Administrator

Administrator

 ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ መንደር በየዕለቱ የሚፈጠር አንድ ችግር ነበር፡፡ የችግሩ መንስዔ በየማታው እየሰከረ የሚመጣ አንድ ወንደላጤ መኖሩ ነበር፡፡
የሚፈጥረው ዋንኛው ችግር፣ ልክ እሱ ሲመጣ የመንደሩ ውሾች መጮህ መጀመራቸው ሲሆን“በእኔ ላይ፣ በእኔ ላይ ነው የምትጮሁት? ማን መሰልኳችሁ? ሁሌ ስመጣ ቅንጣቢ ስጋ የምሰጣችሁ እኮ ነኝ? በዓመት በዓልማ ማነው አስቦ ስጋ ይዞላችሁ የሚመጣው? ልክ እንደ ዛሬው ማለቴ ነው!?”
ውሾች መጮሃቸውን አላቋረጡም፡
ያ ሰካራምም እንደ ወትሮው ድንጋይ ይለቃቅምና መወርወር ይጀምራል፡፡ ይስታቸዋል - በስካር ዐይኑና በስካር እጁ በመሆኑ፡፡ በአካባቢው ያለውን የብረትም፣ የቆርቆሮም በር ያናጋዋል፡፡
የብረትና የቆርቆሮውን በር፣ እንዲሁም ውሾቹን ያልፍና መንገዱን ይቀጥላል፡፡ ሌላ ብረት በር ፊት ለፊት ይደርሳል፡፡ ሌሎች ውሾችም ብቅ ብቅ ይሉና ይጮሁበታል፡፡
“ኧረ በፋሲካ ምድር አታሳብዱኝ?” ይልና ድንጋዩን ሰብስቦ መወርወሩን ይቀጥላል፡፡ ይስታል፡፡ የሌሎቹን በር ይመታል፡፡ እንዲህ እንዲያ እየሆነ ለወራት ሰፈር ሲበጠብጥ ይከርማል፡፡ የሰፈሩ ሰው በዚህ ሰው ጉዳይ ላይ መመካከር ጀመረ፡፡
“እንደው የዚህን ሰካራም ነገር ምን ብናደርግ ይሻላል?”
አንዱ።-
“በራችን የተሰበረብን ሰዎች እንሰብሰብ”
ሁለተኛው፤
“ምን ልንሆን?!”
ሦስተኛው፤
“እንመካከርና፣ መፍትሄ እንድናመጣ ነዋ?!”
አራተኛ፤
“ይሄ በጣም መልካም ሀሳብ ነው! የሰፈሩ ሰው ይንቀሳቀስ፡፡ ይምከርና መላ ያብጅ እንጂ እስከመቼ አንድ ሰው ተሸክመን እንዘልቃለን? ላንዴም ለሁሌም ዘላቂ ዘዴ እንዘይድ!”
ሁሉም በሀሳቡ ተስማሙ፡፡
አንድ እሁድ ማለዳ የመንደሩ አዛውንቶች እንዲያገኙት ቀጠሮ ተያዘ፡፡
ተገኘላቸው፡፡
የፋሲካ እለት ጠዋት፡፡
እንዲህ አሉ፤ የአዛውንቶቹ ተወካይ፡-
“አየህ፤ አንተ የመንደራችን ህዝብ ውድ ወንድም ነህ፤ ስለዚህ ቀረብ ብለን ልናይህ ነው አመጣጣችን”
እሱም፤
“ስለምን ጉዳይ ልታማክሩኝ አሰባችሁ?”
ሽማግሌዎቹ፡-
“ወንድማችን፣ መቼም መጠጥ ጎጂ መሆኑን ማንም አያጣውም፡፡ አንተም ጎጂነቱን አትስተውም!”
እሱም፤
“እንዴታ! እንዴት እስተዋለሁ?”
ሽማግሌዎቹ፤
“አየህ አምሽተህ ስትመጣ ከውሾች ጋር ትጣላለህ፤ ድንጋይ ትወረውራለህ፡፡ የሰው በር ትመታለህ፡፡ ይሄ ሁሉ የመነጨው አምሽተህ በመምጣትህ ምክንያት ነው፡፡ ስለዚህ ወንድማችን ሆይ፤ እባክህ አታምሽ!”
እሱም፤
“ውይ አባቶቼ፤እንዲያው በከንቱ አደከምኳችሁ! አሁንማ ማምሸት ትቼ! አሁንማ ተመስገን ነው፡፡ እያነጋሁ ነው የምገባው!”
***
ኢትዮጵያ ትንሳኤ ያስፈልጋታል፡፡ የዲሞክራሲ መስዋዕትነቷ አብቅቶ የተባ ትንሳኤ ያሻታል፡፡ የወገናዊነት በደሏ ይሻር ዘንድ ትንሳኤ ያስፈልጋታል፡፡ የፍትህ እጦት መከራዋ ይወገድ ዘንድ ትንሳኤን ትሻለች፡፡ በዕድሜዋ ያልገጠማትን ዓይነት የመፈናቀል አደጋዋ ለአንዴም ለሁሌም ይታገድ ዘንድ “ኢትዮጵያ ታበፅዕ እደዊሃ ሀበ እግዚአብሔር” መባሉ ዛሬም መኖር አለበት (ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች እንደማለት ነው) ፍትህ ርትህ ያልተጓደለባት ለአንዱ እናት፣ ለአንዱ እንጀራ እናት እንዳትሆን፣ ልጆቿ እንዲታገሉላት ትፀልያለች::  የትምህርት ሥርዓቷ ደክሞ ከሚያንቀላፋበት ቀና ብሎ ወደ ጥንቱ ጠንካራ ንቃቱ ይመለስ ዘንድ አማልክቱን ትማለዳለች፡፡ የህዝብ ጤነኝነት የአገር ጤና ነውና የጤናም ትንሳኤ ያሻታል፡፡ ከለማበት የተጋባበት እንዲሉ፣ የጎረቤት አገሮች በሽታ እንዳይተላለፍባትና ድንበሯ ይከበር ዘንድ ህዝቧ አንድነቱን እንዲጠብቅ፣ የውስጥ ጥንካሬው በይዘትም በቅርፅም እንዲታነፅ አራሽ፣ ቀዳሽ፣ ተኳሽ ልጆቿ እንዲበረቱ አምላኳን ትማጠናለች::  የዘንድሮው ትንሳኤ የተጀመረው ለውጥ የሚጠናከርበት ይሆን ዘንድ የህዝቦቿ ልቦና በቅንነትና በፍቅር እንዲከፈት ፀሎቷን ማሰማት አለባት፡፡ ከሚያወሩ አፎች ይልቅ የሚሰሩ እጆች መድህኖቿ መሆናቸውን ልጆቿ ማወቅ አለባቸው፡፡
ኢትዮጵያ በመታገል እንጂ በዕድል እንደማትለማ መገንዘብ ግዷ ነው፡፡
ዛሬም ከገሞራው ጋር፤
“… ነገሩ አልሆን ብሎ ሁኔታው ሲጠጥር
ጠጣሩ እንዲላላ የላላውን ወጥር”
…ማለት አለባት፡፡
መሪዎች የህዝብን የልብ ትርታ ማዳመጥ አለባቸው፡፡ ፖለቲካዊ ቅሬታውንና ኢኮኖሚያዊ ብሶቱን ከልብ ማዳመጥ ዋና ነገራቸው ነው፡፡ ህዝብም ጉዳዩን ሁሉ ለመሪዎች ጥሎ እጆቹን አጣጥፎ መቀመጥ የለበትም፡፡ አገር “ቀኗ ሲደርስ ትቀናለች” የምትባል የምኞት አስኳል አይደለችም፡፡ “መንገዶች ሁሉ ወደ ልማት ያመራሉ” ብሎ መመኘት በሥራ ካልታገዘ ምኞት ብቻ ነው፡፡ ዱሮ ስለ ትግል ሲወራ፤ “ጉዟችን ረዥም፣ ትግላችን መራራ ነው” ይባል ነበር፡፡ ይሄንን ሲሰብክ የቆየ ካድሬ ቀን ጎድሎበት ታሰረ፡፡ መፈክሩንፈተሸውና፤
“ይሄ አግባብ አይደለም፡፡ ‹መራራ ከሆነ አጠር ይበል፣ ረዥም ከሆነ ደግሞ ጣፈጥ ይበል እንጂ መራራም ረዥምም ማድረግ በጭራሽ በጎ አካሄድ አይደለም!” አለ አሉ፡፡
ጊዜ የማይለውጠው ነገር የለም፡፡ ለጊዜ ጊዜ መስጠት ብቻ ነው የሚጠበቅብን፡፡ ምናልባት ከደራሲ ከበደ ሚካኤል ጋር፤
“ለሁሉም ጊዜ አለው ብሏል ሰለሞን
እጠይቀው ነበር በተገናኘን
ሞት ራሱ እሚሞት ምን ጊዜ እንደሆን”
…ማለትም ያባት ነው፡፡
የዛሬውን ትንሳኤ የመንፈስ እርገት እንዲሆን ከፈለግን፣ ከልባችን እንነሳ፡፡ ከዚህ ቀደም፤
“እናትና አባቴን በጊዜ ቀብሬ
መንግሥት እጦራለሁ አንጀቴን አስሬ”
…እንል የነበረውን ቀይረን፤ ለውጡን እንዴት እናግዝ? የሚለውን አቅጣጫ ማሰብ አንድ መላ ነው፡፡ በዚህ መላ ትንሳኤውን ትንሳኤ እናደርገው ይሆናል፡፡
መልካም የትንሳኤ በዓል!!

Saturday, 20 April 2019 15:02

የግጥም ጥግ

 ሆስዕና-1
                                     (ያህያ ስንከላ)

        ይሄ ቡላ አህያ . . .
              የተሰነከለው፣
የፊት የግራ እግሩ
ከኃለኛው ጋራ 
            በጠፍር የታሰረው፣
ነጂ ፣
ጫኝ፣
አለቃው፣
ለኛ ንደነገረን . . .
    ‹ ያህያ ያልሆነ › ሃሣብ ስላለው ነው ፡፡
                   . . . // . . .
ነጂው የነገረን በቀላጤ ቋንቋ 
              በቱርጁማን ልሣን ፣
‹ ያህያ ያልሆነ › ሃሳብ ብሎ ሲባል
         ነገሩ ‘ንዲገባን ፣
እንዲለይ ልባችን
እንዲህ ያለው ጉዳይ
እውነት ለሰንካላ
             ለስር እንዲያበቃ፣
አስተርጓሚው ቀርቶ ብንሰማ ደግ ነበር
ያህያን ካህያ
ከሚሆን በስሚ
           ከበላይ ካለቃ፡፡
            . . . // . . . 
የመናገር እድል ጉዳይ የመተንተን
      ሃሣብ የማብራራት ፣
የመፈረጅ ስልጣን
ሁል ጊዜም የሚሰጥ 
ለነጂው ነውና 
           በምልአት በስፋት ፣
ያው በሰማ ባለው
እንግዲህ እንስማ
ሃሣብ የተባለን
             ያህያ ያልሆነ፣
በህሊና ሚዛን  ነገሩን እያየን
ሃቅ ብጤ ንዳለው 
      እውነት እንደሆነ ፡፡
         . . . // . . .
ነጂውን ያሰጋ ያሣብ ሁሉ አወራ
ባለቀው ሲነገር በጫኙ ሲወራ ፡፡   . . . 1

 መጮኽ ያለ ፍቃድ ፣
ለተነጂ ፍጡር
ከቶ  ማይገባ  ባህልና ልማድ ፡፡

ስልጣን ስለሌለው
     ደርሶ የመወለን ፣
ሁሌም ለተነጂ
ማሳወቅ ግድ ነው
 ለመጮኽ መለመን ፡፡

መናገር ያሰበ  እምነቱን አውጥቶ ፣
ማስፈቀድ አለበት ካላቀው ፊት ወጥቶ  ፡፡
ሸክም በዛ ብሎ
 ወይም ሰርዶ ጠፋ  ፣
አይገባምና በግላጭ በይፋ
       አህያ ሊያናፋ  ፣
እንዲህ ያለ ድፍረት
 ማሰብ መሞከሩ  ፣
ባለቃ ምልከታ
ፍፁም አህያዊ
አይሆንም ነገሩ፡፡  አይሆንም ምግባሩ፡፡
ከተነጂ መሃል
ድምፁን ከፍ አድርጎ
           ሃሳቡን ያብራራ ፣
በነጂው ብያኔ 
ሊገጥመው ግድ ነው
የሰንከላ ብይን
 የእስር መከራ፡፡

ነጂውን ያሰጋ ያሳብ ሁሉ አውራ
ባለቃው ሲነገር በጫኙ ሲወራ ፡፡ . . . 2

ጭነት በዛ ማለት 
 ሸክማችን ከበደ ፣
እንደምን ላህያ
 እንዴት ተፈቀደ ?

በተጫኞች ማበር 
በተነጂ ዕድር
መጫኛ ያላላ
 ሸክም ያዘነበለ ፣
በከበደኝ ምክንያት
          ጭነት ያጋደለ ፣
የፊት የግራ ግሩ
ከኃለኛው ጋራ
   የተሰነከለ፡፡  . . .        ስንት አለ ! ;

የሚገርመው ጉዳይ
በሰንሰለት ብዛት
 ሃሣብ ላይገታ ፣ 
የሚገርመው ጉዳይ
በጠፍር በገመድ
 ወኔ ላይመታ፣
የሚገርመው ጉዳይ
በግረሙቅ ካቴና
 እውነት ላትረታ ፣
ነጂ አበሣ  አየ
ስንቱን እያሰረ !
 ስንቱን  . . . እየፈታ  ! ! ;

ነጂውን ያሰጋ ያሳብ ሁሉ አውራ
ባለቀው ሲነገር በጫኙ ሲወራ  ፡፡ . . . 3

ተራራ እያቀሰትን
 ዳገትና ቀበት ፣
ገደል እየናጠን
 ተዳፋት ቁልቁለት ፣
ሜዳ የዳከርን
 ተጭነን ዳውላ ፣
ቀልባችን ፈርቶታል
አለቃ ነጂያች
 የያዝከው ዱላ ፣ . . .
በሚል ጥርጣሬ
ጉዞ እያጠፈኑ 
      መንገድ እያሰፉ ፣
አቅጣጫ እያበዙ
ምርጫ የጨመሩ
        ከይታ የጠፉ ፣
እንዲህ ያለ ሃሣብ
ስላልሆነ የነርሱ
       ከሰንካላም ኃላ ፣
ሊያገኙ ግዱ ነው
 የሸሹትን ዱላ ፡፡
       . . . // . . .
ነጂውን ያሰጋ
 ጫኚውን ያስፈራ
         ያሳብ ሁሉ አውራ ፣
እንደዚህ ይመስላል
ከብዙ በጥቂት
በበላይ ሲነገር
          በአለቃ ሲወራ ፡፡

ሆሣዕና-2
( ፍቱና አምጡልን )
........................
የመናገር ዕድል
ጉዳይ የመተንተን
 ሃሣብ የማብራራት ፣
ሁልጊዜም የሚሰጥ
ላለቃ ነጂ ነው 
         በስፋትምልአት ፡፡ . . .
የሚለውን ትተን
እንዲህ ያለ ጊዜ
 ብራ ወቅት ሲጋጥመን፣
በውርንጭላ ቀን
በውርንጭላ ድምፅ
በአህያ ቋንቋ 
 እንዲህ እንላለን፡፡
በገጠር ቀበሌ
              በከተማ ሸንጎ 
መቀፍደድ መሰንከል
 ሃሳብ ሰበብ አርጎ ፣
ቢመስልም ጉዳዩ 
አሣቢ መርማሪ 
 ጠያቂ የሌለበት፣
እንደመፃፉ ቃል
እንዲህ ባለ ጊዜ
ሆሣዕና ሲደርስ
ነገሩ መታየት
 መጣራት አለበት፡፡
በዝንጥፍ ዘንባባ
በቀጤማ ጎዝጓዝ
 በልልታና ሆታ ፣
ሸማ ያነጠፍን
እንድንቀበለው
መጪው ትንሳኤ ነው
የተሰነከለ የታሰረ ሁሉ
  ይለቀቅ ይፈታ ፡፡

Saturday, 20 April 2019 15:00

የማንነት ጥያቄ


‘ትዉልድ አገር እንኳ’፤ አገር ለመሆኑ
እያጠራጠረ
‹ወንድና መቶ ብር የትም ነዉ አገሩ›
ስንቱን አበረረ!
***
አገር በሌለባት፤ አገር በበዛባት
ከሆድ በምትጠብ
በዕድለቢስ አገር፤ አንድ መግቢያ ባላት
(ብዙ መዉጫ ባላት)
መቶም መቶ አይሞላ፤
ወንዱም ወንድ አይደለ
መቶና መቶ ወንድ፤ አንድነት ቀለለ
***
ከዚህም ከዚያም ቃርሞ
አጠይሞ ሠርቶት
ብቻዉን ይሆን ዘንድ፤ አምላኩ የተወዉ
አንዱም የእርሱ ላይሆን፤ ሁሉ አገሬ ያለዉ
ይሄ የወንዶች ወንድ-ሳያንሰዉ ወንድነት
በሚያዉቀዉ አገር ላይ
ጎን ማሳረፍያ፤ ማን ሊሰጠዉ ቁርበት?
እንኳን ሌቱ ቀርቶ ፤ ቀን ቢጨልምበት፡፡
ከዳግማዊ፡ እንዳለ (ቃል ኪዳን)

“--ጥላቻና ዘረኝነት ለማንም አይበጅም፤ ሁሉንም ነው የሚያጠፋው፡፡ በጥላቻና በዘረኝነት ቅስቀሳ አንድን የህብረተሰብ ክፍል (ዘር) አነሳስቼ፤ ስልጣን ይዤ በሰላም እኖራለሁ ማለት፤ ከንቱ ህልም (ቅዠት) ነው፡፡--”


              ውድ አንባቢያን፤ ሁላችንም እንደምናውቀው ሀገራችን ኢትዮጵያ፣ በአሁኑ ወቅት ትልቅ ተስፋን በያዘና ፈተናና ተግዳሮት በበዛበት ወሳኝ የለውጥ ሂደት ውስጥ ትገኛለች፡፡ ለአንድ ችግር ትክክለኛ መፍትሄውን ለመፈለግ፤ በቅድሚያ ትክክለኛ መንስኤውን ማወቅ ተገቢ ይመስለኛል፡፡ ለመሆኑ የወቅታዊው የሀገራችን ችግር መሰረታዊ መንስኤው ምንድን ነው? የመፍትሄ መንገዱስ? ይህቺ አጭር ጽሁፍ ለነዚህ ጥያቄዎች ጠቅለል ያለ መልስ ትሰጣለች ብዬ አስባለሁ፡፡
ወቅታዊው ችግርና መሰረታዊ መንስኤው
“የእገሌ ብሄር ጥያቄ”  ወይም “የእገሌ ህዝብ ፍላጎት”  የሚለው ቃል፤ የዘር ፖለቲካ በማቀንቀን ስልጣን ለመያዝ በሚያልሙ የሀገራችን ፖለቲከኞች ሲዘወተር እንሰማለን፡፡ እነዚህ ፖለቲከኞች ይህን ቃል የሚጠቀሙት፤ አርቆ ሳያስብና ነገሮችን ሳያስተውል፤ በስሜታዊነት የሚገፋፋውን የህብረተሰብ ክፍል በማነሳሳትና ህዝብን ከህዝብ በማጋጨት፣ ከተቻላቸውም በማለያየት፤ ስልጣን እንይዛለን ብለው እኩይ ሃሳብ በማሰባቸው እንጂ፤ ለህዝብና ለሀገር በጎ በማሰብ አለመሆኑን ተግባራቸው ይመሰክራል:: እንደ እውነቱ ከሆነ የማንኛውም ህዝብ ፍላጎት ግልጽ ነው - ሁሉም የሚፈልገው ሰላምን፤ ፍትህን፤ እኩልነትን፤ ብልጽግናንና በተከበረች ሀገር በአንድነት መኖርን ነው፡፡ የከንቱ ስልጣን ፍላጎትና የጥላቻ ልብ ካላቸው ዘረኛ ግለሰቦችና ቡድኖች በስተቀር፤ ማንኛውም ህዝብ/ህብረተሰብ አንድነትን እንጂ መበታተንን ወይም መለያየትን አይፈልግም:: “አንድነት” ማለት “አንድ ዐይነት” ማለት ሳይሆን “አንድነት በብዝሀነት” (Unity with Diversity) ማለት ነው፡፡  
ህዝብን ከህዝብ በማጋጨትና የተለያዩ እኩይ ተግባሮችን በመፈጸም ለውጡን ለማጨናገፍ መሞከር፤ በሀገርና በህዝብ ላይ የሚፈጸም፤ እንደ አጥፍቶ መጥፋት የሚቆጠር፤ ትልቅ ስህተትና በደል ነው፡፡ እስኪ ቆም ብለን በጥሞና አርቀን እናስብ፡፡ እንበልና ይህ እኩይ ፍላጎት ቢሳካና ለውጡ ቢጨናገፍ ምንድን ነው በሀገራችን ሊከሰት የሚችለው? ከመቶ ሚሊየን በላይ ህዝብ ያላት፤ ከ80 በላይ ቋንቋዎች የሚነገሩባትና አንዱ ዘር ከሌላው ተጋብቶና ተዋልዶ፤ በደምና ስጋ ተዋህዶ በአንድነት የሚኖርባት ትልቅ ሀገር ብትፈርስ ማንም ተጠቃሚ አይሆንም፤ እያንዳንዱ ዜጋ ተጎጂ ነው፡፡ በአንድነትና በእኩልነት መኖር ግን ለሁሉም ይበጃል እንጂ፤ ማንንም አይጎዳም፡፡ ያለን ወቅታዊ ምርጫ ሁለት ብቻ ነው፡-
አንደኛው፤ የተጀመረውን ለውጥ በመደገፍ፤ በተከበረችና በበለጸገች ትልቅ ሀገር ውስጥ በሰላም፤ በእኩልነት፤ በፍቅርና በአንድነት መኖርና ሉአላዊት ሀገርን ለትውልድ ማሻገር፤  
ሁለተኛው፤ ደግሞ ለውጡን በማጨናገፍ በፈረሰች ሀገር (failed state) ውስጥ በጦርነትና በረሃብ መሰቃየት ነው፡፡ በትክክል የሚያስብ ጤነኛ አእምሮ ያለው ሰው፤ ሁለተኛውን መንገድ ይመርጣል ብዬ አላስብም፡፡ የኢትዮጵያ አምላክና የኢትዮጵያ ህዝብም ይህ ሁኔታ እንዲፈጠር አይፈቅዱም፡፡
ለመሆኑ በአሁኑ ወቅት በሃገራችን የተከሰቱት ችግሮች መሰረታዊ መንስኤያቸው ምንድን ነው? ይህንን ጥያቅ በትክክል ለመመለስና ወደ መፍትሄ ለመሄድ፤ እውነቱ ሳይሸፋፈንና ሳያድበሰበስ በግልጽ መነገር አለበት ብዬ አስባለሁ - በአሁኑ ወቅት ለተስፋፋው በዘር ላይ የተመሰረተ ፖለቲካና  በተለያዩ አካባቢዎች ለሚታዩት ግጭቶችና የህዝብ መፈናቀሎች መሰረታዊ መንስኤያቸውና ምክንያታቸው ከ27 ዓመት ወዲህ በሀገራችን ፖለቲከኞች የተፈጠረውና በጻፉት ህገ መንግስት ተደግፎ፣ ሀገራችን ስትመራበት የቆየችው፣ በአለም ብቸኛ የሆንበት የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርዓት (Ethnic based federalism) ነው፡፡ ለዚህ የጎሳ ፌዴራሊዝም መጠንሰስ ምክንያት የሆነው ደግሞ፤ በ1966 ዓ.ም. በሀገራችን የተከሰተውን የፖለቲካ ለውጥ ተከትሎ፤“የእገሌ ህዝብ ነጻ አውጪ”  በሚል ሰበብና ስያሜ የተደራጁ፤ የስልጣን ፍላጎትና የጥላቻ ልብ ያላቸው ዘረኛ ግለሰቦችና ቡድኖች የሚከተሉት አስተሳሰብና አካሄድ ነው፡፡ እስኪ ቆም ብለን እናስብ፤ ማንን ከማን ነው ነጻ የሚያወጡት? ተጋብቶና ተዋልዶ በአንድነት የኖረን ህዝብ ማለያየት ወይም ማጣላት ነጻ ማውጣት አይደለም፤ ይልቁንም ማኮሰስና ማክሰር እንጂ፤ ለከንቱ ስልጣን ፍላጎት ብሎ ሀገርንና ህዝብን መበደልም ነው:: ማንኛውም ህዝብ አንድነትን፤ እኩልነትን፤ ሰላምንና ብልጽግናን ይሻል እንጂ፤ መለያየትን ወይም መጣላትን አይፈልግም፡፡
አንዳንድ ጊዜ አንዳንድ የሀገራችን ፖለቲከኞች “እኔ የእገሌ ህዝብ ብሄረተኛ ነኝ” ብለው አፋቸውን ሞልተው በይፋ በሚዲያ ሲናገሩ ስሰማ ይዘገንነኛል:: አንድ ሰው እንደዚህ ሲያስብና ሲናገር፤ በሌላ አገላለጽ ዘረኛ (Racist) መሆኑንና ራሱ ከመጣበት ዘር በስተቀር ለሌላው ኢትዮጵያዊ ደንታ እንደሌለው ወይም ጥላቻ እንዳለው ነው የሚያሳየው፡፡ አንዳንድ የሀገራችን ፖለቲከኞች “ዘር” በማለት ፋንታ “ብሄር” “ዘረኛ” በማለት ፋንታ “ብሄረተኛ” ሲሉ እንሰማለን:: ነገር ግን “ብሄር” ወይም “Nation” የሚባለው ቃል ትክክለኛ ትርጉሙ “ሀገር” ማለት ነው፡፡ ለምሳሌ ብሄራዊ መዝሙር (National Anthem)፤ ብሄራዊ ቡድን (National Team) ይባላል:: ይሁን እንጂ የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርዓቱን የመሰረቱት የሃገራችን ፖለቲከኞች በሚከተሉት ርእዮተ ዓለምና በጻፉት ህገ መንግስት፤ የአንድ ሀገር ህዝብን በጎሳ ለመከፋፈል፤ ካስፈለገም ለማለያየት እንዲያመች ተደርጎ የተለየ ትርጉም ተሰጥቶት ቆይቷል፡፡
ጥላቻና ዘረኝነት ለማንም አይበጅም፤ ሁሉንም ነው የሚጎዳው ወይም የሚያጠፋው:: በጥላቻና በዘረኝነት ቅስቀሳ አንድን የህብረተሰብ ክፍል (ዘር) አነሳስቼ፤ ስልጣን ይዤ በሰላም እኖራለሁ ማለት፤ ከንቱ ህልም ወይም ቅዠት ነው፡፡ እዚህ ጋ ከ25 ዓመት በፊት የተከሰተውን የሩዋንዳን አስከፊ ታሪክ ማስታወስ ተገቢ ይመስለኛል - በወቅቱ አገዛዝ ላይ የነበሩት ፖለቲከኞች ባቀነባበሩት ሴራ፣ ህዝብን በህዝብ ላይ በማስነሳትና አንዱ ዘር ሌላውን እንዲጨፈጭፍ በማድረግ፤ አለምን ያሳዘነና የሀገሪቱን ታሪክ ለዘላለም ያጎደፈ ተግባር ፈጸሙ:: ሆኖም ትንሿ የምስራቅ አፍሪካ ሀገር፣ ከሰቆቃው በኋላ ከዘረኝነት የጸዳ መሪና መንግስት በማግኘቷ ዛሬም እንደ ሀገር ቆማ ቀጥላለች፡፡ የተበዳዮቹ ወገኖች ይቅርታ ሊያደርጉ ይችሉ ይሆናል፡፡ የግፉ ፈጻሚ ወገኖች ግን ለዘላለም ከህሊና ቁስል፤ ከሀፍረትና ከጸጸት ሊላቀቁ አይችሉም፡፡
የመፍትሄ ሀሳብ
ውድ ኢትዮጵያውያን ወገኖቼ፤ በምንመኛት የበለጸገች ታላቅ ሀገር በሰላም፤ በፍትህ፤ በእኩልነትና በአንድነት ለመኖርና፤ የተከበረች ሉአላዊት ሀገር ለትውልድ ለማስተላለፍ እንችል ዘንድ፤ እንደ አንድ ዜጋ የሚከተለውን የመፍትሄ ሃሳብ ማቅረብ እፈልጋለሁ፡፡
1ኛ. የሀገራችን ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች ሁሉ ልባችሁን ከጥላቻ፤ ከቂምና ከዘረኝነት አጽድታችሁ፤ ፍቅርን፤ ይቅርታንና አንድነትን/ኢትዮጵያዊነትን ተከተሉ፡፡ ወደ ፊት እንጂ፤ ወደ ኋላ አታስቡ፡፡
2ኛ. የሀገራችን ፖለቲከኞች ሁሉ የግል ስልጣን ፍላጎታችሁን ትታችሁ፤ ለራሳችሁ ዘር ብቻ ሳይሆን ለመላው የኢትዮጵያ ህዝብ ሰላምን፤ ፍትህን፤ እኩልነትን፤ አንድነትንና፤ ብልጽግናን ለማስፈን ተባበሩ፡፡
3ኛ. በተለያዩ ሚዲያዎች የጥላቻና የዘረኝነት ወሬ በማሰራጨት፣ በህዝብ መሃል ጥላቻና ግጭት ለመፍጠር የምትጥሩ ሰዎች፤ ከዚህ እኩይ ተግባራችሁ ተላቅቃችሁ፤ ህሊናችሁን ለማይወቅስ በጎ ተግባር፤ ለሀገር ሰላምና አንድነት ስሩ፡፡
4ኛ. የአምላክ በጎ ፈቃድ ሆኖ፤ በአሁኑ ወቅት ለሃገራችን ኢትዮጵያ ትልቅ ራእይ ያላቸው፤ ኢትዮጵያንና ህዝቧን የሚወዱ፤ ከፍተኛ ችሎታና ብቃት ያላቸው፤ ዘረኝነትን፤ ሌብነትና ግፍን የሚያወግዙ፤ ፍትህን፤ ፍቅርንና ይቅርታን የሚከተሉና፤ ለሃገር አንድነትና ብልጽግና የሚተጉ፤ የለውጥ መሪዎች አግኝተናል:: በወቅታዊው ወጀብና ፈተና ውስጥ ሆነው እንኳን፤ ሀገርን ለማሳደግ የሚያደርጉትን ከፍተኛ ጥረት እያየን ነው፡፡ ስለዚህ ዜጎች ሁሉ ከመሪዎቻችን ጎን ሆነን፣ ለተጀመረው ሀገራዊ ለውጥ መሳካት የበኩላችንን አስተዋጽኦ እናድርግ፡፡
ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ህዝቧን ይባርክ!!

ላለፉት 5 ዓመታት በስልጣን ሹክቻ ውስጥ ሆነው እጅግ በርካታ ደቡብ ሱዳንያውያንን ለሞትና ለስደት ባበቁት የደቡብ ሱዳን ፕሬዚዳንት ሳልቫኬርና በቀድሞው ምክትል ፕሬዚዳንት ሪክማቸር መካከል ሰላም እንዲሰፍንና ተፋላሚዎቹ ግጭታቸውን አቁመው ህዝቡን ከሞት፣ ከስደትና ከመከራ እንዲታደጉና ሰላም እንዲያሰፍኑ በሁለቱ መሪዎች እግር ስር ወድቀው ጫማቸውን በመሳም የተማፀኑት የሮማው ሊቀጳጳስ ፍራንሲስ የፋሲካ በዓልን ምክንያት በማድረግ በደቡባዊ ሮማ በሚገኘው ቬልተሪ እስር ቤት በመሄድ የ12 እስረኞችን እግር አጥበው መሳማቸውን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን አንድ በገጠር የሚኖር የናጠጠ ሀብታም ልጅ፤ የንጉሡን ልጅ ለማግባት ፈልጎ፤ ወደ ንጉሡ ከተማ ሽማግሌዎች ይልካል፡፡ የፋሲካ ማግሥት ነው ዕለቱ፡፡ ሽማግሌዎቹ ተፈቅዶላቸው ግቢ ይገባሉ፡፡
ንጉሡን ጨምሮ ልዑላኑና መኳንንቱ ተቀምጠዋል፡፡
ሽማግሌዎቹ ገብተው ከፊት ለፊት ቆሙ፡፡
‹‹ተቀመጡ እንጂ›› አሉ ንጉሡ፡፡
‹‹የለም፡፡ ጥያቄ አለንና፣ ጥያቄያችን ሳይመለስልን አንቀመጥም›› አሉ
‹‹መልካም፤ ጥያቄያችሁን እንስማ!›› አሉ ንጉሡ፡፡
ከሽማግሌዎቹ ጠና ያሉት ተነሱና፤
‹‹የመጣነው ልጃችሁን ለልጃችን ለጋብቻ ለመጠየቅ ነው፡፡ ፈቃዳችሁ እንደሚሆን ተስፋ እናደርጋለን፡፡››
‹‹ከየት ነው የመጣችሁት ከማንስ ቤተሰብ ነው የመጣችሁት?››
ሽማግሌው፤
‹‹ቤተሰባችን ጨዋ፣ የደራ የኮራ፣ ልጃችን የታረመ የተቀጣ፣ ምሁር ነው፡፡ የቤተክህነት ትምህርት  ጠንቅቆ ያቃል፡፡  የደጃች እከሌ ቤተሰብ ነን፡፡ ከሩቅ ገጠር ከለማው ቀዬ ነው የመጣነው፡፡ በማናቸውም መንገድ ከእናንተ ቤተሰብ ምንም ዓይነት ዝምድና እንደሌለ አጥርተን አውቀናል››
ንጉሡ፤
መልካም፡፡ ከሩቅ አገር መምጣታችሁን ገምተናል፡፡ ስለዚህ ብዙ አናመላልሳችሁም፡፡ እዚህ አካባቢ ቆየት ብላችሁ ተመለሱ፡፡ ልጃችንን እናናግራት፡፡ ዘመድ አዝማዱንም እናማክርና ጥያቄም ካለ ይቀርብላችኋል፡፡ እንደሚታወቀው ልጃችን ጠቢብ ናትና የምትጠይቀው አታጣም›› አሉ፡፡
ሽማግሌዎቹ እጅ ነስተው ወጡ፡፡ ከሰዓት በኋላ ተቀጥረዋል፡፡ ሽማግሌዎቹ በየዘመድ አዝማድ ዘንድ እህል ውሃ ሲሉ ቆይተው፣ በተቀጠረው ሰዓት ተመልሰው መጡ፡፡ አሁን ጠርቀም ያለው የቤተሰብ ዘርፍ እልፍኝ ተሰባስቧል፡፡
ንጉሱ፤
‹‹አገር ሽማግሌዎች አጣደፋችሁንኮ፡፡ ዋናው ጉዳይ የእኛ ፈቃደኝነት ብቻ ሳይሆን የልጃችንም መቀበል ነው፡፡ ልጃችን ጥያቄ አቅርባለች፡፡ ጥያቄዋም፡- ‹እኔ ላገባው የምችለው ወንድ፣ ለእኔ ያለው ፍቅር፤
1ኛ/ እንደ እናቴ መቀነት
2ኛ/ እንደ አባቴ ጥይት
3ኛ/ እንደነብስ አባቴ ማተብ
ከሆነ ነው፡፡  የዚህን ፍቅር ፍቺ በወጉ ከተረዳ እሺ ብላለች በሉት” ብላናለች፡፡
እንግዲህ የዚህን ፍቺ በሁለት ቀን ውስጥ ከላከና የገባው ከሆነ ታገባዋለች” አሉ ንጉሡ፡፡
ሽማግሌዎቹ፤ “በሁለት ቀን መልስ ይዘን እዚሁ እንገኛለን” ብለው ሄዱ፡፡
በሁለተኛው ቀን ቤተ - መንግስት ቀረቡ፡፡
ንጉሡ፤
 “እህስ ሁነኛ መልስ ይዛችሁልን መጣችሁ?”
ሽማግሌ፤
“አዎን፤ ንጉሥ ሆይ!”
ንጉሥ፤
“በሏ እንስማችሁ?”
ሽማግሌው ተነስተው፤
“ልጃችን ለአንደኛው ጥያቄ ያለው መልስ፡- የእናቴ መቀነት ማለቷ - የእናት መቀነት ተፈትሎ፣ ተከሮ፣ ተሸምኖ ነውና መቀነት የሚሆን ሥራ ወዳድ መሆኑን ፈልጋለች፡፡
አንድም ደግሞ እናት ሁሉን ዋጋ ያለው ነገር የምታኖረው መቀነቷ ውስጥ በመሆኑ ገንዘብና ንብረት ያዥና ቆጣቢ መሆን ያለብኝ መሆኔን ማመላከቷ ነው፤ ብሏል፡፡
ሁለተኛው ጥያቄዋ አዳኝ መሆኔን፣ ተኳሽ መሆኔን፣ ጀግና መሆኔን እንደምትወድ ስትገልፅልኝ ነው፡፡
ሶስተኛው ጥያቄዋ፤ ለትዳራችን ሁለታችንና ሁለታችን ብቻ ወሳኝ መሆናችንንና አንዳችን የአንዳችንን ምስጢር እንደነብስ አባት መጠበቅ እንዳለብን መንገሯ ነው፡፡
እኔ ደግሞ ሶስቱንም አክባሪ ነኝ” ብሏል አሉ፡፡
ንጉሡ ደስ አላቸው፡፡
“በቃ ልጃችንን ለልጃችሁ ፈቅደናል፡፡ ወደ ገበታው እንቅረብና የምስራቹን፣ ቤት ያፈራውን እንቅመስ!” አሉ፡፡
 ፋሲካው ደመቀ፡፡
***
በየትም ጊዜ፣ በየትም አገር ከውጣ - ውረድ ነፃ የሆነ ነገር የለም፡፡ ያለ ሥራ፣ ያለ ቁጠባ፣ አስፈላጊ ከሆነ ደግሞ ያለ አላሚ - ተኳሽና ጀግና፣ ቤቱን አስከባሪ፣ ድንበሩን አክብሮ - አስከባሪ፤ በመጨረሻም የአገሩን ምሥጢር አክባሪ መሆን፤ ትዳርን በሀገር ለመተርጎም ለቻለ ሁሉ ወሳኝ ነው! እንደ ምን ቢሉ - የሀገር ምሳሌ ቤተሰብ ነውና!
ቤተሰብ በፍቃደኝነት ላይ ተመስርቶ ይጀመርና እንደ ባህሉ በህግ ይታሰራል፡፡ እንደ ባህሉ ተከባብሮ፣ አንተ ትብስ አንቺ ትብሽ ተባብሎ፣ ግጭት ቢፈጠር ተወያይቶ፣ ችግርን ፈቶ፣ በእኩልነት የመተዳደርን ባህል አዳብሮ በፍቅር ይዘልቃል፡፡ ልጆች ቢወለዱም በዳበረው ልማድና ባህል ውስጥ መተዳደሪያቸው ተቀምሮላቸው፣ በግብረ-ገብነት ታንፀው እንዲያድጉ ይደረጋል፡፡ ለአቅመ-አዳም ወይም ለአቅመ - ሄዋን ሲደርሱ ከቤተሰብ ወጥተው  ቤተሰብ ይመሰርታሉ፡፡ የራሳቸውን ደምብና ሥርዓት አበጅተው ህይወትን ይቀጥላሉ:: የመተዳደሪያ ደምብ፣ የኢኮኖሚ ይዞታ፣ የልጅ አስተዳደግና ሥነ ምግባር ደምብ፣ የኢኮኖሚ ይዞታ፣ የልጅ አስተዳደግና ሥነ ምግባር፣ ከጎረቤት ጋር ያለ ባህላዊ ግንኙነት፣ የጤናና የትምህርት ሁኔታ፤ ወዘተ-- በቤተሰብ ውስጥ የምናያቸው ሥርዓተ-አኗኗሮች ሁሉ የአንድ አገር መንግሥት መዋቅር መሰረት ናቸው፡፡ በተለይ የኢኮኖሚ ሁኔታው እጅግ ወሳኝ ነው፡፡ ኢኮኖሚውን በቅርብ ተከታትሎ መሰረቱ እንዳይናድ፣ እንዳይመዘበር፣ ሥርዓት እንዳያጣ ተጠንቅቆ መምራት የአስተዳደሩ ቁልፍ ጉዳይ ነው፡፡ አስተዳደሩ የፖለቲካው ዋና መዘውር ነው፡፡ ፖለቲካ የኢኮኖሚው አቅም ጥርቅም ገፅታ ነው (politics is the concentrated form of the economy) እንዲሉ ፈረንጆቹ:: ቀለል አድርገን ብናየው “የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል” እንደምንለው ይሆናል፡፡ ኢኮኖሚው ሲበላሽ ፖለቲካው መናጋቱ፣ ህዝብ ጥያቄ ማንሳቱ፣ አመራሩ ሁነኛ መልስ ካልሰጠ አጣብቂኝ ውስጥ መግባቱ፣ የመሰረታዊ ለውጥ አስፈላጊነት (Radical change) እየጎላ መምጣቱ አይቀሬ እየሆነ ይሄዳል፡፡ በታሪክ እንደታየው ማንኛውም አመራር አካል በቸገረው ሰዓት፤ ሰዎችን ከመዋቅር መዋቅር ለመለወጥ ይሞክራል፡፡ ያ ካልተሳካ የመዋቅሩን ደም-ሥር እንዲመረምር ይገደዳል፡፡ ፍትሐዊ ሂደት መኖር አለመኖሩን ያጣራል፡፡ ዲሞክራሲያዊ አካሄድ መኖር አለመኖሩን ይፈትሻል፡፡ መልካም አስተዳደር ሰንሰለታዊ ባህሪ አለው- hain Reaction እንዲል መጽሐፍ፡፡ ለምሳሌ የመልካም አስተዳደርን ጉዳይ ብቻ ነጥለን እንመታለን ብሎ ማሰብ፣ ከደን ውስጥ አንድ ዛፍ መፈለግ ዓይነት ነው፡፡ ፍትሕ፣ ዲሞክራሲ፣ የሰው ኃይል አደረጃጀት፣ ተቋማዊ ብቃት፣ ባህላዊና ልማዳዊ አካሄድ፣ የአገር ሉአላዊነት፣ የአዕምሮ ውጤቶች አያያዝ፣ ማህበራዊና ሥነ ምግባራዊ ዕድገት ወዘተ ሁሉ በስፋትና በጥልቀት ሲኬድባቸውና ሲታዩ የመልካም አስተዳደር መጋቢ መንገዶች ናቸው፡፡ ድርና ማግ ናቸው፡፡ አንዱ ያለ አንዱ ፍሬ አያፈሩም፡፡ ወንዝ አያሻግሩም፡፡ እነዚህን ሁሉ በወግና በሥነ ሥርዓት ቀንብቦ ለመያዝ በህግ የበላይነት አምኖና ተማምኖ መመራት ያስፈልጋል፡፡ “በህግ አምላክ” የማይባልበት አገር ዜጋ ተከባብሮና ሥርዓት ይዞ ለመኖር ያዳግተዋል፡፡ ሰላሙን በቀላሉ አያገኝም፡፡ የህግ የበላይነት የእኩልነት መቀነቻ ነው፡፡ የተገነባው እንዳይጠቃ፣ ዘራፍ - ባይ ቆራጭ ፈላጭ እንዳይፈጠር፣ ቀና ብለን የምናየው የህግ የበላይነት መኖር አለበት፡፡
መኖሩን የሚያሳይ ተግባርም መታየት አለበት፡፡ የህግ የበላይነት በሥራ ተተርጉሞ ካልታየ ባዶ ነው፡፡
ከላይ ያነሳናቸው ፍሬ - ጉዳዮች እየተሟሉ ሲሄዱ የአገር ተስፋ ይለመልማል፡፡ ሆኖም ልምላሜው የሚገኘው በወርቅ አልጋ በእርግብ ላባ ላይ ተተኝቶ አይደለም፡፡ መንገዱ አልጋ በአልጋ አይደለም፡፡ ውጣ ውረድ፣ አቀበት ቁልቁለት የበዛበት እሾሃማ መንገድ ነው፡፡ አንዴ ልምራው ተብሎ ከተገባ እሾኩን እየነቀሉ፣ አበባውን እየጠበቁ መጓዝን ይጠይቃል፡፡ የነብርን ዥራት ከያዙ አይለቁም ነው ነገሩ፡፡
በመሰረቱ ለዘመናት በችግር የተተበተበችን አገር ውስብስብ ህልውና፤ በአንድ ጀንበር ማቅናት አይቻልም፡፡  ስኬታማነት ሊኖር ይችላል፡፡ ግን መሰናክሎችም አብረውት አሉ፡፡
“ችግር አለ፡፡ ችግሩንም ለመናገር ችግር አለ” በሚባልበት አገር፣ ስኬት ብቻ ነው የሚታየኝ ማለት ወይ ሆነ ብሎ ዐይንን መጨፈን ነው፡፡ አሊያም “የፋሲካ ዕለት የተወለደች ሁል ጊዜ ፋሲካ ይመስላታል” የሚለውን ተረት ውስጠ - ነገር አለመገንዘብ ነው፡፡ ከችግሩ ሁሉ ወጥተን ትንሳኤ እናገኝ ዘንድ እንመኛለን፡፡
ከአዘጋጁ፡- ውድ አንባቢያን፤ እነሆ አዲስ አድማስ ተመሥርታ ለአንባቢያን መድረስ ከጀመረች ድፍን 20 ዓመት ሊሞላት ጥቂት ወራት ነው የቀራት፡፡ በመጪው ዓመት ታህሳስ 29 ቀን 2012 ዓ.ም የምስረታ  በዓሏን በተለያዩ ኪነጥበባዊ ዝግጅቶች ታከብራለች፡፡ ይሄን ምክንያት በማድረግም፣ ባለፉት ዓመታት ከታተሙ የጋዜጣው ጽሁፎች እየመረጥን፣ ለትውስታ ያህል እናቀርባለን፡፡ ከላይ የተነበበው  ርዕሰ አንቀጽም በዚህ መንፈስ ካለፈው ዕትም የተመረጠ ነው፤ አፕሪል 21, 2012  በአዲስ አድማስ ድረ ገጽ ላይ ፖስት ተደርጓል፡፡

 ለ2019 የሠላም የኖቤል ሽልማት ታጭተዋል

              ታይም መፅሔት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድን ከ100 ተፅእኖ ፈጣሪ መሪዎች መካከል አንዱ አድርጎ መረጣቸው፡፡ ጠቅላይ ሚንስትሩ በዚህ ዝርዝር ውስጥ የተካተቱት በአገራቸው ፈጣን ለውጥ ባመጡ መሪዎች ዘርፍ ነው፡፡  እሳቸው በተካተቱበት ዘርፍ ውስጥ የአሜሪካ ኮንግረስ አፈጉባኤ ናንሱ ፔሎሲ፣ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ፖፕ ፍራንሲስ፣ የኒውዝላንድ ም/ሚኒስትር ጆሲንዳ አርደን መካተታቸውም ታውቋል፡፡
ከጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ ጋር ከአፍሪካ በዚህ ዘርፍ የተካተቱት የደቡብ አፍሪካው ፕሬዚዳንት ሳይረል ራማፎሳ ናቸው:: በዚህ ዝርዝር ከተካተቱት ተጨማሪ መሪዎች መካከል የእስራኤሉ ጠ/ሚኒስትር ቤኒያሚን ኔትኒያሁ የተባበሩት ኤምሬት ልኡል መሃመድ ቢን ዛይድ እና የፓኪስታኑ ጠ/ሚር ኢምራን ካሃን ተጠቃሽ ሆነዋል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ስልጣን ከመጡበት መጋቢት 24 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ባከናወኗቸው የፖለቲካ እና ማህበራዊ ሪፎርሞች በተለያዩ አካላት ሙገሳ ከማግኘታቸው ባሻገር እውቅና እና ሽልማቶችን አግኝተዋል፡፡ ይህም ከኢትዮጵያ መሪዎች በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በርካታ በጎ እውቅናዎችን ያገኙ ብቸኛው መሪ እንደሚያደርጋቸው መረጃዎች ያመላክታሉ፡፡
ወደ ስልጣን ከመጡ በ3ኛ ወራቸው በኡጋንዳ ብሔራዊ በአል ላይ የተገኙት ጠ/ሚኒስትሩ በስ ስርአቱ ላይም ለአፍሪካውያን በመላ ተስፋን የሰነቀ የለውጥ እንቅስቃሴ ለመፍጠር እና ሃገራቸውን ከአደጋ በመታደግ የሃጊቱን ከፍተኛ የጀግና አርበኞች ሜዳሊያ ተሸልመዋል፡፡
ደፋር የዲፕሎማሲ እርምጃ ወስደውበታል ተብሎ ስማቸው በበጎ በሚነሳበት የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ግንኙነት ዳግም እውን እንዲሆን ላበረከቱት አስተዋፅኦም ከተባበሩት አረብ ኤምሬትስ እና ከሳውዲ አረቢያ መንግስታት የክብር ሜዳሊያ እና ኒን ሽልማቶችን አግኝተዋል፡
ከክብር ሽልማቶቹ ባሻገር ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሃገራቸው የፖለቲካ ሪፎርም ማካሄዳቸው በጎ እውቅናን አስገኝቶላቸው የአፍሪካን ሜጋዚን የአፍሪካ የዓመቱ ምርጥ ሰው አሸናፊም ለመሆን በቅተዋል፡፡
ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ አሁንም በሌላ ተጨማሪ ከፍተኛ እውቅና እና ሽልማት እየተጠበቁ ነው፡፡ ለታላቁ የኖቤል ሽልማት ታጭተዋል፡፡ የታጩበት ዘርፍም የሰላም ሽልማት ዘርፍ መሆኑ ታውቋል፡፡
ለ2019 የሰላም ኖቤል ሽልማት ዶ/ር ዐቢይን ጨምሮ 223 ግለሰቦች እና 78 ተቋማት በእጩነት የተጠቆሙ ሲሆን በቀጣዩ ዓመት ህዳር 17 ቀን 2012 ዓ.ም በኖርዌይ ኦስሎ የሽልማት ስነ ስርአቱ ይከናወናል፡፡

 ስካይትራክስ የተባለው አለማቀፍ የአቪየሽን ዘርፍ ተቋም፣ የ2019 የፈረንጆች አመት የአለማችን ምርጥ የአውሮፕላን ማረፊያ ጣቢያዎችን ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ ላለፉት ስድስት ተከታታይ አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ ሆኖ የዘለቀው የሲንጋፖሩ ቻንጊ ዘንድሮም በቀዳሚነት ተቀምጧል፡፡ ተቋሙ በአለማችን በሚገኙ ከ550 በላይ አውሮፕላን ማረፊያዎች ላይ የሰራውን ጥናት መሰረት አድርጎ ባወጣው የዘንድሮው የምርጥ አውሮፕላን ማረፊያዎች ዝርዝር የሁለተኛነት ደረጃን የያዘው ቶክዮ አለማቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ሲሆን፣ የደቡብ ኮርያው ሌንቼን ሶስተኛ ደረጃ ላይ መቀመጡን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
ተቀማጭነቱ በለንደን የሆነው ስካይትራክስ ባወጣው የአመቱ የአለማችን ምርጥ አውሮፕላን ማረፊያ ጣቢያዎች ዝርዝር ውስጥ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙት ደግሞ የኳታሩ ሃማድ፣ የጃፓኑ ሴንትራል ጃፓን፣ የጀርመኑ ሙኒክ፣ የእንግሊዙ ለንደን ሄትሮው፣ የጃፓኑ ናሪታ እና የስዊዘርላንዱ ዙሪክ አለማቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ጣቢያዎች ናቸው፡፡
በዘንድሮው የአመቱ ምርጥ አውሮፕላን ማረፊያዎች ዝርዝር እስከ አስራ አምስተኛ ባለው ደረጃ ውስጥ አንድም የአሜሪካ፣ የአውስትራሊያና የአፍሪካ አውሮፕላን ማረፊያ ጣቢያ አለመካተቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ስካይትራክስ ከ100 በላይ በሚሆኑ የአለማችን አገራት ውስጥ የሚገኙ ከ550 በላይ የአውሮፕላን ማረፊያዎችን ለማወዳደር ከ39 በላይ የአገልግሎት አሰጣጥ ጥራት መስፈርቶችን ከመጠቀም ባለፈ የደንበኞችን የአገልግሎት እርካታም ለመለኪያነት እንደሚጠቀምም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

 ባለፈው የፈረንጆች አመት 2018 ብቻ ቻይናን ሳይጨምር በአለማችን 20 አገራት ውስጥ የሞት ፍርድ የተፈረደባቸው 690 ያህል ሰዎች መገደላቸውን አምነስቲ ኢንተርናሽናል የተባለው የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች ተቋም ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
በ2017 በአለማቀፍ ደረጃ የሞት ፍርድ ቅጣት ተጥሎባቸው የተገደሉ ሰዎች ቁጥር 993 እንደነበር ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ በ2018 ይህ ቁጥር የ31 በመቶ መቀነስ ማሳየቱን አመልክቷል::
ቻይና በሞት የቀጣቻቸውን ዜጎች ቁጥር በመደበቋ በሪፖርቱ ውስጥ ሊያካትተው አለመቻሉን የጠቆመው አምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ አገሪቱ ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎችን በሞት ልትቀጣ እንደምትችል ግምቱን አስቀምጧል፡፡
በ2018 ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በሞት የተቀጡባቸው ቀዳሚዎቹ  አገራት ኢራን፣ ሳኡዲ አረቢያ፣ ቬትናምና ኢራቅ እንደሆኑ የጠቀሰው ሪፖርቱ፤ በአመቱ በአለማችን በሞት ከተጠቁት 690 ያህል ሰዎች መካከል 77 በመቶ ያህሉ በእነዚህ አራት አገራት እንደተገደሉም አመልክቷል፡፡
በ2018 የሞት ፍርድ ተፈጻሚ የተደረገባቸው ሰዎች ቁጥር ኢራን፣ ኢራቅ፣ ፓኪስታንና ሶማሊያን በመሳሰሉ አገራት መቀነስ ማሳየቱን የጠቆመው ሪፖርቱ፤ ከፍተኛው መቀነስ በተመዘገበባት ኢራን በ2017 ላይ 507 የነበረው ይህ ቁጥር በ2018 ወደ 253 ዝቅ ማለቱን አመልክቷል፡፡ በሞት የተቀጡ ሰዎች ቁጥር በእነዚህ አገራት መቀነስ  ቢያሳይም በአንጻሩ ደግሞ አሜሪካ፣ ጃፓን፣ ሲንጋፖር፣ ደቡብ ሱዳንና ቤላሩስን በመሳሰሉ አገራት መጨመር  ማሳየቱንም ሪፖርቱ አስታውቋል፡፡
ማንኛውም አይነት ወንጀል ቢሰሩ ሰዎች በሞት እንዳይቀጡ የከለከሉ የአለማችን አገራት ቁጥር ባለፈው የፈረንጆች አመት መጨረሻ ላይ 106 መድረሱን ያስታወሰው ሪፖርቱ፤ አግደውት የነበረውን የሞት ፍርድ እንደገና ተግባራዊ ማድረግ የጀመሩ ታይላንድን የመሳሰሉ አገራት መኖራቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡


 አድርገውት ከሆነ በእድሜ ልክ እስራት ሊቀጡ ይችላሉ

             የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ጃኮብ ዙማ፣ ከሟቹ የሊቢያው አቻቸው ሙአመር ጋዳፊ 30 ሚሊዮን ዶላር  ተቀብለዋል በሚል ከሰሞኑ የወጣውን ዘገባ ፍጹም ውሸት ነው ሲሉ በትዊተር ገጻቸው ማስተባበላቸው ተዘግቧል፡፡
ሰንደይ ታይምስ ሰሞኑን ባወጣው ዘገባው፤ ጃኮብ ዙማ ከጋዳፊ ብዙ ገንዘብ ተቀብለዋል፤ በህገወጥ መንገድ በሚሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር ከሊቢያ ወደ ደቡብ አፍሪካ አሸሽተዋል ማለቱን ተከትሎ፣ ጉዳዩ መነጋገሪያ ሆኖ መሰንበቱን የገለጸው ቢዝነስ ኢንሳይደር፣ በእርግጥም አድርገውት ከሆነ በእድሜ ልክ እስራት ሊቀጡ እንደሚችሉ መነገሩን ጠቁሟል፡፡
ጃኩብ ዙማ ከስምንት አመታት በፊት የሞቱትን ጋዳፊን በህይወት እያሉ ለመጨረሻ ጊዜ በአካል ያገኙ መሪ እንደነበሩ ያስታወሰው ዘገባው፤ በወቅቱም ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ከሊቢያ ወደ ደቡብ አፍሪካ ለማሸሽ ሳያሴሩና ተግባራዊ ሳያደርጉት እንዳልቀሩ መነገሩን አመልክቷል፡፡
የደቡብ አፍሪካ የደህንነት ባለሙያዎች ጃኩብ ዙማ ከጋዳፊ 30 ሚሊዮን ዶላር መቀበላቸውን የሚያመለክት መረጃ እንዳገኙ ለአገሪቱ ፕሬዚዳንት ራሞፋሳ ጥቆማ መስጠታቸውንና በጉዳዩ ዙሪያ ምርመራ ሳይጀመር እንዳልቀረም ሰንደይ ታይምስ ባወጣው ዘገባ ገልጧል፡፡

Page 8 of 431