜ ውስጥ ጠቀም ያለ ካሳ የማይከፍሉኝ ከሆነ ፍርድ ቤት እንደምገትራቸው ሊያውቁ ይገባል ሲል መናገሩን ዘገባው አመልክቷል::


         ሲንጋፖር ህጻናት ተገቢውን እንክብካቤ በማግኘት በጥሩ ሁኔታ የሚያድጉባትና ለህጻናት የተመቸች ቀዳሚዋ የአለማችን አገር መሆኗን አንድ አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡ሴቭ ዘችልድረን የተባለው ግብረሰናይ ድርጅት፣ በ176 የአለማችን አገራት ላይ የሰራውን ጥናት መሰረት አድርጎ ባለፈው ረቡዕ ይፋ ባደረገው አለማቀፍ የህጻናት አስተዳደግ ሁኔታ ሪፖርት መሰረት፤ ለህጻናት ምቹ በመሆን ስዊድን ሁለተኛ ደረጃን ስትይዝ ፊንላንድ በሶስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡
ህጻናት ጤናና ትምህርትን ጨምሮ የተለያዩ አገልግሎቶችን የሚያገኙበትን ሁኔታ፣ ለሞትና ለበሽታ የመዳረግ ዕድላቸውን፣ ለከፋ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት የመጋለጥ ዕድላቸውን ወዘተ በመገምገም የአገራቱን የህጻናት ምቹነት ደረጃ እንዳወጣ ለማወቅ ተችሏል፡፡
በአለማችን 31 ሚሊዮን ያህል ህጻናት ተገድደው ከመኖሪያ አካባቢያቸው መፈናቀላቸውንና 420 ሚሊዮን ያህል ተጨማሪ ህጻናትም ግጭት ባለባቸው አካባቢዎች ውስጥ አስከፊ ኑሮን እየገፉ እንደሚገኙ ድርጅቱ ባወጣው ሪፖርት አመልክቷል፡፡


           አንድ ፀሐፊ እንዳለው “We said what we had to say, but as no one listens we shall say it again (ማለት ያለብንን በወቅቱ ብለን ነበር፡፡ ግን ማንም አልሰማንም፡፡ ስለዚህ እንደገና ማለት አለብን” (እኛም ይሄንኑ አካሄድ እየተጋራን ነው?!
ከዕታት አንድ ቀን አንድ ባልና ሚስት አንድ ልጅ ነበራቸው፡፡ ልጁ በጣም አልቃሻ ነበረ፡፡
አባት - ዝም በል፡፡ ዋ! ለጅቡ ነው የምንሰጥህ
እናት - ዝም በል ተብለሃል ዝም በል፡፡ አባትህ ያሉህን ማክበር አለብህ
(ልጅ - ማልቀሱን ይቀጥላል)
አባት - ዝም ብትል ይሻልሃል አታስጨንቀን
እናት - አባትህ ያለህን ብትሰማ ይሻልሃል
(ልጅ አሁንም ማልቀሱን አላቋረጠም)
ለካ ይሄ ሁሉ ሲሆን ሳለ ጅብ እደጅ ሆኖ ያዳምጥ ኖሯል፡፡ ቀስ በቀስ ልጁ ማልቀሱን ተወ፤ ጥያቄው የተመለሰለት ይመስል፡፡ ቤቱንም የዝምታ አዘቅት ዋጠው፡፡ ጅቡ ተጨናንቆና ፡-
“እነዚህ ሰዎች የልጁን ነገር ተዉት ማለት ነው እንዴ?” ሲል እራሱን ይጠይቃል፡፡
አካባቢው ዝም፣ ጭጭ ብቻ ሆነ፡፡ ጅቡ ወደ ቤቱ ደጃፍ ሄደ፡፡ በሩን ተደግፎ ለማዳመጥ ሞከረ፡፡ ምንም ድምፅ የለም፡፡
የልጁም ትንፋሽ አይሰማም፡፡ የወላጆቹም ድምፅ አይሰማም፡፡ በመጨረሻ ጅቡ ቢቸግረው ወደ በሩ ተጠግቶ፤ “ኧረ ለጅቡ እንጥልሃለን ያላችሁትን ልጅ ነገር ምን ወሰናችሁ?” እነሱ ለጥ ብለዋል!
***
“ኧረ የልጁን ነገር አንድ ውሳኔ ላይ ድረሱ?” ማንም መልስ የማይሰጠው ጉዳይ ሆነ!
ከመኪና መጥፋት እስከ መርከብ መሰወር በቀላሉ በሚታይበት አገር፤ ሙስና እንደዋዛ መቆጠሩ የማይገርም ሆኗል፡፡
በጥንት ዘመን ሶስት ወዳጆች ግን ሌቦች ነበሩ ይባላል፡፡ የአንደኛው ስም ለማ፣ የሁለተኛው ስም ቢተው ነው፡፡ ሦስተኛው ደግሞ ጀምበር ነው ስሙ፡፡
ሰፈሩን ክፉኛ መዘበሩት! የመንደሩ ሰው ተሰበሰበ፡፡ ስም እየጠሩ አንዱ ሽማግሌ መናገር ጀመሩ፤ ግን ዘዴኛ ሰው ነበሩና በቀጥታ አይደለም ስም የጠቀሱት፡፡ የተወሰነ ቅኔ ተጠቀሙ፤ እንዲህ ሲሉ፡-
“ጎበዝ፤ ሌባው ለማ
ቢተው ይተው
አለበለዚያ ጀንበር በሰረቀ ቁጥር ህዝቡ መሰቃየት የለበትም!” አሉ፡፡
ህዝባችን ሀሳቡን ለመግለፅ አይቸገርም!! አንድ ጊዜ ጃንሆይ ንጉሥ ኃ/ሥላሴ፤ ት/ቤቶች ሲጎበኙ፣ የትምህርት ቤቱ ዳይሬክተር ለልጆቹ ጃንሆይ ሲመጡ፤
አባትህ ማነው ሲሉህ - ኃ/ሥላሴ
እናትህ ማናት? ሲሉህ - ኢትዮጵያ
አንተ ማነህ? ሲሉህ - ህዝብ
በል ተባሉ፡፡
ይህ ሆነ፡፡ ፕሮግራሙ አለቀ፡፡
ወደ ቤቱ ሄደ፡፡
አባትና እናቱ ተኝተው ደረሰ፡፡ ርቦታል፡፡ ወቸ ጉድ!
“የዚች አገር ጣጣኮ አያልቅም፡-
ኃ/ሥላሴ ኢትዮጵያን ይዞ ተኝቷል
ህዝብ ተርቧል!” አለ፡፡
ዞሮ ዞሮ ሌብነት እያለ አገር አማን አትሆንም፡፡ አንድ ጥያቄ ብቻ ነው መጠየቅ ያለብን
“አይጢቱ ከሌለች ጉድጓዱ ኬት መጣ???”
ይህቺ ዓለም ለየዋህነት ቦታ የላትም፡፡ ለብልጣብልጦች ግን ጊዜያዊ ታዛ አላት፡፡ ጥንትም እንደዚያ ናት፡፡ ዛሬም እንደዚያው ናት፡፡ ወደፊትም አይቀርላትም፡፡ ዓለም ምንጊዜም ስፍራ የምትሰጠው ለብልጣብልጦች፣ ለጨላጦችና ለዘራፊዎች ነው፡፡ በውስጧ የሚኖሩትም በውስጧ መፍረምረማቸውን እንጂ የእሷን ደህንነት ለመጠበቅም ሆነ ለማሻሻል ጥረት ሲያደርጉ አይታዩም፡፡
ተስፋዬ ሳህሉ ነብሳቸውን ይማረውና “ዓለም እንዴት ሰነበተች?” የሚል ዘፈን ነበራቸው፡፡
“ዓለም እንዴት ሰነበተች
እስቲ እንጠይቃት
ሰላም ጤና ነች ወይ
ከፋት ወይስ ደስ አላት
ማነው ከልጆቿ በጎ ሚመኝላት
ከሥቃይ እንድትድን ዓለም የሁሉ ናት!”
የኢትዮጵያን ገጣሚያንና ደራሲያን ልዩ የሚያደርጋቸው በአብዛኛው ከቅርፅ ይልቅ መልዕክት ላይ ማተኮራቸው ነው፡፡
…     “ፅድቅና ኩነኔ ቢኖርም ባይኖርም
ከክፋት ደግነት ሳይሻል አይቀርም”
(ከበደ ሚካኤል)
…     “ቅንዝንና የቀን ጎባጣን
ስቀህ አሳልፈው ቢያምርህ ሰው መሆን፡፡
 (ሻምበል አፈወርቅ ዮሐንስ)
…     “ሰማዩን በአንካሴ ቆፍሬ ቆፍሬ
ለወሬ ሱሰኞች አገኘሁኝ ወሬ”
(መስኮት)
… “አትሁን አኒማል አትሁን ስቶን
ፕሊስ አንደርስታንድ የነገርኩህን
ነገ ፍሪ ከሆንክ ከሌለብህ ወርክ
እንጫወታለን ዴይ እስኪሆን ዳርክ
የነገው ቀጠሮ ቀልድ እንዳይመስልህ
ትመጣለች እኮ ገርል ፍሬንድህ”
(የፍቅር ሜጋቶን)


            በጀብደኛ ፊልሞቹ ሺህዎችን ሲረፈርፍና አፈር ከድሜ ሲያስግጥ የኖረው አሜሪካዊው የፊልም ተዋናይና የቀድሞ የካሊፎርኒያ ገዢ አርኖልድ ሽዋዚንገር ሰሞኑን ደቡብ አፍሪካ ውስጥ በአንድ ጎረምሳ የድብደባ ጥቃት እንደደረሰበት ተዘግቧል፡፡
በደቡብ አፍሪካ በተዘጋጀው አርኖልድ አፍሪካ የተሰኘ የስፖርት ፌስቲቫል ላይ ታድሞ በነበረበት ወቅት በአንድ ግለሰብ ከጀርባው ሃይለኛ ቡጢ የቀመሰው ሽዋዚንገር፤ ምንም እንኳን የ71 አመት የእድሜ ባለጸጋ ቢሆንም በቡጢው አለመንገዳገዱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ “እንዲያውም መመታቴንም ያወቅሁት ከዙሪያዬ የነበሩት ሰዎች ግለሰቡን ለመያዝ ሲሞክሩና ግርግር ሲፈጠር ነው” ብሏል፤ሽዋዚንገር፡፡
ሽዋዚንገር ጆሃንስበርግ በሚገኘው ሳንድተን የስብሰባ ማዕከል ውስጥ በሚካሄደው ፌስቲቫል ላይ የሚቀርቡ ትርዒቶችን በሞባይሉ በመቅረጽ ላይ እያለ ከኋላው ደርሶ በቡጢ የደቃው ግለሰብ ወዲያውኑ በጸጥታ ሃይሎች ቁጥጥር ስር መዋሉን የጠቆመው ዘገባው፤ በእነ ተርሚኔተርና ፕሪዲየተር ፊልሞች ላይ አገር ሲያንቀጠቅጥ የምናውቀው ፈርጣማው ሽዋዚንገር ግን በግለሰቡ ላይ ክስ እንደማይመሰረት አስታውቋል፡፡



            ናይጀሪያዊው ቢሊየነር አሊኮ ዳንጎቴ ንግድን፣ በጎ አድራጎትንና ስነጥበብን ወደተሻለ ደረጃ ያሸጋገሩ ናቸው በሚል ከፎርቹን መጽሄት የአመቱ 50 የአለማችን ታላላቅ መሪዎች አንዱ በመሆን ተመርጠዋል፡፡
የአፍሪካ ቁጥር አንድ ባለጸጋው ኢሊኮ ዳንጎቴ፣ በፎርቹን መጽሄት የ2019 የአለማችን 50 ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የተካተቱ ብቸኛው አፍሪካዊ ሲሆኑ፣ በዝርዝሩ ውስጥ የ11ኛነት ደረጃን ነው የያዙት፡፡ ታዋቂው ፎርቹን መጽሄት ባለፈው ሰኞ ይፋ ባደረገው የ2019 የአለማችን 50 ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የአንደኛነት ደረጃን የያዙት የማይክሮ ሶፍት ኩባንያ መስራች አሜሪካዊው ቢሊየነር ቢል ጌትስና ባለቤታቸው ሚሊንዳ ጌትስ ናቸው፡፡
በአመቱ በቢዝነስ፣ በመንግስት አስተዳደር፣ በበጎ ምግባርና በስነጥበብ መስክ አለማችንን ወደተሻለ ደረጃ ያሸጋገሩና በሌሎች ዘንድ መነሳሳትን የፈጠሩ አርአያዎች ናቸው በሚል ፎርቹን ይፋ ባደረገው የታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የኒውዚላንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ጃሲንዳ አርደርን የሁለተኛ፣ የአሜሪካ የፍትህ ሚኒስቴር ልዩ አማካሪ ሮበርት ሙለር የሶስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡ በፎርቹን የአመቱ ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ በአራተኛነት የተቀመጡት የቴንሰንት ኩባንያ መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ ፖኒ ማ ሲሆኑ፣ የማይክሮ ሶፍት ኩባንያ ዋና ስራ አስፈጻሚ ሳትያ ናዴላ የአምስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡

  “--የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡--”
              የትነበርሽ ንጉሴ ሞላ


                ራሴን የማስበው የሰው ልጅ ሊያሳካቸው የሚችላቸውን ነገሮች ሁሉ ማሳካት እንደሚችል ሰው አድርጌ ነው፡፡ ለራሴ ወዳስቀመጥኳቸው ማናቸውም አይነት ግቦቼ እንዳልደርስ የሚያግዱኝ፤ ምንም አይነት አጥሮችም ሆኑ ምክንያቶች የሉም ብዬ አምናለሁ፡፡ የተፈጠርነው በቴክኖሎጂና በመረጃ ዘመን ላይ ነውና፣ የእኛ ትውልድ ከቀዳሚዎቹ በተሻለ ዕድለኛ ነው፡፡ ማየት የተሳናት ወጣት ሴት እንደመሆኔ፤ አንድ ሰው በወጣትነቱ፣ በሴትነቱና በአካል ጉዳተኝነቱ ሳቢያ የሚደርስበት መገለል ምን ማለት እንደሆነ ይገባኛል፡፡ እንደ ማህበረሰብም ሆነ እንደ አገር የምናካሂደው ልማት፤ ሴቶችን፤ ወጣቶችን፤ አካል ጉዳተኞችንና በአጠቃላይ መገለልና መድልኦ የደረሰባቸውን ሁሉ ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባቱን ለማረጋገጥ እንድሰራ ያነሳሳኝ፤ የራሴ የሕይወት ተመክሮ ነው፡፡
የተወለድኩት በአማራ ክልል በሚገኘውና በእርሻ የሚተዳደር ማህበረሰብ በሚኖርበት ሳይንት በሚባል አካባቢ ነው፡፡ እስከ አምስት አመቴ ያደግሁት፤ አሁንም ድረስ የኤሌክትሪክ ሃይልና የውሃ አቅርቦት ባልተሟላለት፤ ሴቶች በአስር አመት እድሜያቸው ጋብቻ እንዲመሰርቱ በሚገደዱበት የገጠር መንደር ውስጥ ነበር፡፡ ወላጆቼ ትዳራቸውን አፍርሰው በፍቺ በመለያየታቸው፣ በልጅነቴ የእናቴ ዘመዶች ናቸው ያሳደጉኝ፡፡
የእኔ ሕይወት ወዳልተጠበቀ አቅጣጫ ማምራት የጀመረው የአምስት አመት ልጅ ሳለሁ የአይኔን ብርሃን ሳጣ ነበር፡፡ በወቅቱ በአዲስ አበባ የተደረገልኝ የአይን ህክምና ውጤት አልባ መሆኑን ተከትሎ፤ እናቴ ፍላጐቴን ሊያሟላልኝ ወደሚችለው ሻሸመኔ የአይነ ስውራን ካቶሊክ አዳሪ ትምህርት ቤት አስገባችኝ፡፡ ይህም ለእኔ ፍጹም አዲስ አኗኗር ነበር የሆነብኝ፡፡ ምንም አይነት የስጋ ዝምድና ከሌለን ልጆች ጋር ነው ያደግሁት፡፡ የሚያመሳስለን ነገር ቢኖር፤ ሁላችንም ማየት የተሳነን ሕጻናት መሆናችን ብቻ ነበር፡፡ ትምህርት ቤቱ በአብዛኛው የአየርላንድና የእንግሊዝ ዜግነት ባላቸውና ህይወታቸውን ማየት የተሳናቸውን ሕጻናት ለመንከባከብ በሰጡ መነኩሲቶች ነበር የሚተዳደረው፡፡
ምንም አይነት መድልኦ ሳይደርስብን ነው ያደግነው፡፡ ሁላችንም ማየት የተሳነን እንደመሆናችን፤ አብረን እየተጫወትን፤ አብረን ወደ ትምህርት ቤት እየሄድንና በትምህርታችን ብልጫ ለማግኘት እርስ በርስ እየተወዳደርን ነው ልጅነታችንን ያሳለፍነው:: ትምህርት ቤቱ ጠንካራ የትምህርት መሠረት ያለው ነበር፡፡ ጥሩ የእንግሊዝኛ ቋንቋ ክህሎትን ያገኘሁትና ጠንካራ በራስ የመተማመን ስሜት የገነባሁት፤ በትምህርት ቤቱ በነበረኝ ቆይታ ነው:: የካቶሊክ መነኩሲቶቹ አርአያዎቼ ነበሩ፡፡ ሴቶች ጠንካራና ውጤታማ መሪዎች መሆን እንደሚችሉ የተማርኩት ከእነሱ ነው፡፡ ለሌሎች መኖርና ለሌሎች ደህንነት አስተዋጽኦ ማበርከት ምን ማለት እንደሆነ ያሳወቁኝም እነሱ ናቸው፡፡
ስድስተኛ ክፍልን እንደጨረስኩ፤ መነኩሲቶቹ በውስጤ ያሰረጹብኝን በራስ የመተማመን ስሜት ይዤ ወደ አዲስ አበባ መጣሁ፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት በመግባትም፣ አካል ጉዳተኛ ካልሆኑ ተማሪዎች ጋር መማርና በአመራርና በማህበራዊ ግልጋሎቶች ንቁ ተሳትፎ ማድረግ ቀጠልኩ፡፡ የትምህርት ቤቱ የተማሪዎች የምክር አገልግሎት ምክትል ፕሬዚዳንት በመሆን ለሦስት ተከታታይ ጊዜያት አገልግያለሁ፡፡ የጸረ - አደንዛዥ እጽና የጸረ - ኤችአይቪ ኤድስ ክበባት ሊቀመንበር በመሆንም ሰርቻለሁ፡፡ በትምህርት ቤቱ የነበረኝ ንቁ ተሳትፎ፤ ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ገብቼ በህግ የመጀመሪያ ድግሪዬን መከታተል ስጀምርም ተጠናክሮ ቀጠለ፡፡ የዩኒቨርሲቲው ፀረ-ኤድስ ንቅናቄ ሊቀመንበርና የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በመሆንም አገልግያለሁ፡፡ የሴት ተማሪዎች ማህበር የተሰኘውን የሴቶች ክበብ በማቋቋም መርቻለሁ፡፡
ሕግ ለማጥናት የወሰንኩት፤ አንድም ማህበረሰቡ ለሕግ ሙያ የሚሰጠውን ክብርና ታላቅነት በማየት ሲሆን፤ ሌላው ደግሞ፤ ለሌሎች ለመቆም ሁሌም ትልቅ ፍላጐት ስለነበረኝና ማስረጃን፤ አመክኖንና ሎጂክን በተመለከተ ጥልቀት ባለው መልኩ ትምህርት መውሰዴ፤ ለምሰራው ሥራ የበለጠ አቅምና ችሎታ ያጐናጽፈኛል ብዬ በማሰብ ነው:: ሕግ መማሬ፤ ሁሉም ሰው መብቶች እንዳሉት እንዳስብ አድርጐኛል፡፡ ሀብታሞች ራሳቸውን በገንዘባቸው መከላከል ይችላሉ፡፡ የተገለሉትና ድምጻቸው የማይሰማላቸው የሚከላከሉበት ሕግና ሕገ - መንግሥት ያስፈልጋቸዋል፡፡ እኔም በማህበረሰቡ ውስጥ የሚገኙ ችግረኞችን መብት ለማስከበር ያለኝን ቁርጠኝነት ከጊዜ ወደ ጊዜ ማሳደግ ያዝኩ፡፡
በኢትዮጵያ የአካል ጉዳተኝነትና ልማት ማዕከል ውስጥ የጀመርኩት ሥራ፣ እጅግ አርኪ ሆነልኝ፡፡ ችግረኞችን በተመለከተ፤ ሁሉም ዜጐች እድሎችን በእኩልነት እንዲጠቀሙ የሚያስችል የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን መሥራት ችያለሁ፡፡ ልማት ሴቶችን፣ አካል ጉዳተኞችን፤ ወጣቶችን፣ አርብቶ አደሮችን፣ የእስልምና እምነት ተከታዮችንና ሌሎችን ያካተተ እንዲሆን የማስቻል ሥራም አከናውኛለሁ:: በ1998 ዓ.ም ከዩኒቨርሲቲ እንደተመረቅሁ፤ ድርጅቱን በማቋቋም የራሴን ድጋፍ ያደረግሁ ሲሆን፣ የሥልጠናና የቅስቀሳ ኃላፊ በመሆንም ሥራዬን ሳከናውን ቆይቻለሁ፡፡ በ2004 ዓ.ም የድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር ሆንኩኝ፡፡ በተመረቅኩበት ወቅት በርካታ የሥራ ቅጥር ጥያቄዎች ቀርበውልኝ ነበር፡፡ እኔ ግን፣ በራሴ የሕይወት ተመክሮዎች ላይ ለሚታዩ የተለያዩ ጉዳዮች ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ አዲስ ተቋም በማቋቋምና ቅርጽ በማስያዝ ረገድ የሚያጋጥሙትን ፈተናዎች መጋፈጥ ነበር የመረጥኩት፡፡ በዚህ መሃል ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በማህበራዊ አገልግሎት ሁለተኛ ዲግሪዬን ተቀበልኩ፡፡
ማንኛውም አዲስ የሚገነባ ህንጻ፣ ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ መሆን እንዳለበት ለሚያስገድደው የኢትዮጵያ የግንባታ ሕግ፣ የተደራሽነት መመሪያ በማርቀቅና ጉዳዩ ግንዛቤ እንዲፈጠርበት በማድረግ ረገድ በሰራሁት ሥራ ትልቅ ኩራት ይሰማኛል:: አካል ጉዳተኞች በአሁኑ ወቅት ጤናን ጨምሮ በተለያዩ የልማት መስኮች ውስጥ መካተታቸውን በማረጋገጥ እንዲሁም በትግራይ ክልል ያሉ አካል ጉዳተኞችን የኢኮኖሚ አቅም በመገንባት ረገድ ውጤታማ ሥራ ሰርቻለሁ፡፡ ዩኒቨርሲቲው የአካል ጉዳተኝነት ፖሊሲ እንዲያወጣና ፖሊሲውን የሚያስፈጽም ማዕከል እንዲያቋቁም በማድረግም የራሴን አስተዋጽኦ አበርክቻለሁ፡፡ ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያወጣውን የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ተቀብላ እንድታጸድቅ በተደረገው ቅስቀሳ ላይም ንቁ ተሳትፎ አድርጊያለሁ::                                                                                                                                                                                                                                    
በመሰል ንቅናቄዎች ላይ ከምሠራቸው ሥራዎች በተጨማሪ፤ በቀበና አካባቢ ያቋቋምኩትን መዋዕለ ሕጻናትና የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት የማስተዳደር ሥራም እሠራለሁ፡፡ ግሩም የሆነ ባልና አስደሳች የሆነች ልጅ አሉኝ፡፡ ሁለቱ ናቸው ለህይወቴ ጣዕም የሚሰጡት፡፡
አካል ጉዳተኛ መሆኔ፣ በተለያዩ መንገዶች ፀጋ ሲሆነኝ ተመልክቻለሁ፡፡ የሚገጥሙኝን በርካታ እንቅፋቶች ማለፍ እንደምችል ቀደም ብዬ ነው ያወቅሁት፡፡ ይሄንንም በተግባር አረጋግጫለሁ:: ስለዚህ በሚገጥሙኝ ጥቃቅን ፈተናዎችና እንቅፋቶች አልደናገጥም፡፡ ለመለወጥ አስቸጋሪ የሚሆነው የሌሎችን ሰዎች አመለካከቶች ነው፡፡ አካል ጉዳተኞች እርዳታ ተቀባዮች እንጂ ለራሳቸው መብት መከበር የሚሠሩና አስተዋጽኦ የሚያበረክቱ እንዳልሆኑ አድርገው የሚያስቡ ብዙዎች ናቸው:: ይህ ፍጹም የተዛባና መቀየር ያለበት አመለካከት ነው፡፡ ይህን መሰሉን አሉታዊ አመለካከት ለማሸነፍ እንድችል ያገዙኝ ነገሮች፤ ግንዛቤ፣ መንፈሰ ጠንካራነት፣ እምነትና ከሌሎች አካል ጉዳተኞችና መገለል የደረሰባቸው ሰዎች ጋር ትስስር በመፍጠር እርስ በርስ መረዳዳት ናቸው፡፡ የገጠሙኝ ችግሮች በሙሉ የበለጠ አጠንክረውኛል፡፡
ትልቁ ፍላጐቴ፤ አካል ጉዳተኞች ጠንካሮችና ነገሮችን የማሳካት አቅም ያላቸው ዜጐች እንደሆኑ ለማህበረሰቡ ማሳየት ነው፡፡ በችግረኞችና በተገለሉ የሕብረተሰብ ክፍሎች ላይ የሚደርሰው መገለል፤ እኔ በሕይወት ሳለሁ አብቅቶ እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ይህ እንደሚሆን የሚጠቁሙ ምልክቶችን ማየት ስጀምር፤ እንቅስቃሴዬን ሰፋ በማድረግ፣ ለሁሉም የሰው ልጆች መብቶች መከበር፣ በአገራዊና በአህጉራዊ ደረጃ ለመሥራት እፈልጋለሁ፡፡ ሁሉንም የሰው ልጆች ያካተተች ዓለም ለመፍጠር በመትጋት እንደምታወስ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡
ለእኔ ታላቋ አርአያዬ እማሆይ ቴሬሳ ናቸው:: የካቶሊክ እምነት ተከታይ እንደመሆኔ፤ ህይወቴን መምራት የምፈልገው ሌሎችን በማገልገል ነው፡፡ ሕይወት ከሌሎች የመውሰድና የመጠቀም ጉዳይ ብቻ አይደለችም፡፡ መልሶ የመስጠትና የሌሎችን ሕይወት በሚለውጡ ነገሮች ላይ አስተዋጽኦ የማበርከትም ጭምር እንጂ፡፡ ለሌሎች አርአያ መሆን ከቻሉና በእድሜ ከሚበልጡኝ ምርጥ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ጋር መገናኘት በመቻሌ፤ እራሴን እንደ እድለኛ ነው የምቆጥረው፡፡ በሕይወት ዘመኔ ያገኘኋቸው ከአስቸጋሪ ሁኔታዎች ተነስተው ከኔ የበለጠ ውጤታማ ሥራ የሰሩ በርካታ ወንዶችና ሴቶች፣ የመነቃቃት ምንጭ ሆነውኛል፡፡ ታሪካቸው ጐልቶ ባይወጣና በአደባባይ ባይዘመርላቸውም፣ ባገኘኋቸው ቁጥር ሁሉ በውስጤ ትልቅ ኃይል ያሰርጹብኛል፡፡
ወደፊት አካል ጉዳተኞችን ጨምሮ ሌሎች በርካታ ኢትዮጵያውያን ሴቶች የመሪነት ቦታ ላይ ደርሰው እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ከባድ ፈተናዎች አሉባቸው፡፡ በመሪነት ረገድ ትልቅ አቅም ስላላቸው እነዚህ ፈተናዎች፣ የበለጠ ጠንካራ ያደርጓቸዋል፡፡ ልጆቻቸውን በማሳደግ፣ በቤተሰብ ውስጥ ሰላምና ፍትሃዊነት እንዲሰፍንና ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርጉ መፍትሔዎችን በማመንጨት የታወቁ ናቸው፡፡ የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡
ኢትዮጵያውያን ልጃገረዶችና ወጣት ሴቶች፣ ከእኔ የሕይወት ተመክሮ መማር ትችላላችሁ:: የሚገጥሟችሁ ፈተናዎች የበለጠ ጠንክራችሁ እንድትሰሩና ብርታት እንድትላበሱ ያደርጓችኋል:: ፈተና የሚገጥማችሁ ትክክለኛ ማንነታችሁን እንድታረጋግጡበት በመሆኑ፣ ፈተና ባጋጠማችሁ ጊዜ ሁሉ እጅ አትስጡ፡፡ ሌላው ነገር ደግሞ፤ ገንዘባችሁን፣ ክህሎታችሁን፣ ሙያችሁን፣ ጊዜያችሁን፣ ጉልበታችሁን በአጠቃላይ ራሳችሁን ለሌሎች አሳልፋችሁ እንድታጋሩ የሚጋብዟችሁ እድሎች ሲፈጠሩ ወደ ኋላ አትበሉ፡፡ ምክንያቱም ይህን ማድረጋችሁ፣ የበለጠ በኃይል እንድትሞሉ ዕድል ይፈጥርላችኋል፡፡ ልብ በሉ! ይህን ካላደረጋችሁ፣ አለኝ የምትሉት ነገር ሁሉ ከናንተው ጋር ተቀብሮ ይቀራል፡፡ በሃይልና በመንፈስ ራሳችሁን መልሳችሁ የምትሞሉበት ዕድልም አታገኙም፡፡  

  ከዕለታት አንድ ቀን አያ አንበሶ የዱር አራዊትን ሰብስቦ፣ “ዛሬ የጠራኋችሁ፤
1ኛ/ የምታከብሩኝን ከምትወዱኝ ለመለየት
2ኛ/ የምትፈሩኝን ከምትንከባከቡኝ ለመለየት
3ኛ/ የምታከብሩኝን፣ የምትወዱኝን፣ የምትፈሩኝንና የምትንከባከቡኝን ለማጣራት ነው፤
ስለዚህ ቦታ ቦታችሁን ይዛችሁ፣ ለመናገር ተራ በተራ እጃችሁን እያወጣችሁ ሀሳባችሁን ስጡ፡፡”
በመጀመሪያ ነብር እጁን አወጣና።-
“አከብርዎታለሁ እወድዎታለሁ”
አያ አንበሶም፡-
“አሃ፣ አትፈራኝም? አትንከባከኝም ማለት ነው? ታገኛታለህ!”
ነብር ዝም አለ፡፡
“ሌላ ሀሳብ?” አለ አያ አንበሶ፡፡
ዝሆን እጁን አወጣ፡-
“እኔ አያ አንበሶን በከፊል እወደዋለሁ። በከፊል እንከባከበዋለሁ”
አያ አንበሶም፡-
“በከፊል ሀሳብህ ደህና ነው፡፡ ነገር ግን እንደምታሻሽለው ቃል ግባ?!”
አያ ዝሆን፡-
“እንዳሉኝ አደርጋሁ ጌታዬ!”
ቀጥሎ ጅብ ተነስቶ፡-
“ጌታዬ አቶ አንበሶ፤ በጠሩኝ ቦታ ሁሉ እገኛለሁ፡፡ ያዘዙኝን ሁሉ እፈፅማለሁ፡፡ ያለ እርሶ ማን አለን? የሚለውን መርህ አከብራለሁ፡፡ ምንጊዜም እርስዎን እጠብቃለሁ”
የተለያዩት የዱር አራዊት የተሰማቸው ስሜት ላይ ተንተርሰው ሀሳባቸውን ሰጡ፡፡
አያ አንበሶ ግን በማናቸውም ስላልረካ፡-
“ጦጢትስ ምን ትያለሽ?” ሲል ሀሳቧን ጠየቀ፡፡
ጦጢትም፡-
“የእኔ አስተያየት፤ እራሳቸው አያ አንበሶ የትኛውን እንደሚፈልጉ ቢነግሩንና እፎይ ብንል ጥሩ ነው!”
ሁሉም በጦጣ ሀሳብ ተስማሙ!
*   *   *
አንበሳ የዱር አራዊት ንጉሥ ነህ ላሉት አራዊት፣ የበላይ መሆኑን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያጠናከረ ከመጣ ወዲህ ራሱም ሆነ ተገዢዎቹ ማመናቸው የማይታበል ሀቅ ሆኗል፡፡ ምናልባትም የማይነቀነቅ አምድ ሆኗል፡፡ የመጀመሪያው አንበሳ መቼ እንደነገሰ በታሪክ አይታወቅም ይሆናል! ምናልባት ለመመርመር የተጨነቀ ሰውም አይኖር ይሆናል፡፡ የአንበሳን የበላይነት ተምሳሌት ማድረግ ግን ዋና ነገር ነው፡፡ ተምሳሌትነቱ ለሰውም ጭምር መሆኑ አስደማሚ ነው፡፡ እያንዳንዱ የበላይ የየራሱ አንበሳ ነው ማለት የተሻለ አካሄድና እሳቤ ነው፡፡ እያንዳንዱ የየራሱ ንጉሥ ነው እንደማለትም ነው፡፡
አገራችን እስከ ዛሬ ያልወጣችበት አረንቋ የቢሮክራሲ ው - ጣ - ው - ረ -ድ ነው፡፡ አዳዲስ ተሿሚው ቢሮክራት አዲስ መሳሪያ እንዳገኘ ወታደር፣ አዲሱን ስልጣኑን ለመፈተሽ በአዲስ ጉልበት ይነሳሳል፡፡ ሆኖም አዲሱ ጉልበት አሮጌ ለመሆን ጊዜ አይፈጅበትም፡፡ የተለመደው ቢሮክራሲ ዋጥ - ስልቅጥ ያደርገዋል፡፡ ያው ስርአት መልሶ አደባባይ ይወጣል፡፡ ህብረተሰቡም እንደነበረው አሮጌ ሥርዓት ያየዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ለውጥ - ለውጥ ሲባል የቆየው ሁኔታ ተመልሶ ጥሬ ይሆናል፡፡  ክቡም ቀለበት ዙሩን ይቀጥላል፡፡ ስለ ለውጥ በደቦ ማሰብ ቀላል አይደለም፡፡ በጥቂት አርቆ አሳቢዎች መመራት የሚበጅ አካሄድ ነው፡፡ ግባችንን ከወዲሁ መተለም፣ ለትልማችን አቅጣጫ መስጠት፣ አልሆን ቢል እንኳ ደግሞ ለመሞከር ዝግጁ መሆን ወሳኝ ነው!
ከሁሉም በላይ ግን ጉዞው ረጅም እንደሚሆን አበክሮ ማመን ያስፈልጋል፡፡ በጭፍን ማመንን መጠንቀቅ ያስፈልጋል፡፡ “ያመኑት ፈረስ ጣለ በደንደስንም” አለመርሳት ነው፡፡” የአገራችን ህዝብ አንደበተ ቀና ይወዳል፡፡ ስለዚህም ጮሌ ተናጋሪ የመመረጥ እድሉ ሰፊ ነው፡፡ ያን ስህተት ላለመስራት መትጋት ያሻናል፡፡ ከታሰበበት የማይሳካ ነገር የለም፡፡ እያንዳንዱ አደጋ የብራ መብረቅ የሚሆንብን አስቀድመን ችግሮች ከመወሳሰባቸው በፊት በጥልቀት ባለማሰባችን ነው፡፡ ችግሮችን ከመፍራት ይልቅ ለመፍታት የተዘጋጀ ጭንቅላት እንዲኖረን እንጣር፡፡ እንጠይቅ፡፡ እንመርምር፡፡ እንንቃ፡፡ ከደራሲ ከበደ ሚካኤል ጋር፤
“ለሁሉም ጊዜ አለው ብሏል ሰለሞን
እጠይቀው ነበር በተገናኘን
ሞት እራሱ እሚሞት ምን ጊዜ እንደሆን”… እንበል፡፡
“አትሙት ላለው መላ አለው” ሆኖ ነው እንጂ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ አሳሳቢ ነው፡፡ የኢኮኖሚ ጥናት አቅራቢዎች በጥኑና ለዘላቂው ጉዞ መመልመልና ለውጥ አጋዥ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ሁሉን ነገር ፖለቲካዊ ማድረግ አያዋጣም፡፡ ፖለቲካ የኢኮኖሚው ጥርቅም መልክ ነው ይላሉ ፀሐፍት (Politics is the concentrated form of the economics እንዲል)፡፡
ተለወጠ ያልነው ነገር የጥንቱን የሚደግም ከሆነ፣ ወይም “ባለበት ሃይ” የምንል ከሆነ፤ ጊዜ እየገፋ ሲሄድ የበለጠ ኋላ ቀር እየሆንን ነው ማለት ነው፡። ፈረንጆቹ እንደሚሉት፤ Old Wine in a new Bottle መሆኑ ነው - ‹አሮጌ ጠላ በአዲስ ጋን›! ከዚህ ይሰውረን! ማስተዋያውንም ይስጠን! ለመፍትሄው ያዘጋጀን!  

Page 2 of 430