Administrator

Administrator

13ኛው ብሔራዊ የሰንደቅ ዓላማ በዓል "ሰንደቅ ዓላማችን ለሰላማችን፣ለአብሮነታችንና ለሀገራዊ ብልጽግናችን!" በሚል መሪ ቃል ነው የሚከበረው፡፡

  የሮያሊቲ ክፍያን የሚሰበስብ ቴክኖሎጂ ወደ አገር ሊገባ ነው

         የኢትዮጵያ የሙዚቃ ቅጂና ተዛማጅ መብቶች የጋራ አስተዳደር ማህበር ከኢትዮጵያ ሙዚቃ ዘርፎች ማህበራት ህብረት ጋር በመተባበር በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት በእጅጉ ለተጐዱ 24 የሙዚቃ ሰዎች ድጋፍ ማድረጉን አስታወቀ። ህብረቱና የጋራ አስተዳደር ማህበሩ ከትላንት በስቲያ መስከረም 28 ቀን 2013 ዓ.ም ከሰዓት በኋላ በካፒታል ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ እንዳስታወቁት ድጋፉን ያደረጉት 113 ሙዚቀኞች የተሳተፉበት ተመልካች አልባ (ቨርቹዋል ኮንሰርት) በማድረግ በተገኘው ገቢ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
የሙዚቃ ዘርፉ 365ቱንም ቀናት 24 ሰዓት የሚደመጥና ያለማቋረጥ አገልግሎት የሚሰጥ ዘርፍ ቢሆንም የዘርፉ ባለሙያዎች በመጀመሪያ በ1996 ዓ.ም በኋላም በ2007 ዓ.ም ተሻሽሎ የወጣውን የሙዚቀኞችን መብት በእጅጉ የሚያስጠብቅ አዋጅ ከእውቀት ማነስ ሳይጠቀሙበት መቆየታቸውን የገለፁት የህብረቱና የጋራ አስተዳደር ማህበሩ አመራሮች ሙዚቀኛ ኤልያስ መልካ ከጓደኞቹ ጋር በመሆን እስከ ህይወቱ ፍፃሜ ታግሎ የጋራ አስተዳደር ማህበሩ ከመመስረቱ ከሁለት ወራት በፊት ህይወቱ ቢያልፍ ታህሳስ 1 ቀን 2012 ዓ.ም በኤልያስ የልደት ቀን የሙዚቃ ቅጅና ተዛማጅ መብቶች የጋራ አስተዳደር ማህበር በሙዚቃ አመንጪዎች፣ ከዋኞችና የድምጽ ሪከርዲንግ ፕሮዲዩሰሮች በሶስቱ ማህበራት አማካኝነት የኤሊያስ መታሰቢያ ሆኖ መመስረቱን የሙዚቃ ቅጅና ተዛማጅ መብቶች የጋራ አስተዳደር ማህበር ፕሬዚዳንት አርቲስት ኃይለሚካኤል ጌትነት (ሃይሌ ሩትስ) ተናግሯል፡፡
ከዛ በኋላ በተደረገ እንቅስቃሴ፣ የሮያሊቲ ክፍያ ቀመር ተሰርቶ ለአዕምሯዊ ንብረት ጽ/ቤት መግባቱንና መጽደቁን የገለፀው ሃይሌ ሩትስ ይህንን የሮያሊቲ ክፍያ እውን ለማድረግና ለመሰብሰብ 85 የዓለም አገራት የሚጠቀሙበትን ቴክኖሎጂ ከውጭ ለማስገባት ማህበሩ በሂደት ላይ መሆኑን ገልጿል።
ቴክኖሎጂው በሆቴሎችና በባሮች ውስጥ የሚቀመጥና ሆቴሉ ወይም ባሩ የተጠቀመውን የሙዚቃ መረጃ እየሰበሰበ ወደ ክፍያ ቀመሩ ቋት የሚከትትም ነው ተብሏል፡፡
የአጋራ አስተዳደር ማህበሩና የማህበራት ህብረቱ አመራሮች ሙዚቀኞቹ ዳዊት ይፍሩ፣ ፍቅር አዲስ ነቅአጥበብ፣ ኃይለሚካኤል ጌትነት (ሃይሌ ሩትስ) እና ሄኖክ መሀሪ ጨምረው እንዳብራሩት በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ዙሪያ የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ለማድረግ “ንጋት” የተሰኘውን አልበም ሰርተው ለከተማ አስተዳደሩ ማበርከታቸውንም አስታውቀዋል። ማህበሩን ይበልጥ ለማጠናከርና ሙያተኛውን ይበልጥ ተጠቃሚ ለማድረግ የሁሉም ባለሙያ እገዛና ተሳትፎ ወሳኝ መሆኑን ገልፀው ትክክለኛ ባለሙያ ለሆኑና መስፈርቱን ለሚያሟሉ አባላት በቅርቡ ተሻሽሎ የተሰራውን የአባልነት መታወቂያ ከጥቅምት 15 ጀምሮ መስጠት እንደሚጀምሩ ገልፀዋል፡፡ የሮያሊቲ ክፍያ ህግ በኤሊያስ መልካ ስም ሊሰየም ነው እየተባለ በማህበራዊ ሚዲያው የሚናፈሰውና አውታር መልቲ ሚዲያን ከቅጅና ተዛማጅ መብቶች የጋራ አስተዳደር ማህበር ጋር እየደባለቁ ማምታታቱ ተገቢና አስፈላጊ አለመሆኑንም ሃይሌ ሩትስ አብራርቷል፡፡
የሙዚቃው ዘርፍ ማለትም በስቱዲዮ ሙዚቃ መቅረጽ፣ ውዝዋዜም ሆነ የትኛውም እንቅስቃሴ ለኮቪድ 19 ተጋላጭ የሚያደርግ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት ሙሉ በሙሉ ወደ ሙዚቃ እንቅስቃሴ መግባት አደገኛ ነው ያለው ሙዚቀኛ ዳዊት ይፍሩ፣ በተመልካች አልባ (ቨርቹዋል ኮንሰርት) እና በመሰል ስራዎች ዘርፉን ለማነቃቃት ሙከራ ይደረጋል ብሏል፡፡

Saturday, 10 October 2020 15:16

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

    ዋርካው ሲታወስ ---
                         [ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ]

            ..በርግጥ ሀገራችን ካፈራቻቸው ትላልቅ ምሁራን አንዱ ነው ጋሽ መስፍን። አኔ እስከማውቀው ድረስ በሀገራችን ብዙ ከጋሽ መስፍን ያልተናነሱ ምሁራን አልፈዋል። ግን በዚህ ደረጃ ክብር ሰጥተን የሸኘናቸው ያሉ አይመስለኝም። ፕ/ር መስፍንን ከሌሎች ምሁራን የሚለየው ለባለሙያ ስብሰባ የሚያቀርባቸው ፅሁፎች ወይም በአደባባይ የሚያቀርባቸው ሂሳዊ መጣጥፎች ሁሉ ማጠንጠኛ ኢትዮጵያ መሆኗ እና አለ ለሚላቸው የማህበረሰብ የአጭር ጊዜና የረጅም ጊዜ ችግሮች መፍትሄ ለማመላከት ኢላማ ያደረጉ በመሆኖቸው ይመስለኛል።
ጋሽ መስፍንን ቀልቡን የሚስበው እና የሚያብሰለስለው የሀገሪቱ ድህነትና ኋላቀርነት፣ የዜጎች ሰብአዊ መብት፣ አገዛዞች በማህበረሰቡ አባላት ነፃነት ላይ በሚያስከትሏቸው ተፅእኖ ዜጎች ሁሌም መንግስትን እንደፈሩና አንገታቸውን አቀርቅረው የሚኖሩበት ሁኔታ ለዘለቄታው በማህበረሰቡ ስነ ልቦና ይበልጡንም በኢትዮጵያ አንድነት ላይ የሚደቅኑት አደጋዎች ናቸው ጋሽ መስፍን ብዕሩን እንዲያነሳ የሚያደርጉት። ጋሽ መስፍን ከሀገሩ ጋር የተወሳሰበ ግንኙነት ነበረው። ሀገሩን ክፉኛ ይወዳል ግን የዛን ያህል ቅጥ የለሽ ድህነት፣ የፍትህ እጦት ፣ የነፃነት ማጣትና በፍርሃት ቆፈን ተይዞ መኖር ሁሌም ያመዋል።
በሀገር ፍቅር በአንድ በኩል፣ የሀገር ዘርፈ ብዙ ውድቀት በሌላ በኩል፣ ነፍሳቸው የምትዋዥቅባቸው ብዙ ኢትዮጵያውያን እንዳሉ እናውቃለን። ብዙዎቹ ይሄን የውስጥ ግጭት ከቤተሰቦቻቸውና የቅርብ ጓደኞቻቸው ጋር ይነጋገሩበት እንደሆነ እንጂ በአደባባይ በግላጭ ከማህበረሰቡ ጋር ለመናገር ይፈራሉ። ይሄን ሁኔታ ለመቀየር ምንም አይነት ጥረት ሳያደርጉ “ጥሩ ኑሮ” ኖረው ያልፋሉ። እዚ ጋ ነው ጋሽ መስፍን በግልፅ ከሌሎች እንደሱ ምሁራን ከሚባሉ የሚለየው።
ለሱ ሀገርን የሚያክልን ጉዳይ የሚመለከት ነገር፣ በሀገርና በህዝብ ሀብት የተማሩ ምሁራን በየጓዳውና በየማህበሩ ለመበላት ሲገናኙ የሚናገሩትና የሚያሙት ጉዳይ ሳይሆን የተበላሸውን ለማስተካከል በግላጭ ከሚመለከተው አካል ስልጣን ከያዘው መንግስት ጋር ሳይቀር ለመነጋገር የሞራል ድፍረቱ ሊኖራቸው ይገባል የሚል ፅኑ እምነት ስለነበረው ፣ ይሄን እምነቱን ደግሞ በተግባር ለማሳየት በመቻሉ ነው እሱን በተለየ ሁኔታ እንድናየውና እንድናከብረው የሚያደርገን።
ጋሽ መስፍን ለሱ ዘመን እኩዮች ብቻ ሳይሆን በእድሜ በብዛት ለሚያንሱትም ቀጣይ ትውልድ ጭምር የሞራል ዕዳ የሚያሸክማቸው በመሆኑ ነው፣ በተለይም በእድሜ ለሚጠጉት በተለያየ ቁሳዊ ፍላጎት ምክንያት የሀገሪቱን መከራ ከዳር ሆነው ለሚመለከቱ፣ የሱ ግልፅነትና ድፍረት የሚጎረብጣቸው።
ከዚህ አንፃር ዛሬ ልንሸኘው የተሰባሰብነው ሰው ቢያንስ ላለፉት 3 እና 4 ትውልዶች የማህበረሰባችን የሞራል ኩራዝ ሆኖ ያገለገለ ትልቅ ሰው ነው። ይሄን ሚናውን የተወጣው በድንገት ሳይሆን አውቆ ነው። እንዲህ አይነት አስቸጋሪ ሚና ከተለያዩ የማህበረሰብ ክፍሎች ትችትን፣ ስድብን፣ ውግዘትን ሊያስከትል እንደሚችል ብቻ ሳይሆን እንደማይቀርለት አውቆ የገባበት ነው።
በአገዛዝ ስርአቶች ታስሮበታል ፤ በጊዜና በተውሶ እውቀት ልቀናል በሚሉ ወጣት አብዮተኞች ተዘልፎበታል ፤ ከብሄርህ ውጪ ለምን ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ትላለህ በሚሉ አዳዲስ የጎሳ ብሄርተኞች ተንጓጦበታል። ሁሉም በሀሳቡ ሊሞግቱት ከፈለጉ ክፍት ነበር። ሀሳብን በሀሳብ መሞገት አቅቷቸው ወደ ስድብና አካኪ ዘራፍ ለሚሄዱ ምንም ፍርሃትም ሆነ ክብር የለውም! በተለይም ለማህበረሰብ የሞራል ልእቀት ሃላፊነት ያለባቸው አካላትና ግለሰቦች፣ ለነዋይና ለስልጣን ሲሉ ሳይወጡ ሲቀሩ ፍፁም ይጠየፋቸዋል።
ጋሽ መስፍን ኢትዮጵያውያንን እንደ ዜጎች ከመመልከት በቀር በተለየ የሚወደው ብሄር አልነበረውም። ለኢትዮጵያውያን ዘርና ሃይማኖት ሳይመርጥ ለተበደሉ ሁሉ በአደባባይ ጥብቅና ቆሟል። ሁሌም ወገንተኝነቱ አቅም ለሌላቸው የማህበረሰብ ክፍሎች ነበር። ለዜጎች ሰብአዊና የዴሞክራሲ መብቶች መከበር ከልቡ ታግሏል። እኔ እስከማውቀው ድረስ የኢትዮጵያና የህዝቧን ጥቅም በሚመለከት ማድረግ ያለበትን፣ ማድረግ እያለብኝ ያላደረግኩት አለ ብሎ የሚቆጭበት ምንም ነገር ያለ አይመስለኝም።
አኔን የሚቆጨኝ ብዙ የደከምክለት የኢትዮጵያ ዲሞክራሲ መጨረሻ ሳታይ ብታልፍም ፤ ምኞትህ እውን እንዲሆን ከልብ እንደምንሞክር ቃል እገባልሃለሁ።
ጋሽ መስፍን የኖረው ኑሮና ህይወቱ ለማህበረሰባችን ትቶ የሄደው ትምህርት ካለ በተለይም ለወጣቱ ትውልድ ለእውነት፣ ለፍትህ፣ ላመኑበት አላማ በፅናት መቆም ነው፤ ላላፊ ቁስም ሆነ ስልጣን አለማጎብደድ ወይም አለመሸነፍን ነው። ዝም ብሎ ጎርፍ በሚሄድበት መሄድ ሳይሆን በሁለት እግር ቆሞ በራስ ማሰብንና ባመኑበት መግዘፍን ምንም እንኳ ነዋይ ባያስገኝም በማህበረሰብ ዘንድ በጣም የሚያስከብር እሴት መሆኑን ማህበረሰባችን ለዚህ ሰው ከሰጠው ክብር ትረዳላችሁ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ።
በአጠቃላይ የማህበረሰባችን የሞራል ቁመና እጅግ በተዳከመበት በዚህ ወቅት የጠንካራ የሞራል ልእልና አስፈላጊነት ጋሽ መስፍን በህይወቱ ብቻ ሳይሆን በሞቱም በሰጠነው ክብር የሞራል ልእልና ለማህበረሰብ ሰላምና ጤንነት ምን ያህል አስፈላጊ መሆኑን ትረዳላችሁ ብዬ እገምታለሁ።
ስሞት አታልቅሱ ፣ ስሞት አትቅበሩኝ ፤ ይልቁንስ አስክሬኔንን አቃጥላችሁ አመዱን አዋሽ ውስጥ በትኑት ፤ በህይወቴ ያልገዛሁት መሬት ስሞት እንዲኖረኝ አልፈልግም ብለሃል። ይህ ፍላጎትህ በሞትህ መሳካቱን አላውቅም፤ ነገር ግን በህይወትህ ግን የምትፈልገውንና የምታምንበትን ኖረሃል። ስንቶቻችን ደረታችንን ነፍተን ይሄን እንለዋለን?
መልካም እረፍት ጋሽ መስፍን፤ አንረሳህም!
(ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ፤ በአዲስ አበባ ዮኒቨርሲቲ የሽኝት ፕሮግራም ከተናገሩት መስከረም 26 ቀን 2013 ዓ.ም)


Monday, 12 October 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

Sunday, 11 October 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

    ‹‹የሐሳብ ቀን-ዘሎች››
                                 (አሳዬ ደርቤ)


           በእኔ ዘንድ የእረፍት ትርጉሙ ቁጭ ማለት ሳይሆን ‹‹ሥራ መሥራት›› ነው። ከየትኛውም ነገር በላይ የሚያዝናናኝ ደግሞ የምወደውን ሥራ መሥራት ነው። ስለሆነም ቢሮ ውዬ ስመለስ ቤት ገብቶ ከማረፍ ይልቅ መጻፍ ደስ ያሰኘኛል፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘም፤ በጥሩ እንቅልፍ ካሳለፍኩት ሌሊት ይልቅ ለመንፈሴ የሚጥም ሼጋ ጽሑፍ ስሞነጫጭር ያደርኩበት ሌሊት ማለዳዬን ውብ ያደርገዋል፡፡
ይህ ሁኔታ ግን ኪነ-ጥበባዊ ይዘት ላላቸው ጽሑፎቼ እንጂ ሳልወድ በግዴ ከአክቲቪስት ጎራ ተሰልፌ እዚህ ሶሻል ሚዲያው ላይ የምለጥፋቸውን ጽሑፎች አይመለከትም፡፡ እነሱ ሰላሜን እና ግማሽ ጎፈሬዬን የሚነጥቁኝ ናቸው፡፡ ያም ሆኖ ግን የሆነ ጥቃት ሲፈጸም ‹‹ምን አገባኝ›› ብዬ ከመተኛት ይልቅ ለውጥ አመጣሁም አላመጣሁም ‹‹ያገባኛል›› በሚል ስሜት ማለት ያለብኝን ነገር ማስተጋባት፣ ለመላጣ ጭንቅላቴ ምቾት ይሰጠዋል፡፡ አካበድኩ መሰል! .
በሌላ መልኩ ግን የወቅቱ የፖለቲካ አየር ፌስቡካችንን የኀዘን ድንኳን አድርጎት በመክረሙ የተነሳ እለታዊ አጀንዳዎችን ችላ ብሎ ሌሎች ነገሮችን ሶሻል-ሚዲያው ላይ ለማጋራት ጊዜው ባይፈቅድልንም አልፎ አልፎ ግን ግላዊ ዝንባሌዬን ባለመተዌ ይሄው ሦስተኛ መጽሐፌን ለማሳተም በቃሁ፡፡
መጽሐፉ ‹‹የሐሳብ ቀንዘሎች›› ይሰኛል፡፡ በወሎ አማርኛ ከሐሳብ ዛፍ ላይ የተመለመሉ ቅርንጫፎች እንደማለት…ሽፋኑ ላይ ያለውን ምሥል እንዳሻችሁ ተርጉሙት… የመጽሐፉን ውስጣዊና ውጫዊ ዲዛይን ያቀናበረው ታዋቂው ባለሙያ ሙሉቀን አስራት ሲሆን ለየት ባለ የሕትመት ጥራት ታትሞ ሼልፍ ላይ ውሏል፡፡ ይሄውም መጽሐፍ 275 ገጾች ያሉት ሲሆን በውስጡም ከ25 በላይ ወጎች እና ተረኮች ተካትተውበታል፡፡ በይዘት ረገድ ደግሞ ከሚያስጨንቀው ይልቅ ፈገግ የሚያስብለው ላይ፣ ከዛሬ ይልቅ ትናንት እና ነገ ላይ፣ ከሶሻል ሚዲያው አጀንዳ ይልቅ ምድራዊው ላይ የሚያተኩር ሲሆን ትወዱታላችሁ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡
.አከፋፋዮቹ ጃዕፋር መጽሐፍት መደብር (ለገሃር) እና ጦቢያ መጽሐፍት መደብር (ካሳንችስ) ሲሆኑ ከነገ ጀምሮ አዲስ አበባ ውስጥ በሚገኙ በሁሉም መጽሐፍት መደብሮች ታገኙታላችሁ፡፡ በቀጣይ ሳምንት ደግሞ በክልልና በዞን ከተሞች የምናደርስ ሲሆን ባሕር ማዶ ላላችሁ ደግሞ በአድራሻችሁ የምንልክ ይሆናል፡፡


ከዕለታት አንድ ቀን ከሞጣ (ጐጃም) ገበያ መልስ ሁለት ሰዎች ይገናኛሉ፡፡ ከሁለቱ አንደኛው “ቀ” ማለት አይችልም፡፡ ስለዚህም በቦታዋ “ፀ” የምትለዋን ፊደል ይተካባታል።
አንደኛው ሰውዬ፡- "እንደምን ውለሀል ወዳጄ?"
ሁለተኛው ሰውዬ፡- "ደህና እግዚአብሔር ይመስገን፤ ከወዴት እየመጣህ ነው?"
አንደኛው -"ከሞፃ"
ሁለተኛ - "ምን ይዘሃል?"
አንደኛው - "ድግፃ" (ከድግጣ ዛፍ የተመለመለ በትር ስለያዘ ነው)
ሁለተኛው - "ሞጣ ምን አለ?"
አንደኛው - "ሞፃ፤ ፆርነት በፆርነት ሆኗል"  
ሁለተኛው - "ታዲያ ምን ተሻለን?"
አንደኛው - "ፀሎት! ሠላም እንዲመጣ መፀለይ እና ፀባይ ማሳመር! ፀጽታ ይመፃ ዘንድ ፀሐይ ጊዜ አምፃልን ብሎ መፀለይ"
ሁለተኛው- "በል ወዳጄ ትንሽ አገልግል ይዣለሁ፤ ምግብ እንብላ" አለውና አንድ ጥላ ቦታ ተቀምጠው፣ አገልግሊቱን ፈታና መብላት ጀመሩ፡፡ እንዳጋጣሚ ወጡ ጨው የለውም ኖሯል፡፡
አንደኛው - "አይ ፀው የለውም፤ ፀው ከየት እናምጣ?" አለና ጠየቀው፡፡
ሁለተኛው ሰው - “አይ እንግዲህ ወዳጄ” “ፀ”ን ምንም ብንወዳት፣ ወጥ ውስጥ አንጨምራትም" አለው ይባላል፡፡
*   *   *
የሼክስፒር ሃምሌት፣ ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን እንዳለው፣ እንዲህ ይለናል፡-
“ዛሬ ለወግ ያደረግሽው፣ ወይ ለነገ ይለምድብሻል
ልማድ ፊት እንዳሳዩት ነው ወይ ይጠፋል ወይ ያጠፋል
ከርሞውም የሰለጠነ እንደሁ፣ ተፈጥሮ ይሆናል ይባላል፡፡”
አብዛኛውን ጊዜ የልማድ ተገዢዎች መሆናችን እርግጥ ነው፡፡ አንድም በባህላችን ተጽእኖ፣ አንድም በሰውነት ባህሪያችን ሳቢያ፣ ተቀብለን ያቆየናቸውም ሆኑ እያቆየን ያለናቸው ባህሪያት፤ ውለው አድረው፣ የለት የሰርክ ህልውናችን አንድ አካል ይሆኑና እንደ ተፈጥሯአዊ ጉዳይ አድርገን እንቀበላቸዋለን፡፡
በእድገታችን መሽከርክሪት ላይ የትምህርትን ሚና ቸል ካልን ብዙ ነገር ይጐድልብናል። በተለይ ትምህርትን እንደ ለውጥ ዋና መዘውር አድርገን ካልተገለገልንበት፣ የተመራቂ ቁጥር መጨመር ብቻውን ረብ - ያለው የመሻሻል ምልክት አይሆነንም፡፡ ምክኑስ ቢባል ለዋጭ - ተለዋጭ ሃይል የማፍራት አቅም አላበቃንምና! ከትምህርቱ በተጓዳኝ የጤናን ወሳኝነት አበክረን በተለይ ለወጣቱ ትውልድ ማስጨበጥ ዋና ነገር መሆኑ ብቻ ሳይሆን፤ ተረካቢም ትውልድ የማዘጋጀት ታላቅ ኃላፊነት መወጣት ነው፡፡
የፖለቲካ ፀሐፍት “The new invincible” ይሉናል፡፡ አዲሱ አሸናፊ ማለታቸው ነው፡፡ የአሮጌውን መሞትና አዲሱን የመቀበልን ፀጋ በሙሉ ልብ መጨበጥ፣ አገርን ከመቆርቆዝና ከመንቀዝ (Crises and degeneration) ያድናል፡፡ እንደው በደመነፍሳዊ መንገኝነት (Herdism) የመንጋጋት አካሄድ ጠያቂ - ህብረተሰብ (inquisitive Society) እንዳንፈጥር ይገድበናል፡፡
ደጋግመን ስለ ትምህርት ወሳኝነት የምናነሳው ስንመኝ የኖርነውን ጠያቂ ትውልድ ለማምጣት ሁነኛው መሣሪያ ትምህርት ብቻ በመሆኑ ነው። በጥንቱ አባባል፤ “የኛ መማር መማር መማር አሁንም መማር” ስንል የነበረው ያልተማረ፣ ያልበሰለና በሃሳብ ያልበለፀገ ወጣት፤ ቅኝቱ ውጭ አገር የመሄድ፣ ደጅ ደጁን የማየት፣ ሄዶም የትም የትም እደርሳለሁ ሳይል “ከሀገር መውጣት” በሚል መፈክር ስር ብቻ ታጥሮ፣ የአእምሮ - ዘረፋው አካል (Brain Drain)  የእጅ መስጠቱ ሰለባ (Defeats Mentality) አዙሪት ውስጥ የሚባዝን ይሆናል!
“በመሠረቱ ሌሎችን የማያዳምጥና እኔ ያልኩት ብቻ የሚል ካድሬ ነው” በቀኖና ታጥሮ እውነታውን ብቻ የሚል ደግሞ ዲያቆን ብቻ ነው፡፡” ይለናል የስነ ተውኔቱ ፀሐፊ ፀጋዬ ገብረመድህን፡፡ ሁለቱም ባልተሰናሰለ መንገድ የግትርነት ሠለባ ከሆኑ አደጋ ናቸው ማለት ነው፡፡ አገር፣ አንድ አራሽ፣ አንድ ቀዳሽ፣ አንድ ተኳሽ ሊኖራት ግድ ነው ይሏልና አምራች፣ ውዳሴ - ሰጪና ድንበር - ጠባቂ በሌሉበት፤ ሀገር አለኝ ማለት የዋህነትም መሀይምነትም ነው! አምራቹ የኢኮኖሚ ህልውናችንን ጠባቂ፣ ቀዳሹ የመንፈሳዊ ህልውናችን ረካቢ፣ ወታደሩ ዳር ድንበር አስከባሪ፣ ነውና እኒህ ኃይላት ዛሬም አንድም ሦስትም ናቸው እንላለን፡፡    


 ከአለማችን ህዝብ 10 በመቶው በቫይረሱ እንደተያዘ ይገመታል

           ኮሮና ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ እስካሁን ድረስ አገራትና አለማቀፍ ተቋማት ከሚናገሩት በ20 እጥፍ ያህል የሚበልጡ ወይም ከ760 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን አጥቅቷል የሚል ግምት የሰጠው የአለም የጤና ድርጅት፣ በመላው አለም ከአስር ሰዎች አንዱ ወይም ከአጠቃላዩ የአለማችን ህዝብ 10 በመቶ ያህሉ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅቶ ሊሆን እንደሚችል አስታውቋል፡፡
በአለም የጤና ድርጅት የድንገተኛ ጉዳዮች ሃላፊ ዶ/ር ማይክ ራያንን ጠቅሶ አልጀዚራ እንደዘገበው፣ ድርጅቱ የተለያዩ ጥናቶችን በማድረግና መረጃዎችን በመሰብሰብ ባስቀመጠው ግምት፤ 10 በመቶው የአለማችን ህዝብ በቫይረሱ ሳይጠቃ አይቀርም ብሏል። በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በቀውስ ውስጥ የምትናጠው አለም፣ ወደ ከፋው ምዕራፍ እየገባች ነው ያሉት ዶ/ር ማይክ፤ በደቡብ ምስራቅ እስያ አካባቢዎች እየጨመረ የመጣው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአውሮፓና ምስራቅ ሜዲትራንያን አካባቢዎች ደግሞ ስርጭቱና የሞት መጠኑ ከፍ ማለቱን ገልጸዋል፡፡
ወርልዶሜትር ድረገጽ ያወጣው መረጃ እንደሚለው፤ ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም 36.52 ሚሊዮን ያህል ሰዎችን በማጥቃት 1.06 ሚሊዮን ያህሉን ለህልፈተ ህይወት ሲዳርግ፣ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥር ደግሞ 27.48 ሚሊዮን ያህል ደርሷል፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ አሜሪካ በ7,787,879፣ ህንድ በ6,841,813፣ ብራዚል በ5,002,357፣ ሩስያ በ1,260,112 እንዲሁም ኮሎምቢያ በ877,683 የቫይረሱ ተጠቂዎች እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውንም መረጃው ያመለከክታል፡፡
ወረርሽኙ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ በአፍሪካ አገራት በድምሩ ከ1.54 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ማጥቃቱትና ወደ 38 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን ኦልአፍሪካን ዶት ኮም የዘገበ ሲሆን፣ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥር በአንጻሩ 1.28 ሚሊዮን ያህል መድረሱንም አክሎ ገልጧል፡፡ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የሰሃራ አገራትን ኢኮኖሚ ዕድገት በ3.3 በመቶ ያህል እንደሚቀንሰውና 40 ሚሊዮን ያህል አፍሪካውያንን ወደ ከፋ ድህነት ሊያስገባ እንደሚችልም የአለም ባንክ ባወጣው መረጃ አመልክቷል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ከግጭቶችና የተፈጥሮ አደጋዎች ጋር ተዳምሮ፣ በመላው አለም 115 ሚሊዮን ያህል ሰዎችን ወደከፋ ድህነት ያስገባል ተብሎ እንደሚጠበቅ የአለም ባንክ ማስታወቁን የዘገበው ቢቢሲ፣ በአለማችን በቀን ከ1.9 ዶላር በታች ገቢ የሚያገኙ ወይም በከፋ ድህነት ውስጥ የሚኖሩ ሰዎች አጠቃላይ ቁጥር በመጪው አመት 150 ሚሊዮን ያህል ይደርሳል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡



  የታላቁ የኖቤል ሽልማት የ2020 የየዘርፉ አሸናፊዎች ካለፈው ሰኞ አንስቶ ይፋ በመደረግ ላይ የሚገኙ ሲሆን፣ እስከ ትናንት ድረስ የፊዚክስ፣ ኬሚስትሪ፣ ህክምና እና ስነጽሁፍ ዘርፍ አሸናፊዎች ታውቀዋል፡፡
የዘንድሮ የኖቤል ተሸላሚዎችን ባለፈው ሰኞ ይፋ ባደረገው የህክምናው ዘርፍ ባለድሎች የጀመረው የሽልማት ድርጅቱ፣ ሃርቬይ አልተር፣ ሚካኤል ሃግተን እና ቻርለስ ራይስ የተባሉት ሶስት የዘርፉ ተመራማሪዎች ሽልማቱን መጋራታቸውን አብስሯል፡፡ ሶስቱ የህክምናው ዘርፍ ዶክተሮች ለዘንድሮው የኖቤል ሽልማት የበቁት በ“ሄፒታይተስ ሲ ቫይረስ” ዙሪያ ባደረጉት ከፍተኛ ምርምር ተጠቃሽ ግኝት በማፍለቃቸው እንደሆነ የጠቀሰው ተቋሙ፣ በምርምራቸው በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ታማሚዎችን ከሞት መታደጋቸውን አመልክቷል፡፡
ማክሰኞ ዕለት ይፋ የተደረገው የዘንድሮው የፊዚክስ ዘርፍ አሸናፊዎች ዝርዝር ደግሞ፣ በህዋው መስክ በተለይ ደግሞ በ“ጥቁሩ ሽንቁር” ዙሪያ ፈርቀዳጅ የምርምር ውጤት ያበረከቱት የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲው ሮጀር ፔንሮሴ እንዲሁም የዩኒቨርሲቲ ኦፍ ካሊፎርኒያ ምሁራኑ ሬንሃርድ ጌንዜል እና አንድሪያ ጌዝ ለሽልማት መብቃታቸውን ገልጧል፡፡
የሽልማት ድርጅቱ ረቡዕ ዕለት ይፋ ባደረገው መረጃ ደግሞ፣ “ጄኔቲክ ሲዘርስ” በሚል የዘረመል ተኮር ምርምራቸው የላቀ ውጤት ያስመዘገቡት ጀርመናዊው ኢማኑኤል ቻርፔንቲየር እና አሜሪካዊቷ ጄነፈር ዶዳን የኬሚስትሪ ዘርፍ ተሸላሚ እንደሆኑ አስታውቋል፡፡ ከትናንት በስቲያ ሃሙስ ስዊድን ውስጥ ይፋ የተደረገው መረጃ ደግሞ፣ አሜሪካዊቷ ገጣሚ ሉውዚ ግለክ የአመቱ የኖቤል የስነጽሁፍ ዘርፍ ተሸላሚ መሆኗን አመልክቷል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ ባለፈው አመት አሸናፊ የሆኑበት የሰላም ዘርፍ የዘንድሮ አሸናፊ ትናንት በኖርዌይ ይፋ የተደረገ ሲሆን አሸናፊውም፣ ………………መሆናቸው ታውቋል፡፡
የ2020 የኖቤል የኢኮኖሚክ ሳይንስ ዘርፍ አሸናፊ ከነገ በስቲያ ስዊድን ውስጥ ይፋ እንደሚደረግ ይጠበቃል፡፡
የዘንድሮው የኖቤል ሽልማት ከአምናው ከሚለይባቸው ጉዳዮች መካከል የሽልማት ገንዘቡ በ1 ሚሊዮን የስዊድን ክሮና ያህል መጨመሩ እንደሚገኝበት ተገልጧል፡፡ የኖቤል ሽልማት ስነስርዓት እ.ኤ.አ ከ1901 እስከ 2019 በነበሩት አመታት በድምሩ 597 ጊዜ ያህል የተካሄደ ሲሆን፣ በአጠቃላይ 923 ሰዎችና 27 ተቋማት ተሸላሚ ሆነዋል፤ ከእነዚህ ተሸላሚዎች መካከልም 54 ሴቶች እንደነበሩ ከድርጅቱ ድረገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
በኖቤል ሽልማት ታሪክ በለጋ እድሜ በመሸለም ቀዳሚነቱን የያዘችው በ2014 ላይ በ17 አመቷ የሰላም ዘርፍ ተሸላሚ የሆነችዋ ማላላ ዩሱፋዚ ስትሆን፣ አምና በ97 አመት ዕድሜያቸው በኬሚስትሪ ዘርፍ የተሸለሙት ጆን ቢ ጉድናፍ ደግሞ የዕድሜ ባለጸጋው ተሸላሚ ናቸው፡፡


 የኮሮና ወረርሽኝ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ የአለማችን ቢሊየነሮች ሃብት በ27 በመቶ ያህል ጭማሪ በማሳየት 10.2 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን የስዊዘርላንዱ ዩቢኤስ ባንክ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ቢዝነስ ኢንሳይደር ዘግቧል፡፡
በዘመነ ኮሮና የሃብት መጠናቸው በከፍተኛ ሁኔታ የጨመረው በቴክኖሎጂውና በኢንዱስትሪው ዘርፍ የተሰማሩት ቢሊየነሮች መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ከሚያዝያ እስከ ሃምሌ በነበሩት ወራት የኢንዱስትሪው ዘርፍ ቢሊየነሮች ሃብት በ44 በመቶ፣ የቴክኖሎጂው ዘርፍ ባለጸጎች ሃብት ደግሞ በ41 በመቶ ያህል መጨመሩን አመልክቷል፡፡ ከሁለቱ ዘርፎች በመቀጠል ከፍተኛ የሃብት መጠን ጭማሬ ያስመዘገቡት ቢሊየነሮች ደግሞ በመድሃኒትና በህክምና መሳሪያዎች ምርትና ንግድ ዘርፍ የተሰማሩት መሆናቸው ተነግሯል፡፡
ባለፉት አስር ያህል አመታት የቻይና ቢሊየነሮች በአማካይ የ1ሺህ 146 በመቶ የሃብት ጭማሬ በማስመዝገብ ከአለማችን ባለጸጎች ቀዳሚነቱን መያዛቸውን ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ የእንግሊዝ ባለጸጎች ሃብት በአንጻሩ በ168 በመቶ መጨመሩን ገልጧል፡፡ የአሜሪካ ቢሊየነሮች በድምሩ 3.5 ትሪሊዮን ሃብት ሲያፈሩ፣ የቻይናዎቹ በአንጻሩ 1.7 ትሪሊዮን ዶላር ማፍራታቸውን የጠቀሰው ሪፖርቱ፣ ጀርመናውያኑ 595 ቢሊዮን ዶላር፣ ፈረንሳውያኑ 443 ቢሊዮን ዶላር እንዲሁም እንግሊዛውያኑ 205 ቢሊዮን ዶላር ሃብት ማፍራታቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
የአለማችን 209 ቢሊየነሮች፣ ከመጋቢት እስከ ሰኔ በነበሩት ወራት፣ ለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከላከያ በድምሩ 7.2 ቢሊዮን ዶላር መለገሳቸውንም ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡ ለኮሮና መከላከያ 98 አሜሪካውያን ቢሊየነሮች 4.5 ቢሊዮን ዶላር፣ 12 ቻይናውያን ቢሊየነሮች 679 ሚሊዮን ዶላር፣ ሁለት አውስትራሊያን ቢሊየነሮች ብቻ ደግሞ 324 ቢሊዮን ዶላር መለገሳቸውንም ሪፖርቱ ገልጧል፡፡


   በተለያዩ የስራ መስኮች የተሰማሩ ሰራተኞች ደህነት የማይጠበቁባቸውና ለስራ እጅግ አደገኛ የሆኑ የአለማችን አገራት ዝርዝር ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ሴራሊዮን በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች። በሴራሊዮን 69 በመቶ ያህል ሰራተኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሆነው የከፋ የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው የተገለጸ ሲሆን በጋምቢያ 64 በመቶ፣ በማላዊ ደግሞ 62 በመቶ ያህሉ አደጋው እንደደረሰባቸው ተነግሯል፡፡
ሊዮልድ ሬጂስተር ፋውንዴሽን የተባለው የጥናት ተቋም በ142 የአለማችን አገራት ውስጥ ከሚገኙ 150 ሺህ ሰራተኞች ያገኘውን መረጃ መሰረት አድርጎ ባወጣው አለማቀፍ የስራ ላይ ደህንነት ሪፖርት እንዳለው፣ ከአለማችን አጠቃላይ ሰራተኞች 19 በመቶ ያህሉ በስራ ገበታቸው ላይ እያሉ ቢያንስ አንድ ጊዜ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል፡፡
በድሃና መካከለኛ ገቢ ያላቸው የአለማችን አገራት ለሰራተኞች እጅግ አደገኛ ከሆኑት የስራ መስኮች መካከል ግብርና እና አሳ አጥማጅነት ይገኙበታል ያለው ሪፖርቱ፣ በጥናቱ ከተካተቱት መካከል 23 በመቶ ወንዶች የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው መናገራቸውን አመልክቷል፡፡ በአንዳንድ ጥናቱ የተሰራባቸው አገራት ከአካላዊ ጉዳት ባለፈ 50 በመቶ ያህል ሰራተኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሆነው የተለያዩ ጥቃቶች እንደተፈጸሙባቸው መረጋገጡም ተነግሯል።

Page 3 of 498