Administrator

Administrator

 234 ሜ. ቁመት ያለው ህንጻው 203 ሚ. ዶላር ፈጅቷል


          በአፍሪካ አህጉር እጅግ ረጅሙ ህንጻ እንደሆነ የተነገረለትና 234 ሜትር ቁመት እንዲሁም 55 ወለሎች ያለው የደቡብ አፍሪካው ሊዎናርዶ ሰማይ ጠቀስ ህንጻ ከሳምንታት በኋላ በይፋ ተመርቆ ስራ እንደሚጀምር ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
ሌጋሲ ግሩፕና ኔድባንክ የተባሉ ሁለት ኩባንያዎች በደቡብ አፍሪካዋ ጁሃንስበርግ ሳንድተን ሲቲ ውስጥ ከተማ በጋራ ያስገነቡትና ለመኖሪያና ለንግድ አገልግሎት የሚውለው ሊዎናርዶ 203 ሚሊዮን ዶላር ያህል ወጪ እንደተደረገበት የጠቆመው ዘገባው፤ ህንጻው 254 አፓርትመንቶች፣ አምስት ወለል ቢሮዎችና ሱቆች፣ ሬስቶራንቶች፣ ጂም፣ ትምህርት ቤትና አረንጓዴ ስፍራ እንዳለውም አመልክቷል፡፡
ይህንን ሰማይ ጠቀስ ህንጻ ዲዛይን ያደረገው ኮአርክ ኢንተርናሽናል አርክቴክትስ የተባለ የደቡብ አፍሪካ ኩባንያ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፤ ከኩባንያው 11 ባለሙያዎች መካከል ዘጠኙ ሴቶች መሆናቸውን አክሎ ገልጧል፡፡
እስካሁን በአፍሪካ በቁመቱ ረጅም ተብሎ ሲጠቀስ የቆየው ህንጻ በዚያው በጆሃንስበርግ የሚገኘውና 222 ሜትር ቁመት ያለው ካርልተን ሴንተር እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፤ በአፍሪካ በቁመታቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ከያዙት ሰማይ ጠቀስ ህንጻዎች መካከል አራቱ በደቡብ አፍሪካዋ ጁሃንስበርግ፣ ሶስቱ በታንዛኒያዋ ዳሬ ሰላም፣ ሁለቱ በኬንያ መዲና ናይሮቢ አንዱ ደግሞ በናይጀሪያዋ ከተማ ሌጎስ እንደሚገኙ ገልጧል፡፡



              ህንድ ከአለማችን አገራት መካከል እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ዜጎቿ በውጭ አገራት የሚኖሩባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗንና አገሪቷ በመላው አለም የሚገኙ ህንዳውያን ዲያስፖራዎች ቁጥር በ2019 የፈረንጆች አመት 18 ሚሊዮን ያህል መድረሱን ወርልድ ኢኮኖሚክ ፎረም ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ዲያስፖራ ህንዳውያን የሚኖሩባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር አሜሪካ ናት ያለው መረጃው፤ በ2017 የፈረንጆች አመት ከአጠቃላዩ የአሜሪካ ህዝብ ብዛት 1.3 በመቶው የህንድ ዝርያ ያላቸው እንደሆኑ አመልክቷል፡፡
በአሜሪካ የላቀ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ካቋቋሙት መካከል 8 በመቶ ያህሉ ህንዳውያን ዲያስፖራዎች እንደሆኑ የጠቆመው መረጃው፤ ጎግልና ማይክሮሶፍትን ጨምሮ በርካታ ህንዳውያን በታላላቅ የአሜሪካ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ዉስጥ በሃላፊነት እየሰሩ እንደሚገኙም አመልክቷል፡፡
በዲያስፖራ ብዛት ከአለማችን አገራት የሁለተኛነት ደረጃን የያዘችው ሜክሲኮ መሆኗን ያመለከተው  ተቋሙ፣ 11.8 ሚሊዮን ያህል የአገሪቱ ዜጎች በተለያዩ የአለማችን አገራት ውስጥ እንደሚገኙም አክሎ ገልጧል፡፡ ቻይና በ10.7 ሚሊዮን፣ ሩስያ በ10.5 ሚሊዮን፣ ሶርያ በ8.2 ሚሊዮን፣ ባንግላዴሽ በ7.8 ሚሊዮን፣ ፓኪስታን በ6.3 ሚሊዮን፣ ዩክሬን በ5.9 ሚሊዮን፣ ፊሊፒንስ በ5.4 ሚሊዮን እንዲሁም አፍጋኒስታን በ5.1 ሚሊዮን ዲያስፖራ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከሶስተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ እንደያዙም መረጃው ይጠቁሟል::
በአለማችን ከሚገኙ አጠቃላይ አለማቀፍ ስደተኞች መካከል ግማሽ ያህሉ በአስር አገራት ውስጥ እንደሚኖሩ ያስታወቀው መረጃው፤ 19 በመቶው ወይም 51 ሚሊዮን ያህሉ በአሜሪካ እንደሚኖሩም ገልጧል፡፡
ጀርመንና ሳኡዲ አረቢያ 13 ሚሊዮን ያህል የሌሎች አገራት ዜጎች የሚኖሩባቸው ሲሆን ሩስያ 12 ሚሊዮን፣ እንግሊዝ 10 ሚሊዮን፣ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ 9 ሚሊዮን፣ ፈረንሳይ፣ ካናዳና አውስትራሊያ እያንዳንዳቸው 8 ሚሊዮን፣ እንዲሁም ጣሊያን 6 ሚሊዮን የሌሎች አገራት ዜጎች ይኖሩባቸዋል፡፡

የሊባኖስ ጠቅላይ ሚኒስትር አሰድ ሃሪሪ ከአንዲት ደቡብ አፍሪካዊት ሞዴል ጋር የድብቅ የፍቅር ግንኙነት መጀመራቸውንና ከ16 ሚሊዮን ዶላር በላይ በስጦታ መልክ ሰጥተዋል መባሉን ኒውዮርክ ታይምስ ዘግቧል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ካንዲስ ቫን ደር ሜርዌ ከተባለችው ታዋቂ ደቡብ አፍሪካዊት ሞዴል ጋር ከስድስት አመታት በፊት በሲሸልስ በሚገኝ የመዝናኛ ስፍራ መተዋወቃቸውንና በወቅቱ የ20 አመት ወጣት እንደነበረች ያስታወሰው ዘገባው፤ ከዚያ ጊዜ አንስቶም በድምሩ 16 ሚሊዮን ዶላር ያህል ገንዘብ እንደላኩላት መረጋገጡን አመልክቷል፡፡
በፋይናንስና ኢኮኖሚ ቀውስ እየተሰቃየች የምትገኘውን ሊባኖስ በመምራት ላይ የሚገኙት ጠ/ሚኒስትሩ፤ ይሄን ያህል ገንዘብ ለግለሰቧ በስጦታ መልክ ማበርከታቸው ሊደረስበት የቻለው የደቡብ አፍሪካ የግብር መስሪያ ቤት በግለሰቧ ገቢ ላይ ባደረገው ምርመራ ከሊባኖስ ባንክ 16 ሚሊዮን ዶላር እንደተላከላት ማረጋገጡን ተከትሎ እንደሆነም ዘገባው አስታውቋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከገንዘቡ በተጨማሪ እያንዳንዳቸው 250 ሺ ዶላር የሚያወጡ ሁለት የቅንጦት መኪኖችን ለሞዴሏ በስጦታ መልክ ማበርከታቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

በአሜሪካ የባንክ ኢንዱስትሪ ውስጥ ሮቦቶች ሰዎችን በመተካት የሚያከናውኑት ስራ እያደገ መምጣቱንና በመጪዎቹ አስር አመታት ጊዜ ውስጥ በአገሪቱ 200 ሺህ ያህል የባንክ ሰራተኞች ስራ በሮቦቶች ይነጠቃሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ፎክስ ኒውስ ዘግቧል፡፡
ዌልስ ፋርጎ የተባለ ተቋም የሰራውን ጥናት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ የአሜሪካ ባንኮችና ሌሎች የፋይናንስ ተቋማት አገልግሎታቸውን በቴክኖሎጂ ለማዘመንና ለሰራተኞች የሚከፍሉትን ወጪ ለመቀነስ በአመት 150 ቢሊዮን ዶላር ወጪ እያደረጉ ሲሆን ይህም ስራቸውን በሮቦቶች የሚነጠቁ ሰዎች ቁጥር ከፍ እንደሚያደርገው ይጠበቃል፡፡
ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰራተኞች ስራዎቻቸውን በሮቦቶች ይነጠቁባቸዋል ተብለው ከሚጠበቁ የባንክ ክፍሎች መካከል ቅርንጫፍ ባንኮችና የጥሪ ማዕከሎች ይገኙበታል ያለው ተቋሙ፤ በእነዚህ ክፍሎች ከሚሰሩት ሰራተኞች መካከል 30 በመቶ ያህሉ ስራቸውን እንደሚያጡ አመልክቷል፡፡

Tuesday, 08 October 2019 10:01

ዱባይን በጨረፍታ

ዱባይን አየነው ከእግር እስከራሱ
አንድ ቀን አይኖር ገንዘብ ከጨረሱ
በጣም ደስ ያሰኛል ከሀገር ሲመለሱ፡፡
ዱባይ የበረሃ ገነት ናት፡፡ በስርአት በታነጹና ባማሩ ህንጻዎች የተንቆጠቆጠች ማራኪ  ከተማ ናት፡፡ ዱባይ ከዓለማችን ምርጥና ዘመናዊ ከተሞች አንዷ ለመሆን የቻለችው ደግሞ ባለፉት 20 ዓመታት ጊዜ ውስጥ መሆኑ አጃኢብ ያሰኛል፡፡ አፈር ከሰው ሀገር አምጥተው የሰሩት የአበባ ምንጣፍ የመሰለ የመናፈሻ ሥፍራቸው ታይቶ አይጠገብም፡፡ ተአምር ነው፡፡
እኛም የነሱን ተሞክሮ ብንወስድ በአጭር ጊዜ ውስጥ ሀገራችንን መቀየር ማዘመን እንችላለን፡፡ አገራችን እንደ ዱባይ አፈርም ሆነ ሌላ የተፈጥሮ ሀብት ከሌላ አገር ማምጣትም ሆነ መዋስ አያስፈልጋትም፡፡ በሁሉም የተፈጥሮ ጸጋ የታደለች ናት፡፡ ከእኛ የሚጠበቀው ተባብሮ በትጋት መስራት ብቻ ይመስለኛል፡፡
አንዳንድ ያስገረሙኝና የታዘብኳቸው ነገሮች
1. ዱባይ የትራፊክ ፖሊስ እምብዛም የማይታይባት ከተማ ብትሆንም፣ ሁሉም ተሽከርካሪ ያለ ችግር ነው የሚተላለፈው፡፡ የትራፊክ ስርአቱን በሳተላይትና በካሜራ ነው የሚቆጣጠሩት፤
2.  የህንድና የፓኪስታን ዜጎች የሚበዙ ቢሆንም፣ ዱባይ  የአለም ህዝቦች ደሴት ናት ማለት ይቻላል፤
3. ከተማዋ ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላት በመሆኑ ሙቀቱ ሲጠናባችሁ ወደ ቤት ሮጣችሁ መግባት ነው፡፡ ሁሉም ቤቶች፣ መፀዳጃ ቤቱም ጭምር አየር ማቀዝቀዣ (ኤር ኮንዲሽኒንግ) ስለተገጠመላቸው ይቀዘቅዛሉ፤
4. የገበያ ስርአታቸው አስደናቂ ነው፡፡ “1-10” እና “1-20” የሚባሉ ትላልቅ የገበያ መደብሮች አላቸው፡፡ በእነዚህ መደብሮች ውስጥ የሚገኝ የማንኛውም (ነጠላ) እቃ ዋጋ ከአስርና ከሀያ ዱርሀም አይበልጥም፡፡
ጫማና ልብስ ስትሸምቱ እንደ ሁኔታው፣ ቲ-ሸርት ወይም ሽቶ አሊያም ሌላ ዕቃ  በነጻ ሊሰጣችሁ ወይም ሊመረቅላችሁ ይችላል፡፡ በተመሳሳይ አራት ቢራ ከጠጣችሁ፣ አንድ ቢራ በነፃ ይጨመርላችኋል፡፡ (እኛ አገር ግን ሳጥን ብትጠጡም--)
5. የምድር ውስጥ (ሜትሮ) ባቡራቸው ብዛትና ፍጥነት በጣም አስገራሚ ነው፡፡  ሴትና ወንድ ታዲያ በአንድ ባቡር  አይሳፈሩም፤ ለየብቻቸው ነው፡፡
6. በዱባይ ከሰው ጋር ከተጣላችሁ (ጠበኛው ማንም ይሁን) ሁለታችሁም ናችሁ የምትታሰሩት፤ ስለዚህ ሰው ነገር ከፈለጋችሁ፣ ትቶ  መሮጥ ብቻ ነው የሚያዋጣው፡፡
7.  ዱባይ በማሳጅ ሰበብ ወሲብ የሚፈጸምበት ከተማ ናት፤ ወሲብ ቀስቃሽ የሴቶች ምስል የታተመበት ቢዝነስ ካርድ በዱባይ መንገዶችና በቆሙ መኪኖች ላይ አይጠፋም፡፡ የሀገሪቱ ማዘጋጃ ቤት በየሌሊቱ ለቅሞ ለመጣል ቢሞክርም በማግስቱ ግን ያው ነው፡፡ ወደ ማሳጅ ቤቶቹ ሲኬድ ሴቶቹ መጀመሪያ የሚያቀርቡት ጥያቄ ‹‹ወሲብ ትፈልጋለህ?›› የሚል ነው፡፡
8. ዱባይ በሁሉም ነገር ለዜጎቿ ቅድሚያ ትሰጣለች፤ የማሳጅ ቤት አገልግሎትን ጨምሮ ማለት ነው፡፡
9. በዱባይ በሚገኘው የዓለም ረዥሙ ህንጻ (በርጂ ከሊፋ) ስር በምሽት የሚታየው የውሃ ላይ ዳንስ፤ ርችትና ሙዚቃ በቃላት ለመግለጽ ያዳግታል፤ እንደው በደፈናው ነፍስን በሃሴት ጮቤ ያስረግጣል ቢባል ይቀላል፡፡
10. ከንጹህ ወርቅ ብቻ የተሰራ ረዥም ካፖርት (የሚለበስ ነው) በዱባይ የወርቅ መሸጫ መደብር ውስጥ ተመልክቻለሁ፡፡ ብዙ ሰዎች ካፖርቱ አጠገብ በመቆም ፎቶ ይነሳሉ፡፡
11. በዱባይ በወርቅ ተንቆጥቁጠው ዘመናዊ መኪና የሚያሽከረክሩ፤ አስገራሚ የግል ሱቆችና  መኖሪያ ቤት ያላቸው ኢትዮጵያውያን  እንስቶች የመኖራቸውን ያህል፣ ስጋቸውን የሚቸረችሩና አልባሌ ህይወት የሚመሩ እንዳሉም ተረድቼአለሁ፡፡
12. በዱባይ የሀገራችን ዘፈኖች የሚቀነቀኑባቸው ውብ ናይት ክለቦች ሞልተዋል:: ነገር ግን እኔን ያስገረመኝ በኢምሬት ሌላዋ ከተማ በአጅማን ያየሁት ነው፡፡ በዚህች ከተማ የሁሉም አገራት ናይት ክለቦች ከሞላ ጎደል በአንድ ቦታ ላይ ተሰባስበዋል፡፡ ከናይጄሪያ ናይት ክለብ ትይዩ የኢትዮጵያ ናይት ክለብ ይገኛል፡፡ ናይት ክለቦቹ እንደ ሀገራችን የሀረር ጀጎል ግንብ በታጠረ ግንብ ውስጥ ነው የሚገኙት፡፡
በኢትዮጵያውያን ናይት ክለብ ጎራ ባልኩበት ሰዓት፣ በጣም የተዋቡና የሚያማምሩ የሀገሬ ልጆች፣ በሚያስገርም የአዘፋፈን ስልትና ውዝዋዜ የሚያቀርቡት ኢትዮጵያዊ ዘፈኖች በእጅጉ መስጦኛል፤ የአገር ቤት ስሜት የሚፈጥር ነው፡፡ ታዲያ ዘፋኞቹንም ሆነ ተወዛዋዦቹን ገንዘብ መሸለም የተከለከለ ነው፤ መሸለም የሚቻለው ከናይት ክለቡ የሚገዛውን የአበባ ጉንጉን  ብቻ ነው፡፡ የአበባ ጉንጉን አንገታቸው ላይ በማጥለቅ መሸለም ይቻላል፡፡ ናይት ክለቡን ኢትዮጵያውያን፤ ሱዳኖችና የዱባይ ጥቁር አረቦች በብዛት እንደሚጎበኙት ለመረዳት ችያለሁ፡፡
13. ሌላው ያስተዋልኩት በዱባይ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን የአገራቸውን ጉዳይ በጥብቅ የሚከታተሉ መሆናቸውን ነው፡፡ በዶ/ር ዐቢይ ወደ ስልጣን መምጣት መደሰታቸውን ሳይጠየቁ ነው የሚናገሩት፡፡
አስፋው መኮንን
(‹‹የሀበሻ ቀልዶች›› መጽሐፍ ደራሲ)


 የምርጫ ቦርድ ያወጣው አዲሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች አዋጅ “ህልውናችንን” አደጋ ላይ ይጥላል” ብለው የሰጉ ኢህአፓና መኢአድን ጨምሮ 70 ተቃዋሚ ፓርቲዎች (ወይስ ተፎካካሪ?)፤ ህጉ የማይሻሻል ከሆነ ለሁለት ቀናት የረሃብ አድማ እንደሚያደርጉ አስታውቀዋል (እንኳንም ከሁለት ቀን በላይ አልሆነ!)
በነገራችን ላይ ለፓርቲ ምስረታ የ10ሺ ሰዎች ፊርማ ማሰባሰብ የሚጠይቀውን የህጉን ድንጋጌ  መሰለኝ አጥብቀው የተቃወሙት፡፡ ልብ አድርጉ! የ10ሺ ሰዎች ፊርማ ማሰባሰብ ዳገት የሆነባቸው ፓርቲዎች፣ በምርጫ ተወዳድረው በለስ ከቀናቸው ከ100 ሚ በላይ ህዝብ ነው የሚመሩት፡፡ ግን 10ሺ ፊርማ ማሰባሰብ አልቻሉም፡፡ በረሃብ አድማው ወቅት ህዝቡ በፀሎት እንዳይለያቸው የጠየቁ መሰለኝ፡፡ ግን የትኛውን ህዝብ ማለታቸው ይሆን? (የ10ሺ ህዝብ ፊርማ ማሰባሰብ አልቻሉም እኮ!) ግን የተሻለ የፈጠራ ሃሳብ አጥተው ነው ረሃብን እንደ ትግል ስትራቴጂ የመረጡት? ነገሩን ማለቴ ነው እንጂ መብታቸው ነው፡፡
እኔ የምፈራው የሰብአዊ መብታችን ተጣሰ እንዳይሉ ብቻ ነው- በረሃብ አድማው!!
ሳሚ - ከመሃል
አዲስ አበባ   

አዜብ ወርቁ - ደራሲ፣ ተዋናይትና አዘጋጅ

             በጥበቡ ዓለም የምፈልገውን ዓይነት ሕይወት መምራት የቻልኩት፣ በእጄ የሚገቡትን ዕድሎች ሁሉ በቅጡ በመጠቀሜ ነው ብዬ አስባለሁ:: ተስፋ አለመቁረጤና ቀና ከሆኑ ሰዎች ድጋፍ ማግኘቴም ትልቅ አስተዋጽኦ አበርክቷል፡፡ በዚያ ላይ እድለኛም ነበርኩ። የራሴን የመጀመሪያ ትያትር ለመሥራት ስነሳ በፍርሃትና በጥርጣሬ ተሞልቼ፣ ስንዝር እንኳ መራመድ አቅቶኝ ነበር:: ነገር ግን በሥራዬ የሚያግዙኝና የሚደግፉኝ ሰዎች ከተፍ አሉልኝ። ለዚህ ነው በሰዎች ደግነት ላይ ጽኑ እምነት ያለኝ፡፡  
የተወለድኩትና ያደግሁት በአዲስ አበባ፣ ፈረንሳይ ለጋሲዮን በሚባለው አካባቢ ነው:: በወቅቱ የከተማዋ ዳርቻ ቢሆንም የበርካታ ከያኒያን፣ ሙዚቀኞች፣ ጸሀፍትና ተዋንያን የትውልድ ስፍራ ነው። ከእነዚህ ከያኒያን መካከል አንዳንዶቹን አውቃቸው ነበር:: የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ሳለሁ፣ የሬዲዮና የቴሌቪዥን ድራማዎችን መስማትና መመልከት ነፍሴ ነበር፡፡ ማትሪክ ከተፈተንኩ በኋላ ተዋናይ የመሆን ፍላጎት ስለጸናብኝ፣ ክረምት ላይ በተስፋዬ ሲማ የሚሰጠውን የአራት ወር ትምህርት ለመውሰድ አመለከትኩ:: ከተመዘገቡት 300 አመልካቾች መካከል ለሥልጠናው የሚቀበሉት ሰባ ያህሉን ብቻ ስለነበረ አይቀበሉኝም የሚል ስጋት አድሮብኝ ነበር፡፡ ለኮርሱ እጩ ሆኜ ብመረጥ እንኳን ገና የትወና ፈተና እንደሚጠብቀኝ አውቃለሁ። አብዛኞቹ አመልካቾች ደግሞ ለትወና እንግዳ አልነበሩም። እኔ ግን ኃይለኛ አንባቢ እንጂ ከትወና ጋር ከነአካቴውም አልተዋወቅም ነበር፡፡ እናም በወቅቱ በማነበው መጽሐፍ ላይ ተመስርቼ ለፈተና የማቀርበውን ቃለ ተውኔት ለማዘጋጀት ወሰንኩ፡፡ መድረክ ላይ ስወጣ ግን ተረብሼ ስለነበር ምን አድርጌ እንደወረድኩ ፈጽሞ አላስታውስም፡፡ ያም ሆኖ ማለፊያ ድምጽና ትክክለኛውን ሥራ ሳላሳይ አልቀረሁም መሰል ተቀበሉኝ፡፡ በዚህም እድለኛ ነኝ እላለሁ:: ምክንያቱም ያንን ሥልጠና ባልወስድ ኖሮ ፈጽሞ ተዋናይ እንደማልሆን እርግጠኛ ነኝ፡፡
ኮርሱን ከጨረስኩና ማትሪክ መውደቄን ከሰማሁ በኋላ፣ አባቴ ማታ ማታ፣ ትምህርቴን እንድቀጥል ይፈልግ ነበር፡፡ እኔ ግን ቀልቤ ሁሉ ትወና ላይ ነበር፤ አትኩሮቴን ሌላ ምንም ነገር ላይ ማድረግ አልቻልኩም፡፡ አባቴ በዚህ መከፋቱ አልቀረም፡፡ ለትወና ያለኝን ፍቅር ያውቅ ስለነበር ግን ከትያትር እንድለያይ  አላስገደደኝም፡፡
የመጀመርያ ትወናዬን አሀዱ ያልኩት ከአፍለኛው የትያትር ክለብ በቀረበልኝ ግብዣ ሲሆን ‹‹ከዳንኪራው በስተጀርባ›› በተሰኘው ትያትር ላይም መሥራት ጀመርኩ፡፡ ከዚያ በኋላ ደግሞ በብሔራዊ ትያትር የሎሬት ፀጋዬ ገ/መድኅን ሥራ በሆነው ‹‹ሀሁ ወይም ፐፑ›› ትያትር ላይ በተጋባዥ ተዋናይነት ለመሥራት ተመረጥኩኝ፡፡ በጥበቡ ዘርፍ እንደ ታቦት ከሚታይ ታላቅ ባለሙያ ጋር በመሥራቴ፣ ራሴን እንደ እድለኛ እቆጥራለሁ። በዚህ አጋጣሚም የቻልኩትን ያህል ለመማር ሞክሬአለሁ:: በማከታተልም በትያትሮች፣ በቴሌቪዥን ድራማዎች እንዲሁም በፊልሞች ላይ መተወኔን ገፋሁበት፡፡ ከትወና በተጨማሪ ከሴት የሙያ ጓደኞቼ ጋር በመሆን ትያትር ጻፍን፡፡ አስተያየት እንዲሰጡን የጠየቅናቸው ስኬታማ የትያትር ጸሐፊዎች ግን የጻፍነው ትያትር ቀሽም መሆኑን አረዱን፡፡ በውስጤ ከፍተኛ የመጻፍ ስሜት ቢታገለኝም ለጊዜው ራሴን ከመጻፍ  ገታሁ፡፡
መጻፍ ባቆምም ፊልምና ትያትሮች ላይ መተወንና መመልከቱን ቀጠልኩበት፡፡ ለባለቤቴ ምስጋና ይግባውና፣ የፈረንሳይ ፊልሞች ቀንደኛ ተመልካችና አድናቂ ሆንኩ፡፡ በ1997 ዓ.ም ወደ አማርኛ ቢተረጎም ግሩም ትያትር እንደሚወጣው ያሰብኩትን አንድ የፈረንሳይ ፊልም ተመለከትኩ፡፡ ወዲያውኑ ባለቤቴ እያገዘኝ ፊልሙን ወደ አማርኛ መተርጎም ብጀምርም፣ ትርጉሙን የማጠናቀቅ ድፍረትና ብርታት አልነበረኝም፡፡ ሁለት ጓደኞቼ ግን በሥራው እንድቀጥል ገፋፉኝ፡፡ እነዚህ ጓደኞቼ ሥራውን ለመድረክ የምናበቃበትን ሁኔታም ጭምር እንዳስብ አግዘውኛል፡፡  የማታ ማታም፣ እነሱ ብርታት ሆነውኝ ተውኔቱን ጽፌ ለማጠናቀቅ በቃሁ፡፡ ታላላቅና ታዋቂ ሰዎች ባደረጉልኝ ድጋፍና እገዛም ‹‹ስምንቱ ሴቶች›› የተባለው ትያትር ጥቅምት 3 ቀን 1998 ዓ.ም በብሔራዊ ትያትር ተመረቀ፡፡
‹‹ስምንቱ ሴቶች›› በኢትዮጵያ በሴቶች ብቻ ተዘጋጅቶ የቀረበ የመጀመርያው ትያትር ሲሆን ተዋናዮቹ፣ አቀናባሪዎቹና አዘጋጆቹ ሁሉ ሴቶች ነበሩ፡፡ እኔ በጸሀፊነት፣ በአዘጋጅነትና በትወና፤ ሐረገወይን አሰፋ ደግሞ በረዳት አዘጋጅነትና ተዋናይነት የሰራን ሲሆን ድርብወርቅ ሰይፉ፣ ፍሬሕይወት መለሰ፣ ቤተልሄም ታዬ፣ አስቴር ደስታ፣ ህሊና ሲሳይና ፍቅርተ ደሳለኝ በተዋናይነት ተሳትፈዋል፡፡ ይሄን ትያትር ለመድረክ ለማብቃት ስንለፋ ትልቅ እገዛ ካደረጉልን እውቅ የትያትር ባለሙያዎች መካከል በተለይ ጌትነት እንየው፣ ሱራፌል ወንድሙ፣ አለሙ ገብረአብና ግሩም ዘነበ ተጠቃሽ ናቸው፡፡ አቅም ባጎለበቱ ሴቶች ዙርያ የሚያጠነጥን ትያትር ለመደገፍ የሚፈልጉ ኩባንያዎችና ድርጅቶችም የበኩላቸውን እገዛ አድርገውልናል፡፡ ‹‹ስምንቱ ሴቶች›› ሁለት ዓመት ሙሉ ከመድረክ ሳይወርድ የቆየ ሲሆን ለ18 ወራት በብሔራዊ ትያትር፣ ለስድስት ወራት ደግሞ በቢጂአይ ኢትዮጵያ ስፖንሰር አድራጊነት፣ በክልል ትያትር ቤቶች ታይቷል:: ሙሉ ልብና አትኩሮታችንን ሥራችን ላይ ስናደርግ፣ የሚያግዙን ሰዎች ከተፍ እንደሚሉ አምናለሁ፡፡ ‹‹በስምንቱ ሴቶች›› ትያትር ዝግጅት የተረዳሁትም ይሄንኑ ነው፡፡
ከዚህ ትያትር በኋላ ብዙ እድሎች ተከታትለው መጡ፡፡ እኔን የረዳኝ እያንዳንዷን ዕድል በወጉ መጠቀሜና ይዞልኝ የመጣውን የመማርና ትስስር የመፍጠር አጋጣሚ በፀጋ መቀበሌ ይመስለኛል፡፡ ለምሳሌ በአፔክሳርት አማካኝነት ግሩም የሆነ የአንድ ወር የሥነ ጥበብ ትምህርት በኒውዮርክ ከተማ የመካፈል፣ በስዊድንና በኬንያም በታሪክ አጻጻፍ ፌስቲቫል ላይ የመሳተፍ፣ ከዚያም ቴዎድሮስ ለገሰ ከተባለ የፊልም ባለሙያ ጋር በመተባበር ‹‹ዳያስፖራ›› የተሰኘ ትያትር የመጻፍና የማዘጋጀትን ዕድል አግኝቻለሁ፡፡ ይሄን ትያትር የአገር ውስጥና የዳያስፖራ ተዋናዮችን በመጠቀም የሰራነው ሲሆን በአዲስ አበባ ሦስት ትያትር ቤቶችና በክልሎች 38 መድረኮች ላይ በአስገራሚ ጥድፍያ፣ አንዳንዴ በቀን ሦስቴ እያቀረብን አሳይተናል፡፡ ሌላው ከፈረንሳይኛ የተተረጎመውና ራሴ ያዘጋጀሁት ‹‹የሚስት ያለህ›› ትያትር ደግሞ መጋቢት 29 ቀን 2003 ዓ.ም ተመርቆ፣ በአዲስ አበባና በመላው አገሪቱ በሚገኙ የክልል ትያትር ቤቶች ለእይታ በቅቷል:: የቴሌቪዥን ድራማ ላይ እንድሳተፍ ተጋብዤም የ‹‹ገመና›› ድራማን የመጨረሻ 20 ክፍሎች የጻፍኩ ሲሆን በሂደቱም የቴሌቪዥን ድራማ እንዴት እንደሚጻፍ ተምሬበታለሁ፡፡ ከዚያም ‹‹ኮንዶሚኒየሙ›› የተሰኘ የፊልም ስክሪፕት ጽፌ ፊልም ተሰርቶበታል፡፡ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ሲተላለፍ የነበረውን ‹‹ዳና›› የተሰኘ ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማም ጽፌአለሁ፡፡ ወደፊት ለዓለም አቀፍ ተመልካቾች የሚሆኑ ትላልቅ ፊልሞችን የመሥራት እቅድ አለኝ፡፡ ፊልሞቹም ዘላቂ ተወዳጅነት ያላቸውና የመጪውን ትውልድ ቀልብ የሚስቡ እንደሚሆኑ ተስፋ አደርጋለሁ። ከልምድ የቀሰምኩትን ትምህርት ለማዳበር ወደ ት/ቤት የመመለስ ከፍተኛ ጉጉትም አለኝ፡፡   
የትያትር ጥበባት ሥራዬን በፍቅር እወደዋለሁ፡፡ ስኬቴ ትልቅ ደስታ ይሰጠኛል:: የላቀ እርካታ የሚያጎናጽፈኝ ግን በወረቀት የጻፍኳቸውን ሥራዎች ወደ መድረክ ወይም ወደ ፊልም በማምጣት ሕይወት ስዘራባቸው ነው፡፡ እነዚህ ብዙ እድሎች ወደ እኔ የመጡት በአጋጣሚ ነው ማለት እችላለሁ፡፡ ምናልባት በትጋት ስለምሰራም ይሆናል፤ ለሁሉም እግዚአብሔርን አመሰግነዋለሁ፡፡
ሁለት ልጆች ስላሉኝ በጣም እድለኛ ነኝ:: እነዚህ የፈጣሪ ስጦታ የሆኑ ወንድና ሴት ልጆቼ፣ የደስታዬ ምንጮች ናቸው፡፡ ሕይወት በፈተና የተሞላች ብትሆንም፣ ከሁሉም በእጅጉ የፈተነኝ ግን ፋታ የማይሰጥ ሥራዬንና ቤተሰባዊ ኃላፊነቴን አመጣጥኜ መጓዝ ነው፡፡ በሥራ መወጠሬ የጥፋተኝነት ስሜት እየፈጠረብኝ የምናደድበት ጊዜ አለ፡፡ የምፈልገውን ዓይነት እናት አልሆንኩም ብዬም እጨነቃለሁ፡፡ ሳይደግስ አይጣላም እንዲሉ ግን በቤት ውስጥ የሚያግዘኝ ግሩም የሆነ ደጋፊ ባል ሰጥቶኛል፡፡
የመጪው ትውልድ ሴቶች ልበ ሙሉ፣ ራሳቸውን ችለው የሚቆሙ፣ በቅጡ የተማሩና አስተማማኝ ኢኮኖሚያዊ አቅም ያላቸው እንደሚሆኑ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ አገራችን አስተማማኝና ንፁህ መሠረተ ልማት ስትገነባ የማየት ከፍተኛ ጉጉት አለኝ፡፡ ለምሳሌ ምርጥ ፓርኮችና ጥሩ መንገዶችን ጨምሮ ሌሎች ነገሮች እንዲሟሉ እመኛለሁ፡፡ ይህቺ ታላቅ አገር በመንፈስ አነቃቂነቷ ትቀጥል ዘንድ ንፁህና አረንጓዴ አካባቢ ለመፍጠር፣ ጊዜና ገንዘባችንን ማፍሰስ ይኖርብናል፡፡ ከሁሉም በላይ ደግሞ በአገራችን የእድገት ሂደት ውስጥ የጥበባችን ምንጭ የሆነውን የዳበረ ባህላችንን እንደምንጠብቅ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡
ምንጭ፡- (“ተምሳሌት፤ ዕጹብ ድንቅ ኢትዮጵያውያን ሴቶች”፤ 2007 ዓ.ም)


                ኢትዮጵያ ከ124 ሚ. በላይ የዳልጋ ከብት ቢኖራትም፣ በዓመት ወደ ውጪ የምትልከው 2 ሚ. ያህሉን ብቻ ነው

          ከ10 አገራት የተውጣጡ ከአንድ መቶ በላይ ተሳታፊዎች የሚገኙበት የኢትዮጵያ የእንስሳት ሀብት ተዋፅኦ ኤግዚቢሽን ከጥቅምት 6 – 8, 2012 ዓ.ም ድረስ በሚሊኒየም አዳራሽ እንደሚካሄድ ተገለጸ፡፡ በዚህ ኤግዚቢሽን ላይ የሥጋ፣ የአሳ፣ የዶሮ፣ የንብና የእንስሳት ተዋፅኦ ምርቶች ተሳታፊ ይሆናሉ፡፡ ኤግዚቢሽኑ በእንስሳት ሀብት የገበያ ሰንሰለቶች ላይ ያሉ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለማስተዋወቅ፣ የገበያ ትስስር ለመፍጠርና የእውቀትና ቴክኖሎጂ ሽግግር ለማድረግ ከፍተኛ አስተዋጽኦ እንደሚኖረው የኤግዚቢሽኑ አዘጋጅ የፕራና ኢቨንትስ ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ነቢዩ ለማ ተናግረዋል፡፡
ይኸው አመታዊ የእንስሳት ሀብት የንግድ ትርዒት፣ ከቀደምቶቹ የሚለይበት ዋነኛው ምክንያት፣ የአሳና የማር ዘርፎችን ማካተቱ እንደሆነ የገለፁት አዘጋጆቹ፤ ኤግዚቢሽኑ በእንስሳት ጤና፣ በእንስሳት መኖ፣ የወተትና ሥጋ ዘርፍን በዘመናዊ መልክ በማሳደግ ጉዳዮች ላይ ትኩረት እንደሚያደርግ ጠቁመዋል፡፡
የኢትዮጵያ የአሳ ሀብት ቀደም ሲል በአውደ ርዕዩ ላይ ተሳታፊ እንዳልነበር የገለፁት አቶ ነብዩ፤ አገራችን በአለም አቀፍ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ እያደገ የመጣውን የአሳ ምርት በመቀላቀል፣ ለምግብ ዋስትናችን አንዱ አማራጭ እንዲሆን ዘርፉን የማስተዋወቅ ሥራ ለመስራት ኤግዚቢሽኑ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደርጋል ብለዋል፡፡
የኤግዚቢሽኑ አዘጋጆች ሰሞኑን ባዘጋጁት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ የተገኙት የየዘርፉ ማህበራት የሥራ ኃላፊዎች፤ ኤግዚቢሽኑ አገሪቱ በዘርፉ ያላትን ሀብት ለማስተዋወቅ፣ የገበያ ትስስር ለመፍጠርና በዘርፉ ለሚታዩ ችግሮች መፍትሄ ለማፈላለግ ያግዛል ብለዋል:: ኤግዚቢሽኑ በተመሳሳይ የሥራ ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ሰዎችና ባለድርሻ አካላት ተገናኝተው ስለ ስራ ዕድሎቻቸውና ስለሚገጥሟቸው ችግሮች  የሚወያዩበትና መፍትሄ የሚሹበት ዕድልንም እንደሚፈጥር ገልጸዋል፡፡
የፋኦ 2016 መረጃ እንደሚያመለክተው፤ በኢትዮጵያ የነፍስ ወከፍ ፍጆታ የዶሮ ስጋ 0.66 ኪ.ግ፣ እንቁላል 0.36 ኪ.ግ፣ የበግና የፍየል ስጋ 1.4 ኪ.ግ ብቻ ሲሆን ይህም የአለም ዝቅተኛው ፍጆታ ነው ተብሏል፡፡


ከአመታት በፊት ከአንድ የክፍል ጓደኛዬ ጋር ከት/ቤት ስንመለስ ውሃ ጠምቶኝ ስለነበር፣ ችኋንቻ ከሚባል ወንዝ  ውሀ እየጠጣሁ ነበር፡፡ ጓደኛዬ “ከዚህ ወንዝ ውሃ አልጠጣም” አለኝ፡፡
“ለምን? አልኩት፡፡
“እህቴን በልቷታል፤ ደመኛዬ ነው” አለኝ።
“በእርግጥ ይሄ ወንዝ እህቴን ቢበላት ኖሮ፣ እኔም ላልጠጣ ነበር ማለት ነው” አልኩ ለራሴ።
በሌላ ጊዜ ደግሞ ከአጎቴ ጋር ከገበያ ስንመለስ፣ አመሻ ለሚባል ትልቅ ወንዝ ውሀ ልጠጣ ስል፡-
“ብርሃኑ፣ ከዚህ ወንዝ ውሃ አትጣጣ!” አለኝ
“ለምን?” አልኩት።
“ዘመዳችንን በልቶታል፤ ደመኛችን ነው”
ይህ ታሪክ ልቦለድ ወይም ፈጠራ አይደለም:: አማራ ክልል ጓንጓ ወረዳ ውስጥ በሚገኘው ጀሞራ ቀበሌ የሁል ጊዜ ክስተት ነው፡፡ ከግንቦት እስከ ጥቅምት፣ ይህ የገጠር ቀበሌ፣ ለሁለቱም ትላልቅ ወንዞች ብዙ የሰው ህይወት ይገብራል፡፡ ዘንድሮ ካለሁበት ደውዬ፣ ቤተስቦቼ ጋር ሰላምታ ተለዋወጥኩ፡፡ ደህንነታቸው ከጠየቅሁ በኋላ፤
“ሰፈሩ እንዴት ነው?” አልኩት ወንድሜን፡፡
“ዘንድሮ ጥሩ ነው፡፡ አመሻና ችኋንቻ የተባሉት ወንዞችም በዚሁ ክረምት የበሉት ሰው አስር አይሞላም፡፡ ስድስት ሰው ብቻ ነው” አለኝ፡፡
 የስድስት ሰው ህይወት ጠፍቶ ብዙ አይደለም!? እርር አልኩ፡፡ ወንድሜ አሁንም እያናገረኝ ነው፡፡
“አንድ መርዶ ልነግርህ ነው፤ ተዘጋጅ” አለኝ፡፡
ከስድስት ሰው ህይወት የሚበልጥ ምን መርዶ ይኖር ይሆን? አልኩ ለራሴ፡፡ ድምጹን ዝቅ አድርጎ እንዲህ አለኝ፡-
“አስፋልቱን ሊወስዱብን ነው!”
****
በ1964 ዓ.ም እንደተመሰረተች ይነገራል ጆመራ ከተማ፡፡ የጎጃምን ለም መሬት ይዛ የተመሰረተች ውብ ከተማ ነች፡፡ እናም በዚህች ከተማ አንድ የሚነገር አፈታሪከ አለ ፡፡ አንድ የበቁ ባህታዊ ናቸው:: አንድ ቀን ከከተማው አጠገብ ከሚገኝ ጉብታ ላይ ቆመው፣ ከተማዋን ቁልቁል እየተመለከቱ እንዲህ ሲሉ ተነበዩ፡- ፋፊ መንገዶች ይርመሰመሳ፣ የሰማይ ሩምብላዎችም በሰማይ እንደልብ ይከንፋሉ፡፡
ሰፋፊ አስፋልቶች … ድልድዮች በአመሻና በችኋንቻ ወንዞች ላይ ይሰራሉ፤ አመሻና ችኋንቻ ወንዞች የሚበሉትን ሰው ያጣሉ…”
አንድ ባህታዊ ተነበዩ ተብሎ የሚወራው ይህ በከተማው በሰፊው የሚነገር አፈታሪክ ነው፡፡ በተለይ ክረምት በመጣ ቁጥር ብዙ ሰዎችን ለቃቅመው የሚወስዱ ሁለት ታላላቅ ወንዞች ባሉባት  በዚህች ከተማ... ድልድዩ በአመሻና በችኋንቻ ወንዞች ላይ ይሰራሉ፤ አመሻና ችኋንቻ ወንዞች የሚበሉትን ሰው ያጣሉ… የሚለው ትንቢት ከምንም በላይ ተፈጽሞ ማየት የሚፈልጉት ጉዳይ ነበር፡፡
ዘመናት አለፉ፡፡ ወንዞችም ከለም አፈር ጋር ከት/ቤት የሚመለሱ ተማሪዎችን፣ ከገበያ የሚመለሱ ነጋዴዎችን፣ አቅመ ደካሞችን ወ.ዘ.ተ መብላታቸውን (መውሰዳቸውን) አላቋረጡም፡፡ ከእለታት አንድ ቀን ግን ለነዋሪው ሀሴት የሚሞላ አዲስ ዜና በከተማዋ ተሰማ፡፡ ትንቢቱ የሚፈጸምበት የመጀመሪያው ምዕራፍ ጅማሬ ይፋ ሆነ፡፡ ከተማዋን ከሌሎች አጎራባች ከተሞች ጋር የሚያገናኝ ሰፊ የአስፋልት መንገድ፣ በወንዞችም ድልድይ እንደሚገነባ ተነገረ፡፡ የመሰረት ድንጋይም ተጣለ ተባለ፡፡ ህዝብ ፈነደቀ፡፡ ፈጣሪውን ማመስገን ጀመረ፡፡
“ሰፋፊ አስፋልቶች ... ድልድዮች በአመሻና በችኋንቻ ወንዞች ላይ ይሰራሉ፤ አመሻና ችኋንቻ ወንዞች የሚበሉትን ሰው ያጣሉ ሉ ሉ ሉ…”
የመሰረት ድንጋይ በ2006 ዓ.ም ተጣለ፡፡ ቁጭ --- አዮ -- ዚገም -- መንገድ ኘሮጀክት ተብሎ ስራውን እንደሚጀመር ተበሰረ፡፡ በተለይ ቀበሌው ከወረዳው ካሉት ቀበሌዎች ሰላምና ጸጥታ በማስፈን፣ በትርፍ አምራችነቷ (ከአካባቢው አልፎ ለሌሎች የሚተርፍ ሰፊ ምርት ያላት መሆኗ)፣ ኢንቨስተሮችን መሳብ መቻሏ ቀበሌዋን “የእህል ጎተራ” የሚል ቅጽል ስም እስከ መስጠት አድርሷታል፡፡
ጊዜው ነጎደ፡፡ ኘሮጀክቱ መጓተት ጀመረ:: ቢሆንም የአካባቢው ሰው በኘሮጀክቱ ላይ ጽኑ እምነት ስለነበረው ተስፋ የቆረጠ ማንም አልነበረም:: በ2010 ግን ያልታሰበው ሆነ፡፡ የታሰበውና ስራው የተጀመረበት የአስፓልት መንገድ የመስመር ለውጥ አድርጓል ተባለ፡፡ ስንት እቅድ መና ቀረ፡፡ የመሰረት ድንጋይ ከተቀመጠና ስራው ከተጀመረ ከአራት አመታት በኋላ ሀሳቡን የቀየረው ብቸኛው ኘሮጀክት ሳይሆን አይቀርም፡፡ ያኔ ድሮ አብረን የተማርናቸው እምቦቃቅላ ልጆች፣ ዛሬ አድገው ለፌዴራል መንገዶች ባለስልጣን አቤቱታ ለማቅረብ ከአራት መቶ ኪሎ ሜትር በላይ አቆራርጠው አዲስ አበባ መጥተዋል፡፡ አገኘኋቸው፡፡ የአስፓልት መንገዱ በመቀየሩ ማዘኔን ገለጽኩላቸው፡፡
እነርሱ ግን የሚበገሩ አይደሉም፡፡ እናም “በትክክል ምክንያታዊ በሆነ መንገድ የመንገዱን ፕሮጀክት ቀድሞ በታሰበው መስመር እንመልሰዋለን::
ለዚህም ነው እዚህ የመጣነው” አሉኝ፡፡
“እንዴት?” አልኳቸው፡፡
ከሶስቱ አንደኛው መናገር ጀመረ ሰሙ ሙሉነህ ይሁን ይባላል፡፡
“ በነገራችን ላይ የከተማው ማዘጋጃ ቤት ኃላፊ ሆኛለሁ፡፡ እዚህ አብሮ ያለው አንደኛው አለሙ ወንድም ይባላል፡፡ መቼም ስሙን አልረሳኸውም፡፡ የቀበሌ አስተዳደር ነው፡፡ አንደኛው ደግሞ የኔ አለም ሽቲ ነው፡፡ ከተማው ላይ ሁነኛ ፋርማሲ ከፍቶ ያስተማረውን ማህበርሰብ እያገለገለ ይገኛል፡፡ እና ያለ አግባባ የተቀየረብንን የመንገድ ኘሮጀክት ቀድሞ ታስቦ ወደ ነበረው መስመር ለመመለስ ነው እዚህ ድረስ የመጣነው” አለኝ፡፡
“ምን ማሳመኛ አላችሁ?” አልኳቸው፡፡
“ያሉት አማራጮች ሶስት ቦሆኑም ከመንገዱ መልክዓ ምድር፣ ከሚያስውጣው ወጪ አንጻርና ለመንገዱ ማህበር ኢኮኖሚ ጠቀሜታ አንጻር ቀድሞ ታስቦ የነበረው ቁጭ… አዮ …አምበላ… ጆመራ …. ጎሃ ዚገም መስመር የተሻለ ሆኖ ሳለ፣ አዲሱ የተቀየረው ኘሮጀክት ግን ምንም በማይጠቅምና የመንገዱንም ግልጋሎት ባለገናዘበ መልኩ 26 ኪሎ ሜትር በረሃ ለበረሃ የሚንከራተት ባይተዋር መንገድ ያደርገዋል፡፡ ከሚያስወጣው ወጪና ከመንገዱ መልክአ ምድር አንጻር የተሻለው ይህ የተነፈገው (መስመሩ የተቀየረው) መንገድ ነው፡፡ አንደኛ የመጀመሪያው መንገድ ኘሮጀክት ስምንት ቀበሌዎችንና አራት ንዑስ ከተማዎችን ተጠቃሚ የሚያደርግ ነው፡፡
አካባቢውን ትርፍ አምራች ለኢንቨስትመንት ምቹ ሆኖ ባለሀብቶች ከሌላ ቦታ እየመጡ፣ በግብርና ኢንቨስት አድርገው  ያመረቱትን ምርት በቂ መሰረት ልማት ያልእየጎዳው ነው፡፡ አዲሱ የተቀየረው ኘሮጀክት ግን መንገዱ ምንም ሰው ባልሰፈረበት ባዶ በረሃ ነው 26 ኪሎ ሜትር የሚያልፈው፡፡ እነዚህ ስምንት ቀበሌዎችና አራት ንኡስ ከተማዎች ተጎጂ ናቸው፡፡ ነፍሰጡር እናቶችን ወደ ጤና ጣቢያ በፍጥነት የሚወስድ መንገድ ባለመኖሩ ለምት እየተዳረጉ ነው፡፡” አለኝ፡፡
ይህንን የመጨረሻውን ዓረፍተ -ነገር እንኳን ለማዳመጥ አንጀት አጣሁ!
“ነፍሱ ጡር እናቶችን ወደ ጤና ጣቢያ በፍጥነት የሚወስድ መንገድ ባለመኖሩ ለሞት እየተዳረጉ ነው” የሚለውን፡፡
እናም የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን ሆይ! ይህን የዘላለም እንባችንን እንድታብስልን በትህትና እንጠይቃለን፡፡
(ብርሃኑ በቀለ መንገሻ፤ የ“ድስካር”መጽሐፍ ደራሲ)

 ሁለት ታሪኮች አሉ፡፡ ተመሳሳይም የሚለያዩም፡፡ አንደኛው የቡልጋሪያውያን ጋቭሮቮዎች ታሪክ ነው፡፡ ሁለተኛው የኢትዮጵያውያን ታሪክ ነው፡፡
የቡልጋሪያው ታሪክ እንዲህ ነው፣
በስግብግነታቸው ይታወቃሉ ከሚባሉት ጋቭሮቮዎች አንደኛው ብዙ ብርቱካን ይዞ እየበላ ወደ ሠፈሩ ይመጣል፡፡ የመንደር ጓደኞቹም ዘመዶቹም ብርቱካን መብላቱን አይተዋል፡፡ ከእነሱም መካከል ብርቱካን ያላቸው አሉ፡፡ ሆኖም ሲበሉ ያያቸው ስለሌለ የራሳቸውን ብርቱካን ደብቀው ከእሱ ብርቱካን እንዲያካፍላቸው ጠየቁት፡፡ አጅሬም እንደነሱው ጋቭሮቮ ነውና፤
‹‹አልሰማችሁም እንዴ ጎበዝ? እዚያ ወዲያ እሩቅ ከሚታየው መንደር’ኮ ብርቱካን በነፃ እየታደለ ነው፡፡ እኔም ያመጣሁት ከዚያ ነው፡፡
የሰፈሩ ጋቭሮቮዎች ብርቱካን ይታደላል ወዳላቸው ቦታ ነቅለው መሮጥ ጀመሩ፡፡ በየመንገዱ ያገኙት ሕዝብም ሲጠይቃቸው ብርቱካን በነፃ እንደሚታደል ይናገራሉ፡፡ የሰማው ላልሰማው እየነገረ አገሩ በሙሉ ብርቱካን ወደሚገኝበት መንደር በሩጫ እየጎረፈ ሄደ፡፡
ይሄኔ ያ በመጀመሪያ በነፃ ይታደላል ብሎ የዋሸ ጋቭሮቮ ነገሩ አጠራጠረው፡፡ ሲያይ የሕዝቡ ቁጥር ይብስ እየጨመረ ሄደ፡፡ ስለዚህ፤
‹‹አሃ! ሄ ነገር እውነት ይሆን እንዴ?›› ብሎ ራሱን ጠይቆ፣ ወደዚያው በፍጥነት መሮጥ ጀመረ፡፡
***
የኢትዮጵያው ታሪክ ደግሞ እንዲህ ነው፡፡
በአንድ ከተማ ውስጥ ይኖር የነበረ አንድ ሌባ ንብረት ዘርፎ ይሰወራል፡፡ ንብረቱ የተዘረፈበት ለመንግሥት ያመለክታል፡፡ መንግሥት ለሕዝቡ ትዕዛዝ ይሰጣል፡፡ ‹‹የገባችሁበት ገብታችሁ ይሄን ሌባ ፈልጋችሁ አምጡ!›› ብሎ፡፡ ስለሆነም ሕዝቡ በሙሉ ሌባ ፍለጋ ተሰማራ፡፡ ሌባው ግን አልተገኘም፡፡ በመካከል አንድ በመልክም በቁመትም ልክ ያንን ሌባ የመሰለ ሰው ከባላገር ይመጣል፡፡ ሕዝቡ ሮጦ ይህን ሰው ይይዘዋል፡፡ ሰውየው ‹‹እባካችሁ በመልክ ሌባውን መስያችሁ ነው’ እንጂ እኔ ሌባ አይደለሁም፡፡ ምንም የሰረቅሁት ነገር የለም›› አለ፡፡ የሚያምነው ጠፋ፡፡ የማሪያም ጠላት አደረጉት፡፡ ጬኽቱ በዛበት፡፡ ‹‹ሌባው አንተ ራስህ ነህ! ዛሬ ቀን ብታምን ይሻልሃል! እኛን ለማታለል በጭራሽ አትችልም፡፡ ይልቅ ተናገር!›› እያሉ አፈጠጡበት፡፡ ያም ሰውዬ  በልቡ እንዲህ አሰበ፤
‹‹አሁን ይሄ ሁሉ ሕዝብ እንዴት ይሳሳታል? በፍፁም አይሳሳትም፡፡… እኔ ራሴ መስረቄን ረስቼው ይሆናል እንጂ!›› በመጨረሻም ‹‹አዎ እኔ ነኝ›› ብሎ አመነና ወደ ወህኒ ወረደ፡፡
***
በቡልጋሪያም ሆነ በኢትዮጵያ ወይም በሌላ አገር ሕዝብ ሕዝብ ነው፡፡ የቡድን ስሜት የቡድን ስሜት ነው፡፡ አንድ አቅጣጫ ይዞ ያንኑ ቦይ ተከትሎ መፍሰስ ከጀመረ ማቆሚያ የለውም፡፡ አንድም በመጭበርበር ወንዝ ፈጥሮ፣ ወንዝ ሆኖ ሊጎርፍ ይችላል፡፡ አንድም ትእዛዝ አክብሮ፣ በታዛዥነት እየፈሰሰ ግለሰቦችን እየተጫነ፣ አንዴ መውረድ ወደ ጀመረበት አሸንዳ በጀማ ይጓዛል፡፡ ላቁምህ፣ ልገድብህ ቢሉት በጄ አይልም፡፡ የመንገኝነት ስሜት (Herd Instinct) በበጎም በክፉም ሊነዳ የሚችል ብርቱ ስሜት ነው፡፡ ልዩ ጥንቃቄ የሚፈልግ አደገኛ ቡድናዊ ደመ-ነብስ ነው፡፡ በተለይ እንደ እኛ አገር ባህላዊ ህብሩ፣ ኢኮኖሚያዊ ትግግዙ፣ ጎሳዊ ትስስሩና አገራዊ አንድነቱ ቋጠሮው በጠበቀበትና ውስብስብ በሆነበት ሁኔታ ውስጥ የእያንዳንዱ ቀልጣፋ ግለሰብ ወይም ደፋር ቡድን ፍላጎት የብዙሃኑን ፍላጎት የሚቃኝና የሚመራበት ሁኔታ ሃይል ነው፡፡ ግለሰቦች፣ ቡድኖች፣ ድርጅቶች፣ ፓርቲዎችና ማህበራት አዋሹን ሕዝብ ወዳፈተታቸው አቅጣጫ ለመውሰድ በማባባልም፣ በመደጎምም፣ በማታለልም፣ በማዘዝም፣ በማስፈራራትም ቦይ ለመቅደድ መጣጣራቸው አይቀርምና የመንገኝነት ጉዳይ አጠያያቂና አደገኛም ሊሆን ይችላል የሚባለው ለዚህ ነው፡፡ ሁሉም የሕዝቡን ችግርና ብሶት መሰረት ያደረገ ቋንቋ አንግቦ ይነሳል፡፡ አንደበተ - ቀናው፣ ዲስኩር የሚዋጣለት በቀላሉ ይደመጣል፡፡ የእኛ ሕብረተሰብ የተራኪና አድማጭ ሕብረተሰብ  (Story-teller society) ነው፡፡ ደህና ተናጋሪ ካገኘ አዳምጦ ወደማመን እንጂ መርምሮ ወደ መረዳትና ተንትኖ ወደ መቃወም ገና ሙሉ በሙሉ የተሸጋገረ አይደለም፡፡ በግሉ አስቦ፣ በግሉ መርምሮ፣ በግሉ ለራሱ የሚቆም ጥቂቱ ነው። መብቱን ለማስከበር የሚራመደው ገና ጎረቤትና ጎረቤት ተያይቶ፣ እነ እገሌ ምን አሉ? ተባብሎ ነው፡፡ ስለዚህም የነቃ ይቀድመዋል፡፡ ጮሌ እንዳሻው ይነዳዋል፡፡ አንደበተ ቀና ያሳምነዋል፡፡ አስገራሚው ነገር ግን የዞረ ለትም ያው ነው፡፡ ሲገለበጥም እንደዚያው ነው፡፡ የዚያኑ ያህል ደመ-መራራ ነው፡፡ የተከተለውን ሊያባርረው፣ የካበውን ሊንደው፣ ያከበረውን ሊንቀው ጊዜ አይፈጅበትም፡፡ በዚህም ሆነ በዚያ በማህበረሰቡ ዘንድ የመንገኝነት ስሜት መሪ ሚና መጫወቱን አለመዘንጋት ነው፡፡
ይህን የመንገኝነት ስሜት የሚመራ ሁሉ የተቀደሰ ዓላማ አለው ለማለትም አይቻልም፡፡
‹‹ሆድ ዕቃው የተቀደደበት እያለ ልበሱ የተቀደደበት ያለቅሳል›› ይሏልና፡፡ ስለዚህም እውነተኛውን ከሀሳዊው፣ ዋናውን ከትርፉ፣ ኦርጅናሌውን ከአስመሳዩ፣ ምርቱን ከግርዱ ለይቶ፣ አይቶ መጓዝ የሚያስፈልግበት ሰዓት ነው፡፡ ኤሪክ ሆፈር የተባለው ፀሐፊ ‹‹አብዛኞቹ የቅዱስ ሰው ምርጥ ሀሳቦች ከሀጢያተኝነት ልምዱ ያገኛቸው ናቸው›› ያለውን አለመዘንጋት ነው፡፡ የወቅቱ መዞሪያ - ኩርባ  (Turning point) መቼና የት እንደሆን የማያይ ቡድን ወይም ፓርቲ እንደ አቴቴ ሸረሪት ድር ራሱን በራሱ ተብትቦ፣ ራሱን በራሱ ውጦ ለባላንጣው ሲሳይ የሚሆን ነው፡፡ ትንሽ መንገድም ቢሆን በሚያግባባቸው አቋም አብረው ሊሄዱ የሚችሉ የፖለቲካ ሰዎች ወይም ቡድኖች ሲነጋ በቀኝ ጎናቸው ሊነሱ ይችላሉ፡፡ ለመንቃት በርትቶ መስራት ያስፈልጋል፡፡ ዳተኝነትን ማስወገድና የቤት ሥራን መሥራት ያስፈልጋል፡፡ ‹‹ሰነፍ ይፀድቃል ወይ ቢለው፣ ገለባ ይበቅላል ወይ? አለው›› እንዳለው ገለባ ሆኖ ላለመቅረት ማለት ነው፡፡
ዛሬም የሦስት ምክሮች ዘመን ነው - ስለዚህ ባንድ በኩል ‹‹ዝግጅት! ዝግጅት! አሁንም ዝግጅት!›› ማለት ተገቢ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ ‹‹ፅናት! ፅናት! አሁን ፅናት!›› ማለት ያስፈልጋል፡፡ ይሄ ምክር አዲስ እንዲወለድ የሚጠቅመውን ያህል ነባሩ በቀላሉ እንዳይፈረካከስ ይጠቅማልና የጠንካራ ድርጅት መሰረት ነው፡፡ የፖለቲካ ድርጅቶችን የመበታተን ሥጋት እንደ አገር ችግር ማየት ተገቢ ነው፡፡ አንዲት ነብሰጡር ሴት ጎረቤቷ በምትወልድበት ቀን ልውለድ ብትል እንደማይሆንላት ሁሉ፣ የፖለቲካ ድርጅቶችም የራሳቸውን ዕድሜና ብቃት የማፍሪያና የማዘርዘሪያ ከዚያም ለፍሬ መብቂያ ጊዜ አይተው ብቻ ነው መነሳት ያለባቸው። ሌላው ከሚቀድመን ተብሎ ሳይጠነክሩ የሚሰራ ሥራ የብልህ መንገድ አይደለም፡፡ የማያስተማምን ውህደት በሰም የተጣበቀ ጥርስ መሆኑን መርሳትም አይገባም፡፡ ‹‹ዛሬ የትላንትና ተማሪ ነው›› እንዳለው ቶማስ ፉለር፣ ትላንትናን ማሰብ የተማሪውን አስተማሪ እንደማወቅ ይሆናል፡፡ ማሰብ ዛሬን ብቻ ሳይሆን ነገንም ነው፡፡ ‹‹ቀጥቃጭ ሲያረጅ ዱልዱም ይቀጠቅጣል›› እንዲሉ የሞተ ነገር ላይ መነታረክ ያልሞተውን ነገር እንዳናይ ያደርገናል፡፡ ሳያስቡ መጓዝ መፈክርን ያስነጥቃል፡፡ ሳያስቡ መጓዝ የተገኘን እድል በአግባቡ እንዳይጠቀሙ ያደርጋል፡፡ ባገኙት እድል ክፉኛ አለመፈንደቅ ብልህነት ነው፡፡ በደረሰ ጊዜያዊ ሽንፈትና ችግርም የመጨረሻ የመንፈስና የአካል መፈረካከስ ድረስ መውረድም ደካማነት ነው - የሚደኸይ ጉረሮ ሁሌ ጣፋጭ ነገር ይመኛል እንዲል መጽሐፍ፡፡
የኢትዮጵያ የፖለቲካ ድርጅቶች ከሽኩቻ፣ ከመሰነጣጠቅ፣ ለበያቸው ሲሳይ ከመሆን መቼ ይሆን የሚወጡት? የሚለው ጥያቄ ዛሬም አለ፡፡ ዛሬም ከመከፋፈል፣ ዛሬም ከመጠላለፍ እንዳይወጡ የሚያደርጋቸው የመርገምት አዙሪት ያው እንደተለመደው የት/ቤት፣ የአፈር ፈጭ አብሮ - አደግንት፣ የመጠፋፋትና የአውቅሁሽ ናቅሁሽ ፖለቲካ ይሆን? በቅርብ ያለ አማች ወፍጮ ላይ ይቀመጣል!   

Page 10 of 456