Administrator

Administrator

   ደራሲ ከበደ ሚካኤል በታሪክና ምሳሌ ተረቶቻቸውና ግጥሞቻቸው ውስጥ የሚከተለው ወቅታዊና ዘላለማዊ ሆኖ ሲጠቀስ የኖረ ነው (Timely and timeless እንዲሉ)፡፡ ዛሬም ያንኑ ባህሪውን   ጠብቆ ጉልህ ሆኖ ይታያል፡-
አዝማሪና ውሃ ሙላት፣
አንድ ቀን አንድ ሰው፣
ሲሄድ በመንገድ፣
የወንዝ ውሀ  ሞልቶ፣
ደፍርሶ ሲወርድ
እዚያው እወንዙ ዳር፣
እያለ ጎርደድ
አንድ አዝማሪ አገኘ፣
ሲዘፍን አምርሮ
በሚያሳዝን ዜማ ፣
ድምጹን አሳምሮ፤
"ምንነው አቶ አዝማሪ፣
ምን ትሰራለህ…………"
ብሎ ቢጠይቀው፣
"ምን ሁን  ትላለህ ..
አላሻግር ብሎኝ የውሃ ሙላት
እያሞጋገስኩት በግጥም ብዛት፤
ሆዱን አራርቶልኝ
ቢያሻግረኝ ብዬ …"
"አሁን ገና ሞኝ ሆንክ
ምነዋ ሰውዬ!
ነገሩስ ባልከፋ፣
ውሃውን ማወደስ
ግን እንደዚ ፈጥኖ
በችኮላ ሲፈስ
ምን ይሰማኝ ብለህ፣
ትደክማለህ ከቶ
ድምፁን እያሽካካ፣
መገስገሱን ትቶ?!
እስቲ ተመልከተው፣
ይህ አወራረድ
ያልሰማው ሲመጣ፣
የሰማው ሲሄድ?!
ምክር፡- ተግሳጽም ለጠባይ፣
ካልሆነው አራሚ
መናገር ከንቱ ነው፣
ካልተገኘ ሰሚ!
*   *   *
የሚሰማ ካልተገኘ ሲያወሩ ቢውሉ "ነገር ቢያበዙት በአህያ አይጫንም" እንደሚሆን ግለጽ ነው፡፡ ስለ ምንድን ነው የሚወራው? ማለት ብቻ ሳይሆን ለማን ነው የማወራው? ማለት ምንግዜም ተገቢ ነው" በሀገራችን "ያልሰማው መምጣቱ የሰማው መሄዱ" የተለመደ መሆኑ ብቻ ሳይሆን ምንግዜም እንቅስቃሴ መኖሩን አመላካች ነው፡፡ ያልተገላበጠ ያራል የምንለው ያለ ነገር አይደለም፡፡ ጥበብ አስካለን ድረስ ጎርፉን ለማስቆምም  ይቻላል የሚለው ዕሳቤ፤ አንድም የጥበብን መኖር አስፈላጊነት፣ አንድም ደግሞ የጥበብ ሃይል የት ድረስ ሊያድግ እንደሚችል ያስገነዝበናል፡፡
ሃገራችን ክፉውንም ደጉንም፣ ሀገር ወዳዱንም ሀገር ጠሉንም እያስተናገደች እዚህ ደርሳለች፡፡ ዞሮ ዞሮ ከችግር ቋት አልወጣችም፡፡ የፖለቲካ ክስረት፣ የኢኮኖሚ ድቀት፣ ማህበራዊ ውዥንብር  ሁሌም ቀይዶ አንደያዘን ነው፡፡ ከሰራነው ያልሰራነው መብዛቱ መቼም፤ አገር ያወቀው ጸኃይ የሞቀው ጉዳይ ነው! የቤት ስራችን የበዛው ለዚህ ነው፡፡ የተዛባው ሲበዛ በትክክል የማቀድን ሁኔታ ያውከዋል፡፡ ይሄ ደግሞ በፈንታው አፈጻፀሙን መላቅጡን ያሳጣዋል፡፡ ይህንን የመሰለ ምስቅልቅል ሂደት ውስጥ እያለን ኮሮና የመሰለ ተውሳክ፣ ሰላምን የሚያናጋ ነውጥ፣ ልክ የለሽ የስራ አጥነት መብዛት እያለ በኮሮና ሳቢያ የሚሰራውም ሰው አንዳይሰራ መገደዱ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ መሆኑ ወዘተ--- በሃገር ኢኮኖሚ ላይ የሚያመጣው ጣጣ የምበላው ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ መሆኑን ለማየት 110 ሚሊዮን ህዝብ ባላት አገር አንፃር ማስላትና በችግሩ ማባዛት በቂ ነው፡፡
ከላይ ያነሳነው ችግር ላይ ሌብነት ስንጨምርበት "በደንባራ በቅሎ ቃጭል ተጨምሮ" ከማለት በቀር የምስቅልቅሉን ውል ለማግኘት እንኳ እንቅልፍ የሚያሳጣ ነገር ነው፡፡ መንግስትና የግሉ ሴክተር አይናበቡም ይባላል እንጂ ዋናው አባዜ ያለው የየራስን ንባብ በቅጡ አለማንበብ ላይ ነው! ለዚህ ደግሞ "ለተገቢው ቦታ ተገቢ ሰው ማስቀመጥ" ትክክለኛ መርህ ነው! ያ ካልሆነ ዕቅዱ ሁሉ የግድግዳ ጌጥ ነው የሚሆነው! ማን ሊሰራው ይታቀዳል? እንኳንስ የኢኮኖሚ ዕቅዱማቀፊያ ነው የሚባለው የፖለቲካ ስርዓት የጠራ ዲሞክራሲም ያልተሟሸበት ነው፡፡ ይህን ያህል ዘመን ስለ ዲሞክራሲ ዳዴ ስለ አለመጎልበቱ፣ ህዝቡ መረዳት ስለማቃቱ ስናወጋ ለባህላችን፣ ለአስተሳሰባችን፣ ለአኗኗራችን አግባብ ያለው ዲሞክራሲ ሳይሆን የምዕራቡን ዓለም ዓይነት እያሰላሰልን ነው የኖርነው፡፡
በውጪው ቀመር የተለካው ስፌት ይጠበናል  ይሰፋናል? ሳንል አንድ ቀን ልብስ እንለብሳለን በሚል ተምኔታዊ ህልም ውስጥ ብዙ ባዝነናል፡፡ ለኛ የሚመጥነውን ልብስ የሚሸምን የሌላ አገር ባለሙያ ሳይሆን የኛው ሸማኔ ቢሆን ይመረጣል፡፡ በምዕራቡ ዓለም የተጠመቀ ወይን ጠጅ ቢያንስ እኛ ዘንድ ሲመጣ ጣዕሙ ሊቀየር እንደሚችል ማስተዋል ደግ ነው፡፡
ሌላው የወቅቱ ቁልፍ ጥያቄ፡- "የዘገየ ፍርድ ከሌለ አንድ ነው ነው፡፡" የሚባለው ነው፡፡ ለአንድ ሰሞን የምንጮሃቸው ጩኸቶች ሲውሉ ሲያድሩ እየቆዩ ይላዘዛሉ፡፡ የቡና ስብሃቱ መፋጀቱ መሆናቸው ይቀራል (decaffeinated ይሆናል እንደ እንግሊዞቹ አባባል!) ከነጭራሹ የሚረሱበትም ሁኔታ አለ፡፡ ይልቁንም ጉዳዮቹን ሁሉ በትኩስነታቸው መቋጨት ለአገርም ለህዝብም ለመንግስትም ይበጃል፡፡ ብረትን እንደጋለ ቀጥቅጠው (hit the iron while it is hot) ነው ጉዳዩ!
"ጅራፍ እራሱ ገርፎ እራሱ ይጮህ›› ዓይነት ሁኔታ ተለይቶ አያውቀም፡፡ በፈረንጅኛ አፍ ስንገልፀው፡- "They shout at most against the vices they themselves are guilty of" እንደሚባለው ነው፡፡ አንቺ ታመጪው አንቺው ታሮጪው እንደ ማለትም ነው፡፡
ፍትህ፣ ዲሞክራሲ፣ እኩልነት፣ ግልፅነት፣ ተጠያቂነት፣ ሰላም፣ ሰብዓዊነት፣ ዲሞክራሲ መብት፣ ስነምግባራዊነት፣ ሙያዊነት፣ …..ከቃልነት አልፈው ወደ ተግባራዊነት ተሸጋግረው ልማትና ዕድገት የሚሆኑት፣ እጁን የታጠበና ልቡ የፀዳ ሰው ሲኖር ነው! የሁሉ ነገራችን ማሰሪያው ሰው ነው፡፡ አለበለዚያ "ባሉ ሳይገኝ ሚዜ ታማርጣለች" ይሆንብናል!

 በኮሮና ሳቢያ የከፉ ጥፋቶችን ብታስተናግድም የሚበጃትን መላ ከመምታት ይልቅ አጉል አጉሉን መንገድ መከተሏን የያዘችው አለማችን፣ ቆም ብላ ማሰብና የሚበጀውን መንገድ መከተል ካልጀመረች፣ ከዚህም በላይ የከፋ ነገር ማስተናገዷ አይቀሬ መሆኑ እየተነገረ ነው፡፡
“እጅግ በርካታ የአለማችን አገራት በተሳሳተ መንገድ መጓዛቸውን ገፍተውበታል፤ ኮሮና ቫይረስም የአለማችን ቁጥር አንድ የሰው ልጆች ጠላት ሆኖ ጥፋቱን እያስፋፋ ቀጥሏል!... መደባበቅ አያስፈልግም፤ የማይጠቅመውን ነገር ትተን የኮሮናን ጉዳይ ሙያዊ በሆነ መንገድ በቁጥጥር ስር ለማዋል በአፋጣኝ ርብርብ ካላደረግን በቀር፣ ጉዳዩ የበለጠ አስከፊ እየሆነ መሄዱ አይቀሬ ነው!” በማለት ነበር የአለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም እቅጩን የተናገሩት፤ የአለማችን የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር 13 ሚሊዮን መድረሱ በተነገረባት የሳምንቱ የመጀመሪያዋ ዕለተ ሰኞ፡፡
ሰውዬው ሰኞ ዕለት ይህን ካሉም በኋላ፣ ቀናት በተፈራረቁ ቁጥር ቫይረሱ በመላው አለም በፍጥነት እየተሰራጨና ብዙዎችን ለህልፈተ ህይወት እየዳረገ ነው ሳምንቱን ያገባደደው፡፡
የዎርልዶ ሜትር ድረገጽ ዘገባ እንደሚለው፤ ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም ከ13 ሚሊዮን 780 ሺህ በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ በቫይረሱ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ደግሞ ከ559 ሺህ አልፏል:: እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ አሜሪካ 3,639,653፣ ብራዚል 1,972,072፣ ህንድ 992,746፣ ሩስያ 752,797፣ ፔሩ 337,724 ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባቸው ቀዳሚዎቹ አምስት የአለማችን አገራት ሲሆኑ፣ ከአለማችን አገራት ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ለሞት በተዳረጉባት አሜሪካ የሟቾች ቁጥር ከ140 ሺህ በላይ ማለፉ ተነግሯል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር በብራዚል ወደ 76 ሺህ የተጠጋ ሲሆን፣ በእንግሊዝ ከ45 ሺህ በላይ፣ በሜክሲኮ ከ37 ሺህ በላይ ሲደርስ፣ ከ28 ሺህ 400 በላይ ሰዎች ለሞት የተዳረጉባት ስፔን በሞት ያጣቻቸው ዜጎቿን ለማሰብ ባለፈው ሃሙስ ባካሄደችው የመታሰቢያ ሥርዓት ወረርሽኙ በአገሪቷ ላይ ያደረሰው ጉዳት ምን ያህል አሳዛኝ እንደሆነ ዘክራለች፡፡
አፍሪካ እና መሰንበቻው
በግንቦት ወር መጨረሻ 100 ሺህ የነበረው የአፍሪካ አህጉር የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር፣ በሃምሌ መጀመሪያ ላይ ወደ ግማሽ ሚሊዮን ማደጉን ያስታወሰው የአለም የጤና ድርጅት፤ከ35 በመቶ በላይ በሚሆኑት የአፍሪካ አገራት የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር ባለፈው ወር ብቻ በእጥፍ ያህል ማደጉን ይጠቁማል፡፡
እስካሁን ድረስ በአህጉሪቱ በኮሮና ቫይረስ ከተጠቁት ሰዎች መካከል ከ70 በመቶ በላይ የሚሆኑት በአምስት አገራት ውስጥ እንደሚገኙ የጠቆመው ድርጅቱ፣ በሃምሌ ወር አጋማሽ በመላው አፍሪካ በቫይረሱ ከተያዙት ሰዎች መካከል 75 በመቶ ያህሉ በደቡብ አፍሪካና ግብጽ እንደሚገኙም አመልክቷል፡፡ ቫይረሱ እስካለፈው ሀሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አፍሪካ ያጠቃቸው ሰዎች ቁጥር ከ645 ሺህ ያለፈ ሲሆን፣ ለሞት የተዳረጉት ሰዎችም 15 ሺህ ያህል መድረሱን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
የአፍሪካ ልማት ባንክ በበኩሉ፤ በአፍሪካ የኮሮና ቫይረስ በአሁኑ ፍጥነት መሰራጨቱን ከቀጠለና ከመጪው 2020 ግማሽ አመት ካለፈ አህጉሪቱ በ2020/21 የፈረንጆች አመት በቫይረሱ ሳቢያ 236.7 ቢሊዮን ዶላር ያህል ኪሳራ ሊያጋጥማት እንደሚችልና የአህጉሪቱ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት በአመቱ በ1.7 በመቶ ያህል ይቀንሳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
በቅርቡ ስልጣን የያዙት የማላዊ ፕሬዚዳንት ላዘሬስ ቻክዌራ በአገሪቱ እየተስፋፋ የመጣውን የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ለመግታት ስኬታማ ይሆን ዘንድ ህዝባቸው ለሶስት ቀናት በሚቆይ ብሔራዊ ጾምና ጸሎት ከጎናቸው እንዲቆም ጥሪ ማቅረባቸው ተነግሯል፡፡
በዴንማርክ የደቡብ አፍሪካ አምባሳደር ሆነው ሲያገለግሉ የቆዩትና ባለፈው ሰኞ በ59 አመታቸው ከዚህ አለም በሞት የተለዩት የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ኔልሰን ማንዴላ ልጅ፣ ዚንዲዚ ማንዴላ በአስከሬናቸው ላይ በተደረገው ምርመራ በኮሮና ቫይረስ ተይዘው እንደነበር መረጋገጡን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
ቀጣይ የአለማችን ስጋትና ፈተናዎች
የአለም የኢኮኖሚ ፎረም ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው መረጃ፤ አለማችን በመጪዎቹ 18 ወራት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ከኢኮኖሚ እስከ ጂኦፖለቲክስ ዘርፈ ብዙ ፈተናዎችና ስጋቶች እንደሚያጋጥሟት ያስታወቀ ሲሆን፣ ከሁሉም በላይ የአለም ህዝቦችን የሚያሰጋቸው ፈተና ኢኮኖሚያዊ እንደሚሆን አመልክቷል፡፡
አለማችን በተጠቀሰው ጊዜ ያጋጥማታል ተብለው ከተጠቆሙት 31 ያህል ስጋትና ፈተናዎች መካከል አስሩ ኢኮኖሚያዊ፣ ዘጠኙ ማህበራዊ፣ ስድስቱ ጂኦፖለቲካዊ፣ አራቱ ቴክኖሎጂያዊ፣ ሁለቱ አካባቢያዊ መሆናቸውንም መረጃው ጠቁሟል፡፡
ከቀዳሚዎቹ የአለማችን ቀጣይ ፈተናና ስጋቶች መካከል የተራዘመ አለማቀፍ የኢኮኖሚ ቀውስ፣ ከፍተኛ ስራ አጥነት፣ ሌላ የበሽታ ወረርሽኝ ክስተት፣ የኢንዱስትሪዎች ማገገም አለመቻል፣ ተጨማሪ የጉዞ እገዳዎችና የንግድ እንቅስቃሴ ገደቦች፣ የማህበራዊ ዋስትና መዳከም፣ የከፋ ሰብዓዊ ቀውስ፣ ከፍተኛ የዋጋ ንረት ጭማሪ፣ የጤና አገልግሎቶች የዋጋ ውድነትና የከፋ የአእምሮ ጤና ችግር መስፋፋት እንደሚገኙበትም መረጃው አመልክቷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ቻይና የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ የኢኮኖሚ እድገት ያስመዘገበች የመጀመሪያዋ ሃያል አገር መሆኗን የዘገበው ብሉምበርግ፤ አገሪቱ የእንቅስቃሴ ገደቦችን ካነሳችና ፋብሪካዎችን መክፈት ከጀመረች በኋላ ባለፈው ሩብ አመት ያልተጠበቀ የ3.2 በመቶ የኢኮኖሚ ዕድገት ማስመዝገብ መቻሏን አመልክቷል፡፡
ቻይና እስከ ሃምሌ በነበሩት 3 ወራት ያስመዘገበችው የኢኮኖሚ ዕድገት ያልተጠበቀና ከፍተኛ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፣ ከዚያ በፊት በነበረው ሩብ አመት ኢኮኖሚዋ በ6.8 በመቶ ቀንሶ እንደነበርም አስታውሷል፡፡
ክትባት እና መድሃኒት
አለም ለመጣባት የጥፋት ማዕበል መላ የሚሆናትን ክትባት ወይም መድሃኒት ለማግኘት ደፋ ቀና ማለቷን አሁንም አጠናክራ የቀጠለች ሲሆን፣ ከሰሞኑም ከሌሎች በተለየ ተስፋን የሚሰጥ ወሬ ከወደ አሜሪካ ተሰምቷል፡፡
ለኮሮና ክትባት ለማግኘት ሰፊ ምርምር ሲያደርግ የቆየው የአሜሪካው የባዮቴክኖሎጂ ኩባንያ ሞደርና፣ ከሁለት ሳምንታት በኋላ ክትባቱን በሰዎች ላይ ለመሞከር ወደሚያስችለው የመጨረሻ ደረጃ የሙከራ ሂደት እንደሚገባ ያስታወቀ ሲሆን፣ በሙከራው 30 ሺህ ሰዎችን ለማሳተፍ ማቀዱንም ገልጧል፡፡
ስምንት የአለማችን አገራት መሪዎች በቀጣይ በምርምር ይገኛሉ ተብለው የሚጠበቁ የኮሮና ክትባቶችን በፍትሃዊነት ለአለም ህዝቦችና አገራት ለማዳረስ ትኩረት እንዲሰጥ ለአለማቀፉ ማህበረሰብ ጥሪ ማቅረባቸውን የዘገበው ሮይተርስ፣ ፕሬዚዳንት ሳህለ ወርቅ ዘውዴና የካናዳ፣ የደቡብ ኮርያ፣ የኒውዚላንድ፣ የደቡብ አፍሪካና የስፔን መሪዎች እንደሚገኙበትም አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜናም፣ ከ150 በላይ የሚሆኑ የአለማችን አገራት የኮሮና ክትባትን በመላው አለም ለሚገኙ አገራት በፍትሃዊነት ለማዳረስ እየሰራ የሚገኘው ኮቫክስ የተሰኘ ስብስብ አባል ሆነው ዜጎቻቸውን የክትባቱ ተጠቃሚ ለማድረግ እየሰሩ እንደሚገኙ ሮይተርስ ዘግቧል፡፡ ከእነዚህ አገራት መካከል 75 የሚሆኑት የራሳቸውን ፋይናንስ በመመደብ ክትባቱን ለማስገባት የፈቀዱ መሆናቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
የአፍሪካ የበሽታ መከላከልና ቁጥጥር ማዕከል በበኩሉ፤ ውጤታማነታቸው የሚረጋገጡ የኮሮና ክትባቶችን በአፍሪካውያን ኩባንያዎች ማምረት የሚቻልበትን ሁኔታ ለመፍጠር የክትባቱ ፈጣሪዎች ለኩባንያዎቹ የአእምሮአዊ ንብረት መብት ፍቃድ እንዲሰጡ ማድረግ እንደሚገባ ገልጧል፡፡
ኖቫርቲስ የተባለው የስዊዘርላንድ ኩባንያ ምንም አይነት የገንዘብ ትርፍ የማይገኝባቸውን ከኮሮና ጋር በተያያዘ ለህክምና የሚውሉ 15 አይነት መድሃኒቶች ለ79 ያላደጉ አገራት እንደሚለግስ ማስታወቁን የዘገበው አልጀዚራ፣ ሩስያ በበኩሏ ለ30 ሚሊዮን ሰዎች የሚሆን በሙከራ ላይ የሚገኝ የኮሮና ክትባት በአገር ውስጥ ለማምረት ማሰቧን አስነብቧል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ በፈረንጆች አመት 2019 በመላው ዓለም 14 ሚሊዮን ያህል ህፃናት መሰረታዊ የሚባሉና በቀላሉ መከላከል የሚቻሉ ህመሞችን ክትባቶች  አለመከተባቸውን የዓለም ጤና ድርጅትና ዩኒሴፍ ከሰሞኑ ያስታወቁ ሲሆን፣ በዚህ ዓመትም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ክትባቶች በመቋረጣቸው ቁጥሩ በእጥፍ ያህል ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅ ጠቁመዋል፡፡
ባለፉት 30 አመታት ታሪክ እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸው ህጻናት በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የተለያዩ ህይወት አድን የሆኑ ክትባቶች አለመከተባቸውን የጠቆሙት ተቋማቱ፣ በ2020 የፈረንጆች አመት የመጀመሪያዎቹ አራት ወራት ብቻ የፖሊዮ፣ ኩፍኝ፣ ማጅራት ገትር፣ ቲታኖስና የማያቋርጥ ሳል መከላከያ ክትባቶችን የወሰዱ ህጻናት ቁጥርም በከፍተኛ መጠን መቀነሱን ገልጸዋል፡፡
ህጻናት እና ትምህርት
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በመላው አለም በርካታ ቁጥር ያላቸው ትምህርት ቤቶች አገልግሎታቸውን አቋርጠው መዘጋታቸውን ያስታወሰው ሴቭ ዘ ችልድረን፣ 9.7 ሚሊዮን ያህል የአለማችን ህጻናት ዳግም ወደ ትምህርት ቤት ላይመለሱ እንደሚችሉ ከሰሞኑ አስታውቋል፡፡
ባለፈው ሚያዝያ ወር በመላው አለም ወረርሽኙን ለመግታት ታስቦ ትምህርት ቤቶችና ዩኒቨርሲቲዎች በመዘጋታቸው ከአለማችን ተማሪዎች 90 በመቶ ያህሉ ወይም 1.6 ቢሊዮን ያህል ወጣቶች ትምህርት ማቆማቸውን ያስታወሰው ድርጅቱ፣ በቀጣይም 9.7 ሚሊዮን ያህል ህጻናት የቤት ውስጥ ስራ እንዲሰሩ፣ ተገድደው እንዲዳሩ በመደረጋቸው እስከ ወዲያኛው ወደ ትምህርት ቤት ላይመለሱ እንደሚችሉ አስጠንቅቋል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ያስከተለው ተጽዕኖ፣ አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገራት የ2021 የፈረንጆች አመት የትምህርት ዘርፍ በጀት ላይ የ77 ቢሊዮን ዶላር እጥረት ሊያስከትል እንደሚችልም ባለፈው ሰኞ ባወጣው መረጃ አመልክቷል፡፡
አንዳንድ ነገሮች - በኮሮና ዙሪያ
ኮሮናን እንደ ቀላል ጉንፋን በመቁጠር የራሳቸው መዘናጋት ሳያንሳቸው ህዝባቸውንም ለከፍተኛ ጥፋት የዳረጉትና በቅርቡ በኮሮና ቫይረስ ተይዘው ያገገሙት የብራዚሉ ፕሬዚዳንት ጄር ቦልሶናሮ፣ ባለፈው ረቡዕ በድጋሚ በቫይረሱ መያዛቸው መረጋገጡን የዘገበው አልጀዚራ፣ ሰውዬው ግን አሁንም ፈዋሽነቱ ያልተረጋገጠውን ክሎሮኪን የተባለ የወባ መድሃኒት ኮሮናን ለማዳን ተጠቀሙ ሲሉ መደመጣቸውን ገልጧል፡፡ የደቡብ አፍሪካው የማዕድንና ኢነርጂ ሚኒስትር እና ባለቤታቸውም በኮሮና ቫይረስ መያዛቸው ተነግሯል፡፡
የቺሊ መንግስት በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ ሰዎችን አነፍንፈው መለየት የሚችሉ ውሻዎችን ማሰልጠን መጀመሩ የተነገረ ሲሆን፣ በኮሮና የተያዙ ሰዎች ከፍተኛ መጠን ያለው ላብ ከሰውነታቸው ስለሚወጣና የተለየ መዓዛ ስለሚያመነጩ ውሾቹ ይህንን መዓዛ በማነፍነፍ የቫይረሱ ተጠቂዎችን እንዲለዩ ለማድረግ መታሰቡን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የእንግሊዝ ጤና ሚኒስትር ማት ሃንኮክ፤የአገሪቱ ዜጎች በቢሮ ውስጥና በሥራ ቦታዎች ላይ የአፍና የፊት መሸፈኛ ጭንብል ወይም ማስክ እንዲያደርጉ የሚያስገድድ መመሪያ ማስተላለፋቸውን የዘገበው ቢቢሲ፤ በአገሪቱ በህዝብ መጓጓዣዎችና በሱቆች አካባቢ ማስክ ማድረግ ግዴታ ከሆነ ወራት መቆጠራቸውን አስታውሷል፡፡
ቫይረሱ ከ30 ሺህ በላይ ዜጎችን የቀጠፈባትና ከሰሞኑ ደግሞ በፍጥነት መሰራጨት የጀመረባት ፈረንሳይ ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን በበኩላቸው፤ በዝግ ህዝባዊ ስፍራዎች ውስጥ የአፍና የፊት ጭምብል ማድረግ ከመጪው ነሃሴ ወር መጀመሪያ አንስቶ ግድ እንደሚሆን ከትናንት በስቲያ ለህዝባቸው አስታውቀዋል፡፡
በአገሪቱ ፖሊስ ስልጠና እየተሰጣቸው የሚገኙት እነዚሁ አነፍናፊ ውሾች እስከ መጪው ወር ስልጠናቸውን ጨርሰው በአገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች በሚገኙ ባቡር ጣቢያዎችና የአየር ማረፊያ ጣቢያዎች ይሰማራሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው አመልክቷል።

Saturday, 11 July 2020 00:00

ማራኪ አንቀፆች

  እንባቆም፡- ጉዳት ወይም ችግር አግጦ በራሳችሁ ላይ ሲደርስ ይነዝራችኋል፤ የሌላ ሌላ ግን የገለባ ያህል አይከብዳችሁም…ያም ሆነ ይህ ጦርነት እጅግ አክሳሪና ውድ ዋጋ የሚያስከፍል መሆኑን ማጤን አለባችሁ… የቀደመ ታሪክ ማስታወስም ይበጃል፡፡
አባ ዘዮሐንስ፡- ለመሆኑ ለግብጽ አጀንዳ መንግሥታችን ምን መለሰ?
አዱኛው፡- በመስታወት ቤት ውስጥ የሚኖር ቀዳሚ ጠጠር ወርዋሪ አይሆንም፤ ግብጽም ግድቦች አሏት፤ ጦር ስታወናጭፍ ለነሱ ምን ዋስትና ሰጥታ ነው? ሌላው ግብጾች ካላበዱ በስተቀር ወደ ጦርነት አይሄዱም ነው የተባለው… ውጤቱን ያውቁታላ!
በኃይሉ፡- ከባዱም ዓለም አቀፍ ህክምና ይቀርብላቸዋል፡፡
እንባቆም፡- አባይ የለም ግብጽ የለም የሚለውን ፈሊጥ ገልጠን ብናየው፣ ለማስፈራራትና የግብጽን ህዝብ በኢትዮጵያ ላይ ለማነሳሳት ብቻ ነው… ሌላው አስቂኝ ጩኽታቸው ግብጾች እውን ላንዲት ጠብታ ውሃ ከዓለም ላይ ይጠፋሉ? የግብጽን ያህል ውሃ ሳያገኙ የሚኖሩ ምድረ በዳነት የበዛባቸው ሀገሮች የሉም… አሉ /ጭብጨባ/
ደሌቦ፡- ከአባይ ላይ ጠብታ ውሃ አይቀነስም ይበሉ እንጂ እዚያው ሀገራቸው ውስጥ ከአስዋን ግድብ በትነት የሚጠፋ ውሃ መጠን በሚሊዮናት ኪዩቢክ ሜትር የሚለካ በየዓመቱ ይባክናል፤ ገልጠን ብናየው አባይን ደግሞ አድራቂዋ ሌላ ሳይሆን እራሷ ግብጽ ነች፡፡
እንባቆም፡- በሌላ በኩል፤ የህዳሴው ግደብ ከተሰራ በኋላ ወደ ግብጽ አልፎ የሚያጥለቀልቃትን ውሃ መጠንና ደለሉን በመቀነስ የጠራ ውሃ እንድታገኝ ለመከላከያው የምታወጣውንም ከፍተኛ የገንዘብ ወጪ ኪሳራ ይቀንስላታል፡፡
ደሌቦ፡- እናም ከኢትዮጵያ ያልተናነሰ ጥቅም ታገኛለች ማለት ነው እኮ… ሀቁ!
እንባቆም፡- (ፋታ) ውድ ተሰብሳቢዎች፤ ዳውድ እስካሁን ሲያወጋን የነበረው ፖለቲከኞቻቸው የሚያላዝኑትን የውሸት ጩኸት ነበር፡፡ የሱ ሙግትም የነሱ የመከነ ፖሊሲ ዜሮ ሳም ሜንታሊቲ ወይም አልቦ ድምር አስተሳሰብ ነጻብራቅ ነበር /ጭብጨባ/ እና ዳውድ ዋሽቼ ከሆነ አጋልጠኝ፡፡
ዳውድ፡- /ከሊፋ ጋር ተነጋግሮ ቀድሞ መልስ ይሰጣል/ ወንድሜ ሆይ እንዲሁም አባቶቻችን… ወደ ሃቁ እንምጣ፤ ሃቅ ያንቃል ይባላል /ፋታ/ እስካሁን በናንተ በኩል የተወረወረውና የኔም ልብ የሚያስበው  የግብጽ አዲሱ ትውልድ  በሆሆታና በጋጋታ… በኡኡታ ጠብ ያለሽ በዳቦ የሚነዳ አይደለንም /ጭብጨባ/ ከእንግዲህ ወደፊት የሚያራምደን ሳይንስና አመክንዮ፣ ነባራዊ እውነታ እንጂ የምናብ ከንቱ ፈጠራና ስጋት አይሰራም፤ከአዲሱ ትውልድ መፈጠሬ እድለኛ ነኝ /ፋታ/ ሌላው ነጥብ፣ ለኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ይቀነሳል ተብሎ የሚታሰበው የአባይ ውሃ መጠን እጅግ የሚገርም ነው፡፡ የአባይ ውሃ ጠቅላላ መጠኑ ከ80 ኪዩቢክ ሜትር በላይ ሲሆን ከዚህ ውስጥ ለህዳሴው ይቀነሳል የሚባለው ከ3-4 ቢሊዮን ኪዩቢክ ነው፤ የጠብታ ያህል! ተመልከት እንግዲህ… እዚህ ግባ ለማይባልና ከቁጥር ለማትገባ መጠን… ለዚያውም ጥቅሙ የጋራ የሆነ ፕሮጀክት… ግብጽን ከቶም የሚያሰጋት ሊሆን አይችልም፣ ታዲያ ጉዳዩን ጠልቀን ሳንረዳ በርግገን ማስበርገግ ባልተገባ… አሁንም ሌላ ነጥብ የማነሳው ኢትዮጵያ በጣም በጣም ታጋሽ እናት ሀገር ነች /ጭብጨባ/ እኛ ብንሆን… የምሬን ነው የምናገረው ከስኩዊዝ ካናል ያልተናነሰ የአባይ ፈሰስ ወይም ቀረጥ እናስከፍላችሁ ነበር … በውነቱ የኔ ትውልድ ነቅቷል፤ ኋላ ቀር ፖሊሲ በሚያራምዱ አንድ አንድ ወግ አጥባቂ ብዥታም ባለስልጣናት ፈር የሳተ አመለካከት ብለን እሳት አንጭርም፤ አቃጥለን አንቃጠልም ! /ጭብጨባ/ ከእንግዲህ እኛ የአባይን ሸለቆ  ለልማት ማረስ እንጂ  በአንጡራነት የመያዝ እሳቤ እንደማያዛልቅ፣ ኢትዮጵያም በወንዟ  እንዳትጠቀም የሚያደርግ አንዳችም ምድራዊ ሀይል እንደሌለ በግልጽ የሚታይ ነው/ሞቅ ያለ ጭብጨባ/፡፡
ከሊፋ፡- እኔም የዳውድ ሃሳብ ደጋፊ ነኝ /ፋታ/ የኛ ትውልድ ለራሱ የሚኖር እንጂ ሙት ታሪክ  እየቆፈረ በጫጫታና ወዳልተፈለገ አቅጣጫ በልጓም የሚነዳ የጋሪ ፈረስ አንሆንም፤ እኛ እስካሁን ያቀረብንላችሁ  ክርክር የየግላችን ሀሳብ ወይም አቋም ሳይሆን የአንዳንድ ፖለቲከኞቻችን ከንቱ ሙግት ነው፤ ማዕዳችን አንድ ነው፤ ላንዱ እሬት ላንዱ ማር አይደለም … ለምን ማሩን ወደ እሬት ለመለወጥ እንደምንተጋ አይገባኝም /ጭብጨባ/ ለማንኛውም የመንግስቶቻችን ውይይቱ ይቀጥላል፤ ለወደፊቱ ምን ላይ ሊደርስ እንደሚችል በንድፈ ሀሳብ ከወዲሁ አውቀነዋል፤ የግርጌ የራስጌ የአባይ ተፋሰስ ሀገራት ተብሎ ቅራኔ ማክረር ይቀራል፤ በአዲስ መንፈስና በአዲስ አመለካከት ተነሳስተንም ጠላት በዘመኑ መካከላችን ሰንቅሮ ያኖረውን ጊዜ ጠብቆ የሚፈነዳ የቅራኔ ፈንጂ አምክነን፣ እንደ ጥንት አንጋፋነታችን የስልጣኔ እርካብ ላይ ተቆናጥጠን እጅ ለእጅ ተያይዘን፣ አባይን በጋራ እያለማን፣ ትውልዱን በአንድ ቤተሰብነት መንፈስ ይዘን በስራና በፍቅር እየመራን መራመድ እንድንችል፣ ከእኛም ሆነ ከምሁሮቻችን ትጋት በጥብቅ ይጠበቅብናል /የጋለ ጭብጨባ/
ዳውድ፡- እኛም ግብጾች ከሚያስማማን ከውይይቱ መድረክ መሸሽ ወይ በራስ አለመተማመን ወይም ራስ ወዳድነት እንጂ ጥበብ አይሆንም /ጭብጨባ/ ስለዚህ ሀገሬ ግብጽ አወዛጋቢ ነጥብ ፈትታ ከተፋሰሱ ሀገራት ጋር ሰምና ክር ሆና የመሪነት ሚናዋን ማጉላት ይጠበቅባታል የሚል የጸና ተስፋ አለኝ /ጭብጨባ/ ለዚህም በጋራ እንታገላለን፡፡
አባ ዘዮሐንስ፡- ጨው ለራስህ ስትል ጣፍጥ፤ አለዚያ ድንጋይ ነው ብለው ይጥሉሃል እንዲሉ፡፡
ዳውድ፡- አዎን ከእንግዲህ ለአባይ አሉታዊ መፈክር ሳይሆን አዎንታዊ መፈክር እያሰማን፣ በተስፋ ወደፊት እንተማለን /ተሰብሳቢው እያጨበጨበ ከመቀመጫው ይነሳል/ መፈክሩን አብረን እንበል /ኖ ናይል ሳይሆን የስ ናይል እንበል -  አባይ ለግል ሳይሆን ለጋራ ይሆናል ! /ሆታና ጭብጨባ፤ መተቃቀፍ ይከተላል/
እንባቆም፡- ክቡራትና ክቡራን -ስብሰባች ንን ልንቋጭ ነው፤ መንፈስ እንደ አረቄ የሚያሞቁ ሀሳቦችን ሰምተናል፤ ያረጁ ያፈጁ ውሎች የሙዝየም እድል እንኳን አይሰጣቸውም፤ ይቃጠላሉ! /ሆታ/ በአሲሲው ካህን ፍራንሲስ አባባል ውይይቱን ብናጠናቅቅ ደስ ይለኛል፡- አምላኬ ማድረግ የምችለውን እንድፈጽመው ድፍረት ስጠኝ፤ የማልችለውን ደግሞ እንድቀበለው ትዕግስቱን ስጠኝ ይላል/ ሆታ/
አባ ዘዮሐንስ፡-  ልክ ነህ ልጄ፤ እሱ አንድዬ ልቦናችንን ወደ ቀና ጎዳና ይመልስልን /ሆታ፤ ክራርና መሰንቆ ያጅባል/
ጦቢያ፡- /ጦቢያ ያማጽናሉ/ ውይይቱ ቢጠናቀቅም ባህላዊ ቡና እየተዘጋጀ ስለሆነ እባካችሁን ለጥቂት ደቂቃ ባላችሁበት እየተጨዋወታችሁ ቆዩልን/ ከወንበራቸው ሄደው ይቀመጣሉ /ፋታ/
ሄንሪ፡- /ወደ እነ ዳውድ ጠጋ ብሎ ሹክ ይልና ይቆማል/ ክቡራትና ክቡራን፤ ቡናው እስኪመጣ ድረስ ለጥቂት ደቂቃ እንለያችኋለንና ፍቀዱልን… እንመለሳለን…/ይወጣሉ/ ሌሎች ጭውውታቸውን በቡድን በቡድን ይቀጥላሉ… ይጠጣሉ ይስቃሉ /መብራት ይጠፋል/
(ከግርማ እንቻለው የህዳሴ ግድብ እና "ፈርኦኑ ቀለበት" ተውኔት መጽሐፍ የተወሰደ፤ 2012)

Saturday, 11 July 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

   የሰው ልጅ ቁጥር ሆነ!
የመጀመሪያዋ ሴትዮ በኮቪድ ሲሞቱ ለሁላችንም ሰው ነበሩ፡፡ እናት ነበሩ:: ለሁላችንም ሃዘን ነበሩ፡፡ ለሁላችንም ድንጋጤ ነበሩ፡፡
ከሁለተኛው ሰው በኋላ ግን፣ ሰው ቁጥር ሆነ፡፡
ስንት ሰው ሞተ? ብለን እንጠይቅና ፣ ወደ ዕለት ጉዳያችን እንሄዳለን፡፡ የሞተው ሰው ቁጥር ሲነገረን እንሰማና፣ ወደ ጉዳያችን እንገባለን፡፡ ያ ቁጥር ነገ እኛ ልንሆን እንደምንችል ማሰብ ከተውን ቆየን፡፡
ስድስት ሰው ሞተ… አስር ሰው ሞተ… አስራ… ይቀጥላል፡፡ ባለአንድ፣ ባለሁለት፣ ባለሶስት፣ ባለአራት ዲጂት እስኪደርስ ድረስ ሰው ቁጥር ሆኗል፡፡
ወደፊት ቁጥሮች ከፍ ይላሉ፡፡ እያንዳንዳችን ቤት እስኪደርሱ ድረስ ሰዎች ቁጥር መሆናቸው ይቀጥላል፡፡
ቤታችን ሲገባ ግን፣ አንድ ቁጥር ሺህ ነው፤ ከሺህም በላይ ነው፤ ከሚሊዮንም በላይ ነው…  ያ ቁጥር አባት ነው፤ እናት ናት፤ ወንድም ነው፤ ሚስት ናት፤ ባል ነው፤ ሚስት ናት፤ ልጅ ነው፤ ዘመድ አዝማድ ነው:: ያ ስም ሌላው ሰው ጋ ሲሄድ ቁጥር ነው፤ እኛ ጋ ግን ከስጋችን ቦጭቆ የሚወጣ… ትልቅ ቁስል የሚሆን ህመም ነው፡፡
አስበነው እናውቅ ይሆን?
ከቁጥር አንጉደል!
ቁጥር እንዳንሆን እንጠንቀቅ!
እንጠበቅ!
እንጠብቅ!
(ከመላኩ ብርሃኑ የፌስቡክ ገጽ የተወሰደ)
*   *   *
እንዴት ዝም ልበል?!
(የአንድ አጥፊ ኑዛዜ)
ፍቅር በሚሉት ቃል
የጨለፍኩላችሁ፣ መርዜን ስታረክሱት
ሳቆመው የባጀሁ
የዘር ድንበር ኬላ፣ አጥሬን ስታፈርሱት
የተንኮል ጎጆዬን
ወጋግራ ነቅላችሁ፣ ስታደርጉት ዘመም
እያየሁ ልታመም?...
ትተራረዱበት
የሳልኩት ቢላዋ፣ በእጃችሁ ሲመከት
በዋይታችሁ ፋንታ
ጆሮዬን ስትነድሉት፣ በፍቅር መለከት
ዝም ብዬ ልመልከት?...

ዘመናት ፈጅቶብኝ
የተከልኩትን ቂም፣ ነቅላችሁ ስትጥሉት
የጥላቻ እሾሄን
ከየጀርባችሁ ላይ፣ በድንገት ስትነቅሉት
የማናከስ ልክፍት
ስንት የደከምኩበት፣ ከንቱ ሲቀር ህልሜ
ልያችሁ ዳር ቆሜ?...

የቂሜን ጥቅርሻ
ይቅርታ በሚሉት፣ እንዶድ ስታጸዱት
የዘር ስናጾሬን
በአንድ የፍቅር ቋንቋ፣ ከስሩ ስትንዱት
ዘመናት ያለፈ
የጥፋት ድግሴን፣ የደም ጽዋ ጸበል
ድንገት ባደባባይ
ባንድነት ሱባኤ፣ ስታደርጉት ከንበል
እንዴት ዝም ልበል!?...
(ገጣሚ - ፊያሜታ)


   ስለ ሽልማት ስናስብ---ከነበረው አልወጣንም- በአስተሳሰብ ማለቴ ነው:: ሌላስ መኖር አልነበረበትም ወይ የሚል ጥያቄ አንጠይቅም፡፡ የቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ፋውንዴሽን አንዱ ትልቁ የሽልማት ድርጅት ነው፡፡ ይሄን  አሁን --- ብልጭ ድርግም ከሚሉት የሸላሚ ድርጅቶች ልዩ የሚያደርገው በአግሮ ኢኮኖሚ፣ በእርሻ፣ ኢንዱስትሪን ባስፋፉና በጀመሩ ሰዎች፣ በሰዓሊያን፣ በደራሲያን -- እያለ ሁሉን አቀፍ የሆነ የሽልማት ድርጅት ነው……እኛም የሚያስፈልገን የዚህ ዓይነቱ ይመስለኛል:: ብንችል ስፔሻላይዝ ብናደርግ ጥሩ ነው:: ለአርት ብቻ የሚሸልም ሊኖር ይችላል:: አግሪካልቸር ላይ ትልልቅ ስራ ለሰሩ ወይም አዳዲስ ኢኖቬሽን ለፈጠሩ ሰዎች፣ የሥራ ፈጠራ ላመጡ…..ኢንተርፕሩነርስ ለመሳሰሉት የሚሸልም ተቋም መናፈቅ ብቻ አይደለም--ብንችል ልንታገልለት የሚገባ ነገር ነው የሚመስለኝ፡፡ ምክንያቱም It will bring out the excellence…….ዋናው በቃ-- የመጠቀ አእምሮ አለው የሚባለውን ሰው ወደ ላይ እንዲወጣ ያደርገዋል፤ ያስከብረዋል፡፡ ከዚያም እንዲወሳ ያደርገዋል:: ከዚያ እንግዲህ ትልቁ ነገር፣ ትውልድ አርአያ እያገኘ ይሄዳል፡፡ አርአያ እንዲኖረን እኮ ነው ሽልማት የሚያስፈልገው--ትልቁ ነገር እሱ ነው፡፡ አርአያ ስላጣንም ነው--አርአያ ሲታጣ ደግሞ እንዲሁ እንደ ውሃ መፍሰስ ብቻ ነው የምትሆኚውና---እገሌን እሆናለሁ የምትይው ነገር መኖር መቻል አለበት፡፡
ያ አይነቱ ሰው ደግሞ ከአፈርሽ የበቀለ ቢሆን ነው የሚመረጠው--እንጂ አንድ የሳይንስ ተማሪ አንስታይንን መሆን እፈልጋለሁ ሊል ይችላል --- ግን የአገርህ ሰው ለዚህ የሚያበቃ፤ ለዚህ መጠሪያ-- ለአርአያነት የሚበቃ አለ ወይ የሚለውን ጥያቄ መጀመሪያ ቢጠይቅ ነው የሚሻለው:: ለልጅ ልጆች እንደ እገሌ እንድሆን ….በቃ የአበበ ቢቂላ …ጥላሁን ገሰሰ ይድርሻል  እንደምንልበት ዘመን---የሆነ የምናስባቸው ሰዎች አሉ፤ እና እገሌ የምትይው የምትጠሪው---ሩጫ ሮጠሽ እንደ ኃይሌ ገ/ሥላሴ መሆን እፈልጋለሁ….የምትይ ከሆነ…ያንን እሆነዋለሁ ብለሽ ከልጅነትሽ የምታስቢ የሚያደርግሽ መሆን አለበት፡፡
እንግዲህ ከድሮም ዶክተር እሆናለሁ…ፓይለት እሆናለሁ የሚሉት የሚታወቁ፣ የተለመዱ ናቸው፡፡ ግን እንደ እገሌ የሚለው ነገር የሚመጣው---ሽልማት እየሰጠሽ፣ እያበረታታሽ፣ ስሙን እያነሳሳሽ፣ አንዳንድ ነገሮችን እየሰየምሽለት ከሄድሽ ነው፤ከሰው አዕምሮ እንዳይወጣ የምታደርጊው…እንጂ የክፍል ጓደኞችሽን የመሳሰሉ ትላልቅ ቦታ የደረሱ ሰዎችን እናውቃለን፡፡ እነዚህ ሰዎች ግን እዚህ  የሚነሱበት ሁኔታ ይጠፋል፤ ውጭ አገር ወይ ናሳ ገብተዋል ወይ አንድ የአውሮፕላን ድርጅት ውስጥ ናቸው…ትልልቅ ኢንጂነሮች ተብለው የተቀመጡ ሰዎች አሉ:: ታዋቂ ፊዚስቶችም  አሉ::
ግን እነሱን እዚህ የምናመጣበት መንገድ የለም፡፡ ለዚህም እንግዲህ እንዲህ አይነት ፋውንዴሽን ሲኖር፣ መጀመሪያ ኢንዴክስ ይሰራል፤ በዓለም ደረጃ ጭምር ያሉ ኢትዮጵያውያንን--- ታላላቅ ሰዎች የሚባሉትን በሙሉ ይመዘግባል---አሁን እኮ  ቢያንስ ኢንዴክስ የለሽም---ችግሩ እኮ አመልካች የሆነ ተሰብስቦ የሚገኝ ሰነድ አታይም፡፡ አንድ ጊዜ አስታውሳለሁ…ሰዓሊ ከበደች ተክለአብ ከአሜሪካ የኮርኔል ዩኒቨርሲቲ አንድ ፕሮጀክት ሰጥቷት መጥታ ነበር…ምንድን ነበር ፕሮጀክቱ---ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ሰዓሊዎች በሙሉ አንደር ሊስት ማድረግና መያዝ ነው…በምን በምን ትምህርት እንደተመረቁ፤ ግን መረጃ  ማግኘት አልተቻለም…አብሬያት ስዞር ነበር፤ አድራሻ ማግኘት ጭራሽ ከባድ ነው፤አሁን ትንሽ ሞባይል አቅልሎት ከሆነ …በሞባይል ደውለሽ አድራሻ ስጡኝ ልትይ ትችያለሽ:: ስልክና ስም ማግኘትም ቢሆን ከባድ ነገር አለው፡፡ የሽልማት ድርጅት መኖር አንዱ አድቫንቴጅ፣ ታዋቂ ሰዎችን አሰባስቦ የሚይዝ ዶክመንት ይኖረዋል ማለት ነው:: ሁለተኛው ለዚህ ሽልማት ለመብቃት ሌላው ወጣት ይተጋልና ነው፤ ይኼ ትልቁ ቁም ነገር ነው፡፡ ሦስተኛው ያንን ሰው ማክበር መጀመራችን ነው፤ምንም ይሁን ምን ያ የተሸለመበት ሙያ የእሱ ተከባሪነት ማረጋገጫ ነው፡፡ ያንን አክብረሽለት…ምንም ዓይነት ህይወት ይኑረው…ምንም ዓይነት ኑሮ ይኑር አንቺም ማድነቅ ያለብሽ ኤክሰለንሱን ነው፤የሰውን ትልቁን ችሎታ ነው መያዝ ያለብሽ፡፡ አሁን ትልቁ ችሎታ ለሌሎች አርአያ ብቻ ሳይሆን ለስራ፣ ለትምህርት፣ ለዕውቀት፣ ለኤክሰለንስ ያለንን አክብሮት ሁሉ መንገድ ይመራናል፤ስለዚህ ሁለገብ የሆነ ሸላሚ ድርጅት ቢኖር የምመኘው…ምናልባትም የምጥረው ለዚህ ነው፡፡ ሌላው በዚህ በሥነቃል፣ በፊደል፣ በቋንቋ ረገድ እያዘቀዘቅን የምንሄድበት---በጣም አርቴፊሻልና ክልስ ዓይነት፣ ዲቃላ ዓይነት ቋንቋችንን ለማጥራት የሚችሉት፣ እንደ ሌክሲኮግራፈርስ ዓይነት ተቋማት የሚያስፈልግ ይመስለኛል፡፡ ባህል ሚኒስቴር ይሄን መስራት የሚያቅተው አይመስለኝም፡፡ አየሽ-- በባህል ቅርሳ ቅርስ፣ ከዚያ ደግሞ ሥነ ቋንቋ ዙሪያ አንድ ጥሩ ተቋም መኖር ያለበት ይመስለኛል፡፡ ብዙ ነገራችን ዝብርቅርቁ የሚወጣው፣ ሴንትራላይዝድ የሆነ አመራር የሚያካሂድ ባለመኖሩ ይመስለኛል፡፡
ቴሌቪዥን ላይ መነገር ያለበት ቋንቋ፣ ሬዲዮ ላይ መነገር ያለበት ቋንቋ--- የጽህፈት ቋንቋ የምትያቸው እንዴት እንደሚለያዩ ሃይ የሚል ተቋም ያስፈልጋል፡፡ ከላይ ሆኖ እስቲ አረፍ በሉ እዚህ ጋ---ይሄን ቋንቋ እያበላሻችሁ ነው፤ እንዲህ ነው መሆን ያለበት የሚል የሚከበር---- ፈረንሳዮቹ ለምሳሌ አላቸው፤ ተቋሙ ነው ሁሉንም የሚወስነው:: በዘፈቀደ እንዳይሰራ እኮ ነው፤ ሁሉ ነገር ዝብርቅርቁ ሲወጣ አናርኪ ነው የሚሆነው መጨረሻ ላይ፡፡ ሁሉም ባለ ጉዳይ ይሆናል፤ ሁሉም ሃላፊ ነኝ ይላል፤እና የፈለገው ሰው የፈለገውን ቃል ፈጥሮ፣ የፈለገው ቦታ ይደነቁረዋል፤ይሄ ልክ አይደለም የሚባልበት መንገድ የለም፤ሁሉም በየቤቱ ብቻ ነው የሚያዝነው፡፡--
(ገጣሚና ተርጓሚ ነቢይ መኮንን፣ በሸገር ኤፍኤም ከጋዜጠኛ  መዓዛ ብሩ ጋር ካደረገው ጣፋጭ ወግ የተወሰደ)  




 • የግብፅ ልጆች ከእናታቸው ጡት ቀጥሎ የህልውናቸው መሠረት ተደርጎ የሚነገራቸው ዐባይ ነው
   • ሁላችንም የየራሳችንን ችቦ ደምረን ካቀጣጠልን፣ የድህነት ጨለማ ከሀገራችን ይወገዳል
   • የዐባይን ጉዳይ ከፖለቲካና ከፓርቲ ጋር ለማገናኘት መሞከር ነውር ነው
   • የዐባይ ግድብ እኛ ታሪክ መሥራት እንድንችል የተፈጠርልን ዕድል ነው


          ቢኒ ምዕራፍ ወይም ወ/ሩፋኤል አለሙ ከ260 በላይ የሙዚቃ ክሊፖችን በዳይሬክርነትና በስክሪፕት ጸሃፊነት አዘጋጅቷል፡፡ በብስራት 101.1 ሬዲዮና በአሀዱ 94.3 ሬዲዮ ለ4 ዓመታት የሰራ ሲሆን የምዕራፍ ፕሮሞሽን ባለቤትም ነው፡፡ ቢኒ በምዕራፍ ፕሮሞሽን ለህዳሴው ግድብ የገቢ ማሰባሰቢያ የተሰሩት የ8100A ማስታወቂያ ቁጥር አንድና ሁለት ላይ በሃሳብ አፍላቂነት፣ በግጥምና ዜማ ደራሲነት አስተዋጽዖ ያደረገ ሲሆን በቅርቡ ደግሞ ለህዝብ የቀረበውን ;የዓባይ ዘመን ልጆች; የሙዚቃ ክሊፕ ግጥምና ዜማን በመድረስ ፕሩዱዩስ አድርጓል፡፡ የአዲስ አድማስ አምደኛ ደረጀ በላይነህ፤ ከቢኒ ምዕራፍ ጋር በሥራዎቹና በህዳሴ ግድብ ዙሪያ ወኔና መንፈስ የሚያነቃቃ ወግ አውግተዋል፡፡ እነሆ፡-

                  ለህዳሴው ግድብ በሰራሃቸው ሥራዎች  ያገኘኸው ምንድን ነው?
የሠራሁት የሀገሬ ጉዳዩ ስለሚመለክተኝ ነው፡፡ ከዚህ በተረፈ የታላቁ ህዳሴ ግድብ አስተባባሪ ብሔራዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ከሆኑት አቶ ደመቀ መኮንን የምስክር ወረቀት ተቀብያለሁ፤ ክፍያን በተመለከተ ድርጅቴም እኔም ያገኘነው ነገር የለም፤ የሰራነው በነፃ ነው፡፡ ለህዳሴው ግድብ ምዕራፍ ፕሮሞሽንና እኔ የሠራነው ይህ ብቻ አይደለም፤ አፋር ሉሲ የተገኘችበት ሥፍራ ድረስ ከደምፃዊው ሀሴን ዓሊ ጋር በመሄድ የአፋርኛ ዘፈን ክሊፕ ሠርተን፣ ለታላቁ ህዳሴ ግድብ አስተባባሪ ጽ/ቤት አስረክበናል:: ይህ ሁሉ ግን በገንዘብ ለማይተመነው ለሀገሬ ልማት የሠራሁት ሥራ ነው፡፡ ብዙ ጊዜ  ሀገራዊ ጉዳዮች ይኮሮኩሩኛል፤ ስሜት ይሰጡኛል፡፡ ለሦስተኛ ዙር የ8100A ልሠራ የተነሳሁት ክብርት ፕሬዝዳንቷ በቤተ መንግሰት ውስጥ ተዘጋጅቶ በነበረው የኪነ ጥበብ ሰዎችን ያሣተፈ ፕሮግራም ላይ ያደረጉት ንግግር ልቤን ስለነካው ነው:: ፕሬዚዳንቷ ግብፆች ስለ ናይል እየሠሩ ስላለው ነገር አንስተው ከእኛ ጋር በማነፃፀር ሲናገሩ፣ ወዲያው ሀሳብ በውስጤ ተፀንሶ፣ ግጥምና ዜማውን እዚያው ጀመርኩት፡፡
“የዐባይ ዘመን ልጆች” የሚለው የሙዚቃ ክሊፕ ምን ያህል ወደ ህዝቡ ገብቷል?
በተለያዩ ሚዲያዎች ላይ እየቀረበ ነው:: ህዝቡም እንደተደሰተና እንደተቀበለው ልዩ ልዩ ግብረ መልሶችን እያገኘን ነው:: ገንቢ አስተያየቶች ደርሰውናል፡፡ ክሊፑን የሠራነው ቀድሞ “የኛ” የሚል ስያሜ ከነበራቸውንና አሁን “እንደኛ” እየተባሉ ከሚጠሩት ወጣቶች ጋር ነው፡፡ የእነርሱ ቡድን በተለመደው አካሄድ ከራሳቸው ቡድን ውጭ ሌላ ሰው አያሰሩም፡፡ ይህ ግን የሀገር ጉዳይ ስለሆነ ያለምንም ማቅማማት በሙሉ ልብ አብረውን ሠርተዋል፡፡  በክሊፑ ላይ መሀል የሚጫወተውን መላኩ መስፍን የሚባል ወጣት አሳትፈዋል፡፡ ለሀገር ያላቸው ፍቅር የሚገርምና የሚደንቅ ነው:: በዚሁ አጋጣሚ ላመሰግናቸው እወዳለሁ:: የመዝሙሩ ሀሳብ ሲመጣም እንዴት ልሥራው የሚለው ነገር ከብዶኝ ነበር፡፡ ስለ ዐባይ ለመሥራት “ወዴት መሄድ አለብኝ” ብዬ የሄድኩት ወደ አድዋ ድል ነበር፡፡ ዐድዋ ግዙፍ የጀግንነት ተጋድሎ ታሪክ፣ የአብሮነታችን መቀነት ነው፡፡ ወደዚያ ሀሳብ ደርሼ ስመለስ የሚያሥፈልገን ነገር አንድነት ነው፡፡ ወደ ቀጣዩ ዘመን ስመለከት ደግሞ ከፊት ለፊት ያለውን ትውልድ አሰብኩኝ፤ እሱ ደግሞ ዕዳ ያለብን ሰዎች እንደሆንን አሣየኝ፡፡ እናም አሁን ያለነው “የዐባይ ዘመን ሰዎች” ይህንን አደራ መወጣት እንደሚገባን ተሰማኝ፡፡ ይህን ባናደርግ  መጪው ትውልድ “ድህነትና ኋላቀርነት አወረሳችሁን!” ብሎ ይወቅሰናል፡፡ ስለዚህ የሦስቱን ትውልድ ሠንሠለት አቆራኝቼ ለመስራት ሞክሬያለሁ::
አባቶቻችን በደም መስዋትዕነት ነፃ ሀገር እንዳስረከቡን እኛ ደግሞ በላባችን በዕውቀታችንና ትጋታችን ከድህነት የተላቀቀች ሀገር ማስረከብ አለብን ማለትህ መሰለኝ?
ይህን ለማድረግ መጀመሪያ መግባባት መቻል አለብን፡፡ ዐባይ መጀመሪያ ለእኛ ምንድነው? ይህን መፈተሽ ያስፈልጋል:: እንደሚታወቀው የቱም ሰው ቢሆን የሚከተለውና ዋጋ የሚሰጠው ለሚወድደው ነገር ነው፡፡ አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ዐባይን እንድንወድድ ተደርጎ የተሠራብን ነገር አይታየኝም፡፡ ለዚህ ነው ቢያንስ “ሰዎች ዐባይ የኛ ነው” የሚለው ስሜት እንዲሰማቸው አድርገን ለመስራት የሞከርነው፡፡ ዐባይ ለኛ ምን ጥቅም ይሰጣል? መገደቡ ያስፈለገው ለምንድነው? ዐባይ ውሃ ብቻ ነው? ጥቅም ካለው ጥቅሙ እስከ የት ድረስ ነው? የሚለውን ነገር፣ ሰዎች አዕምሮ ውስጥ መፍጠር ያስፈልጋል:: ስለዚህ እኛ እንደሞተር ማስነሻ የሆነን ነገር፣ ክብሪት መጫር ነው የሞከርነው:: ሕዝቡን አነሳስተህ ጆሮውን ሲከፍትና ልቡን ሲያዘጋጅ፣ ስለ ዐባይ መናገር የሚችሉ ሰዎች  በዕውቀትና በታሪክ ላይ የተመሠረተ  ነገር መናገር ይችላሉ፡፡ ባለሙያዎች መናገር ቢችሉ ጥሩ ውጤት ይገኛል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ሁሉም ሰው በየፈርጁና በየሙያው የሚቻለውን ሁሉ ቢያዋጣ፣ ወደ ግባችን ለመድረስ በሁሉም ላይ የእኔነት ስሜት እንዲፈጠር ያደርጋል፡፡
የግብፅ ልጆች ከእናታቸው ጡት ቀጥለው የታሪክ ጉዳይ ሲያነሱ የህልውናቸው መሠረት ተደርጎ የሚነገራቸው ዐባይ ነው:: ስለዚህም የዐባይ ጉዳይ ሲነሳ፣ ዐባይን የራሳቸው አድርገው እንዲያስቡት ተደርጓል:: አንዳንዶቹ የዐባይ ምንጭ ሀገራቸው ውስጥ እስኪመለስላቸው ድረስነው የተሰራው:: እኛ ግን ከምንጩ ተፈጥረን፣ ምንጩን ያለ ማወቃችን ሁኔታ ያሳዝናል፡፡ ሕዝቡም የማወቅ ጉጉት ሊኖረው ይገባል፡፡ መቼም ቢሆን ዛሬ የምትዘራው ዘር ነገ አዝመራ ይሆናል፤ ፍሬ ይሰጣል፡፡ ስለዚህ ስለ ዐባይ የምንሠራው በሙሉ እንድትወደው እንድትተጋለትና እንድታስፈፅመው የሚያደርግ መሆን አለበት የሚል እምነት አለኝ፡፡ እኛም በዚህ መነሻ ትንሽ የራሳችንንን ለማዋጣት ብለን የሠራነው ነው፡፡
እንደ ዐድዋ በአብሮነት ሆነን፤
ዐባይን እንጨርሳለን!
ሆ! ብለን ተምመን በፍቅር ዜማ
ይገደብ ዐባይ ከሀገር ይስማማ!! --- ያልነው ለዚህ ነው፡፡
ዐድዋን ስታስብ ትልቅ አቅም ይሰጥሃል:: ኢትዮጵያውያን የውስጥ ልዩነቶች እንኳ ቢኖራቸው በጋራና በአንድነት ሆነው፤ ቦታው ድረስ ሄደው በመዋጋት ሀገር አስረክበውናል፡፡ እኛም ለልጆቻችንን የምንነግረው ምንድን ነው  ለሚለው ጥያቄ፤ የሚዳሰስ ሀውልት፤ የሚሻገር ታሪክ ሊኖረን ይገባል፡፡ እኔ እንደሚመስለኝ፤ የዐባይ ግድብ እኛ ታሪክ እንድንሠራ የተመቻቸ ዕድል ነው፡፡ ነገሩን ከፖለቲካና ከፓርቲ ጋር ለማገናኘት መሞከር ነውር ነው፡፡ “ዐባይ የእኔ ነው፤ ግድቡ የእኔ ነው” ካልክ አንተ መጀመሪያ እዚያ ውስጥ መግባት አለብህ፤ ከዚያ የእኛ ይሆናል፡፡ “የእኛ ነው” ብለህ የቡድን መጠሪያ ሰጥተኸው፣ ሁሉም ሰው ሳያምንበት ከምትቆሰቁሰው “የእኔ ነው” ብዬ እኔ ራሴ ማመን አለብኝ፡፡ ባለቤትነት ሊሰማኝ ይገባል፡፡ እኛም በዚህ ስሜት ለመስራት ሞክረናል፡፡ በዚህ አጋጣሚ የኢትዮጵያ ወጣቶች ለፈጠራና ለስራ የተዘጋጁ መሆናቸውን ማሰብ ያስፈልጋል:: ግን የሚያነሳሳቸው መሪ ያስፈልጋል፡፡ ይህ የሚሆነው ደግሞ ለልማት ብቻ ሳይሆን ለጥፋትም ነው፡፡ መስመር ካሳትካቸው በዚያው ስለሚፈሱ ችግር ይፈጠራል::  መልካም ዘር ከዘራህ ደግሞ፤ ወጣቱን ከያዝከውና “ያንተ ነው” ካልከው፣ ስለ ጦርነት ሳይሆን ቴክኖሎጂን በመጠቀም ሀገሩን ለማልማት እስከ መጨረሻው ግብ ድረስ ሊሄድ ይችላል፡፡
ስለ ዐባይ የምትነግረውም ነገር ሲገባው ስሜት ይሰጠዋል፡፡ ካልገባው ደግሞ ምኑም አይደለም፡፡ በተለይ ሚዲያዎች በዚህ ነገር ላይ ማርሻቸውን ቀይረው ቢሰሩ ብዙ ትርፍ እናገኛለን ብዬ አስባለሁ፡፡
ግብፅ በከፍተኛ ደረጃ የውሃ ሙሌታችንን ለማዘግየት የማትረግጠው ደጅ፣ የማትቀጥፈው ቅጠል የለም፤ እኛ ጋ ደግሞ ክፍተት አለ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ምን ታስባለህ?
አንድ ጉዳይ ላይ የተለያዩ ሰዎች በየራሳቸው የሚሠሩት ቢኖርም ግን ሁሌም እንደ አቅሙና በሚመለከተው ጉዳይ ላይ መሥራት አለበት፡፡ ለምሳሌ በውሃ ጉዳይ ላይ ያጠና ሰው፣ ስለ ውሃና ውሃ ይናገር፤ በዲፕሎማሲ የተሻለ ጥበብና ዕውቀት ያለው ሰው፣ የዲፕሎማሲ ሥራ ይስራ፡፡ ተወዳጅ የሆኑ የኪነጥበብ ሰዎች ደግሞ ሕዝቡን በማነሳሳትና በማነቃቃት ይስሩ! ሚዲያውም የራሴ ጉዳይ ነው በሚል በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ቋንቋዎች የአለምን ሕዝብ የማሳመን ሥራ ሊሠራ ይገባል፡፡ ግብፆች የበለጡን በዚህ ይመስለኛል፡፡ በእንግሊዝኛ፣ በአረብኛና በሌሎችም ቋንቋዎች የዓለምን አመለካከት ለመቀየር እየሠሩ ነው፡፡ ይሔን ደግሞ ሌሎችም እያስተጋቡላቸው ነው:: በዚህም የተነሳ ዕርዳታ የምናገኝባቸውን መንገዶችና ብድሮች ለመዝጋት ይሞከራሉ:: ይሁንና የኛ ግድብ የተጀመረው ምንም የሌላት ኢትዮጵያዊ እናት ከመቀነቷ ፈትታ ባዋጣችው፣ ወታደሩ ከደሞዙ ቆርጦ በሰጠው ገንዘብ ነው፡፡ ገበሬው ከብቶቹን በጎቹንና ጥጃዎቹን ሳይቀር ሰጥቶ፣ ህፃናት ከትምህርት ቤት ምሳቸው ቀንሰው፣ መገደብ የጀመርነው ግድብ ነው፡፡ ይህን ነገር ለሕዝቡ መንገርና ሕዝቡንና ዓለም አቀፉን ማህበረሰብ ማሳመን ያስፈልጋል፡፡ ጉዳዩ የጥበብ እንጂ የጦር መሳሪያ አይደለም:: ስለዚህ የመገናኛ ብዙሀን (ሚዲያዎች) ሚናቸው ትልቅ የሚሆነውም ለዚህ ነው:: ዐባይ ደግሞ ለኢትዮጵያ የህልውና ጉዳይ ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ የአሀዱ ሬድዮ ዋና ስራ አስኪያጅ ሊዲያ አበበ፣ ሬድዮ ጣቢያው ሥራ ከጀመረ አንስቶ ለዓመታት ያለማቋረጥ “የኢትዮጵያ ወንዞች” በሚል በተለይ በዐባይ ላይ ትኩረት አድርጋ የምትሰራውን ስራ ማድነቅ እፈልጋለሁ፡፡ እንዲህ አይነት ግለሰቦች ሚዲያ ላይ ሲኖሩ ለውጥ ያመጣሉ፡፡ አሁንም እንዲህ አይነት ሰዎች ያስፈልጉናል፡፡ ሚዲያ ራሱን የቻለ የጦር መሳሪያ ነው፡፡
በአብዛኛው ግን ሚዲያ ላይ የሚታየው ነገር በግል ጉዳያችን ላይ ያተኮረ ነው፡፡ ቢበዛ እግር ኳስ አካባቢ ነው የሚያተኩረው:: የጋራ የሆኑ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ማተኮር ያነሰን ይመስለኛል፡፡ ኢትዮጵያ ደግሞ ብዙ የጋራ የሆኑ አስተሳሳሪ ነገሮች ያሏት ሀገር ነች፡፡ በጋራ የሳቅናቸው ሳቆች፣ በጋራ ያለቀስናቸው ለቅሶዎች አሉ፡፡ አብረን ተርበናል፣ አብረን ተሰድበናል፣ ከልዩነቶቻችን አንድ የሚያደርጉን ነገሮች ይበዛሉ፡፡ እነርሱ ላይ መስራት አለብን፡፡
ነገሮችን ከፖለቲካ ጋር ማያያዝ ያለብንም አይመስለኝም፡፡ ለሀገር የሚሰራውን ልማት ዛሬ ስልጣን ላይ ያሉ ሰዎች፤ ነገ ከስልጣን ሲነሱ ይዘውት አይሄዱም፡፡ የህዳሴው ግድብ ፕሮጀክትም የህዝብ ነው፡፡ ስለዚህ ሁሉም ሰው ባለው ችሎታና አቅም፣ ዕውቀትና ክህሎት ተረባርቦ ይህንን ፕሮጀክት ከግብ ማድረስ አለብን፡፡ “የእኔ ነው!” የሚል የፀና አቋምም ያስፈልገናል፡፡ በተለይ የህዳሴው ግድብ ህዝባዊ ማስተባባሪያ ጽ/ቤት ያሉ ሰዎች፤ ከእኛ በተለየ በተሻሉ፣ በአራት ዓይኖች ማየት፣ በአራት ጆሮዎች መስማት ይጠበቅባቸዋል፡፡ ግብፆች ከሚሰሩት ስራ በተመጣጠነ አቅም ውስጥ መገኘት ይጠበቅብናል፡፡ ከጎናችን የሚቆሙ ሀገራት የመኖራቸው ያህል በባላንጣነት የሚገዳደሩን እንዳሉም መዘንጋት የለብንም፡፡ ስለዚህ ብዙ መስራት አለብን፡፡ እኔና ድርጅቴ ምዕራፍ ፕሮሞሽን ያደረግነውም ይህንኑ ነው፡፡
የዐባይ ጉዳይ የሀገራችን ዐብይ ጉዳይ ነው፤ ይህንን ስራ በጊዜና በአግባቡ ካልሠራን በትውልድ ተወቃሽ ከመሆን አናመልጥም:: ለመጪው ትውልድ ዕዳ ጥለን መሄድም የለብንም፤ አሳፋሪና አስወቃሽ ከሆነ የስንፍና ስራ ወጥተን፣ እጅ ለእጅ ተያይዘን ይህን ፕሮጀክት ከግብ ማድረስ አለብን የሚል እምነት አለኝ፡፡ በተረፈ ከግብፅ ህዝብ ጋር የሚያገናኘን ምንም ዓይነት ክፉ መንገድ የለም፡፡ እኛ በልተን እነርሱ ጦም ይደሩ ማለት የኢትዮጵያውያን የሕይወት ዘይቤ አይደለም፡፡ ነገር ግን እኛ በልተን እናንተ ጦም እደሩ! የሚለውን መቀበል ልማዳችን አይደለም፡፡ የሚያከብሩንን እናከብራለን! ከእጃችን ማስነጠቅ ግን በታሪካችን ውስጥ የሌለ ነው፡፡
በኩበት ጢስ ዓይናቸው እየተጨናበሰ፣ ዳቦ የሚጋግሩልን የዐባይ ልጆች ታሪክ መቀየር አለበት፡፡ “ደህነትን እንደውርስ መቀባበል የሚቆመው በእኛ ዘመን መሆን አለበት” ብለን በጽናት መቆም አለብን:: “የዐባይ ዘመን ልጆች” ቁርጠኛ ሆነን ድህነትን ካልቀረፍን፣ የእናቶቻችንን ህይወት ከእንግልት ካላወጣን ኖረን ማለፋችን ፋይዳ ቢስ ነው፡፡ እንግዲህ እኛም በዚሁ የዕድገትና የልማት ደመራ ውስጥ አንድ ችቦ መወርወር አለብን ብለን ያለንን ሰጥተናል፡፡ ሁላችንም የየራሳችንን ችቦ ደምረን ካቀጣጠልን፣ የድህነት ጨለማ ከሀገራችን ይወገዳል፡፡ የብርሃን ዘመን ይመጣል፡፡ ስለዚህ ከሁሉም በላይ አንድ ሆነን፣ ለአንድ ዓላማ መቆም ያለብን ጊዜ አሁን ነው፡፡ ዐባይን የስላቅና የወቀሳ መዝሙር ተቀባይ ከመሆን ወደ ብልፅግና መሸጋገሪያ ድልድይ መለወጥ ያስፈልጋል፡፡



  • ዳር ቆሞ መመልከትም ሆነ እኔ የለሁበትም ማለት ከተጠያቂነት አያድንም
     • በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ውስጥ የነፃነት ትግል ያስፈልጋል ብዬ አላምንም
    • እያንዳንዳችን ለንጋት ተግተን ካልሰራን የምንፈልገውን ውጤት አንቀዳጅም

             ከሰሞኑ በኦሮሚያ የተፈጠረው ግርግርና ሁከት ባስከተለው የከፋ የህይወት ጥፋትና የንብረት ውድመት ዙሪያ ከቀድሞው የፓርላማ አባልና ፖለቲከኛ አቶ ግርማ ሰይፉ ጋር የአዲስ አድማሱ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ተከታዩን ቆይታ አድርጓል፡፡

             የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሣን ግድያ ተከትሎ በተፈጠረው ሁከት የሰው ህይወት መጥፋቱና ንብረት መውደሙ ምን ስሜት ፈጠረብዎ?
ስሜታቸውን መቆጣጠር የማይችሉ ልጆችን አነሳስቶ እንዲህ ያለው ድርጊት እንዲፈፀም ማድረግ ለሰው ልጆች ሕይወት ምን ያህል ግድ የሌለን መሆኑን ያመላክታል። በሌላ በኩል፤እኛ ለምንፈልገው ትንሽ ጉዳይ ሌሎች ውድ ዋጋ ቢከፍሉ ደንታ የሌለንና ማመዛዘን የማንችል እንደሆነ ነው ያሳየኝ፡፡  
በየጊዜው በሚፈጠሩ ሁከትና ግርግሮች ከፍተኛ የሕይወት መጥፋትና የንብረት ውድመቶች የሚከሰቱት በምን ምክንያት ይመስልዎታል?
መነሻው ፖለቲካ ቢሆንም መጨረሻ ላይ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ድቀት ነው የሚያመጣው። ነገር ግን ይሄን ለማገናዘብ አለመቻል ነው ብዙ ችግር እየፈጠረ ያለው። ለምሳሌ አንዳንድ ቦታዎች ላይ እዚያው ቤት ውስጥ የሚሰሩ ሰራተኞች፣ ደሞዝ የሚያገኙበትን፣ የገቢ ምንጫቸውን ከሌሎች ጋር አብረው አውድመዋል። ይሄ አርቆ አለማሰብ ነው። የውስጣዊ ጥላቻና ምቀኝነት ውጤት ነው። ሰው የሚባላበትን ሳህን አንስቶ ከሰበረ ነገ በምን እንደሚበላ ማገናዘብ አቅቶታል ማለት ነው፡፡ ይህን በምንም አይነት አመክንዮ ማስረዳት አይቻልም፤ ያው የግንዛቤና የአርቆ አስተዋይነት ችግር ነው። ለጥፋትና ውድመት ከወጡት ወጣቶች ውስጥ ብዙዎቹ ወደ ቤታቸው ተመልሰው ይሆናል፡፡ ነገር ግን ጥቂት የማይባሉት ወደ ቤታቸው አልተመለሱም። ስለዚህ ወጣቶች ከእነዚያ ከማይመለሱት አንዱ ልንሆን እንችላለን ብለው ቢያስቡ መልካም ነው። ወጥቶ አለመመለስ የሚፈጥረውን ስሜት ወልዶ መከራውን አይቶ ባሳደገ ወላጅ ጫማ ውስጥ ሆኖ ማየትን ይጠይቃል:: ንብረት ከማውደም ምንም ኢኮኖሚያዊ ጥቅም አይገኝም፤ ከዚያ ይልቅ ለልጅ ልጅ የሚደርስ ግፍ ነው የሚያተርፈው፡፡  
አገሪቱ ወደ ሥርዓት አልበኝነት እያመራች ነው ብለው የሚያምኑ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎስ?
እኔ ያን ያህል ወደ ሥርዓት አልበኝነት ገብተናል ብዬ አላምንም፡፡ የማንገባበት እድል የለም ማለት ግን አይቻልም፡፡ ሁኔታው ቸል ከተባለ ወደ ለየለት ሥርዓት አልበኝነት የምንገባበት እድል መፈጠሩ አይቀርም:: ከሁለት ዓመት በፊት ኢሕአዴግ እንደ ሥርዓት እንዲቀጥል ስንስማማና የመጣውን የለውጥ ሀይል ስንደግፍ፣ የምንፈልገውን ጥያቄ ሁሉ ይመልስልናል ብለን አይደለም፤ አገር ውድ ዋጋ እንዳትከፍል እኛ መተው ያለብንን ነገር መተው አለብን ብለን ነው:: በየአመቱ የመቶና ሁለት መቶ  ሰዎች ሕይወት እየገበርን የምንሄድ ከሆነ እኮ ያስቀረን የመሰለንን ውድ ዋጋ እየከፈልን ነው ማለት ነው፡፡ የሰው ልጅ ደግሞ ሕይወቱ ውድ ነው፤ መኖር የሚችለው አንዴ ነው። ንብረት ይተካል የሚለውንም እኔ አልስማማበትም፤ ትክክለኛ እሳቤ አይደለም። ማን ነው የወደመውን የሚተካው? ሰው በ30 እና 40 አመት ልፋት ያፈራውን ሀብት እኮ ነው እያጣ ያለው። ሎተሪ ደርሶት ነው የሚተካው ወይስ በምንድን  ነው? ስለዚህ ንብረት ይተካል በሚል ሁኔታውን ማቃለል ተገቢ አይደለም፡፡    
በአሁኑ ወቅት ህዝባዊ አመጽ የመቀስቀስ የትግል ሥልትን ለመጠቀም የሚያስገድዱ ፖለቲካዊ ችግሮች ያሉ ይመስልዎታል?
ትልቁ ችግር የሚመስለኝ፤ የምንጠቀምበትን የትግል ስልት መቼና በምን አይነት ሁኔታ መጠቀም እንዳለብን  አለማወቅ ነው። ለምሳሌ ውይይትና ንግግር አልፈልግም የሚልን መንግስት በማንኛውም መንገድ እታገለዋለሁ ብለህ መሳሪያ አንስተህ ወይም ሕዝባዊ አመፅ ቀስቅሰህ ልትታገለው ትችላለህ። አሁን ያለው መንግሥት ግን እንወያይ፣ እንነጋገር፣ ምርጫ እናድርግ እያለ ነው። ይሄን ሀይል አይ መጀመሪያ እኔ አንተ ያለህበት ቦታ ላይ ቁጭ ብዬ ነው መነጋገር ያለብን; ከተባለ ግን አይሆንም። በአሁኑ ጊዜ የምትከተለውና አፈና ባለበት ጊዜ የምትከተለው የትግል ስልት የተለያየ ነው። በሰላማዊ ትግል ወቅት ሰላማዊ ያልሆነ፣ ሀይል የቀላቀለበት ትግል ማድረግ ተገቢ አይደለም፤ ወንጀልም ነው። አለበለዚያ ደግሞ አንደኛውን ;ሰላማዊ ባልሆነ መንገድ ነው የምታገለው# በማለት አቋምን ይፋ አድርጎ ሚናን በግልጽ ማሳወቅ ይገባል፡፡ ነገር ግን ሰላማዊ ትግል ነው የምናደርገው እያሉ፣ በተግባር ሰላማዊ አለመሆን ሕገወጥም ወንጀልም ነው።  አሁን የሚታየው በሰላማዊ ትግል ስም ሰላማዊ ያልሆኑ ትግሎችን እየቀላቀሉ የማድረግ አካሄድ   ነው። ይሄ  መነወር ያለበት ነው። ከዚያ ባለፈም ወንጀል ሆኖ ማስጠየቅ አለበት።
አሁንም የሚደረገው ከጭቆና ነፃ የመውጣት የነፃነት ትግል ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የነጻነት ትግል ያስፈልጋል ብለው ያምናሉ?
የነፃነት ትግል ነው የሚያስፈልገው ብለው ነፃ ለመውጣት የሚታገሉ ወገኖች እንዳሉ አላውቅም። ለኔ የነፃነት ትግል የሚያስፈልገው፤ በቅኝ ግዛት የተያዘ አገር ወይም ነፃነትን የነፈገ ሀይል ሲኖር ነው። ያንን ጨቋኝ ሀይል በመለመን ሳይሆን በግድ ነው ማስወገድ የሚቻለው፡፡ በእኛ አገር ያለው ግን የበለጠ ዴሞክራሲን የማስፈን ትግል ነው። ከዚህ ውጭ በቅኝ ግዛት ውስጥ ነው ያለነው ብለው የሚያስቡና ከቅኝ ግዛት ነፃ ለመውጣት የሚደረግ ትግል እንዳለ የሚያምኑ ወገኖች ካሉ፣ይሄ ሀገርን ለማፍረስ የሚደረግ ትግል ነው፡፡ እንዲህ ከሆነ ደግሞ እኛ የኢትዮጵያ አንድነት የምንል ሀይሎችም በመሳሪያ እንታገላለን ማለት ነው። በጉልበት እታገላለሁ ብሎ ለተነሳ ወገን ምላሹ በጉልበት ይሆናል ማለት ነው። ይሄ መጽሐፍ ቅዱስ ላይ እንዳለው፤ ቀኝህን ሲመታህ ግራህን ስጠው የሚባልበት አይደለም። የነፃነት ትግል ነው ያለው ካሉን ይንገሩንና እኛም የነፃነት ትግሉን እንቀላቀላለን። እኔ ግን አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የነፃነት ትግል ያስፈልጋል ብዬ አላምንም።
በአንድ በኩል፤ ወጣቶችን ለሁከትና ግርግር የሚያነሳሳው የሥራ አጥነት ችግር ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎ ይህን አስተያየት ይቀበሉታል?
አንደኛ ሥራ አጥነት በዚህ መልኩ አይፈታም፤ የበለጠ ሥራ አጥነት ያሰፍናል እንጂ። ሁለተኛ መንግሥት የተለየ አስማታዊ ጥበብ የለውም፤ ሁሉንም በአንድ ጊዜ ስራ የሚያስይዝበት። ሰላም ሲኖር፣ ባለሃብቶች ባለው ሰላም ተማምነው ንብረታቸው እንደማይወድም እርግጠኛ ሆነው አገር ውስጥ ኢንቨስት ሲያደርጉ ነው ሥራ የሚኖረው። አሁን ያለው ግብታዊ እንቅስቃሴ ግን በሥራ ላይ ያሉትንም ከሥራ የሚያስወጣ፣ በአጠቃላይ ወደለየለት ማህበራዊ ቀውስ የሚመራ ነው። በዚህ በኮሮና ወቅት እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች የተሻለ እድል እያገኙ ያለበት ጊዜ ነበር። በአለም ላይ ያሉ አገሮች የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ ትንተና ከኮሮና በፊትና በኋላ በሚል እየተቀየረ የነበረበት ጊዜ ነው። ኢትዮጵያ ከኮሮና በኋላ ሊጎበኙ ከሚችሉ 5 የዓለም ምርጥ ቦታዎች አንዱ ተብላ የተመረጠችበትና ይሄን እድል ለመጠቀም መዘጋጀት ያለችበት ጊዜ ላይ ነበርን፡፡ አሁን ግን ቱሪዝምን በእጅጉ በሚጎዳ ግጭትና ቀውስ ውስጥ እየዳከርን ነው። ይሄ ሥራ አጥነትን በከፍተኛ ሁኔታ ያባብሳል እንጂ አዎንታዊ ውጤት አያመጣም፡፡ ኢንቨስት ለማድረግ አስበው የነበሩ ሰዎች ሀሳባቸውን በድጋሚ እንዲያጤኑ ወይም እንዲመረምሩ የሚያደርጋቸው ሁኔታ ነው እየተፈጠረ ያለው፡፡ ይሄ ድርጊት በጥቅሉ የእይታ፣ አርቶ የማስተዋል ችግራችንን አጉልቶ የሚያሳይ ነው።
ባሰብነው ልክ የሥራ ዕድል በግል ዘርፎች ካልተፈጠረ ምን እንደሚፈጠር ግልጽ ነው። አሁን ማን ነው በቂ ገንዘብ ቢኖረው ሻሸመኔ ሄዶ ኢንቨስት የሚያደርገው? አርሲ ነገሌ ሄዶ ኢንቨስት የሚያደርገው? በምንም መንገድ የሚታሰብ አይሆንም። ሻሸመኔና አርሲ ነገሌ ያሉ አካላት የሰሩት ሥራ ያተረፉት ነገር ለአካባቢያቸው የበለጠ ድህነትን፤ የበለጠ ጠላትነትን ነው። እዚያ አካባቢ አራት አምስት ትውልድ የኖሩ ሰዎች የሚሄዱበት ሌላ ቦታ እንኳ የላቸውም፡፡ እነዚህ ሰዎች ከዚህ በፊት እንደነበረው ማህበራዊ ግንኙነት ይኖራቸዋል ወይ? የሚለው ሌላው ጥያቄ ነው። በየቀኑ የሚገናኙ፣ አብረው የሚገበያዩ፣ በደስታም በሃዘንም አብረው ያሳለፉ ሰዎች በዚህ መጠን አለመተማመን ውስጥ የሚከት ነገር መፈጠር የሚያስከትለው የማህበራዊ ግንኙነት ቀውስ ቀላል አይደለም። ከዚህ በኋላ ምን ሊሆን እንደሚችል እንኳ መገመት የሚያዳግትበት ሁኔታ ነው ያለው። በቀጣይ ሁኔታውን የሚያስተካክል ሥራ በቅጡ ካልሰራን ወደ ብዙ ምስቅልቅል ውስጥ ያስገባናል፡፡ በዋነኛነት በዚህ እየቆመሩ ያሉ ወገኖች ለጠቅላላው ሕዝብ ሰላምና ደህንነት ሲባል ሥርዓት ማስያዝ የፖለቲካ ባለሥልጣናት ዋነኛ ተግባር መሆን አለበት። አሁን እሹሩሩ ማለት ማብቃት ይኖርበታል::  
በውጭ ያሉ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች እያደረጉ ያሉትን የተቃውሞና አመጽ ቅስቀሳ እንዴት ያዩታል?
እኔ #ዳውን ዳውን ዐቢይ; የሚለው ተቃውሞ ብዙም አያሳስበኝም። እኛም ፓርቲ አቋቁመን ለምርጫ ስንቀርብ ዐቢይን በምርጫ ለማውረድ ነው። እኛ #ዳውን ዳውን ወያኔ; ሲባል ደስ ይለን የነበረው ወያኔ በምርጫ አልወርድም ብላ በጠመንጃ ነካሽነቷ በመጽናቷ ነው። ዐቢይ ግን ምርጫ እናድርግና በምርጫ ከተሸነፍኩ እወርዳለሁ ብሎ በተደጋጋሚ እየነገረን ነው። ስለዚህ የሚያወርደው የሕዝብ ድምፅ ከሆነና ያ የሕዝብ ድምጽ ሰላማዊ ከሆነ፣ ብዙም የሚያሳስበኝ አይደለም። አሁን ግን እየሰማን ያለነው #ዳውን ዳውን ኢትዮጵያ; የሚል ፉከራ ነው። ስለዚህ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ለሚደረግ ዘመቻ መንግሥት ርህራሄ ማሳየት የለበትም። የኢትዮጵያን መውደም ለሚፈልግ የውጭ ሀይል ትዕግስት ማድረግ አይገባም፡፡ ኢትዮጵያዊ ነኝ ብሎ የኢትዮጵያን ፓስፖርት ይዞ የሚንቀሳቀስ ወገን  በእንዲህ ያለ ጉዳይ ላይ ሲሳተፍ የመጨረሻው ቀይ መስመር መሆን ይኖርበታል፡፡  
ከሰሞኑ በአገራችን የተከሰተውን ሁከትና ብጥብጥ ግብጽ እንዴት የተቀበለችው ይመስልዎታል?
ግብጽ ኢትያጵያ ውስጥ በጥርሷም በጥፍሯም እንደምትንቀሳቀስ እናውቃለን። ለምሳሌ ከሰሞኑ የተፈጠረውን ሁኔታ እንደ እርስ በእርስ ጦርነት አድርገው ሲያወሩት ነው የሰነበቱት፡፡ ለእነርሱ ክስተቱ ሰርግና ምላሽ ነበር፡፡ እነሱ በዚህ ጉዳይ ቢደሰቱ ከአገራቸው ጥቅም አንጻር ምንም ሊገርመን አይችልም። እኛ እንደ አገር፣ እንደ ዜጋ ራሳችንን እዚህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ መዶላችን ግን  ያሳፍራል። ታሪክም ይፋረደናል። የኢትዮጵያ ፖለቲከኛ ነኝ ብሎ በዚህ መንገድ የሚንቀሳቀስም ታሪካዊ ስህተት እየፈጸመ  ነው።  
ህወኃት ምርጫ አካሄዳለሁ የሚል ውዝግብ ውስጥ መግባቱ፣ ደቡብ በክልልነት ጥያቄ ውስጥ መሆኑ እንዲሁም ከሰሞኑ በኦሮሚያ የተፈጠሩ ግርግሮች ተደማምረው፣ አገሪቱን አደጋ ውስጥ ከተዋታል የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ እርስዎ ምን ይላሉ?
ስጋት የለም ማለት አይቻልም። ነገር ግን ስጋትን ማስወገጃ መንገድ አለ። ያ ስጋት ማስወገጃ መንገድ ግን ያለ ብዙ ኪሳራ ቢሆን ጥሩ ነው። አገር ማለት ሳር ቅጠሉ አይደለም፤ ሰው ነው። የስጋቱ ፈጣሪዎች ቢሳካላቸውና የለኮሱት እሳት በሰፊው ቢቀጣጠል እነሱንም አብሮ ነው የሚያነዳቸው። ጫካን ያቃጠለ ክብሪት የተሰራበት እንጨት አይተርፍም። ግን እምነት አለኝ፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዝም ብሎ ተነስ ስለተባለ ብቻ ተነስቶ እርስ በእርሱ የሚባላ አይደለም፡፡
ብሄራዊ መግባባትና የእርቀ ሰላም ሂደት ይሄን ችግር አባብሶታል የሚሉ አሉ እርሰዎ በዚህ ላይ ምን ይላሉ?
በሀሳብ ደረጃ እርቅና ሰላም የሚጠላ ያለ አይመስለኝም። ነገር ግን በእርቅና በሰላም ስም አንዳንድ ወገኖች የራሳቸውን አጀንዳ የሚጭኑበት መድረክ እንዲሆን አልፈልግም። ለምሳሌ ብሔራዊ ውይይት ይደረግ እያሉ የሚንቀሳቀሱ ሰዎች አሉ። የዚህ ብሔራዊ ውይይት የመጨረሻ አላማ ምንድን ነው ተብለው ሲጠየቁ ግን የሽግግር መንግሥት ማቋቋም ይላሉ፡፡ በመጀመሪያ ሰላም መፈጠር ያለበት ከራስ ጋር ነው። ይቅርታና እርቅም መጀመሪያ ከራስ ነው መጀመር ያለበት። የእርቅና የሰላም ጉባኤ ካላደረግን አገር ትፈርሳለች እያሉ እዚህና እዚያ እሳት የሚጭሩ ካሉ ግን በፍፁም ሀሳባቸውም አላማቸውም ሰላምና እርቅ አይደለም። በአቋራጭ ስልጣን መያዝ ነው። አሁን እየጠራ የመጣውም ይሄው ሀሳብ ነው። ስለዚህ አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የሚያስፈልገው የተረጋጋ የምርጫ ሥርዓት ለመፍጠር መነጋገር ነው። ከዚህ በመለስ በታሪክ ጉዳይ ላይ ንትርክ ውስጥ መግባት የፖለቲካ ፓርቲዎች ተግባር አይደለም። ምናልባት በፖለቲካ ፕሮግራማቸው ውስጥ ሊያካትቱት ይችላሉ። አሁን የሚያስፈልገው፤ሕግና ሥርዓትን አክብሮ መንቀሳቀስና  በምርጫ ሕዝብ የሚፈልገውን መንግሥት ማቋቋም ነው።
በቀጣይ በአገሪቱ ሊፈጠሩ የሚችሉ የቢሆን ግምቶች ማስቀመጥ ይቻላል?
የቢሆን ሳይሆን መሆን ያለበትን ነው ማስቀመጥ የምፈልገው። ከዚህ ቀደም በዴስቲኒ ኢትዮጵያ በኩል ያስቀመጥነው ቢሆን አለ። በዚህም በዚያም መጓተቶች ሊኖሩ ይችላሉ። ነገር ግን አገር ወደ ንጋት ትሄዳለች የሚል ነው። እኔ የምናገረውም ሆነ የማደርጋቸው ነገሮች ይህቺ አገር ወደ ንጋት እንድታመራ፣ የዴሞክራሲ ተቋማት ተጠናክረው እንዲሄዱ የሚያመላክት ነው። ስለዚህ በእያንዳንዱ እንቅስቃሴያችን የትኛው ጋ ነን ብለን ራሳችንን መጠየቅ አለብን። በንግግራችን፣ በድርጊታችን አገሪቱን ወደ ሰላም የሚወስድ ነገር ውስጥ ነን ወይ? ብለን ሁሌም መጠየቅ አለብን። እያንዳንዳችን ለንጋት ካልሰራን የምንፈልገውን ውጤት አናገኝም። ዳር ቆሞ መመልከት፤እኔ የለሁበትም ማለትም ከተጠያቂነት አያድንም።

 ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ መንደር ውስጥ አንዲት ጦጣ የምታስቸግረው አንድ ገበሬ ይኖር ነበር።
ጦጢት ያ ገበሬ የሚዘራውን ዘር እየተከታተለች እየሄደች ገና በአፍላው የተዘራውን እያወጣች ትቦጠቡጥበታለች። ስለዚህ በተቻለው መጠን የሚዘራውን አይነግራትም ወይም አያሳያትም።
ጦጢት ገበሬው የሚመጣበትን ሰዓት ስለምታውቅ ዛፍዋ ላይ ሆና ትጠብቀዋለች።
ልክ ገበሬው ብቅ ሲል ወደ ዛፍዋ ትሮጥና ትወጣለች። ምክንያቱም መሬት ሆና ካገኛት እርሻው ቦታ ሄዳ የሚዘራውን ስታይና ስትመዘብር እንደቆየች አድርጎ ይጠረጥራል። እንደዚያ ከተጠራጠረ ደግሞ ከዚያ አካባቢ ሙሉ ለሙሉ እስከሚጨልም ድረስ አይንቀሳቀስም። ጦጢት በጣም ብልጥ ስለሆነች የእሱን ሁኔታ ተከታትላ በመሰለል ጨርሶ እስከሚሄድ ትታገሳለች። ትጠብቀዋለች።
አንድ ጊዜ ገበሬው ድምፁ ሲጠፋና በአካባቢው ያሉትን ገበሬዎች የሚያነጋግርበትን ሁኔታ ሲያቆም፤ አገር አማን ነው ብላ እርሻ ውስጥ ትገባለች። ገበሬ ሆዬ፤ አንዲት የሀብታም ነጋዴ ሚስት ቤት ቡና ሊጠጣ ይገባና እግረ መንገዱን ማዶ ማዶ እያየ ይጠባበቃት ኖሮ፣ በፍጥነት እመር ብሎ ገርበብ ያለውን የውጭ በር ገፍትሮ ከግቢው ወጥቶ ይደርስና ይይዛታል። ከዚያም እንዳትሞት እንዳትሽር አድርጎ ይደበድባታል። ከዚያ ቀን በኋላ ወደ እርሻው ድርሽ ሳትል ቆየች።
አሁን አሁን ግን ቀስ ብላ እያዘናጋች ገበሬውን እያግባባች መጥታ ሰላም መባባልና አንዳንዴ ጭውውት ውስጥ ገብተው እንዲያወሩ ማድረግ ችላለች።
እንግዲህ በዚህ ሁኔታ ላይ እንዳሉ ዛሬ ገበሬ ሥራውን ጨርሶ እየወጣ ሳለ፣ እሜቴ ጦጢት በፍጥነት ዛፏ ላይ ወጥታ ትጠብቀዋለች፡-
“አቶ ገበሬ እንደምን አምሽተሃል?” ትላለች።
ገበሬ፤ “ደህና፤ እግዚአብሄር ይመስገን። ውሎሽ እንዴት ነበረ?”
ጦጢት - “ሰላም ነው። ካንዱ ዛፍ አንዱ ዛፍ ላይ እየዘለልኩ ፍሬ ስለቅም ዋልኩኝ። አንተን እየለመንኩ ማስቸገሩ ሰልችቶኛል።”
ገበሬ - “አይ መልካም ነው። ጥሩ ዘዴ ዘይደሻል።” ብሎ መንገድ ሊጀምር ሲል፤
ጦጢት - ;እኔ እምለው ገበሬ፤ ዛሬ ምን ስትዘራ ዋልክ?;
ገበሬ በሀሳቡ ጦጢት የምትጠላውን እህል አሰበ። በመጨረሻ አንድ ሀሳብ መጣለት፡-
“አይ ዛሬ እንኳን የረባ ነገር አልዘራሁም…” ብሎ አመነታ። እሜቴ ጦጢትም ጥርጣሬዋ ያይልና፤
ጦጢት - “ምነው ዘገየህ ገበሬ? ንገረኝ እንጂ?”
ገበሬም - “ተልባ። ተልባ ነው የዘራሁት” አላት፡፡
 ጦጣ ተልባ እያሙለጨለጨ አልያዝ እንደሚላት ገበሬ ያውቃል።
ጦጢትም - “ይሁን እንግዲህ! ወርደን እናየዋለን!” አለች።
*   *   *
መሬት ወርዶ መሬት የያዘችውን ሀብት ማወቅና መመርመር መልካም ነገር ነው። እንደ ጦጢት የሰው ሀብት ለመበዝበዝ ሳይሆን አቅምን ለማወቅ የሚበጅ ሲሆን፣ በአንፃሩም ሁሉን ነገር መርምሮና ተጨባጭ ሂደትን የመፈተሽ ባህል፤ መዳበሩ እጅግ አስፈላጊ እርምጃ ነው። የአገርን ህልውና ከሚወስኑ ዋንኛ ነገሮች መካከል ህሊናዊና ነባራዊ ሁኔታዎችን (Objective and Subjective realities እንዲል መጽሐፉ) መገንዘብና ማገናዘብ በቅጡ ሊታሰብበት ይገባል። ነገርን ከሥረ መሰረቱ ማጤን ለፖለቲካም፣ ለኢኮኖሚም፣ ለማህበራዊ መስተጋብርም እጅግ ትልቅ ጉዳይ ነው! የፖለቲካ ብስለት የኢኮኖሚን ውስጠ ነገር ለማውጠንጠንና የዕድገትና ልማትን አንድምታ ለማስተዋል፣ መሬት የጨበጠ ትንታኔንም ለማበልፀግ ይረዳል። መሬቱን አሽትቶ አቅምን ማወቅ ራስንም፣ ጎረቤት አገርንም፣ ዓለምንም የመመልከቻ መነጽር ይቸረናል። አርቆ ማየት ወሳኝ ነው! ፀጋዬ ገ/መድህን እንዳለው፤ ;ሩቅ አሳቢ ቅርብ አዳሪ እንዳንሆን የቅርብም የሩቅም ዕይታችንን እናጠንክር፡፡;  
“You need a drought - breaker
You go find yourself a rain - maker”
“ድርቁን ሰባሪ ከፈለግህ፣ ዝናብ አዝናቢ ፍጠር” እንዲሉ፤ ሁሉ ነገር በእጅህ ይሆን ዘንድ በራስህ ተማመን ነው ነገሩ። በራሳችን መተማመን ለስህተታችን ተጠያቂ መሆንን አለመፍራት፣ ያለንን የምናውቀውንና ለአገር ይበጃል የምንለውን ሁሉ በግልጽነት ማሳየትን፣ ለውጥ ሂደት እንጂ የአንድ ጀንበር ነገር አለመሆኑን መቀበልን፤ የአገርና የሕዝብ ጥቅም ከራስ ጥቅም በላይ መሆኑን በጥሞና ማመንን ይሻል። ይሄ ደግሞ በራስ አቅም ብቻ ሳይሆን፤ በጋራ፣ በደቦ፣ በመተጋገዝ፣ አብሮ ከማቀድ እስከ አፈፃፀም መጓዝና መዝለቅን ይጠይቃል። ዕቅድን ከሙያዊነት ክህሎት (Professionalism) አጋብቶ መራመድ፣ ትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ ከማስቀመጥ ጋር ሲዋሃድ፤ ውጤታማነት በተጨባጭ ሚዛን ላይ ይቀመጣል።
ዞሮ ዞሮ ግን ለውጥ ሁሉ ሂደት መሆኑን በሚገባ መረዳት ወሳኝ ነው! በአሁኑ ሰዓት ባለፈ ነገር መፀፀት ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። ስህተትን ለማየት ቆም ብሎ አንገት የተፈጠረው አዙሮ ለማየት ነው ማለት ያስፈልጋል። የያዙትን ሙጭጭ ብሎ በመያዝ ‘ካፈርኩ አይመልሰኝ’ ማለት ችግርን እንዳናይ ይጋርደናል። ያባብሰዋልም! እያዩ ማረም፣ አዲስን የመቀበል ዝግጁነት፣ ተለዋጭና ለዋጭ የመሆን ብቁነት የተሻለ ሕይወትን ያስጨብጣል። ለዚህ አዕምሮንም፣ ልብንም ክፍት ማድረግ ወሳኝ ነው።
 የነገሮች ድንገተኝነት እንዳያስደነግጠን ትዕግሥትን፣ ብስለትን፣ ዕውቀትን መከታ እናድርግ! ትላንት የነበረውን በዛሬ እናጥራና ለነገ ብሩሁነት እንሰለፍ! ብዙ አይተናልና ከታሪክ እንማር። ትላንትና ያሳለፍነውን በቀና እንፈትሸው። በቀና እናሸንፈው ዘንድ የነገ ፀሐይ ይታየን። “የፊት ወዳጅሽን በምን ቀበርሽው? - በሻሽ። ለምን? የኋለኛው እንዳይሸሽ!” የሚለውን ተረት የራሳችን መስተዋት አድርገን እንየው! የሁሉም መጠንጠኛ ግን አገርና ሕዝብ ይሁን!
ለማንኛውም ሳንረብሽ እንጠንቀቅ!! 

Saturday, 04 July 2020 00:00

ዋ!... ተመከቼበት


ምስማር ላይ መቆሜ
ላፍታ ተዘንግቶኝ
መሬት ጥዩፍ ሆኜ
ከፍታዬ ታይቶኝ
በአንድ አፍታ ብዘቅጥ
ወደናቅሁት መሬት
ምስማሩም ቀደደኝ
ዋ!... ተመክቼበት1
(አበረ አባተ)

Saturday, 04 July 2020 00:00

ይቅር አታስቢኝ


ቤተኛዬ ሆኖ - ባይተዋርነቱ፤
ላይመለስ ሲሄድ - ሲፈጥን ጊዜያቱ፤
ሰላም አትንፈጊኝ - ዛሬም አንደገና፤
የኔና ያንቺ ፍቅር - አልፏል ትናንትና፡፡
ስለፍቅር ብዬ - ብተክዝ ብከፋም፤
ሜዳው ገደል ሆኖ - ሰማዩ ቢደፋም፤
ቀና ካልኩኝ ወዲህ - ባታስቢኝ ምነው፤
ትናንትና ትናንት - ዛሬ ሌላ ቀን ነው፡፡
እናም አታስቢኝ - አንገቴን አልድፋ፤
እንድረሳሽ እርሽኝ - ችዬ እንዳንቀላፋ፤
ይልቅ ማሰብ እንጂ - ከእንግዲህ
ለከርሞ፤
ለኔም ግዜ ነግቷል - አልቀረም ጨልሞ።
(ሃብቴ)