ሊዮ ቶልስቶይ «ጦርነትና ሰላም» የተሰኘውን ታዋቂ መጽሐፉን ለመጻፍ ለዓመታት የወታደራዊ መዝገቦችን በጥንቃቄ መርምሯል። የአርበኞችን ቃለ-መጠይቅ አድርጓል፣ ካርታዎችንም አጥንቷል፤ ነገር ግን በጥናቱ መካከለኛ ላይ አንድ እጅግ አስደንጋጭ እውነታ ተረዳ፦ ስለ አንድ ውጊያ የተናገሩ ሁለት ሰዎች ታሪክ በጭራሽ ተስማምቶ አያውቅም። እያንዳንዱ ጄነራል ራሱን ጀግና ለማድረግ ይፈልጋል፣ እያንዳንዱ መንግሥት ደግሞ ራሱን ተበዳይ አድርጎ ማቅረብ ይሻል። ይህ ብስጭት ቶልስቶይን ስለጋራ ትውስታችን ወደ አንድ አክራሪ መደምደሚያ መራው፤ እሱም፦ “ታሪክ እውነት ቢሆን ኖሮ እጅግ ድንቅ ነገር በሆነ ነበር” የሚል ነው።

ቶልስቶይ እኛ የምናውቀው ታሪክ በስልጣን ላይ ያሉ አካላት ህልውናቸውን ለማረጋገጥ የፈጠሩት ተረት ነው ብሎ ያምናል። እውነተኛውን የዓለም ለውጥ የሚያመጡት ታዋቂ መሪዎች ወይም ታላላቅ ጦርነቶች ሳይሆኑ፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ተራ ሰዎች በየቀኑ የሚያደርጓቸው ጥቃቅንና የማይታዩ የእለት ተእለት ውሳኔዎችና ተግባራት መሆናቸውን ይከራከራል። ስለዚህ፣ በሚቀጥለው ጊዜ ስለ ታሪክ ፍጹም እውነት ነው ተብሎ የተጻፈ መጽሐፍ ስታነብ ራስህን እንዲህ ብለህ ጠይቅ፦ “በዚህ ገጽ ላይ እየተናገረ ያለው የማን ወገንተኝነትና ፍላጎት ነው?”

Philosophs Love-