Administrator

Administrator

 ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ መንደር ውስጥ አንዲት ጦጣ የምታስቸግረው አንድ ገበሬ ይኖር ነበር።
ጦጢት ያ ገበሬ የሚዘራውን ዘር እየተከታተለች እየሄደች ገና በአፍላው የተዘራውን እያወጣች ትቦጠቡጥበታለች። ስለዚህ በተቻለው መጠን የሚዘራውን አይነግራትም ወይም አያሳያትም።
ጦጢት ገበሬው የሚመጣበትን ሰዓት ስለምታውቅ ዛፍዋ ላይ ሆና ትጠብቀዋለች።
ልክ ገበሬው ብቅ ሲል ወደ ዛፍዋ ትሮጥና ትወጣለች። ምክንያቱም መሬት ሆና ካገኛት እርሻው ቦታ ሄዳ የሚዘራውን ስታይና ስትመዘብር እንደቆየች አድርጎ ይጠረጥራል። እንደዚያ ከተጠራጠረ ደግሞ ከዚያ አካባቢ ሙሉ ለሙሉ እስከሚጨልም ድረስ አይንቀሳቀስም። ጦጢት በጣም ብልጥ ስለሆነች የእሱን ሁኔታ ተከታትላ በመሰለል ጨርሶ እስከሚሄድ ትታገሳለች። ትጠብቀዋለች።
አንድ ጊዜ ገበሬው ድምፁ ሲጠፋና በአካባቢው ያሉትን ገበሬዎች የሚያነጋግርበትን ሁኔታ ሲያቆም፤ አገር አማን ነው ብላ እርሻ ውስጥ ትገባለች። ገበሬ ሆዬ፤ አንዲት የሀብታም ነጋዴ ሚስት ቤት ቡና ሊጠጣ ይገባና እግረ መንገዱን ማዶ ማዶ እያየ ይጠባበቃት ኖሮ፣ በፍጥነት እመር ብሎ ገርበብ ያለውን የውጭ በር ገፍትሮ ከግቢው ወጥቶ ይደርስና ይይዛታል። ከዚያም እንዳትሞት እንዳትሽር አድርጎ ይደበድባታል። ከዚያ ቀን በኋላ ወደ እርሻው ድርሽ ሳትል ቆየች።
አሁን አሁን ግን ቀስ ብላ እያዘናጋች ገበሬውን እያግባባች መጥታ ሰላም መባባልና አንዳንዴ ጭውውት ውስጥ ገብተው እንዲያወሩ ማድረግ ችላለች።
እንግዲህ በዚህ ሁኔታ ላይ እንዳሉ ዛሬ ገበሬ ሥራውን ጨርሶ እየወጣ ሳለ፣ እሜቴ ጦጢት በፍጥነት ዛፏ ላይ ወጥታ ትጠብቀዋለች፡-
“አቶ ገበሬ እንደምን አምሽተሃል?” ትላለች።
ገበሬ፤ “ደህና፤ እግዚአብሄር ይመስገን። ውሎሽ እንዴት ነበረ?”
ጦጢት - “ሰላም ነው። ካንዱ ዛፍ አንዱ ዛፍ ላይ እየዘለልኩ ፍሬ ስለቅም ዋልኩኝ። አንተን እየለመንኩ ማስቸገሩ ሰልችቶኛል።”
ገበሬ - “አይ መልካም ነው። ጥሩ ዘዴ ዘይደሻል።” ብሎ መንገድ ሊጀምር ሲል፤
ጦጢት - ;እኔ እምለው ገበሬ፤ ዛሬ ምን ስትዘራ ዋልክ?;
ገበሬ በሀሳቡ ጦጢት የምትጠላውን እህል አሰበ። በመጨረሻ አንድ ሀሳብ መጣለት፡-
“አይ ዛሬ እንኳን የረባ ነገር አልዘራሁም…” ብሎ አመነታ። እሜቴ ጦጢትም ጥርጣሬዋ ያይልና፤
ጦጢት - “ምነው ዘገየህ ገበሬ? ንገረኝ እንጂ?”
ገበሬም - “ተልባ። ተልባ ነው የዘራሁት” አላት፡፡
 ጦጣ ተልባ እያሙለጨለጨ አልያዝ እንደሚላት ገበሬ ያውቃል።
ጦጢትም - “ይሁን እንግዲህ! ወርደን እናየዋለን!” አለች።
*   *   *
መሬት ወርዶ መሬት የያዘችውን ሀብት ማወቅና መመርመር መልካም ነገር ነው። እንደ ጦጢት የሰው ሀብት ለመበዝበዝ ሳይሆን አቅምን ለማወቅ የሚበጅ ሲሆን፣ በአንፃሩም ሁሉን ነገር መርምሮና ተጨባጭ ሂደትን የመፈተሽ ባህል፤ መዳበሩ እጅግ አስፈላጊ እርምጃ ነው። የአገርን ህልውና ከሚወስኑ ዋንኛ ነገሮች መካከል ህሊናዊና ነባራዊ ሁኔታዎችን (Objective and Subjective realities እንዲል መጽሐፉ) መገንዘብና ማገናዘብ በቅጡ ሊታሰብበት ይገባል። ነገርን ከሥረ መሰረቱ ማጤን ለፖለቲካም፣ ለኢኮኖሚም፣ ለማህበራዊ መስተጋብርም እጅግ ትልቅ ጉዳይ ነው! የፖለቲካ ብስለት የኢኮኖሚን ውስጠ ነገር ለማውጠንጠንና የዕድገትና ልማትን አንድምታ ለማስተዋል፣ መሬት የጨበጠ ትንታኔንም ለማበልፀግ ይረዳል። መሬቱን አሽትቶ አቅምን ማወቅ ራስንም፣ ጎረቤት አገርንም፣ ዓለምንም የመመልከቻ መነጽር ይቸረናል። አርቆ ማየት ወሳኝ ነው! ፀጋዬ ገ/መድህን እንዳለው፤ ;ሩቅ አሳቢ ቅርብ አዳሪ እንዳንሆን የቅርብም የሩቅም ዕይታችንን እናጠንክር፡፡;  
“You need a drought - breaker
You go find yourself a rain - maker”
“ድርቁን ሰባሪ ከፈለግህ፣ ዝናብ አዝናቢ ፍጠር” እንዲሉ፤ ሁሉ ነገር በእጅህ ይሆን ዘንድ በራስህ ተማመን ነው ነገሩ። በራሳችን መተማመን ለስህተታችን ተጠያቂ መሆንን አለመፍራት፣ ያለንን የምናውቀውንና ለአገር ይበጃል የምንለውን ሁሉ በግልጽነት ማሳየትን፣ ለውጥ ሂደት እንጂ የአንድ ጀንበር ነገር አለመሆኑን መቀበልን፤ የአገርና የሕዝብ ጥቅም ከራስ ጥቅም በላይ መሆኑን በጥሞና ማመንን ይሻል። ይሄ ደግሞ በራስ አቅም ብቻ ሳይሆን፤ በጋራ፣ በደቦ፣ በመተጋገዝ፣ አብሮ ከማቀድ እስከ አፈፃፀም መጓዝና መዝለቅን ይጠይቃል። ዕቅድን ከሙያዊነት ክህሎት (Professionalism) አጋብቶ መራመድ፣ ትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ ከማስቀመጥ ጋር ሲዋሃድ፤ ውጤታማነት በተጨባጭ ሚዛን ላይ ይቀመጣል።
ዞሮ ዞሮ ግን ለውጥ ሁሉ ሂደት መሆኑን በሚገባ መረዳት ወሳኝ ነው! በአሁኑ ሰዓት ባለፈ ነገር መፀፀት ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። ስህተትን ለማየት ቆም ብሎ አንገት የተፈጠረው አዙሮ ለማየት ነው ማለት ያስፈልጋል። የያዙትን ሙጭጭ ብሎ በመያዝ ‘ካፈርኩ አይመልሰኝ’ ማለት ችግርን እንዳናይ ይጋርደናል። ያባብሰዋልም! እያዩ ማረም፣ አዲስን የመቀበል ዝግጁነት፣ ተለዋጭና ለዋጭ የመሆን ብቁነት የተሻለ ሕይወትን ያስጨብጣል። ለዚህ አዕምሮንም፣ ልብንም ክፍት ማድረግ ወሳኝ ነው።
 የነገሮች ድንገተኝነት እንዳያስደነግጠን ትዕግሥትን፣ ብስለትን፣ ዕውቀትን መከታ እናድርግ! ትላንት የነበረውን በዛሬ እናጥራና ለነገ ብሩሁነት እንሰለፍ! ብዙ አይተናልና ከታሪክ እንማር። ትላንትና ያሳለፍነውን በቀና እንፈትሸው። በቀና እናሸንፈው ዘንድ የነገ ፀሐይ ይታየን። “የፊት ወዳጅሽን በምን ቀበርሽው? - በሻሽ። ለምን? የኋለኛው እንዳይሸሽ!” የሚለውን ተረት የራሳችን መስተዋት አድርገን እንየው! የሁሉም መጠንጠኛ ግን አገርና ሕዝብ ይሁን!
ለማንኛውም ሳንረብሽ እንጠንቀቅ!! 

Saturday, 04 July 2020 00:00

ዋ!... ተመከቼበት


ምስማር ላይ መቆሜ
ላፍታ ተዘንግቶኝ
መሬት ጥዩፍ ሆኜ
ከፍታዬ ታይቶኝ
በአንድ አፍታ ብዘቅጥ
ወደናቅሁት መሬት
ምስማሩም ቀደደኝ
ዋ!... ተመክቼበት1
(አበረ አባተ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

ይቅር አታስቢኝ


ቤተኛዬ ሆኖ - ባይተዋርነቱ፤
ላይመለስ ሲሄድ - ሲፈጥን ጊዜያቱ፤
ሰላም አትንፈጊኝ - ዛሬም አንደገና፤
የኔና ያንቺ ፍቅር - አልፏል ትናንትና፡፡
ስለፍቅር ብዬ - ብተክዝ ብከፋም፤
ሜዳው ገደል ሆኖ - ሰማዩ ቢደፋም፤
ቀና ካልኩኝ ወዲህ - ባታስቢኝ ምነው፤
ትናንትና ትናንት - ዛሬ ሌላ ቀን ነው፡፡
እናም አታስቢኝ - አንገቴን አልድፋ፤
እንድረሳሽ እርሽኝ - ችዬ እንዳንቀላፋ፤
ይልቅ ማሰብ እንጂ - ከእንግዲህ
ለከርሞ፤
ለኔም ግዜ ነግቷል - አልቀረም ጨልሞ።
(ሃብቴ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

የግጥም ጥግ


 የማይነጋ ምሽት
በዚህ ሃገር ሰማይ
ጨረቃ የለችም
ወይም ተሰዳለች
አሊያም ከናካቴው አልተፈጠረችም።
በዚህ ሃገር ሰማይ
ከዋክብትም የሉም
በብርሃናቸው፤ ሰማይ አያስጌጡም፡፡
ሰማዩም መልክ የለው
ያገሬን አይመስል
ፀሃይ ትበርዳለች
በግዜ ይመሻል።
በዚህ ሃገር ሰማይ
ወፎችም አይበሩም
በጥዑም ድምፃቸው
ንጋት አያበስሩም።
(ለውብ የሃገሬ ምሽት፤ ከባህር ማዶ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 አደን፤ ድሮና ዘንድሮ!
ድሮ ሰው ለቅሞና አድኖ ነበር የሚኖረው፤ ታዲያ ከእነርሱ የወረስነው ነው አሁንም የምናድነው?
አድኖ ሲባል ብዙ ሮማንቲሳይዝ አታድርገው.፤ የሚያድነው አሳ፣ አይጥ፣ ቅንቡርስ፣ ወፍ ምናምን ነው፤ አንበሳና ዝሆን አይመስለኝም፡፡ ለምን አልመሰለኝም? በሌላ ጊዜ. እንደውም ብዙ ጊዜ የሚያድነው ቅንቡርስና ትላትል ስለነበር ለቅሞና አድኖ ከማለት ለቃቅሞ ቢባል ይሻል ነበር፡፡ እያደር ግን አንበሳና ዝሆን ማደን ተጀመረ፡፡ አሁን ላይ የአደን አላማ የተለየ ነው፤ ለሃብታሞቹ መዝናኛ, ጊዜ ማሳለፊያ ነው፤ ለድሃው ደሞ የገንዘብ ምንጭ፡፡
ድሮ ግን አደን የክብር ምንጭ ነበር፤ የክብር የዝና፣ የስም ምንጭ ነው፤ አሁንም ቢሆን ክብር፣ ዝና፣ ስም የሰው ልጅ ፍላጎት ነው፤ ቅርፁ ግን ከዘመን ዘመን ይለያያል:: ዝና፣ ክብር፣ ስም የሚገልጠው ሌሎች ሰዎች ስላንተ ያላቸውን አመለካከት ነው፤ በአብዛኛው ሰው ዘንድ የላቀ ዋጋ ማግኘት ነው፡፡
የአብዛኛው ሰው የሃይል መገለጫ ነው፤ በአብዛኛው መለኪያ የላቀ ዋጋ መቀናጀት. ግን በጣም ተሰባሪ ዋጋ ነው፡፡ “አንተ ከገባህማ ምኑን ተቀኘሁት” ነው ያሉት የኔታ፣ የኔቢጤው ሲያደንቃቸው፡፡
የአብዛኛው ሰው መለኪያ ደሞ እንደየ ጊዜው ይለያይ ነበር፤ በአንድ ወቅት ግን ዋናው መለኪያ የራስን ጥቅም ከጥቃት የመጠበቅና የመከላከል አቅም ነው መከበሪያው፤ ይህን ደሞ ማሳየት ተገቢ ነው:: ሪስክ የመውሰድ ደፋርነትህ፣ ጥቃትን ለመበቀልና ለመከላከል ያለህ ዝግጁነት ነው የላቀ ዋጋ ያለው፡፡. ለሚስት መረጣ ይረዳሃል፤ ትከበርበታለህ.፤ማንም አጥርህን አይነቀንቅም፡፡
አደን ታዲያ አቅምህን የማሳያ መንገድ ነው፤ በተለይ መኳንንት ስትሆን ካንተ አደን ይጠበቅብሃል፡፡ መኳንንትነት በደም ቢተላለፍም ማንም ያላከበረው መኳንንትነት ፋይዳ የለውም፤ ስለዚህ አቅምህን ማሳየት አለብህ፤ አደን መውጣት፡፡ እየቆየ ግን ልምድ ባህል ይሆናል፤ የእንግሊዝ መኳንንት ጥንቸልና ቀበሮ በውሻ ያድናሉ፤ያሳድናሉ ቢባል ይቀላል፡፡
(ከሙሉጌታ መንግስት አያሌው)

የኦቦ ዳውድ ሃሳብ!
ኦቦ ዳውድ ኢብሳ በቅርቡ ከአርትስ ቲቪ ጋር በነበራቸው ቆይታ ለኢትዮጵያ የአሃዳዊና ፌዴራላዊ ቅይጥ አወቃቀር ይሻላል የሚል ሐሳብ ሰንዝረዋል፤ “ሰበር ዜና!” ነው፡፡ “ዩኬን ውሰደው አሁን፤ዩናይትድ ኪንግደም፤ ዌልስ፤ አየርላንድ፤ ስኮትላንድና ዋነኛው ኢንግላንድ፡፡ ይሔ ነው ዩኬን የፈጠረው፤ ፌዴሬሽን ነው፡፡ መንግስታት ናቸው እነዚያ፤ ራሳቸውን የቻሉ ፓርላማ አላቸው፤ ካቢኔ አላቸው፤ አካባቢያቸውን የሚያስተዳድሩበት፡፡”
ኦቦ ዳውድ ኢብሳ የተመኙትም፤ ዩኬ የምታራምደው የፌዴራል ሥርዓት ነው ከሚለው መነሻ ስለ መሆኑም መገመት ይቻላል፡፡ እውነታው ግን ምን ይሆን? በአጭር ቃል ዩኬ ፌዴራሊስትም አሃዳዊም አይደለችም፡፡ ኦቦ ዳውድ “ፌዴሬሽን” የሚለውን ቃል ከየት አምጥተው እንደተጠቀሙት ግራ ያጋባል፡፡ ይልቁን በዩናይትድ ኪንግደም ሕገ መንግስትና አወቃቀር ላይ ጥናት የሚደርጉ አያሌ ምሁራን፤ ለዩኬ መንግስታዊ አወቃቀር የአንድነት መንግስት(...Union State...) የሚለው ስያሜ ሥርዓቷን የበለጠ ይገልፃዋል ብለው ያስባሉ፤ እናም ዩኬ “Union state” ነች፡፡
በዚህ ዙሪያ  ከሁለት መፅሐፍት ያገኘሁትን መረጃ እንደወረደ ላስቀምጥላችሁ፦
እንግሊዛዊው Colin Turpin እና ስኮትላንዳዊው Adam Tomkins ከላይ በጠቀስኩት መፅሐፋቸው በአራተኛው ምዕራፍ፣ በ“Devolution and the structure of the UK” ንዑስ ርዕስ ሥር ያስቀመጡት ይህን ይመስላል፦
“It is used to be generally thought that the UK has a unitary constitution, like those of France, Italy, and Japan,The Netherlands, Sweden and New Zealand and unlike the federal constitutions of Germany, Switzerland, the US, Australia, Brazil, Canada, India, Nigeria and the Russian Federation. However, it may be that the better view is that the UK has a Union constitution that is neither straightforwardly unitary nor systematically federal in character…”
ፕሮፈሰር Robert Schutze ደግም ገና በመጽሐፋቸው መግቢያ ላይ፤ ባነሳነው ርዕሰ ጉዳይ ላይ እንደዚህ ይላሉ፦
“The United Kingdom is decidedly not a federal State. Centered on one –sovereign—Parliament, its legal structure is that of a unitary state; yet unlike classic ‘Unitary States’, it houses not just one but ‘four nations’ within its constitutional borders. The United kingdom is therefore sometimes described as a ‘Union’ or more often it is characterized as a ‘Union State’”
ዝርዝሩን ወደፊት የማነሳው ቢሆንም ‘Union State’ ሲባል መዋቅሩ የአሃዳዊውና የፌዴራል ቅይጥ ስለመሆኑ ከወዲሁ መገመት ይቻላል፡፡ ፕሮፌሰር Stephen Terney “The Paradox of Federalism, 2012” መፅሐፍ ምዕራፍ 4 ላይ “Union State” የሚለውን ስያሜ ያገኘውን ቅይጡን የዩኬ መንግስታዊ አወቃቀር “Fedralism in a Unitary State” በማለት ይጠራዋል::
 እዚያው መፅሐፍ ውስጥ በሌላ ሥፍራ ደግሞ ሉአላዊ ሥልጣንን ሳያጎናፅፍ፣ ራስን በራስ የማስተዳደር ሥልጣንን ከማዕከላዊው ከዩኬ መንግስት ወደ ንዑስ መንግስታት የሚሸነሽነውን “ዲቮሉሽን”ን ፕሮፈሰሩ “The poor cousin of Federalism” በማለት ይገልፀዋል፡፡ “Devolution” የፌዴራሊዝም የአጎት ልጅ መሆኑ ነው፡፡
ለመሆኑ ዩናይትድ ኪንግደም ለምን ከሁለት የወጣች “Union State” ሀገር ተብለ ልትጠራ ቻለች? ኦቦ ዳውድም በምላሻቸው የጠቀሱት “Devolution” ምንን ያመለክታል? እውን የዩኬው “Devolution” ኦቦ ዳውድ እንደተነተኑት፣ ለአራቱ የዩናይትድ አባል ኔሽንስ ዘላቂ ሉዓላዊነትን (sovereignty) ያጎናፀፈ ነው? የቀጣዩ ፅሑፌ ይዘት የሚያተኩርበት አንኳር ርዕሰ ጉዳይ ነው፡፡
በመጨረሻም በኦቦ ዳውድ ኢብሳ ቃለ ምልልስ ላይ ተንተርሰን “ኦቦ ዳውድ ኢብሳ ለኢትዮጵያ “የአሃዳዊና ፌዴራላዊ ቅይጥ አወቃቀር ይሻላል” አሉ!! የሚል ሰበር ዜና ብንሰራ ጥፋተኞች አይደለንም ማለት ነው። ነገር ግን ኦቦ ዳውድ ኢብሳ ሌሎችን በአሃዳዊነት “እየፈረጁ”፣ በተቃራኒው አያሌ የአሃዳዊ አላባዎችን የያዘውን የዩኬ አወቃቀርን ኢትዮጵያ ውስጥ አምጥተን እንተግብር ማለታቸው የዓመቱ ምርጥ ተቃርኖ (Paradox) ተብሎ ሊመዘገብ ይችላል፡፡
 በእኔ እምነት፤ ይህ አለማንበብ የወለደው ስህተት በፖለቲካው ዓለም ለ50 ዓመታት ከቆዩ ፖለቲከኞች የሚጠበቅ አልነበረም፤ እሳቸውም ብቻ ሳይሆኑ ሌሎቹም የሀገራችን ፖለቲከኞች የንባብ ባሕል ላይ ብዙ መስራት ይጠበቅባቸዋል::
በነገራችን ላይ ይህ የንባቡ ጉዳይ ጋዜጠኞቻችንንም የሚመለከት ነው:: የማደንቀው ጋዜጠኛ ደረጃ ኃይሌ በሚጠይቃቸው ጥያቄዎች ዙሪያ በቂ የዕውቀት ትጥቅ ይዞ ቢገባ ኖሮ፣ ልክ ያልነበረውን የኦቦ ዳውድን መግለጫ፣ ከሥር ከሥሩ እየተከተለ “ሉዓላዊ..ምናምን” እያለ ባላፀደቀላቸውም ነበር..ቢያንስ የዩኬውን!
(ከጌታሁን ሔራሞ)

ሐምሌውን ጎርፍ በጨረፍታ...
ግብጽ ከሐምሌ በፊት ሶስቱ ሀገራት ሳይፈራረሙ ሙሌቱ እንዳይካሄድ የመጨረሻ ጥይቷን ተጠቅማለች። የአሜሪካም ሆነ የተባበሩት መንግስታት በኢትዮጵያ ላይ ፈርደው “ግድቡን ሳይፈረም በሐምሌ መሙላት አትችይም የሚል የህግም ሆነ የሞራል” ተቀባይነት አይኖርም።
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት፣ በኢትዮጵያ ላይ ጠንካራ ውሳኔ ለመወሰን በ5ቱ ኃያላን ሀገራት፣ የጸጥታው ምክር ቤት ድምጽን በድምጽ መሻር የሚችሉት ሀገራት ኢትዮጵያን የሚደግፉ ቻይና፣ሩሲያና ፈረንሳይ አንዱ ውሳኔውን ውድቅ የሚያደርጉት በመሆኑ ውሳኔው ተግባራዊ አይሆንም። ኢትዮጵያ በዚህ ወቅት ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ምቹ ሁኔታ አላት።
ይህ አጀንዳ ኃያላኑን በቀላሉ አንድ ላይ እንዲቆሙ የሚያደርግ አይሆንም። በሊቢያ ላይ በወሰዱት የጋራ አቋም ሩሲያና ቻይና መሳሳታቸው ስለገባቸው ፤ በሶሪያ አሳድ ላይ ውሳኔ ማስተላለፍ አለመቻላቸው ይታወሳል። የአሜሪካው ኘሬዚዳንት ዶናልድ “እየሩሳሌም የእስራኤል ዋና ከተማ ነች” ብለው ሲነሱ ፤ ለመንግስታቱ ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት አልፎ ለመሪዎች ጠቅላላ ጉባኤ ግብጽ ያረቀቀችው የውሳኔ ሀሳብ በመሪዎች ጉባኤ አብላጫ ድምጽ የትራምፕን አቋም ኢትዮጵያን ጨምሮ የተቃወሙት ነበር። የአሜሪካ ፕሬዚዳንት በወቅቱ ፍልስጤምን ጨምሮ ድምጽ የሰጡትን ሀገራት የሚቀጣ የእርዳታ ማአቀብ እንደሚጥሉ ዝተው ነበር። የጉዳዩን አቀነባባሪ ግብጽን ጨምሮ የዛቱባቸውን ሀገራት መቅጣት ግን አልቻሉም። የመሪዎች ጉባኤም ሆነ የጸጥታው ምክር ቤት፣ የትራምፕን ውሳኔ በአብላጫ ድምጽ ተቃውሞ ቢገልጽም አሜሪካ ድምጽን በድምጽ በመሻር መብቷ ተጠቅማ ምንም አልሆነችም።
የግብጽ ኘሬዚዳንት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት መሪዎች ጠቅላላ ጉባኤ ላይ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ጉዳይ ዙሪያ ኢትዮጵያን የሚያሳጣ ንግግር አደረጉ። የኢትዮጵያ ኘሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ምላሽ መስጠታቸውም ይታወሳል።ይህ አጀንዳ ሩሲያ ሶቺ ስብሰባ ድረስ የተከተላቸው ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ የሩሲያና የአሜሪካ አደራዳሪነትን “አመዛዝነው” አሜሪካ እንድታደራድራቸው ፈቀዱ።
ይህንን መሰል ድርድር ግብጽ “የአለም ባንክ ያደራድረን” የሚል በቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ጊዜ አቅርባ ተቀባይነት አላገኘም ነበር።በወቅቱ የግብጽ ሀሳብ ሳይብራራ ድርድሩ ቀጠለ።
በሩሲያ ሶቺ በተደረገው ስብሰባ ኢትዮጵያ አልደራደርም ብትል፣ ለግብጽ ፕሮፓጋንዳ መጋለጧ አይቀርም ነበር። ግብጽ ኢትዮጵያን በኃያላኑ ጥርስ እንድትገባና የአሜሪካንና የአለም ባንክ ድጋፍ እንድታጣ ስውር ሴራ እንደነበረው መገመት አይከብድም። ከግድቡ ግንባታ ጀርባ የቻይና ድጋፍ እንደሚኖር ስውር ፕሮፓንዳ በመንዛት፣ ቻይናን የጠመዱት ትራምፕ በጉዳዩ እንዲገቡ እንዳደረጋቸው እንደ መላምት ሊወሰድ ይችላል። ቻይና በጂቡቲ ጦሯን ማስፈሯ፤ በኢትዮጵያ ደግሞ ባቡር ግንባታና የባብ ኤል መንደብ ሰርጥን እየተቆጣጠረች መምጣት ለአሜሪካ ሌላ ስጋት መሆኑ አልቀረም።
የታላቁ ህዳሴ ግድብ መሰራት ለኢትዮጵያ የሚፈጥረው የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጡንቻ የገመቱት አሜሪካና የአለም ባንክ በዚህ ድርድር ስም ፤ኢትዮጵያን ከቻይና ጉያ መንጠቅ አስፈላጊ እንደሆነ አምነውበት የገቡበት መሆኑን መጠርጠር ይቻላል።ግብጽ ደግሞ በሴራ የተቃኘና ውትብትብ ስምምነት በማስፈረም በሆነ ባልሆነው ኢትዮጵያ ስምምነት ጣሰች በማለት ግድቡ ቢያልቅ እንኳን የግብጽ ውሀ ማቆሪያ እንዲሆን ማድረግ ነው።
አሜሪካና የአለም ባንክ ወደፊት ግድቡ ለግል ኩባንያዎች በከፊል ወይም ሙሉ ለሙሉ ክፍት የሚሆንበት አስገዳጅ ሁኔታ በመፍጠር የቻይናን ተጽኖ በመቀነስ የአሜሪካ ኩባንያዎች እንዲቆጣጠሩት ሊሆን ይቻላል።ከተሳተፉት ተቋማት ባህሪ ሲታይ ሁለቱ ሀገራት ግጭት የአካባቢውን ሰላምና ደህንነት የሚነካ ነው ከሚል ትንታኔ ሳይሆን የአሜሪካ ትሬዥሪም ሆነ የአለም ባንክ ግድቡ የሚያስገኘውን የኢኮኖሚ ጡንቻ ለራሳቸው በሚመች ሁኔታ መቃኘትን መነሻ እንደሆነ መረዳት ይቻላል።ድርድሩን አሜሪካ (የኘሬዚዳንቱ የኢኮኖሚ እይታ ይታወቃል) እና የአለም ባንክ ለወደፊት የኢኮኖሚ ጠቀሜታቸውን ለመዘወር፤ግብጽ ደግሞ የፖለቲካ ጥቅምና “እምቢ የማይባሉ” አሸማጋዮች ኢትዮጵያን ጫናውስጥ በመክተት ማስፈረም ነበር።
ታዛቢ የተባሉት አካላት ታላላቅ ተቋማት ቢሆኑም ለጉዳዩ የቴክኒክም ሆነ የመደራደሪያ ጭብጥ ቅርበት የሌላቸው ናቸው። ወዲያው ከታዛቢነት ወደ አደራዳሪነት ተለውጠው አረቀቁት የተባሉትን ውል ግብጽ ሳታወላውል ለመፈረም መቸኮሏ የሚናገረው ነገር አለ። ግብጽ ያረቀቀችውን ሰነድ በጀርባ በር ሰጥታ በፊት ለፊት ፈጥና ረቂቁ ላይ ለመፈረም ብትቸኩል አይገርምም።
የሱዳን ተደራዳሪዎች የቀድሞ መሪያቸው የተስማሙትን ለማጤን እንደፈለጉ በመግለጽ ተመለሱ፤ የኢትዮጵያ ተደራዳሪዎችም ከመሪያቸው ጋር ለመነጋገር መመለሳቸው ተሰምቷል።
እንዲህ እንዲህ እየተባለ የኮቪድ ወረርሽኝ መጣ። የሀገራዊ ምርጫ መራዘሙ፣ ኢትዮጵያ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ድንበሮቿን መዝጋቷ የውስጥ ሁከትን ለመፍጠር አመቺ ሁኔታ የመፍጠር እድሉን እየቀነሰ መጣ።
 የግብጽን አዝማሚያ የተረዳው መንግስት፤ እስረኞችን በመፍታት የተካረረውን የውስጥ ፖለቲካ ለማርገብ ሞከረ።
አስበውበትም ይሁን በድንገት “የሽግግር መንግስት” ወይም “ምርጫ መካሄድ አለበት” የሚሉ ሁለት የተለያዩ መነሻ ያላቸው የፖለቲካ ሀይሎች መፈጠራቸው ሀገሪቱን ወጠራት። እነዚህ አጀንዳዎች ደግሞ እየተብላሉ ባሉበት ሁኔታ የመንግስቱ ቁንጮ መሪ፣ የሰላም ኖቤል ሽልማት አለም አቀፍ ተቀባይነት የሚያጠይም የአምነስቲ ሪፖርት ወጥቶ አወዛገበ። በሀገራችን የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ደረጃ አልደረሰም በማለት የሚከራከሩ ወገኖች፣ መንግስትን በስልጣን ማራዘም አምርረው እየከሰሱት ይገኛሉ። ከመስከረም 30 በኋላ መንግስት ቅቡልነት የለውም በሚል የተጀመረው መግለጫና ክስ፣ ለሽማግሌ የማይፈታበት ጽንፍ ላይ ደረሰ።
የኤርትራው ፕሬዚዳንት በድንገት አዲስ አበባ መጥተው ከመንግስት ጋር ተነጋግረው ሲመለሱ፣ የሀገር ውስጥ ተቃዋሚ ኃይል ሴራው ለኛ ነው በሚል ያብጠለጠሉት ሲሆን፤ የጋራ ወታደራዊና የደህንነት ስምምነት ያላቸው ሀገራቱ ከግብጽ የሚቃጣ ጥቃትን በጋራ ለመከላከል ተነጋግረው ይሆናል በሚል በቀና የቆጠሩትም አልጠፉም።
ይህ ወሬና ሹክሹክታ በሽግግር መንግስቱ ዘመን በለሆሳስ ይነገር የነበረውን የኮንፈደሬሽን ጭምጭምታ ካልታወቀ በኩል ተዛምቶ ለጊዜው ተዳፈነ። የኤርትራ ኘሬስ የተሰኘ የማህበራዊ ድረገጽ፤ የኢትዮጵያና የኤርትራ ጦር ኃይሎች የጋራ ልምምድ ጠቃሚነት ጠቆመ።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የወታደራዊ መኮንኖች ሰብስበው አሮጌ ሰነድ ዙሪያና የዘመናዊ ጦር አስፈላጊነት በቴሌቪዥን መስኮቶች መነገር እንደ መደበኛ ስራና ውይይት ከመውሰድ ይልቅ እየቀረቡ ያሉ አደገኛ ነገሮችን ለመመከት ሀገሪቱ ዝግጅት መያዟን መገመት አይከብድም። በዚሁ ጊዜ ስለ ወታደራዊ ልምምድ አስፈላጊነት መናገራቸው፤ግብጽ በየጊዜው በቀይ ባህር ላይ የምታደርጋቸው ተደጋጋሚ ዜናዎች ታወሱኝ።
በአረብ ሊግ ስብሰባ ላይ የሱማሊያ፣የጂቡቲና ኳታር የግብጽን አቋም መቃወማቸው በአካባቢው እየመጣ ያለውን ግዙፍና ውስብስብ ችግር ከወዲሁ ከመስከረም 30 በፊት ሀገሪቱ እንደምትጋፈጥ መገመት አይከብድም። ምርጫ ይካሄዳል አይካሄድም ሳይሆን ግዙፉ አጀንዳ በህዳሴ አንድ ባልዲ ውሀም ቢሆን ከሐምሌ በፊት ያለ ፊርማ ኢትዮጵያ ትሞላለች ወይስ አትሞላም የሚለው ይመስለኛል።
በሐምሌ ወር እንደተባለው ውሀው መሞላት ለኢትዮጵያ ትልቁ ድል ነው።ይህ ካልሆነ ግን መንግስት ቅቡልነት እንደሚያጣና የህዝብ አመኔታ የሚያጣ መሆኑን መገንዘብ አለበት።
(ከእስክንድር ከበደ)

-  በሆቴሉ ግቢ ቆመው የነበሩ 10 መኪኖች ሙሉ በሙሉ ተቃጥለዋል
       - እንግዶቻችን ምንም ሳይሆኑ በሰላም በመውጣታቸው እንደ ትልቅ ዕድለኝነት ነው ያየነው

          ባለፈው ሰኔ 22 እውቁና ተወዳጁ የኦሮምኛ አቀንቃኝ ሀጫሉ ሁንዴሳ ማንነታቸው ባልታወቁ ሰዎች በተተኮሰበት ጥይት ሕይወቱ ማለፉን ተከትሎ፣ አዲስ አበባን ጨምሮ በተለያዩ አካባቢዎች በተፈጠረው ረብሻና ግርግር መቶ የሚደርሱ ሰዎች ሕይወታቸውን ሲያጡ፣ በርካቶች ለከፍተኛና አነስተኛ ጉዳት ተዳርገዋል። በርካታ የመንግሥትና የግለሰብ ንብረቶችም መውደማቸውን መንግሥት ገልጿል። ከወደሙት ንብረቶች መካከልም የእውቁ አትሌትና የቢዝነስ ሰው ሀይሌ ገብረስላሴ ንብረቶች የሆኑት ዝዋይ (ባቱ) ሀይሌ ሪዞርትና ሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴል ይገኙበታል።  በሁለቱ ንብረቶች ላይ የደረሰው ጉዳት ምን ይመስላል ስትል የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በሀይሌ ሪዞርቶችና ሆቴሎች የኮርፖሬት ኦፊስ ዳይሬክተር የሆኑትን አቶ መልካሙ መኮንን አነጋግራቸዋለች።

          እስኪ በዝዋይና በሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴልና ሪዞርቶች ላይ ስለደረሰው የውድመት መጠን ያብራሩልኝ?
በመጀመሪያ በአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳ ሞት በጣም ማዘናችንን መግለጽ እንወዳለን። የአርቲስቱ ሞት ሰኞ ምሽት 3፡30 ገደማ ከታወጀ በኋላ ከለሊት 9፡00 ጀምሮ ነው ንብረት መሰባበርና ማቃጠል የተጀመረው። ዋናው ጥፋት በተለይ በሻሸመኔ ንጋት 11፡00 አካባቢ ነው የተጀመረው። ይህን ያህል ነው ብሎ ለመግለጽ የሚያስቸግር ቁጥር ያላቸው ወጣቶች ነበር የመጡት። በየሆቴሉ ክፍል ሁሉ እየገቡ መስታወት አረገፉ። ከዚያ በኋላ ወደ ማቃጠል ነው የዞሩት። በዕለቱ ሥራ ላይ የነበሩትን የሆቴሉን ሰራተኞች አሯሩጠው አስወጧቸው፤ ከዚያ በኋላ የነበረው ነገር ከእኛ ቁጥጥር ውጪ ነው የነበረው። የምሽቱ ተረኛ የነበረው የሆቴሉ ሥራ አስኪያጅ እዛ ለነበሩ እንግዶች ደዋወለ፤ ነገር ግን እሱንም ሲያባርሩት ነፍሱን ማትረፍ ነበረበትና ሮጦ አመለጠ። እንግዶቹም በራሳቸው መንገድ ነው የወጡት።
በሆቴሉ ውስጥ ምን ያህል እንግዶች ነበሩ?
በሆቴሉ ውስጥ 11 እንግዶች ነበሩ ሁሉም በሰላም ወጥተዋል። ነገር ግን በሆቴሉ ግቢ ውስጥ ቆመው የነበሩ 10 መኪናዎች ሙሉ በሙሉ ተቃጥለዋል።
የሻሸመኔው ሀይሌ ሆቴል ጉዳቱ በገንዘብ ሲሰላ ምን ያህል ይሆናል?
የሻሸመኔው ሆቴል መቶ በመቶ ወድሟል - Full Damage  ነው። ምክንያቱም አንድን ሆቴል ሆቴል የሚያሰኘው ሕንጻው ብቻ አይደለም። በሆቴሉ ውስጥ ብዙ ማሽነሪዎች የተለያዩ እቃዎች አሉ። በሆቴሉ ውስጥ የሚገኘው ዕቃ ነው በጣም ውዱ ነገር፤ ይሄ ሁሉ ነው ሙሉ በሙሉ የተቃጠለው።
የዝዋዩ ሀይሌ ሪዞርትስ?
የዝዋዩም ተመሳሳይ ጉዳት ደርሶበታል። በነገራችን ላይ በተመሳሳይ ሰዓት ነው ጥፋቱ የደረሰው። ከሻሸመኔው ትንሽ ቀደም ብሎ 10፡00 አካባቢ መጡ እሱንም ገብተው ሰባበሩ፤ አቃጠሉ፤ እዛ የነበሩ ሰራተኞችን አስወጥተው እየተመላለሱ የፈለጉትን አደረጉ። እነሱ ከወጡ በኋላ ሪዞርቱን ሄደን ስናየው፣ የተቃጠለው ተቃጥሎ የቀረው ንብረት በሙሉ ተዘርፏል።
ምን አይነት እቃዎች ናቸው  የተዘረፉት?
ቴሌቪዥኖች፣ ፍሪጆች፣ የኪችን ዕቃዎች በሙሉ ተወስደዋል። የሚቻለውን እየወሰዱ፣ የማይቻለውን እያቃጠሉ ነው ያወደሙት።
የዝዋዩ ሪዞርትም እንደ ሻሸመኔው ሙሉ በሙሉ ወድሟል ማለት ነው?
ከ70 - 80 በመቶ ወድሟል ማለት ይቻላል። ለምንድን ነው እንደ ሻሸመኔው መቶ በመቶ ወድሟል የማንለው፣ ዝዋይ ሀይሌ ሪዞርትን አይተሽው ከሆነ ቤቶቹ የተለያየ ቦታ ላይ ነው የተገነቡት። ወጥ የሆነ ሕንጻ አይደለም። አንዳንድ ቪላዎችን አልከፈት ሲላቸው በመስኮት ሰባብረው ገብተው ሙሉ በሙሉ ካወደሙ በኋላ ሳያቃጥሉ የተዋቸው አሉ። ይሄ ማለት በየቪላዎቹ እየገቡ እቃዎቹን፤ የሽንት ቤት መቀመጫ ሳይቀር ሰባብረው ቪላውን ሳያቃጥሉ የተውት አሉ። ውስጡ ምንም የማይጠቅም ሆኗል። ግን ቤቱ ሳይቃጠል የተረፈ አለ። ስለዚህ በእኛ ግምት ከ70-80 በመቶ ነው የወደመው።
በአጠቃላይ የደረሰው ኪሳራ በገንዘብ ምን ያህል ይገመታል?
እውነት ለመናገር እሱን ቁጭ ብለን አልሰራነውም። ገና መታየትና መጠናትም አለበት። አሁን በገንዘብ ይህን ያህል ኪሳራ ደርሶብናል ብለን መናገር አንችልም፤ በጣም ከባድ ነው።
ሻሸመኔ ሀይሌ ሆቴል ምን ያህል ሰራተኞች ነበሩት?  ምን አገልግሎቶች ነበር የሚሰጠው?
ዝዋይ ላይ 142፣ ሻሸመኔ 130 ቋሚ ሰራተኞች ነበሩን። ሻሸመኔ ሆቴላችን 52 የመኝታ ክፍሎች ነበሩት፣ ሳውና እና ስቲም የወንድም የሴትም ያሟላ ነበር። ጂምናዚየም የመዋኛ ገንዳ፣ 600 እና 1 ሺህ ሰዎች የሚይዝ የስብሰባ አዳራሽ ነበረው። ሁለት ሬስቶራንትም የያዘ ነበረ። ወደ ዝዋዩ ሪዞርት ስንመጣ፣ ወደ 70 አልጋ፣ የቤተሰብ ክፍል ሲሆን የአልጋ ቁጥሩ ከአንድ በላይ ስለሚሆን ነው 70 ያልነው እንጂ 52 የመኝታ ክፍል ነው ያለው፤ ሳውና ስቲም፣ ጂምናዚየም ሬስቶራንቶች፣ የስብሰባ አዳራሾችም ልክ ከሻሸመኔው ጋር ተመሳሳይ ነገሮችን ያሟላ ነው። በዚህ ሁሉ ላይ ነው ጉዳት የደረሰው።
ለምን ይመስላችኋል ንብረቶች ላይ ያነጣጠሩት?
እንግዲህ አንዱና ዋነኛው ሀይሌ ታዋቂና ዓለም አቀፍ ሰው ስለሆነ ትኩረት ለመሳብ ይሁን ከጀርባው ሌላ ነገር ይኑረው እኛ አናውቅም። ይሄ መጠናት አለበት። በእርግጥ በአሁኑ ችግር ምንም እንኳን በመጀመሪያ ወደኛ መጥተው ቢያወድሙም፣ በዝዋይም በሻሸመኔም ሌሎች በርካታ ሆቴሎችና ንብረቶችም ስለወደሙ የእኛ ብቻ ነው ለማለት ይከብዳል። ለምሳሌ በዝዋይ “ሼር” የሚባለውና 13 እና 14 ሺህ ሰራተኛ ያለው የአበባ ካምፓኒ በጣም ከፍተኛ ጉዳት ደርሶበታል። በአጠቃላይ አሁን ላይ ይሄ ነው፣ እንዲህ ነው ለማለት ይከብዳል።
ይሄ ሁሉ ጥፋት ሲደርስ የመንግሥት የፀጥታ አካላት አልደረሱላችሁም? የጥበቃ ሰራተኞች አልነበራችሁም?
ሻሸመኔ ላይ የምሽት ተረኛ የሆቴሉ ማናጀር፣ ተረኛ የሴኩሪቲ ሰራተኞቻችን… ሌሎችም ነበሩ። በእርግጥ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ቁጥራቸው ውስን ነው። ምን መሰለሽ… ለጥፋት የመጡት ቀደም ብዬ እንደነገርኩሽ፣ ለቁጥር አዳጋች ነበሩ። ከእኛ ሰራተኞችም ቁጥጥር ውጪ ነው - ብዛታቸው። በዚህ ምክንያት የከተማውም ሆነ የእኛ የሴኩሪቲ ሰራተኞች ነገሩን መቆጣጠር አልቻሉም። እኛ እንዲያውም እስከ ዞን ድረስ ደውለን ነበር። በነጋታው በቀለ ሞላ ፊት ለፊት ቆሞ የነበረ መኪና አምጥተው ፊት ለፊታችን ሲያቃጥሉና ሌላም ጥፋት ሲያደርሱ ነው የዋሉት። በአጠቃላይ ሁኔታው ከቁጥጥር ውጪ ነው የነበረው።
ንብረት ከማውደም ውጭ ሰዎች ላይ የደረሰ ጉዳት የለም?
እኛ ጋ ሰዎችን እያሯሯጡ ከማስወጣት ውጪ ያደረሱት ነገር የለም፤ ሰው ባለመግደላቸውና እንግዶቻችን በሰላም በመውጣታቸው እኛ እንደ ትልቅ እድለኝነት ያየነው።
ለደረሰባችሁ ውድመት ማንን ነው የምትጠይቁት?
እንግዲህ በቀጣይ በኢንሹራንስ በኩል ያለውን ወደ ኢንሹራንስ እንወስዳለን። በሌላ በኩል፤ ለኦሮሚያ ኢንቨስትመንት ቢሮ፣ ለኦሮሚያ ፕሬዚዳንት ጽ/ቤትና ለተለያዩ ለሚመለከታቸው አካላት እናመለክታለን። የደረሰብንን መጠነ ሰፊ ጥፋትና ኪሳራም ሪፖርት እናደርጋለን። ያኔ ጉዳዩ ጥርት ብሎ የደረሰብን ኪሳራ መጠኑ ሲታወቅና ሁሉም ሲለይ ለሚዲያም መግለጽ ካለብን እንገልጻለን። ለጊዜው ማለት የምንችለው ግን ይሄንን ብቻ ነው።


 ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ወጣት መንገድ ላይ ብርቱካን እየበላ ሲሄድ፤ ሌሎች የሰፈሩ ወጣቶች ወደሱ መጥተው እንዲያካፍላቸው ይጠይቁታል፡፡
አንደኛው - አንዲት ዘለላ ብቻ ስጠኝ?
ባለብርቱካን - እቺ ብርቱካን ብቻ ናት ያለችው - ለእኔም አትበቃኝ!
ሁለተኛው - ሳገኝ እተካልሃለሁ - ስጠኝ
ባለብርቱካን - አንተ እስክታገኝ ምን አስጠበቀኝ፡፡ ድርሻዬ ነው - የራስህን ፈልግ፡፡
ሦስተኛው - ልግዛህ - ግማሹን!
ባለብርቱካን - የሚገርመው አንዳችሁም ከየት አመጣህ? አላላችሁም
ሶስቱም - ከየት ነው ያመጣኸው? ቦታውን አሳየንና እኛም ሄደን እናግኝ…
ባለብርቱካን - ያውላችሁ!
አለና ራቅ ወዳለ ቦታ ወደ ኋላ ጠቆመ፡፡
ሦስቱም ተያይዘው ወደተፈለገው አቅጣጫ ሩጫውን ቀጠሉ፡፡
በሚሮጡበት መንገድ ላይ ያገኙዋቸው ሰዎች፤ ወዴት ነው የምትሮጡት ሲሉ ይጠይቋቸዋል:: “እዚያ መንገድ ማዶ ብርቱካን ይታደላል” ብለው ሩጫቸውን ቀጠሉ፡፡
በመጨረሻ ግን ያ መጀመሪያ ብርቱካን ይዞ የነበረውና “እዚያ ማዶ ሂዱ” ያለው ባለብርቱካን ዘወር ብሎ ወዳሳየው አቅጣጫ ሲያይ፤ በመንገዱ ላይ ወሬውን እየሰሙ ከሚሮጡት ሰዎች የሚቀላቀሉትን ብርቱካን ፈላጊዎች ብዛት ሲመለከት፤
“እንዴ! ይሄ ነገር ዕውነት ይሆን እንዴ?” ብሎ ራሱ መሮጥ ጀመረ!!
*   *   *
በተለይ ዛሬ በዘመነ - ኮሮና! ያለው የሌላቸውን አለማሰቡ ጐጂ ነው! ያለንን አለማካፈል ደግ አይደለም፡፡ ያለው ለሌለው አላማጋራቱ ቢያንስ የርህራሄ ማነስን ያሳያል፡፡ ከዚህ በላይ ግን የሌላቸው ከአጠገብ ገለል እንዲሉ ብቻ መዋሸት በጭራሽ ትክክል አይደለም፡፡ የብርቱካን ጠያቂዎቹም አንዱ ካንዱጋ እንኳ ሳይነጋገር ሳይመካከር በመንጋ መሮጥ ትክክል ያልሆነና የግብዝነት ሩጫ ነው፡፡ በቀላሉ የመታለልም ምልክት ነው፡፡ ከሁሉ በላይ እጅግ አስገራሚውና አስቂኙ ነገር ግን ራሱ በፈጠረው ውሸት የሚታለል ሰው መኖሩ ነው! ከተጠቀሱት ነጥቦች ሁሉ ሊሰመርበት የሚገባው ግን የአብዛኛው የሀገራችን ሰው ችግር የሆነው የመንገኝነት አባዜ ነው (herdism)፡፡ እገሌ ከእገሌ ሳይባል ሁሉ በመንጋ እሚነዳ ሲሆን፣ ላቅ መጠቅ ያለ አስተሳሰብ ያለው ሰው ይጨፈለቃል፡፡ መደማመጥ ሳይኖር፣ መጠያየቅ ሳይኖር፣ መወያየት ሳይኖር፣ መተሳሰብ ሳይኖር፣ አንዱ የተናገረውን ነገር እያስተጋቡ መነዳትና መነዳዳት እንከንን ልብ ሳንል እንድንጓዝ፣ የተሻለ ሀሳብ እንዳናስተናግድ፣ የሃሳብ ልዩነቶቻችንን እንዳንመረምር፣ በተለይም በልማድ ብቻ እንድናዘግም ያደርገናል፡፡ የሼክስፒር ሐምሌት እንዳለው፤ (በፀጋዬ ገ/መድህን ትርጓሜ)፡-
“…ዛሬ ለወግ ያደረግሺው፣ ወይ ለነገ ይለምድብሻል
ልማድ ፊት እንዳሳዩት ነው፣ ወይ ይጠፋል ወይ ያጠፋል
ከርሞም የሰለጠነ እንደሁ፣ ተፈጥሮ ይሆናል ይባላል!”
ዕውነትም፤ ፊት ከሰጡት፣ “ልማድ ሲሰለጥን ተፈጥሮ ይሆናል፡፡” ከተለዋዋጭ ሁኔታዎች ጋር ራስን መግራት ያስፈልጋል፡፡ ቀናውን ለውጥ አይቶ ተለውጦ መጓዝ፣ ይህንንም የመለወጥ ባህል ማዳበር ከመንተብ፣ ከመቸከል፣ አንድ ቦታ ከመቆምና ከመንቀዝ (Degeneration) እና ከመዛግ ያድነናል፡፡
ስለ ፍትሕ፣ ስለ ዲሞክራሲ፣ ስለ እኩልነት፣ ስለ ወንድማማችነትና ስለ ለውጥ ስናወራ ራሳችንን ገትተን መሆን የለበትም፡፡ እየተንቀሳቀስን፣ እየተቀያየርን እንጂ! በእንደኛ ዓይነት ዝግ ማህበረሰብ (Closed Society) ውስጥ ለውጥን ለማምጣት የተዘጋውን የሚከፍት፣ ምን ቢደረግ ይሻላል (“What is to be done?”) የሚል ጥያቄ ያስፈልጋል፡፡ ትክክለኛ ጥያቄ መጠየቅ ግማሽ መልስ ነው እንዲሉ፤ ሦስቱ ዋና ዋና መልዕክቶቻችን፡- ትክክለኛውን ጥያቄ መፈለግ፣ ትክክለኛውን ጥያቄ ማግኘትና ትክክለኛውን ጥያቄ መጠየቅ ናቸው!
“ትላንትና ማታ እቤትህ ስትገባ ደጅህ ላይ ያነቀፈህ ድንጋይ ዛሬም ከመታህ፤ ድንጋዩ አንተ ነህ!” የሚለው የቻይናዎች አባባል፣ ተደጋጋሚ ስህተት ላይ ላለመውደቅ መልካም መመሪያ ነው! ቢያንስ የተሻለ ስህተት መሥራት የለውጥ መነሻ ይሁነን! እንቅፋትን ማወቅ ጠላትን ማወቅ ነው! ወደፊት መራመድ የሚቻለው 1) እንቅፋትን በመሸሽ 2) እንቅፋትን በመዝለል 3) እንቅፋትን በማያወላዳ መንገድ ከናካቴው ጠራርጐ በመጣልና ከመንገዳችን ጨርሶ በማስወገድ ነው፡፡ ለማራምደው ፖለቲካ እንቅፋቴ ምንድነው? ለማበለጽገው ባህል እንቅፋቴ ምንድነው? እነዚህን ጥያቄዎች አብጠልጥሎ ማየት ምንጊዜም ተገቢ ነው፡፡ ሦስቱንም ጥያቄዎች ለማስተዋል መጀመሪያ አጉሊ - መነጽር (Microscope) ሊኖር ግድ ይላል! እንቅፋቶች ጐልተው ሲወጡ ለማስወገድ ቀላል ይሆናሉና፡፡
ዛሬ በሀገራችን ለፖለቲካዊ ሂደታችን ቁልፉ የሰላም መኖር ነው፡፡ (ግርግርና ሁከት ቤት አይሠራም!) ስለሆነም የፀረ - ሠላም ኃይሎችን መወገድ መሪ ጥያቄ ማድረግ ተገቢ ነው፡፡ ሰላም ሳይኖር እንኳንስ ፖለቲካዊ ዓላማን ማሳካት ወጥቶ መግባትም ዘበት ይሆናልና ለሰላም ቅድሚያ መስጠት ወሳኝ ነው”፡ ለዚህ ደግሞ የአገር ውስጥና የውጭ ጠላቶችን ነቅቶ መጠበቅ፣ መከላከልና ቦታ ማሳጣት ተገቢ ነው! የጠላቶቻችን አንዱ እኛን ሰላም - መንሻ ዘዴ ኢኮኖሚያዊ ግንባታን ማቃወስና ማህበራዊ አለመረጋጋትን መፍጠር መሆኑን በጭራሽ አንዘንጋ! “እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል” የሚሉ ወገኖችን እንጠንቀቅ! የፀረ - ኮሮና እርብርብ ላይ ሰላምን ማጣት “በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ” ነው፡፡ የግድቡ ሥራ አለመሳካት ለአንዳንዶች የምሥራች ነው፡፡ ስለሆነም የውስጥ ሰላም እንዲጠፋ ማናቸውንም ዘዴ ይጠቀማሉ - ለዚህ አይተኙም፡፡
የውጪ ጠላቶች ሲመቱ የውስጥ ጠላቶች መራድ ይጀምራሉ፡፡ ምነው ቢሉ “አፍንጫን ሲመቱት ዐይን ያለቅሳልና ነው!” “ደጅ ያለው ሰምበሌጥ ሲታጨድ ማድቤት ግድግዳ ላይ የተሰቀለው ሰፌድ ይንቀጠቀጣል” የሚባለው ለዚህ ነው! የውጪንም የውስጥንም ጠላት ማስወገድና ሰላምን ማረጋገጥ የወቅቱ ጠቅላይ ጥያቄ ነው - የሁላችንንም መደጋገፍ ይሻል! ውጤቱን ብቻ ሳይሆን መንስዔውንም እንይ!!



  ታዋቂው የኦሮሚኛ ቋንቋ ሙዚቀኛ ሃጫሉ ሁንዴሳ በተተኮሰበት ጥይት ሰኞ ማምሻውን ህይወቱ አለፈ። አርቲስቱ ምሽት ላይ በአዲስ አበባ ገላን ኮንዲሚኒየም አካባቢ በተተኮሰበት ጥይት ህይወቱ ማለፉን ነው የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ያስታወቀው።
የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽነር ጌቱ አርጋው ለኢቢሲ እንደተናሩት፥ የከተማዋ ፖሊስ ከሌሎች የፀጥታ አካላት ጋር በመሆን ግድያውን በመፈፀም የተጠረጠሩ የተወሰኑ ግለሰቦችን በቁጥጥር ስር አውለዋል።
በወንጀሉ ምርመራ ሂደት የደረሰበትን ደረጃ ለህዝብ እንደሚያሳውቅ ነው ያመለከቱት።
አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በከተማዋ ሰላማዊና የተረጋጋ ሁኔታ መኖሩን ያመለከተት ኮሚሽነሩ ህብረተሰቡ የአካባቢውን ሰላም እንዲጠብቅ አሳስበዋል።
በወጣቱ ድምፃዊ ሀጫሉ ሁንዴሳ አሰቃቂ ግድያ የተሰማንን ልባዊ ሀዘን እየገለፅን ለቤተሰቦቹ ፤ ለወዳጅ ዘመዶቹና
ለመላው አድናቂዎቹ ፈጣሪ መፅናናትን እንዲሰጥ እንመኛለን። ነብስ ይማር።

Today I am in Gambella, sometimes called “the land divided by the rivers.” Gambellaregion is located in the Upper Nile, an area that overlaps both Ethiopia and South Sudan. It is a land of five major rivers and many tributaries that connect to the Nile River. It used to be a port that could be used for transportation all the way north to Egypt.
I have just learned that the Ethiopian government has agreed to a two week postponement of the filling of the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD). I am very disappointment with this decision. Let me explain.

From the beginning in 2012, Egypt has exerted significant pressure against the construction of this dam meant to bring electricity to Ethiopians—- some 60% of whom lack access. Electrical power, in excess of the needs of Ethiopia, will also be sold to supply other neighboring countries, like Sudan, with needed electricity. On the other hand, Egypt already possesses its own sources of hydroelectric power due to dams they have built, like the Low Aswan Dam and the High Aswan Dam, that are said to supply 99% of Egyptians with electricity leading to their significant development.

For the last weeks and months, Egypt has increased its pressure against Ethiopia’s development of hydro electric power, citing colonial treaties of the past over the use of Nile waters that gave Egypt 66% of the water, Sudan 22% and the rest to evaporation. Not only was Ethiopia excluded from the bargaining table, they were given 0% of the water allocation even though some 85% of the Nile water originates in Ethiopia.  

The most recent agreement was made in 1959, some 61 years ago; yet, the efforts to exclude Ethiopia continue. This two-week postponement is representative of the continuing and intensifying obstacles being used to extend the deadlock on negotiations and to block Ethiopia from exercising any independent control. Tactics have included bringing in other international players to mediate like the United States, the Arab League, the UN National Security Council and the African Union.This is simply another stalling technique in a long history of obstacles to stop or slow down this project. Agreeing to the delay just reinforces the continued manipulation of the process; which if allowed to continue, could be endless.

For me, as a citizen and as someone who deeply cares about the wellbeing of the people of our country, Ethiopia has been left out of the benefits of their own water. In the 21st century, this is morally wrong. I hope the Ethiopia government will reconsider this position and start filling the dam in July 2020 as planned.
I call on all Ethiopians, as a people, not as separate ethnic groups, who live within the borders of this land to stand together as a people. The water will continue to flow from our borders to nourish many others along the way; however, we, like the people of Egypt, also want to use part of this water for the development of our beloved country. That is non-negotiable. Egypt should not be an obstacle to accessing critically needed electricity in Ethiopia. Additionally, we should make the process transparent so demands and bullying tactics from Egypt or others do not unfairly handicap the results for Ethiopia.

It is God Almighty who created us as precious people of this land. The blood that flows through our veins for generations is like the water of the rivers that flow through this country, filling the Nile since ancient times.

How can we stand together for the nurturing, wellbeing and protection of our people, not only now, but for generations to come?  

How do we develop a social covenant, a common vision, based on principles that would uphold the value, dignity and rights of all Ethiopians, putting humanity before ethnicity or any other differences; and, secondly, caring about the freedom and wellbeing of our neighbors, near and far; not only because it is right, but also because no one will be free until all are free.

This also includes giving voice to concerns that could affect all the people of Ethiopia.  

I am now compelled to be a voice of caution because I believe the current course of delayed action regarding the GERD may weaken our position and undermine the future interests of this nation. My hope is that this will support and strengthen the position of our leaders as they re-enter negotiations.

May God give us wisdom and strength to determine the right next steps for all parties.

Let the dam be filled and finished as planned to benefit the people and let the rivers flow and bless those who receive it!

Long live Ethiopia!

ADDIS ABABA — Leaders of Sudan, Ethiopia and Egypt said they were hopeful that the African Union could help them broker a deal
to end a decade-long dispute over water supplies within two or three weeks.
Ethiopia, which is building the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) which worries its downstream  neighbors  Egypt and
Sudan, said it would fill the reservoir in a few weeks, as planned, providing enough time for talks to be concluded.
Tortuous negotiations over the years have left the two nations and their neighbor Sudan short of an agreement to regulate how
Ethiopia will operate the dam and fill its reservoir, while protecting Egypt's scarce water supplies from the Nile river.
Ethiopia's water minister, Seleshi Bekele, said that consensus had been reached to finalize a deal within two to three weeks, a day after
leaders from the three countries and South African President Cyril Ramaphosa, who chairs the African Union, held an online summit.
Billene Seyoum, a spokeswoman for Ethiopia's prime minister, said that in Friday's agreement there was "no divergence from
Ethiopia's original position of filling the dam."
The Egyptian presidency said in a statement after the summit that Ethiopia will not fill the dam unilaterally.
The Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) is being built about 15 km (9 miles) from the border with Sudan on the Blue Nile, the
source of most of the Nile's waters.
Ethiopia says the $4 billion hydropower project, which will have an installed capacity of 6,450 megawatts, is essential to its economic
development.
Ethiopia's Prime Minister's Office said that the three countries agreed that the Nile and the Grand Renaissance Dam "are African
issues that must be given African solutions."
Friday's round of talks brokered by the African Union, is the latest attempt to move forward negotiations which have repeatedly
stalled due to technical and political disagreements. They also signal an intention to solve the issue without foreign intervention.
Ethiopia's statement said the African Union and not the U.N. Security Council will assist the countries in the negotiations and
provide technical support.
Cairo had appealed to the Council in a last-ditch diplomatic move aimed at stopping Ethiopia from filling the dam. The Council was
expected to hold a public meeting on Monday to discuss the issue.
( Reuters)

Page 12 of 493