Administrator

Administrator

 90 በመቶ የጋና የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ፈተና አላለፉም

              በአገረ ጀርመን ከ6 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰዎች በአገሪቱ ብሄራዊ ቋንቋ ማንበብና መጻፍ እንደማይችሉ ዴች ዌሌ ዘግቧል፡፡
ባለፈው ማክሰኞ ይፋ የተደረገውን አገር አቀፍ የትምህርት ሁኔታ ጥናት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ በአገሪቱ የሚኖሩ 6.2 ሚሊዮን ሰዎች ጀርመንኛን በአግባቡ ማንበብና መጻፍ እንደማይችሉ፣ አንድ አረፍተ ነገር ለመመስረት በእጅጉ እንደሚቸገሩ ለማረጋገጥ ተችሏል፡፡ በጀርመንኛ ቋንቋ ማንበብና መጻፍ ከማይችሉት ከእነዚህ ሰዎች መካከል 47.4 በመቶ የሚሆኑት ስደተኞችና የሌሎች አገራት ዜጎች መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ በጀርመንኛ አፋቸውን ከፈቱት መካከልም 7.3 በመቶ ያህሉ የማንበብና የመጻፍ ችግር እንዳለባቸው አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ በጋና የዩኒቨርሲቲ የሚማሩ 90 በመቶ የህግ ተማሪዎች በፈተና መውደቃቸው አነጋጋሪ ሆኖ መሰንበቱን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ የአገሪቱ የከፍተኛ ትምህርት ፈተና ኮሚቴ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ ይህን ያህል መጠን ያለው ተማሪ መውደቁ ያበሳጫቸው አንዳንድ የዩኒቨርሲቲ መምህራን ስራቸውን ለማቋረጥ እንደወሰኑ ማስታወቃቸውን አመልክቷል፡፡


             ፕሬዚዳንት አልበሽርን ከስልጣን አውርዶ መንበሩን የተቆናጠጠው ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግስት ስልጣኑን ለሲቪል መንግስት የሚያስረክብበትን ጊዜ ካላፋጠነ በመላው ሱዳን አዲስ የተቃውሞ ሰልፍ እንደሚጠሩ የአገሪቱ የተቃውሞ መሪዎች ማስጠንቀቃቸው ተዘግቧል፡፡
አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ እንደዘገበው፤ ወታደራዊ መንግስቱ በአፋጣኝ ስልጣኑን የማያስረክብ ከሆነ አገሪቱን ወደ ከፋ እልቂት ሊያስገባ የሚችል ቀውስ እንደሚፈጠር ከተቃውሞው መሪዎች አንዱ የሆነው ካሊድ ኦማር ዮሴፍ ባለፈው ረቡዕ አስታውቋል፡፡
ተቃውሞውን ያስተባበረው ዲክላሬሽን ኦፍ ፍሪደም ኤንድ ቼንጅ ፎርስስ የተባለው ቡድን መሪ የሆኑት ማዳኒ አባስ ማዳኒ በበኩላቸው ካርቱም ውስጥ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፤ በመላ ሱዳን ወታደራዊውን መንግስት የሚቃወም እጅግ ከፍተኛ ተቃውሞ ለማድረግ ዝግጅታቸውን ማጠናቀቃቸውን በመግለጽ፣ ወታደሩ በአፋጣኝ ምላሽ እንዲሰጥ አስጠንቅቀዋል፡፡  
ስልጣኑን የያዘው የሱዳን ወታደራዊ የሽግግር ምክር ቤት፣ ምርጫ ከመደረጉ በፊት የሲቪል ወታደራዊ ጥምረት ምክር ቤት ለማቋቋም ከተቃዋሚዎች ጋር ስምምነት ላይ በደረሰው መሰረት፣ አዲስ ህገ መንግስት በማርቀቅ ላይ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፤ ያም ሆኖ ግን ወታደሩ ስልጣኑን ለማራዘም እየተጋ ነው በሚል ተቃውሞው ተባብሶ መቀጠሉን አመልክቷል፡፡
ለሶስት አስርት አመታት ያህል አገሪቱን የገዙትን ኦማር አልበሽርን በአደባባይ ተቃውሞ ከስልጣን ያወረዱት የሱዳን ተቃዋሚዎች፣ ወታደራዊው መንግስት ስልጣኑን ለሲቪሉ እስካላስረከበ ድረስ እረፍት የለንም በሚል ጽኑ አቋም፣ የአገሪቱን ጎዳናዎች በተቃውሞ ማጥለቅለቃቸውን እንደቀጠሉ ዘገባው ጠቁሟል፡፡ የአገሪቱን መንገዶችና የባቡር መስመሮች በመዝጋት የትራንስፖርት እንቅስቃሴውን ገድበው የሚገኙት የሱዳን ተቃዋሚዎች፣ በወታደራዊው መንግስት ላይ ሊከፍቱት ያሰቡት አዲስ የተጠናከረ ተቃውሞ ምን አይነት እንቅስቃሴዎችን እንደሚያካትትና መቼ እንደሚጀመር በግልጽ አለማስታወቃቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

 • ፕሬዚዳንታዊ ሥርአት አገርን አንድ ለማድረግ ይጠቅማል የሚል እምነት አለን
            • ትልቁ ዓላማችን፣ ህዝቡ የሚተማመንበት አገር አድን ፓርቲ መፍጠር ነው
            • ቀዳሚ ትኩረታችን ምርጫ ሳይሆን የአገሪቱ ሠላምና አንድነት ነው


              ከስምንት ወራት ያህል ምክክር እና ውይይት ሲደረግበት የነበረውና ዜግነትን የፖለቲካ መሠባሰቢያው እንዲሁም ማህበራዊ ፍትህን ርዕዮተ አለሙ አድርጐ የተመሠረተው አዲሱ ፓርቲ እነማን ተካተቱበት? ምን የምስረታ ሂደት አሳለፉ? አደረጃጀቱ ምን ይመስላል? ለሀገሪቱ ፖለቲካ ምን አዲስ ባህል ይዞ መጣ? የፓርቲው ራዕይና ዓላማው ምንድን ነው? በሚሉና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ የፓርቲው አደራጅ አባል የሆኑት የቀድሞው የሠማያዊ ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ የሺዋስ አሰፋ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርገዋል፡፡
ይህን ሀገር አቀፍ ውህድ ፓርቲ ለማደራጀት የታለፈበት መንገድ ምን ይመስላል?
አዲሱን ሀገራዊ ሃይል ለመፍጠር በርካታ ውጣ ውረዶች አልፈናል፡፡ በጣም ከባድ ፈተና ነው ያሳለፍነው፡፡ የለውጥ ጭላንጭሉ ከመጣ በኋላ ትግሉ የሚቀጥልበትን አዲስ መንገድ መፈለግ ነበረብን፡፡ ቀደም ሲል መግለጫ ማውጣት፣ መጋፈጥ፣ መታገል፣ መታሰርና መሞትም የሚጠይቅ የነፃነት ትግል ነበር የሚካሄደው፡፡ አሁን  በዚህ የለውጥ ጭላንጭል ውስጥ ግን፣ የጥያቄዎች ሁሉ ቁንጮ የሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ በመረጠው ይተዳደር የሚለው ነው፡፡ ይሄን ተግባራዊ ለማድረግ ደግሞ በሰው ሃይል፣ በሃሳብ፣ በፋይናንስ --- በሁሉ ነገር የተደራጀና በትክክልም የኢትዮጵያን ችግር ሊሸከም የሚችል፤ ህዝብ ተስፋ የሚጥልበትና እንደ አማራጭ የሚታይ የፖለቲካ ድርጅት ማቋቋም፣ ወቅቱ የሚጠይቀው ወሳኝ ጉዳይ መሆኑን በማመን ነበር የተንቀሳቀስነው፡፡ ከዚህ የደረስነው ሁላችንም የራሳችንን ህጋዊ ህልውና አፍርሰን፣ ሌሎችም ወደ ስብስቡ እንዲመጡ አግባብተን ነው፡፡ በርካታ ፓርቲዎች ወደ ውህደቱ እንዲመጡ  አነጋግረናል፡፡ ጥሩ ምላሽ የተገኘውና ራስን ወደ ማክሰም የገቡት ስምንት ያህል የፖለቲካ ፓርቲዎችና ንቅናቄዎች ናቸው፡፡
እስካሁን ባለፍንበት ሂደት በዋናነት፣ ማህበራዊ ፍትህን መሠረት ያደረጉ ፖሊሲዎችን የማዘጋጀት ስራ ሠርተናል፡፡ የትምህርት፣ የጤና፣ የኢኮኖሚ የመሳሰሉት ፖሊሲዎች ተዘጋጅተዋል፡፡ በፕ/ር በፍቃዱ ደግፌ የሚመራ የምሁራን ቡድን ተቋቁሞ ጥሩ ፖሊሲ አዘጋጅቶልናል፡፡
የዚህ ፓርቲ ትልቁ አካል ወረዳ ላይ ያለው አደረጃጀት ነው፡፡ ስለዚህ ውህደቱን የጀመርነው ከወረዳዎች ነው፡፡ የሁሉም ፓርቲዎች አባላትና ሌሎች በፓርቲ ያልታቀፉ ግለሰቦች በወረዳዎች ደረጃ እንዲዋሃዱ የማድረግ ስራ ሠርተናል፡፡
የወረዳ አደረጃጀቱ ምን አይነት ቅርፅ ነው ያለው?
በሂደቱ የተሳተፍን ፓርቲዎች አባላት፣ የፓርቲው አባል መሆን የፈለጉ ግለሰቦች በሙሉ በአንድ ጉባኤ ተሰበሰብን፤ የሁለታችንም ጉባኤ ሆኖ አንድ የወረዳ አደረጃጀት ፈጠርን ማለት ነው፡፡ ለምሣሌ ግንቦት 7 ብቻ አባላት ባሉት ወረዳ፣ የሁላችንም የአዲስ የተመሰረተው እንዲሆኑ ተደርጓል ማለት ነው፡፡ በሙሉ አቅማችን ተንቀሳቅሰን የወረዳ ጉባኤ ያደረግነው በመላ ሀገሪቱ በሚገኙ 312 ያህል ወረዳዎች ይሁን እንጂ በሌሎች ወረዳዎችም መደበኛ አባላትን አደራጅተናል፡፡ ቀጥሎ ያደረግነው ነገር ከእነዚህ ወረዳዎች 350 ያህል የፓርቲ ካድሬዎችን መልምለን፣ በአዲስ አበባ ሰሜን ሆቴል፣ በፓርቲው አላማና ግብ እንዲሁም ደንብና ፕሮግራም ላይ ስልጠና ሰጥተናል:: እነዚህ ምልምል ሠልጣኞች ደግሞ በመላ ሀገሪቱ ተንቀሳቅሰው፣ የሠለጠኑትን ለአባላት አሰልጥነዋል፡፡ በዚህ መሠረትም፣ በየወረዳዎቹ ጉባኤ ተዘርግቶ፣ ጉባኤው የመረጣቸው ናቸው፣ አሁን በዚህኛው የፓርቲው መስራች ጉባኤ፣ አባል ሆነው የተሳተፉ ግለሰቦች የተገኙት፡፡
እኔ በበኩሌ፣ እስካሁን ካለፍኩበት የፖለቲካ ሕይወት (ከቅንጅትም አንድነትም ሠማያዊም) በእጅጉ የተለየ ልምድ ያገኘሁበት ሂደት ነው፡፡ አሁን እንዳለፍንበት የመሰለ የፓርቲ አመሠራረት ተከናውኖ አያውቅም፡፡ በዚያው ልክ እንደዚህ ተስማምተን የተዋሃድንበት ጊዜም የለም፡፡ በሙሉ ቁርጠኝነትና በንፁህ ልብ፣ ከሁሉም ጋር በመግባባት ነው የሠራነው፡፡ ጥሩ አማራጭ ሆነን እንወጣለን ብለን እናስባለን፡፡
በዚህ ውህደት ውስጥ ከግለሰቦች በተጨማሪ የትኞቹ ፓርቲዎች ናቸው የተሳተፉት?
ግንባር ቀደም ሆኖ የመክሰም እርምጃ የወሰደው ሰማያዊ ፓርቲ ነው፡፡ በዚህ እኔም ሆንኩ የፓርቲው አባላት በእጅጉ እንኮራለን:: ትልቅ ውሣኔ ነው አባላቱ የወሰኑት:: የሚገርመው ይሄን ፓርቲ አደራጅተው፣ በአመራር ውስጥ የነበሩ፣ ነገር ግን በወረዳ በተካሄደው ምርጫ ሳይመረጡ የቀሩ በርካታ የቀድሞ አመራሮቻችን፣ ሁኔታውን በደስታ ነው የተቀበሉት፡፡ ሌላው አርበኞች ግንቦት 7፣ የጋምቤላ ህዝባዊ ንቅናቄ፣ ኢዴፓ፣ መኢዴፓ፣ አትፓ (አዲስ ትውልድ ፓርቲ)፣ የቀድሞ አንድነት አባላትና አቶ ግርማ ሰይፉ፣ አንዷለም አራጌ ያሉበት ጠንካራ ስብስብም አለ:: የመኢአድ የቀድሞ አመራሮች ያሉበት ወደ 40 ወረዳ ያህል አደራጅተው፣ የዚህ ውህድ ፓርቲ አካል ሆነዋል፡፡
በጣም ግዙፍ አደረጃጀት ነው የተፈጠረው፤ በእያንዳንዱ ወረዳ በአማካይ ከ1ሺህ በላይ አባላት አሉን፡፡ ከ312 ወረዳዎች ሶስት ሶስት ሴቶች ማሳተፍ አለባቸው፡፡ ተጨማሪ አንድ እንዲሁም አምስት የጉባኤ ተወካይ ማድረግ ከፈለጉ አካል ጉዳተኞችን ማሳተፍ አለባቸው፡፡ ስለዚህ ፓርቲው ለሴቶችና በተለይ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ እምብዛም ቦታ ሳይሰጣቸው የምናያቸውን አካል ጉዳተኞችን በእጅጉ ታሳቢ ያደረገ ነው፡፡ ከትግራይ እስከ ሶማሌ፣ ከጋምቤላ እስከ ምስራቅ የሀገሪቱ ጫፍ ተወካዮች ያሉት ፓርቲ ነው፡፡
ለኛ አሁን ከምንም በላይ የምትቀድመው ኢትዮጵያ ነች፤ ምርጫ ማሸነፍ ቀጥሎ የሚመጣ ነው፡፡ አረና ትግራይ በዚህ ውህደት ውስጥ እንዲካተቱ እየተነጋገርን ነው፡፡ ትልቁ አላማችን፣ ህዝቡ፣ ሀገር አድን ፓርቲ አግኝቻለሁ ብሎ የሚተማመንበትን ምህዳር መፍጠር ነው፡፡ ለዚህም በቅርቡ ከአፋር፣ ከሶማሌና ከሌሎች አካባቢ ፓርቲዎችም ጋር እየተነጋገርን ነው:: እስከዚህ አመት ማጠናቀቂያ ድረስ ፓርቲው በ547 የምርጫ ወረዳዎች የራሱ አባላትና አደረጃጀት እንዲኖረው ይደረጋል፡፡ አሁንም በዚህ ፓርቲ ውስጥ ለመግባት የተዘጋ በር የለም::
የኛ ዋናው መሠረታዊ አላማ አንደኛ፤ አደረጃጀቱ ህዝባዊ መሆን አለበት፣ ሁለተኛ፤ ማህበራዊ ፍትህን ማስፈን አለበት የሚል ነው:: ይህን አላማ ይዘን አሁን በየወረዳዎቹ ጽ/ቤቶች ከፍተናል፡፡ 312 ተብሎ የተጠቀሰው የወረዳ ቁጥር በቀጣይ እየጨመረ ይሄዳል፡፡ በእነዚህ ወረዳዎች ላይ ሙሉ ጉባኤ አለ፡፡ ሁሉም ወረዳዎች የራሳቸው 15 የስራ አስፈፃሚ፣ 5 ወይም 3 የጠቅላላ ጉባኤ ተወካይ  ምክር ቤት ያላቸው ናቸው፡፡ ጠንካራ ስራ የሠራንባቸውን ነው አሁን 312 ብለን በመግለጫ የጠቀስነው እንጂ ሌሎች ወረዳዎች ላይም ይሄው አደረጃጀት ነው የተፈጠረው፡፡
ፓርቲያችሁ በምርጫ ቢያሸንፍ፣ የፓርቲው ሊቀ መንበር፣ ጠ/ሚኒስትር የመሆን እድል አለው?
በሀገሪቱ የፓርቲ ፖለቲካ ባህል ውስጥ ለውጥ አድርገንበታል የምንለው አንዱ በሊቀ መንበርነት ጉዳይ ነወ፡፡ በዚህ ፓርቲ ውስጥ ሁለት አደረጃጀቶች ናቸው ያሉት፡፡ አንዱ በቀጥታ ለመንግስት ስልጣን የሚዘጋጅ አካል ነው፡፡ ሌላኛው የፓርቲ ስራን የሚሠራ አካል ነው፡፡ ሥራ አስፈፃሚ፣ የጉባኤ ተወካይ ሆነው የተመረጡ በሙሉ የተለያዩ ሰዎች ናቸው፡፡ አሁን የወረዳ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ የሚሠራው፣ በዋናነት የፓርቲውን የፖለቲካ ስራ ነው፡፡ ለምሣሌ ለምርጫ ተወዳዳሪ የሆነን ሰው በመምረጥ ሂደት ምናልባት የፋይናንስ፣ የተቀባይነትና የተጽእኖ ፈጣሪነት ያላቸውን፣ ነገር ግን የፓርቲው አባል ያልሆኑ ሰዎችን ሊመለምል ይችላል፡፡ ለምሣሌ ዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ ባሉበት ወረዳ ያለው የሥራ አስፈፃሚ አካል፣ እሣቸው የዚህ ፓርቲ አባል ባይሆኑ እንኳን ለፓርላማ ተወዳዳሪ አድርጐ ሊያቀርባቸው ይችላል፤ የእርሳቸው ፍቃድ ከተገኘ፡፡ በዚህ አይነት መንገድ ነው የተደራጀው፡፡ ይሄን ስራ ከአሁኑ ነው መስራት የሚጀምረው፡፡ 547 (በፓርላማው ወንበር ቁጥር) ሰዎች ተመልምለው፣ ለቀጣዩ ምርጫ ከወዲሁ ይዘጋጃሉ ማለት ነው፡፡ የፓርቲው መሪና ምክትል መሪ በዋናነት ይሄን ስራ ነው የሚሰሩት፡፡  
ሊቀ መንበርና ም/ሊቀመንበር ሌላ ነው የሚሆነው፡፡ የፓርቲው መሪና ምክትል መሪ (የማደራጀት ስራ የሚሠሩ) እንዲሁም ሊቀ መንበርና ም/ሊቀመንበር (የዕለት ተዕለት የፓርቲውን እንቅስቃሴ የሚያሳልጡ) ይመረጣሉ ማለት ነው:: ስለዚህ ፓርቲው በአንድ በኩል፣ መንግስት ለመሆን የተዘጋጀ ኃይል፣ በሌላ በኩል፣ የፓርቲ ተግባር ብቻ የሚከውን ኃይል ይኖረዋል ማለት ነው:: ፓርቲው የራሱ ተሽከርካሪ፣ ንብረት ይኖረዋል:: ይህም በቀጣይ፣ መንግስት ሲሆን በራሱ ንብረት እንዲጠቀም ያግዘዋል፡፡
የፓርቲው ሊቀ መንበር ጠ/ሚኒስትር መሆን አይችልም ማለት ነው?
አዎ! ምክንያቱም አስቀድሜ እንዳልኩት፣ ከሁሉም የምርጫ ወረዳዎች ለመንግስትነት (ለምርጫ ውድድር) የተመረጡ 547 ሰዎች ተሰብስበው መሪያቸውን ይመርጣሉ፡፡ ያ መሪ ነው የሃገሪቱ ጠ/ሚኒስትር ሊሆን የሚችለው:: ስለዚህ የፓርቲው ሊቀ መንበር፤ ጠ/ሚኒስትር አይሆንም ማለት ነው፡፡ ሊቀ መንበሩ የፓርቲውን ስራ ነው የሚሰራው፡፡ በ547 ሰዎች በመሪነት የተመረጠውን፣ ህዝብ በምርጫ ካልመረጠው ደግሞ በሌላ ይተካል ማለት ነው፡፡
የዜግነት ፖለቲካ ስትሉ ምን ማለታችሁ ነው?
የዜግነት ፖለቲካ ማለት ማንም ዜጋ፣ በዜጋነቱ ብቻ የሃገሩ ጉዳይ ይመለከተዋል ማለት ነው፡፡ አሁን ባለው ለምሳሌ አፋር ላይ ተሰብስበው በሌላ ቋንቋ የሚወሰነው ውሳኔ፣ በአፋር የሚኖረውን ዜጋ አይመለከተውም፤ ይሄ ዜግነትን የሚሽር ነው:: ቢያንስ ከሌላ ቦታ ሄዶ እዚያ የሚኖር ዜጋ፣ የማወቅ መብቱ (ውሳኔው ምን እንደሆነ) የለውም፤ ብሄሮች ናቸው በሱ ጉዳይ የሚወስኑት፡፡ ህውሓት የሚወስነውን፣ የሶማሌ ድርጅት የሚወስነውን ውሳኔ እኩል አውቀን እየተቸን ነው ወይ? ብለን ከጠየቅን፣ የዜግነት ፖለቲካ ማለት ምን እንደሆነ ይገባናል:: አሁን በኛ አደረጃጀት፣ ማንኛውም ሰው የኛን አላማ፣ አርማና የትግል ስልት የተቀበለ፣ የፈለገው ቦታ ሆኖ አባል ሊሆን ይችላል፡፡ ስለዚህ ከየትኛውም አካባቢ የዚህ ፓርቲ አባል የሆነ ሰው፣ የሃገር መሪ የመሆን እድሉ ሰፊ ነው ማለት ነው፡፡ ዋናው መስፈርቱ ዜግነት ነውና፡፡
የጎሳ ፖለቲካ በህግ ይታገድ የሚል እንቅስቃሴ እየተካሄደ ነው፡፡ በዚህ ላይ ምን አስተያየት አለዎት?
እኔ በብሄር ድርጅት ውስጥ ያሉ ሰዎችን አልፈርድባቸውም፡፡ ተገደው ነው የገቡበት፡፡ እንደ ገዥ ሃሳብ ስለሆነ ነው ዛሬ “አብን”ም ሆነ  ሌላው በዚህ አደረጃጀት የተሰለፉት፡፡ ስለዚህ ህውሓት እያለ አብን፣ ኦነግ እያለ ህውሓት፣ ህውሓት እያለ ኦነግ ሊጠፋ አይችልም:: ምክንያቱም አንዱ በአንደኛው ፍርሃት ላይ የቆመ ነው፡፡
ስለዚህ እንደ ሃገር፣ የትኛው ላይ ብንቆም ነው የሚያዋጣው ብለን ከተመካከርን፣ የብሔር ፖለቲካን መስመር ማስያዝ ይቻላል:: የትኛውም የብሔር ፖለቲካ ውስጥ ያሉ ስለ ኢትዮጵያ አይጨነቁም ማለት ተገቢ አይደለም:: ሁላችንም እንተዋወቃለን፡፡ የኢትዮጵያ ጥላቻ የላቸውም፡፡ ስለዚህ እነዚህን አካላት ገፍተን ገደል መክተት ተገቢ አይደለም፡፡ ከሁሉም ጋር መነጋገር፣ መወያየት ነው የሚያስፈልገው፡፡
የጎሳ፣ የብሔር ወይም የዘር ፖለቲካን ይቁም የሚለው እንግዲህ የማህበረሰቡ ጉዳይ ነው የሚሆነው፡፡ የትኛውም ሃገር በዚህ የፖለቲካ መስመር ያለፈለት የለም፡፡ የተባላ የተጫረሰ ተሞክሮ ነው የምናገኘው እንጂ መልካም ነገር የለውም:: ስለዚህ ይሄን ማህበረሰቡ የሚወስነው ነው የሚሆነው፡፡ እኛ ግን ብዙ ሰው ወደዚህ ነገር ባይገባ ብለን ነው የምንመክረው፡፡ ጉድጓድ ውስጥ ያለን አካል ለማውጣት እንዴት ጉድጓድ ውስጥ ይገባል፡፡ ጫፍ ላይ ቸክለህ ቆመህ ነው በገመድ መሳብ ያለብህ እንጂ አንተም ከገባህ ማን ያወጣሃል፡፡ ነገርየው ዛፍ ከሆነ በኋላ በቀላሉ መስበር ማለት ሀገር ማፍረስ ነው፡፡ ስለዚህ ቀስ በቀስ በሂደት ነው መውጫ መንገዶች መፈጠር ያለበት፡፡ ለምሳሌ የሶማሌ ክልል ገዥ ፓርቲ በቅርቡ ያሳለፈው፣ ማንኛውም ሶማሊኛ የሚችል ኢትዮጵያዊ ሊቀላቀለኝ ይችላል ያለው አንድ እርምጃ ነው፡፡ ሌሎችም በዚህ መልኩ አንድ እርምጃ ከተራመዱ፣ ወደ ሌላኛው እርምጃ በሂደት መሻገር ይቻላል፡፡ በአንድ ጊዜ ይቁም ይታገድ  ማለት ግን ግዙፍ ዛፍን መስበር ማለት ነው፡፡ ዘረኝነት በኔ እምነት ጥልቅ ጉድጓድ ነው፡፡ ስለዚህ ከዚህ ጥልቅ ጉድጓድ መውጣት የሚቻለው በጥበብ እንጂ በኃይል አይደለም፡፡ መውጫው መንገድ ልክ እንደ መወጣጫ ደረጃ ነው መሆን ያለበት፡፡  
አዲስ የመሰረታችሁት ፓርቲ በፌደራሊዝም ጉዳይ ያለው አቋም ምንድን ነው?
በፌደራል ስርአቱ ላይ ግልፅ አቋም ነው ያለን፡፡ ለኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት ያልተማከለ አስተዳደር ነው፡፡ ፌደራላዊ ስርአት ነው የሚያስፈልጋት:: በዚህን ያህል ብዝኃነትና የህዝብ ብዛት ውስጥ አሃዳዊነት በፍፁም አያዋጣም የሚል ድምዳሜ ነው ያለን፡፡ ግን ፌደራላዊ አወቃቀሩ በመጀመሪያ የሚመልሰው አስተዳደራዊ አመቺነትን መሆን አለበት:: በቁጥር አንድ ያስቀመጥነው አስተዳደራዊ አመቺነትን ነው፤ ቀጥሎ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ነው፤ ከዚያም ባህል፣ ቋንቋ፣ የህዝብ አሰፋፈር፣ የህዝብ ስነ ልቦና የመሳሰሉ መስፈርቶችን አካትቶ መዋቀር አለበት የሚል ነው ፕሮግራማችን፡፡ ይሄን ስናስብ፣ በዋናነት ምሁራን ብዙ የደከሙበትን ጥናት መነሻ አድርገናል:: የአስተዳደር ወሰንና የማንነት ኮሚሽን ውስጥ አለሁበትና በዚያ አጋጣሚ የተጠኑ ጥናቶችን ለመመልከት እድሉ ገጥሞኛል፡፡ በብሔረሰብ ጥናት ኢንስቲትዩት እነ ዶ/ር አስፋው፣ እነ ዶ/ር ኃይሉ አርአያ የመሳሰሉ ምሁራን ለሃገራችን ምን ይበጃል ብለው በንፁህ ልቦና የለፉበትን ጥናት ለመመልከት ሞክሬያለሁ፡፡ የእያንዳንዱን ማህበረሰብ ማንነት፣ ቋንቋ፣ ባህል፣ ሃይማኖት የሚያከብር አወቃቀር መከተል የሚለው ፕሮግራማችን ነው፤ ካሸነፍንም ይሄን ተግባራዊ እናደርጋለን፡፡
ህገ መንግስቱን በተመለከተ ሃሳባችሁ ምንድነው? ምን ዓይነት መንግስታዊ ሥርዓት ነው የምትከተሉት?
ህገ መንግስቱን እያፈረሱ ከዜሮ መጀመር አስፈላጊ አይደለም፡፡ ሰብአዊ መብትን የሚመለከቱና ሌሎች ጠቃሚ ያልናቸውን እንዳሉ እንወስዳቸዋለን፤ ነገር ግን ለዚህች ሃገር የማያስፈልጉ በክፋት የተሰነቀሩ አንቀፆች የምንላቸው አሉ፣ እነሱ እንዲቀየሩ እንታገላለን:: ሥርአቱን ፕሬዚዳንታዊ ማድረግ ሌላው አላማችን ነው፡፡ ፕሬዚዳንታዊ ሥርአት ሃገርን አንድ ለማድረግ ይጠቅማል የሚል እምነት አለን:: አንድ ሰው ለፕሬዚዳንትነት ሲወዳደር ቢያንስ ሦስትና አራት ክልል ማሸነፍ አለበት፡፡ ስለዚህ ሁሉንም ያሳተፈ መንግስት ለማቆም ፕሬዚዳንታዊ ሥርአት በእጅጉ ጠቃሚ ነው፡፡ በነገራችን ላይ እነ ዶ/ር ዐቢይ፣ ለማ፣ ገዱ፣ ደመቀ ሲመጡ፤ አንድም ሰው ሃይማኖታቸውንና ብሔራቸውን ለማየት አልፈለገም፡፡ ለኢትዮጵያና ህዝቦቿ ምን ሃሳብ አላቸው? የሚለውን ነው ያየው፡፡ ይሄ ሥርአቱ ፕሬዚዳንታዊ ቢሆን ጠቃሚ እንደሆነ ያሳየናል:: ጠቅላይ ሚኒስትር ግን የፓርቲ መስመርን ተከትሎ የሚመጣ ነው፡፡ ይሄ በቂ ውክልናና ቅቡልነት አለው ለማለት ማረጋገጫ አናገኝም፡፡
የዚህ ፓርቲ ዋነኛ  ፈተናዎች የሚሆኑት ምንድን ናቸው? የለያችኋቸው ጉዳዮች አሉ?
አዎ! ዋነኛ ፈተናዎቹ ሁለት ናቸው፡፡ አንደኛው ብሔረሰብን፣ ዘርን ወይም ጐሣን ማዕከል አድርጐ የተዋቀረውና ታርጋ ላይ የተለጠፈው፣ ባንክ ላይ፣ የቀበሌ መታወቂያ ላይ፣ ሚዲያ ላይ የተለጠፈው የብሔር ታርጋ ነው፡፡ ሁለተኛው ሥራ አጥነት ነው፡፡ ኢትዮጵያ በጣም ሃብታም ናት ስንል፣ ጥሩ የሚሠራ የሰው ሃይል አላት፣ በቂ መሬት፣ ጥሩ አየርና ውሃ አላት:: እነዚህን አገናኝቶ የተትረፈረፈ ምርት ማግኘት ሲቻል፣ አሁን ግን ሰው ሁሉ የሚበላውና የሚያስበው ፖለቲካ ሆኗል፡፡ ይሄን መለወጥ ያስፈልጋል፡፡ በዚህ ሀገር፣ በንጉሡም በደርግም በወያኔም በተሠራው ፖለቲካ  የተነሳ  ህዝቡ ተጠራጣሪ፣ ፈሪና ዘረኛ እንዲሆን ተደርጓል:: ይሄ እንደ ሀገር እየሠበርን ያለ ጉዳይ ነው፡፡ ስለዚህ ሰው ከራሱ ጋር እንዲታረቅ፣ ማንንም እንዳይፈራና እንዳይጠራጠር መደረግ  አለበት፡፡ የብሔር ድርጅት መነሻው ፍርሃት ነው፡፡ እየመጡብህ ነው ከሚል ሥነልቦና ነው የሚነሳው:: ካልተደራጀን እናልቃለን የሚል ፍርሃት በህዝቡ ላይ ይለቀቃል፡፡ ከዚያ ቀጥሎ መደራጀት ብቻውን ምን ይሠራል፣ ተነስ እንታጠቅ ይላል፣ ከታጠቀ በኋላ  ምሽግ ቆፍረን እንጠብቃቸው ይባላል፡፡ ግን ጠላቱ ጭንቅላት ውስጥ ስለሆነ የተባለው ቢጠበቅ ቢጠበቅ አይመጣም፡፡ ሲጠበቅ ካልመጣ ደግሞ እኛ ለምን አንሄድም ይባላል፡፡ የትም ሀገር ብንሄድ፣ የብሔር ፅንፍ አካሄዱ ይሄው አይነት ነው፡፡ ከዚያ መጠፋፋቱ ይከተላል ማለት ነው፡፡
በርዕዮተ አለማችሁ ለእነዚህ ችግሮች መፍትሄው ምንድን ነው?    
እዚህ አገር በአንድ በኩል፤ ሁሉ የሞላላቸው፣ ቁርሣቸውን ቻይና፣ ምሣቸውን አውሮፓ የሚበሉ የናጠጡ ሃብታሞች አሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የእለት ጉርስ አጥተው በየመንገዱ የወደቁ አሉ፡፡ የኛ ሀገር እውነታ ይሄ ነው፡፡ ስለዚህ በምንም የገበያ ሁኔታ መንግስት ከግለሰብ ጋር ገበያ ውስጥ ገብቶ ውድድር አያደርግም፤ ከገበያ ጨዋታ ይወጣል፡፡ ነገር ግን የሚደግፋቸው፣ የሚረዳቸው የማህበረሰብ ክፍሎች አሉ፡፡ መንገድ መሠረተ ልማት ይሠራል:: ዶ/ር መረራ “የሚበላው ያጣ ህዝብ መሪውን ይበላል” ይላል:: ጋሽ አንዳርጋቸው ፅጌ ደግሞ “ነገሩ እንደዚያ ብቻ አይደለም፤ የሚበላው ያጣ ህዝብ ያለውን ይበላል” ይላል፡፡ ስለዚህ ሀብት ያለው ሃብቱን፣ እውቀት ያለው እውቀቱን የማካፈል ኃላፊነት አለበት፡፡ ይሄን እናስተምራለን፤ በፖሊሲም እንሠራበታለን፡፡ የብሔረሰብ ፖለቲካን በተመለከተ ቀስ በቀስ ጉዳቱን እያስረዱ እያስተማሩ፣ ወደ ሃሳብ ፖለቲካ የሚወርድበት ሁኔታ ይኖራል፡፡ ይሄን ፓርቲ በምናደራጅበት ወቅት በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች ስንሄድ፣ ሰው የብሔር መካረሩ ስጋትና መሠላቸት እንደፈጠረበት ተረድተናል፡፡ ትክክለኛ የህዝቡ ስሜት ይሄ ነው፡፡ ስለዚህ ወደ አንድ አሰባሳቢ ነገር መሳቡ አይቀርም፡፡
አሁን የኢትዮጵያ ህዝብ ብሔርተኛ ድርጅቶችን “ምን ይዘህልን መጣህ” ብሎ መጠየቅ ጀምሯል፡፡ ትክክለኛ አካሄዱ ይሄ ነው:: እንደው ነፃ በወጣ ሀገር፣ ነፃ አውጪ ነኝ ማለት ህዝቡ ሠልችቶታል፡፡ እኔ የምመኘው፤ እኛ በሃሳብ ስንፋጅና ስንጣላ፣ ህዝቡ እንዲስቅ እንጂ እኛ ህዝቡን እያጋጨን እንድንስቅ አይደለም:: አሁን እየሆነ ያለው ግን እኛ የእነ እንትናና የእነ እንትና ተወካዮች ተጣልተን ስናበቃ፣ በአካል ተገናኝተን ስንሳሳቅ፣ ህዝቡ ይፋጃል፡፡ ይሄ ፍፁም መለወጥ አለበት፡፡ ሂላሪና ትራምፕ ሲወራረፉ የአሜሪካ ህዝብ እንደሚዝናና ሁሉ፣ እኔና ሌላው ስንወራረፍ ህዝብ እንዲባላብን ሳይሆን እንዲስቅብን ነው የምፈልገው፡፡
ቀጣዩን አገራዊ ምርጫ በተመለከተ ዕቅዳችሁ ምንድን ነው?
እኛ ቀዳሚ ትኩረታችን  ምርጫው ሳይሆን የአገሪቱ ሠላምና አንድነት ነው፡፡ ሽግግሩ ላይ ነው ዋነኛ ትኩረታችን፡፡ ሽግግሩ በጥሩ ሁኔታ ከተከናወነ፤ ምርጫ ሁላችንም የምንዝናናበት ጨዋታ ነው የሚሆነው፡፡ የምርጫ ቦርድ፣ የፍትህ ተቋማት መጠናከራቸውን ማረጋገጥ ያስፈልጋል:: የህዝብና ቤት ቆጠራ መካሄድ አለበት፡፡ በአንድ በኩል ህዝብና ቤት ቆጠራ መካሄድ የለበትም የሚሉ ፓርቲዎች፣ በሌላ በኩል ምርጫ መደረግ አለበት ሲሉ ግራ አጋቢ ነው፡፡ አንዳንድ ፓርቲዎች እኮ በራሣቸው ተመርጠው ጨርሰዋል፡፡ እንግዲህ ችግሩ የሚመጣው ፌስቡክ ላይ ያገኙት ላይክና ትክክለኛው መራጭ የሚሰጣቸው ድምጽ ሲለያይ ነው፡፡ ይህ እንዳይሆን ተቋማት በቅድምያ ይጠናከሩ፣ በአገሪቱ ላይ አስተማማኝ ሠላም ይስፈን፣ ከተቻለ ህዝብና ቤት ቆጠራ ይካሄድ፡፡ ይህ ሁሉ ተሟልቶ ምርጫ የሚደረግ ከሆነ፣ አንድ ወንበር እንኳን ብናገኝ፣ ኢትዮጵያ ሠላም ከሆነች፣ ተጨባብጠንና ተመራርቀን ለመለያየት ዝግጁ ነን፡፡  

 - ዋና ትኩረቶቻችን ህፃናት ታካሚዎቻችን ናቸው
          - ለአንድ የልብ ቀዶ ጥገና ከ15-18 ሺ ዶላር ያስፈልጋል
          - በወር እስከ 30 ህፃናትን ማከም እየቻልን፣ በችግሩ ምክንያት 8 ብቻ ነው የምንሰራው
          - “ወላጆች፤ ልጆቻቸው ቶንሲልና ሌላ የመተንፈሻ አካል ችግር ሲኖርባቸው በደንብ ማሳከም አለባቸው”
          - የሚድኑትን ልጅ በማሰብ እኛ ብንጐዳና ብንታመም ምንም አይደም


              በዶ/ር በላይ አበጋዝ መስራችነት በ “1 ብር ለ1 ልብ” ዘመቻ፣ በህብረተሰቡና ባለሀብት ድጋፍ የዛሬ 10 ዓመት ገደማ በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ግቢ ውስጥ ተገንብቶ አገልግሎት መስጠት የጀመረው የልብ ህክምና ማዕከል፤ ባለፉት ዓመታት ወደ 5 ሺህ የሚጠጉ ህፃናትን ልብ በቀዶ ህክምና አድኗል፡፡ ቀደም ሲል በውጭ አገር ዶክተሮች ብቻ ይከናወን የነበረው የልብ ቀዶ ህክምናው፤ ዛሬ በዘርፉ በሰለጠኑ በ11 ኢትዮጵያውያን የልብ ህሙማን ስፔሻሊስቶች እየተሰጠ ነው፡፡ ሆኖም ማዕከሉ የራሱ ቋሚ ገቢ ስለሌለው ከአቅሙ በታች እየሰራ መሆኑን የልብ ህክምና ስፔሻሊስቷና የሆስፒታሉ ሜዲካል ዳይሬክተር ዶ/ር ሄለን በፍቃዱ ይናገራሉ፡፡ “በወር እስከ 30 ህፃናትን ኦፕራሲዮን የማድረግ አቅም ቢኖረንም በችግሩ ምክንያት በወር 8 ህፃናትን ብቻ ነው የምናክመው” ያሉት ሃኪሟ፤ ህፃናቱን የምናድንበትን መንገድ በጋራ እንፈልግ ሲሉ ለመላው ኢትዮጵያውያን ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፤ በልብ ህክምና ማዕከሉ ተግዳሮቶችና በልብ ህመም ዙሪያ ዶ/ር ሄለን በፍቃዱን አነጋግራለች፡፡  


            መቼ ነው ወደ ልብ ህክምና ማዕከሉ የመጡት? ከዚያ በፊትስ?  
ያው በሙያዬ የልብ ፅኑ ህሙማን ስፔሻሊስት ነኝ፡፡ በልብ ህሙማን ሆስፒታሉ በሜዲካል ዳይሬክተርነትም በማገልገል ላይ እገኛለሁ፡፡ ብዙ ጊዜዬን ያሳለፍኩት በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል በትምህርት ላይ ነው፡፡ የልብ ህክምና ሆስፒታሉን የተቀላቀልኩት ከሶስት ዓመት ወዲህ ነው፡፡ ይህን ሆስፒታል በተቀላቀልኩ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለትምህርት ወደ ውጭ ተልኬ በግብጽ፣ በእንግሊዝና በካናዳ ሶስት ቦታዎች ትምህርት ስከታተል ቆይቼ፣ ከተመለስኩኝ ቢበዛ አራት ወር ቢሆነኝ ነው፡፡
የልብ ህክምና ላይ ለመስራት ፍላጐት ያደረብሽ እንዴት ነው? የተለየ ምክንያት አለሽ?
እውነት ለመናገር ይህንን ማዕከል የተቀላቀልኩት ገና የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ እያለሁ ነው፡፡ ያኔ ከቤተሰብም ከሚዲያም ስለዚህ ማዕከል እንሰማ ነበር:: የፋውንዴሽኑና የልብ ህክምና ማዕከሉ መስራች ሁላችንም የምናውቃቸው ዶ/ር በላይ አበጋዝ፣ ያን ጊዜ እያለቀሱ ህዝቡን ሲለምኑ፣ ማዕከሉ እንዲገነባና የህፃናቱ ህይወት እንዲተርፍ ሲማፀኑ እንሰማ ነበር:: ቤተሰብም አንድ አንድ ብር አዋጡ እየተባለ ነው ብለው ሲያወሩ፣ ለትራንስፖርት ከሚሰጠን፣ ለሻይም ከምናገኘው እያሰባሰብን የምናደርጋት ነገር ሳላስበው ልቤ ውስጥ የቀረ ይመስለኛል፡፡ እናም ሀይስኩል እያለን “ምን መሆን ትፈልጊያለሽ?” ስባል፤ ሌላው ዶክተር ወይም ኢንጂነር ነው የሚለው፤ እኔ ግን የልብ ሀኪም መሆን እፈልጋለሁ ነበር የምለው:: ዓላማዬም የልብ ሀኪም መሆን ብቻ ሳይሆን አንድ ቀን እዚህ ቤት ገብቼ አገለግላለሁ የሚል ነበር:: የፈጣሪ ፈቃድ ሆኖ እዚህ እንድገኝ አድርጐኛል፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ያው የበኩሌን አስተዋጽኦ አበርክቼ ለማለፍ እየሰራሁ እገኛለሁ፡፡
ይህንን ሆስፒታል ስትቀላቀይ በዋናነት የሆስፒታሉ ፈተና ምን ነበር?
እዚህ ማዕከል ስገባ፣ የአላቂ እቃና የመድሀኒት እጥረት ችግር ይስተዋል ነበር፡፡ አሁንም ያ እጥረት እየተባባሰ እዚህ ደርሷል፡፡ ይህ እንግዲህ የታካሚው ቁጥር እየበዛ ሲሄድ በዛው ልክ የመድሃኒቱና የአላቂ እቃው ቁጥር ካልጨመረ፣ ያው ችግሩ በስፋት እንደሚከሰት ግልጽ ነው፡፡ ህሙማኑ በአንድም በሌላም መንገድ ስለ አገልግሎቱ ሲሰሙ በርካታ ታካሚዎችን ማስተናገድ ስንጀምር እቃው መድሀኒቱ እያነሳ እየመጣ ነው አሁን ላይ የደረሰው፡፡ ይሄ እንግዲህ ማዕከሉ የራሱ ቋሚ ገቢ የሌለው በመሆኑ የመጣ ችግር ነው፡፡ ያኔም ገና እዚህ ማዕከል እንደመጣሁ፣ ማዕከሉ የቀጣዩን ወር ደሞዝ ለሰራተኛ እንዴት አድርገን ነው መክፈል የምንችለው እየተባለ የአስተዳደር ሰራተኞቹ ሲጨነቁ እሰማ ነበር፡፡
እንደነገርኩሽ ገና ከመቀላቀሌ ወዲያው ለትምህርት ብላክም፣ የቤቱን ህመምና ችግር በልቤ ይዤው ነበር የሄድኩት፡፡ ለእረፍት ስንመጣም ባለችን አጭር ቀናት አገልግሎት እንሰጥ ነበር:: ብቻ ያለፉትን ሶስት አራት አመታት በትምህርት ስላሳለፍኩ፣ እዚህ በቅርበት ሆኜ ተቸግሬያለሁ ማለት አልችልም፡፡ ባለፈው ዲሰምበር ወር ነው ሁሉንም አጠናቅቄ ጨርሼ እንደገና ወደዚህ የተመለስኩት፡፡ ሜዲካል ዳይሬክተር ሆኜም ማገልገል ከጀመርኩ ገና ሶስት ወር ከምናምን ገደማ ቢሆነኝ ነው፡፡
ያለ ደሞዝ  ነው የምትሰሪው የሚባለው እውነት ነው?
እንደዚያ አይደለም፡፡ አንዳንዴ መልዕክቶች ሲተላለፉ ሰዎች በሀዘኔታና በስሜት ውስጥ ሆነው ሲያዳምጡ የመልዕክቶቹ አደራረስ ትንሽ ይለያያሉ:: ምናልባትም ሰሞኑን ከክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር ባደረግነው ውይይት ያነሳሁት ምንድነው፣ ልብ ማዕከል የሚሰራው ሰራተኛ የሚጠይቀው ስለደሞዝ ጭማሪ አይደለም፡፡ ወይም ደግሞ በዲዩቲ (የማታ ተረኛ ስራው) ታክስ ይቆረጥበታል አይደለም፡፡ እኔ ደሞዝ የማይከፈለው የጤና ባለሙያ ነው ያለው ስል… ምን ማለት ነው?
ለምንሰራው ሥራ ተመጣጣኝ ደሞዝ አይከፈለንም ለማለት ይሆን?
ከራስ ጋር የሚመጣጠን ደሞዝ የእኛ ብቻ ሳይሆን በአገር አቀፍ ደረጃ ያለ ችግር በመሆኑ ያኔ የትኛውም ሀኪም ጥያቄውን በሚያነሳ ጊዜ እኛም እንጠይቃለን:: አሁን ላይ እውነት ለመናገር የእኛ ዋነኛ ችግርና ቅድሚያ የምንሰጠው ለታካሚ ልጆቻችን ነው አንገብጋቢ ችግራችን የልጆቻችን ጉዳይ ነው ነው ያልኩት፡፡ አሁንም እንዲታወቅልኝ የምፈልገው እርግጥ ነው ለሰራተኞች ዋና ዋና መሰረታዊ ነገር መሟላት አለበት፡፡
ለምሳሌ ምን ምን?
ለምሳሌ ደሞዝን በሚመለከት መንግስት በሚከፍልበት ስኬል መሰረት ባልወረደ መልኩ እንዲሟላ ይጠበቃል፡፡ ነገር ግን አሁንም እኛ ትኩረታችንና ጥረታችን ማዕከሉ የሚሻሻልበትንና አቅሙ የሚችለውን ያህል ማከም የሚችልበትን መንገድ ማግኘት ነው፡፡ ማዕከሉ ሲሻሻልና ሲለወጥ ሰራተኛውም የተሻለ ነገር ይኖረዋል:: ማዕከሉ በመድሀኒት እጥረትና በአላቂ እቃ እጥረት ችግር ውስጥ ሆኖ ህፃናት ህሙማን በጊዜ ህክምና እንዳያገኙ ተግዳሮት እየገጠመን ባለበት በዚህ ወቅት አስቀድመን ስለደሞዝ ጭማሪ ጥያቄ ብናነሳ እንዴት ነው ጥሩ ስሜት አይሰጥም፡፡ ለምን ደሞዛችን ተጨምሮ እኛ ደልቶን ግን ከአቅም በታች ስናክም በወቅቱ መታከም ያለባቸው ልጆች ሳይታከሙ ለሌላ ተጨማሪ ህመም እየተዳረጉ ማን ደስተኛ ይሆናል? ለተጨመረልን ደሞዝ የሚመጥን ሥራ ለመስራት እንቅፋት እያለ የደሞዝ ጭማሪ አያስደስትም፡፡ ስለዚህ ይህን በመሰለ ጥሩ መድረክ ዋናውን የልጆቻችንን ጉዳይ ዘንግተን የራሳችንን ጥቅም መልዕክት አስተላልፎ መውረድ አግባብ አይደለም፡፡ ዋና ጉዳዮቻችን ዋና ትኩረቶቻችን ህፃናት ታካሚዎቻችን ናቸው፡፡ በታካሚዎቻችን ምንም ድርድር የለም፡፡ ከዚያ ቀጥሎ ግን ማዕከሉ ቋሚ ገቢ ስለሌላው ከሚያገኛት ትንንሽ ገንዘብ እየቀነሰ ደሞዝ ይከፍላል ይሄ በቂ ባለመሆኑ ቀጣይ ጥያቄያችን ይሄው ይሆናል ማለት ነው፡፡
ታዲያ አሁንስ ማዕከሉ የሚንቀሳቀስበት ገቢ ከየት ነው የሚመጣው?
እንደሚታወቀው ይሄ የልብ ህክምና ማዕከል ህዝባዊ ተቋም እንጂ መንግስታዊ ተቋም ስላልሆነ ቋሚ በጀት የለውም፡፡ ከአመሰራረቱ ጀምሮ ብንመለከት፣ በህዝብና በግለሰብ ጥረት ነው የተመሰረተው፡፡ ህዝብ አምጦ ህዝብ የወለደው ጤናማ ተቋም ነው፡፡ በህዝቡና በአንዳንድ ለጋሾች በሚገኝ ገንዘብ እየተደገፈ ላለፉት 10 ዓመታት ለኢትዮጵያዊያን ከፍተኛ አስተዋጽኦ አበርክቷል:: ወደ 5ሺህ የሚጠጉ ህፃናት ያለ አንድ ብር ክፍያ ታክመው ድነው ሲቦርቁ እንደማየት የህሊና እርካታ ከየት ይገኛል፡፡ ለዛም እኛ የህፃናቱ ችግር ቀድሞ ሲገለጽና መፍትሔ ሲመጣ እርካታችን ስለሚጨምር እንድንበረታና ይበልጥ እንድንሰራ ያግዘናል፡፡ ከዚያ ቀጥሎ ደሞ ወደ ሌላው የግል ጥያቄ እናመራለን፡፡
የማዕከሉ መሰረታዊ ተግዳሮት የሆኑት መድሃኒቶችና አላቂ እቃዎች ምን ምን ናቸው? ማዕከሉ በሙሉ አቅሙ አገልግሎቱን ለመስጠትና ጥሩ ህክምና ለማቅረብስ በዓመት ምን ያህል ገንዘብ ያስፈልገዋል?
ቀለል አድርገን ለመግለጽና ህዝቡም እንዲረዳው ለማድረግ ከ2001 ዓ.ም ጀምሮ በማዕከሉ ከ4ሺህ 800 በላይ አብዛኞቹ ህፃናትና አነስተኛ ቁጥር ያላቸው አዋቂዎች ታክመዋል፡፡ ይህንን ሥናይ ከውጭ በሚሽን በሚመጡና በአገር ውስጥ የህክምና ቡድን ታክመው የዳኑ ናቸው፡፡ ማዕከሉ በአማካኝ በዓመት ውስጥ ከ300-450 ቀዶ ህክምና ማድረግ ይችላል:: እርግጥ ከዛም በላይ የመስራት አቅም አለው፤ ነገር ግን ያለውን ሁኔታ በመገንዘብ በትክክልና በጥራትም መስራት ስለሚያስፈልግ ቁጥር ብቻ መደርደርም ተገቢ ስላልሆነ፣ በትክክል ከላይ የገለጽኩትን ያህል ታካሚ የማስተናገድ አቅም አለው፡፡ ምናልባትም በወር ብናካፍለው ከ30-40 ሰው ያስተናግዳል:: በወር አራት ሳምንት አለ፤ በአማካኝ በሳምንት ሰባት ሰው ኦፕሬሽን ቢሰራ ይሄ ትክክለኛ አቅሙ ነው ማለት ነው፡፡ ይሄ ህክምና በሌላ በአገር ውስጥ የግል ተቋምም ስለማይሰራ፣ በህንድ አገር በተወሰደ ጥናት ያልኩት፣ ሰው አገር ውስጥ የማይፈታ ችግር ሲገጥመው አቅም ያለውም ሆነ አቅም የሌለውም ተበድሮ ሄዶ የሚታከመው ህንድ ነው፡፡ በተመጣጣኝ ክፍያ የህክምና አገልግሎት የሚገኘው ህንድ ስለሆነ ማለቴ ነው፡፡ እነ ባንኮክና እነ ዱባይን አንጠቅስም፤ በጣም ውድ ናቸው፡፡ ስለዚህ ህንድ አንድ የልብ ቀዶ ጥገና ለማድረግ ከ15-18 ሺህ የአሜሪካ ዶላር ያስፈልጋል፤ ይሄ ዝቅተኛው ነው፡፡ የአውሮፕላን ትኬት፣ የሆቴል ወጪና ሌላውም ወጪ እንዳለ ሆኖ ማለቴ ነው፡፡ ይህንን ከ15-28 ሺህ ዶላር አሁን ባለው ምንዛሬ ማባዛት ነው፡፡ አሁን በባንክ ምንዛሬ እንኳን ከ28 ነጥብ ምናምን በላይ ነው፤ ይሄን አስይው፡፡ ለአንድ ህመምተኛ ከ15-18 ሺህ ዶላር ያስፈልጋል:: እኛ በዓመት ከ300-450 ኦፕሬሽን የመስራት አቅም አለን፡፡ ይሄንን ስናባዛው የሚመጣውን ገንዘብ ማስላት ነው። አንድ ተቋም ወይም ግለሰብ “እኔ እስኪ ለአንድ ዓመት ለሚታከሙ 300 ህፃናት ልሸፍን” ቢል ሂሳቡና ስሌቱ አሁን የገለፅኩልሽ ነው:: የታከሙት ልጆችም ገና ወደ እኛ ሲመጡ ጀምሮ ተሰርቶላቸው፣ ክትትል እየተደረገላቸው፣ በግልፅ የተቀመጠ ተአማኒነት ያለው ዶክሜንት ስላላቸው ያንን ማቅረብ የምንችልበት ፕሮፌሽናል አሰራር አለን፡፡ ማቅረብ እንችላለን፡፡ ድጋፍ ለማድረግ ለሚፈልግ ሰው ለመንገር የሚቀለውም ይሄ መንገድ እንጂ የተወሳሰበ ሲሆን ትልቅ መስሎ ይታይና ያ ሰው እንዴት ይሄን ሁሉ እችላለሁ ብሎ የመሸሽና ያለመበረታታት ስሜት ውስጥ ይገባል፡፡
ስለ አላቂ እቃና መድሃኒቶቹ ጉዳይ እናውራ?
የልብ ህክምና በባህሪው መድሃኒቱ ውድ ነው:: እንዳለመታደል ሆኖ አገር ውስጥም አይገኝም:: አሁን አሁን እንደውም ትንሽ ይሻላል፡፡ ከ80 በመቶው በላይ ከውጭ ነው የሚመጣው፡፡ መድኀኒቱንና እቃዎቹን ከውጭ ለማምጣት ደግሞ ዶላር ያስፈልጋል፡፡ የውጭ ምንዛሬ እጥረትም በግልጽ የሚታይ ችግር ነው፡፡ እስከዛሬ ከውጭ አገር ረጅም ጊዜ ከቆዩ አጋሮች ነው መሳሪያዎቹም አላቂ እቃዎችም የምናገኘው፡፡ ዋናው ችግራችንም አሁን የመድኃኒትና የአለቂ እቃ ጉዳይ ነው፡፡ እነዚህን እቃዎች በራሳችን አቅም አለማስመጣት ትልቁ ፈተናችን ነው፡፡
ታዲያ መፍትሄው ምንድነው?
ዋናው መፍትሄ ማዕከሉ የራሱን ቋሚ ገቢ የሚያገኝበትን መንገድ መፈለግ ነው፡፡ አገልግሎቱን ለማስፋት የባለሙያውን አቅምና መጠን ለመጨመር የራሱ ቋሚ ገቢ ያስፈልገዋል፡፡
በገጠማችሁ የአላቂ እቃና የመድኃኒት ችግር ምክንያት መስራት ከምትችሉት በምን ያህል ቀንሳችሁ እየሰራችሁ ነው?
መስራት ከምንችለው አንድ ሶስተኛ በታች ቀንሰን እየሰራን ነው፣ ቅድም እንደተባባልነው በወር ከ28-30 መስራት እየቻልን፣ በችግሩ ምክንያት፣ በሳምንት ሁለት ህፃናትን ብቻ ነው የልብ ቀዶ ጥገና የምንሰራው:: ሌላ “ካቴተራይዜሽን” የሚባል ህክምና አለ፡፡ የልብ ቱቦዎችን ማስፋትና በተፈጥሮ የተከፈቱ የልብ ቀዳዳዎችን ዘግቶ መውጣት የመሳሰሉ ህክምናዎች… እነዚህን ደግሞ በሳምንት ከ3-6 ሰው እንሰራለን፡፡ ዋናውን ወጪ የሚወስደው ቀዶ ህክምናው ቢሆንም ይሄኛውም ቀላል አይደለም:: በሳምንት ሁለት ቀዶ ጥገና ማለት በወር 8 ህፃናት ብቻ ናቸው የልብ ቀዶ ጥገና የሚደረግላቸው፡፡ አሁን ወረፋ የሚጠብቁ ብዙ ህሙማን አሉ፤ ግን ቶሎ ቶሎ ለማዳረስ ችግር ገጥመን ተጨንቀናል፡፡ ቀደም ብዬ እንደገለፅኩት፤ ህዝቡ ግንዛቤው እየጨመረና ስለ አገልግሎቱ እየሰማ ሲመጣ ታካሚው እየበዛ፡፡ ችግሩም በዚያው መጠን እየሰፋ ነው የመጣው፡፡
በፊት በራሳችን ሀኪሞች አልነበረም ህክምናው የሚሰጠው፡፡ ፈረንጆቹ እስኪመጡ ጠብቁ ይባላሉ:: ታካሚዎቹ ቁርጣቸውን አውቀው ይሄዳሉ:: አሁን የራሳችን ሀኪሞች ኖረውን በማቴሪያል እጥረት ታካሚ ሲጉላላ ማየት ያሳዝናል፡፡ በእርግጥ መቶ ፐርሰንት የልብ ቀዶ ጥገና እዚህ ብቻ ወይም በእኛ ሀኪሞች ብቻ ይሰራል ማለት አይደለም:: በጣም ከባድና ውስብስብ ህክምና ሲገጥመን የውጭዎቹ እስኪመጡ መጠበቅ ግድ ይላል፡፡ ያን ጊዜ ሲመጡ ለእኛም እውቀት አጋርተውን፣ ህክምናውንም ሰጥተው ይሄዳሉ፡፡ በእኛ አቅም ሊሰራ የሚችል ህክምና የሚፈልጉ፣ ብዙ ወረፋ የሚጠብቁ አሉ፡፡ በአላቂ እቃና በመድኃኒት እጥረት ምክንያት፡፡ ዛሬ መታከም የሚችል ልጅ፤ የዛሬ ዓመት ተመልሰህና ስትይው፣ ሌላ ውስብስብ ችግር ውስጥ ገብቶ ይመጣል፡፡ ይሄ ከባድ ነገር ነው፡፡ እንደኔ እንደኔ አሁንም አልረፈደም፤ ተስፋ አስቆራጭ አይደለም፤ በሳምንት አንድም ሁለትም ልጅ እያከምን ነው፡፡ ማዕከሉ በአቅሙ ልክ ሰርቶ፣ ህፃናትን የምንታደግበትን መንገድ በጋራ እንፈልግ ነው እያልን ያለነው፡፡ ማዕከሉ የህዝብ ነው፤ በህዝብ ነው የተገነባው በህዝብ ድጋፍ መቀጠል ይችላል፡፡ እስከ ዛሬም ችግሩን ባለማሳወቃችን የመጣ ክፍተት ሊሆን ይችላል፡፡ አሁን ግን ተናግረናል፡፡ ህብረተሰቡ ደግሞ ለግንባታው እንደተረባረበው ለዘላቂ አገልግሎቱም መረባረብ፣ ሌላውን ማስተባበር የውጭው ማህበረሰብም ጥሪ ማድረግ ይችላል:: ግለሰቦችና ተቋማት በምክር፣ በገንዘብ በበጎ ፈቃደኝነት አገልግሎት ሊያግዙን ይችላሉ፡፡ አሁን እናንተ የመጣችሁት የበኩላችሁን ለማድረግ ነው፡፡ ይሄ ቀላል አይደለም፡፡ በፊት ስራችን ይናገር ብለን ህክምናው ላይ አተኩረን ብዙ ተጎድተናል፤ አሁን ግን እንቅስቃሴ ጀምረናል፡፡
ቀደም ሲል በጤና ፖሊሲው ሰፊ ትኩረት የሚሰጠው ለተላላፊ በሽታዎች ነበር፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች የልብ ህመምን ጨምሮ የአገራችን ፈተና ሆኗል፡፡ ምክንያቱ ምንድነው?
እውነት ነው፡፡ የቀደመው የጤና ፖሊሲ ትኩረት የሚያደርገው ተላላፊ በሆኑ በሽታዎች ላይ ነበር:: ምክንያቱም ተላላፊ በሽታዎች በባህሪያቸው በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ያሉ ሰዎችን የማዳረስና የመውረር ባህሪ አላቸው፡፡ ያ የሚሆነው በኑሮ ዘይቤያቸው ስለሚመሳሰሉ ማለት ነው፤ ብዙ ሞትም ያስከትላሉ፡፡ እንደገናም በቀላሉ ለመቆጣጠርም አመቺ ናቸው፡፡ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ብዙውን ትኩረት ይዘውት ቆይተው ነበር፡፡  
አሁን አሁን የአኗኗ ዘይቤያችን እየተቀየረ፣ ተፈጥሯዊ ከሆኑ ምግቦች ይልቅ ወደታሸጉ ምግቦች ማዘውተር አበዛን፡፡ ይሄ በስራ ውጥረት ይሁን በዘመናዊነት ምክንያት ብዙም ግልጽ ባይሆንም ብቻ አሁን ላይ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች መጠን 52 በመቶ ደረሰ፤ ከተላላፊዎቹ በልጧል፡፡ በሌላ በኩል፤ ሰው የሰውነት እንቅስቃሴ እንደ ባህል አልተወሰደም፡፡ የስራ ባህሪዎች በብዛት ቁጭ አድርገው የሚያውሉ ናቸው፡፡ ፎቅ በሊፍት እንወጣለን፤ መንገድ ላይ በእግር ትንሽ መጓዝ ጥቅሙ ግምት ውስጥ አይገባም፤ ስለዚህ በአሁን ሰዓት ሁለቱም ተላላፊዎቹም ሆነ ተላላፊ ያልሆኑት አስጊ ናቸው፡፡ እኩል በእኩል እየሆኑ ነው፡፡ ይሄ ከፍተኛ የግንዛቤ ስራ የሚያስፈልገው ነው፡፡ በሌላ በኩል፤ ህዝባዊ ተቋማትን ማጠናከርና ማስፋፋትም የግድ ያስፈልጋል፡፡
በአገር አቀፍ ደረጃ የተጠና ጥናት ካለ የልብ ህመም በምን ሁኔታና ደረጃ ላይ ይገኛል?
በ2016 ዓ.ም አካባቢ የተጠኑ ጥናቶች አሉ፤ ነገር ግን ጥናቶቹ የሚያስቸግሩበት ሁኔታ አለ፡፡ ለምን? ህፃናቱንም አካትቶ ምርመራ ለማድረግ ኤቲካል ክሊራንስ ማግኘት ስለሚያስፈልግ ጥናቱ የሁሉንም የእድሜ ገደብ ያካተተ አይደለም፡፡ ጥናቶቹ በአብዛኛው ከ8 ዓመት በላይ ያሉትን የሚያካትት ነው፡፡ በዚያ መሰረት ጥናቶችን ስንመለከት፤ ለልብ ህመም ዋነኛው ከቶንሲል ጋር ተያይዞ የሚመጣ “ሪማቲክ ኸርት ዲዚዝ” የሚባለው፣ ቶንሲልን ከልጅነት ጀምሮ በአግባቡ ካለመታከም የሚመጣ የልብ ህመም አይነት ነው፡፡ ብዙ ጊዜ ቶንሲል በባህላዊ መንገድ ይታከምና ሲታገስ ዝም ይባላል፡፡
ሀኪም ቤት ሄዶ ለ7 ቀን የታዘዘን መድሃኒት 3 ቀን ወስዶ ከተሻለው ያቆመዋል፡፡ ሌላ ጊዜ ሲታመም መድሃኒት ሲወስድ፣ ህመሙ መድሃኒቱን ይቋቋመዋል፡፡ በአጠቃላይ ቶንሲል ጊዜያዊ የከፋ ችግር ስለማያመጣ በህብረተሰቡ ዘንድ ብዙ ትኩረት አይሰጠውም፤ ለልብ ህመም እንደሚዳርግም አይታወቅም፡፡ በዚህም ላይ መስራት ያስፈልጋል፡፡ 15 እና 16 ዓመት ሲሞላቸው ልጆቹ ከቶንሲል አልፎ ልባቸው ተጐድቶ ይመጣሉ፡፡ ስለዚህ ወላጆች ልጆቻቸው ቶንሲልና ሌላ የመተንፈሻ አካል ችግር ሲኖርባቸው በአግባቡ ማሳከም ይኖርባቸዋል፡፡ ሚዲያውም ግንዛቤ በመፍጠር ሊያግዝ ይገባል:: ጤናማ ዜጋ ለመፍጠር ቅድመ መከላከል ላይ መስራቱ ርካሽ ነው ለማለት ነው፡፡
ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ጋር የጤና ባለሙያው ያደረገው ውይይት እንዴት ነበር? የጤና ባለሙያው ላነሳው በርካታ ጥያቄዎች ተገቢ ምላሽ ተሰጥቷል ብለሽስ ታምኚያለሽ?
የውይይት መድረኩ መፈጠሩ በራሱ ትልቅ ነገር ነው፡፡ አንድ እርምጃም ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ መተንፈስ በራሱ አንድ እፎይታ ነው፡፡ ሰው ችግሩን ካልተናገረ መፍትሔ አያገኝም፡፡ ብዙ ችግር ባለበት ሥርዓትና አገር እየኖርን፣ ችግሩ በቃ ግልጽ ነው ይታወቃል ብሎ እጅ አጣጥፎ መቀመጥ ተገቢ አይደለም፡፡ በተገኘው አጋጣሚና መድረክ ችግርን ለሚመለከተው አካል አሳውቆ በሚገባው መልኩ ምላሹን መከታተል የእኛ ሃላፊነት ነው፡፡ መድረኩ ለሁሉም የጤና ባለሙያ እንደ አጠቃላይ የጤናው ሴክተር ትልቅ እርምጃ ነው ብዬ ነው የማምነው:: በመድረኩ ላይ በጤና ባለሙያው አጠቃላይ ጥያቄዎች ተነስተዋል፡፡ ለነዚያ ጥያቄዎች የተሰጡ ምላሾች አሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አገሪቱ ያለችበትን ነባራዊ ሁኔታ ገልፀው፣ በዚያ መሰረት ነው ምላሽ ሲሰጡ የነበረው፡፡ እንደኔ የተወሰኑት ጥያቄዎች ተመልሰዋል ብዬ አምናለሁ፡፡ ያንን ለማየት ትንሽ መታገስ አለብን፡፡ ምላሾቹ በምን ያህል ፍጥነት ተሰጡ ለሚለው፣ ቅዳሜ ውይይቱ ከተካሄደ በኋላ ሰኞና ማክሰኞ የጤና ሚኒስቴር ያወጣው መግለጫ ነበር፡፡ እነዚህ እነዚህ ማሻሻያ ተደርጐባቸዋል ተብሎ ባልሳሳት 12 እና 13 ነጥቦች አካባቢ ተገልፀዋል:: ሙሉ ለሙሉ የባለሙያው ድምጽ አልተሰማም፤ ምላሽ ተነፍጐታል ለማለት ጊዜው አጭር ስለሆነ ትንሽ መታገስ አይከፋም፡፡ መቼም እስከ ዛሬም ታግሰን ቆይተናል፡፡ አይነ ስውር “ነገ ጠዋት አይንህ ይበራል ሲባል ዛሬን እንዴት አድሬ” እንዳለው መሆን ያለበት አይመስለኝም፡፡ የጤና ባለሙያው ላይ ብቻ ሳይሆን በሁሉም ሴክተር ችግር አለ፣ ግን ጤናው ይቀድማል:: ጤናማ ማህበረሰብ በሌለበት ምንም ማሳካት ስለማይቻል፡፡ ተገቢውን ቅንጦት ያልሆነውንና መሰረታዊ የሆነውን ነገር መመለስ ተገቢ ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ ምላሽ ተሰጥቶባቸዋል የተባሉትን እየተከታተሉ ማስፈፀም፣ ባልተመለሱት ላይ ደግሞ እንደገና መድረክ ሲገኝ መጠየቅ ያስፈልጋል፡፡ በጣም አኩራፊም መሆን የለብንም፡፡ ቅድም እንዳልኩት የሚድኑትን ልጆች በማሰብ እኛ ብንጐዳና ብንታመም ምንም አይደለም፡፡ ምክንያቱም ብዙዎች ታመው ነው እዚህ ያደረሱን፡፡ ይህንን የምናገረው እንደ ሄለን እንጂ እንደ ማዕከሉም ሆነ ሌላውን የጤና ባለሙያ ወክዬ አይደም፡፡ ሁሉም በራሱ የሚያስበው ነገር ትክክል ነው፡፡ አስተሳሰብ ይለያያልና፡፡
ግን እንደ ማዕከል የጠየቅሽው ጥያቄ በአግባቡ ተመልሶልኛል ብለሽ ታምኛለሽ?
በወቅቱ በተወሰነም መንገድ ቢሆን አድሬስ ተደርጓል ብዬ አምናለሁ፡፡ በዕለቱ ጠቅላይ ሚኒስትሩም ሆኑ ሌላው ታዳሚ፣ ያንን መድረኩን የሚከታተለው ሁሉ ስለ ማዕከሉ እንዲያውቅ ማድረግ ነበር፡፡ የማዕከሉን ስኬትና ያሉበትን ተግዳሮቶች ማሳየት ነበር ዋናው አላማ እንጂ ከመንግስት የሆነ ተዓምር ጠብቄ አልነበረም ያንን የተናገርኩት፡፡ ይሄ ሙሉ በሙሉ በመንግስት የሚሰራም ስራ አይደለም:: እንደዚያ ቢሆን ኖሮ ማዕከሉም አያስፈልግም ነበር፡፡
ስለ ልብ ስትሉ ልብ ብላችሁ አድምጡን እያልኩ በተደጋጋሚ የምናገረውም ትኩረት እንዲሰጠው ነው፡፡ ያው መድረኩ ግንዛቤ ለመፍጠርም ሌላውንም ማህበረሰብ ለመድረስ በጣም ጠቃሚ ስለነበር፣ የምንፈልገውን አስተላልፌያለሁ ብዬ አምናለሁ:: አሁን አጋዥ ድርጅቶችና ግለሰቦችም ችግሩን ተረድተውት የበኩላቸውን እንዲያደርጉ፣ የችግሩን አሳሳቢነት ማሳየት መፍትሔ ያመጣል በሚል ነው:: የዛሬ 10 ዓመት ደግመን ስንገናኝ ደግሞ ከዚህ ስለተሻለ አገልግሎት መወያየት እንጂ እዚሁ ችግር ላይ መገናኘት የለብንም፡፡
በቅርቡ አንድ ያሰባችሁት ዝግጅት እንዳለ ሰምቻለሁ?  
ቀደም ብዬ እንደነገርኩሽ፤ ከሆስፒታሉ በፊት የተመሰረተው ፋውንዴሽኑ ነው፤ 30 ዓመት ሞልቶታል፤ የተመሰረተበትን 30ኛ ዓመት በተለያየ ዝግጅት ለማክበር፣ እየተዘጋጀን ነው፡፡ ሆስፒታሉ ለመቋቋሙ ፋውንዴሽኑ ነው ዋናው፡፡ ስለዚህ በዚህ 30ኛ ዓመት ዋነኛ አላማው፤ ፋውንዴሽኑ ያስመዘገበውን ስኬት ውጣ ውረዶቹን፣ አላማና ራዕዩን ለማህበረሰቡ ማሳወቅ ነው፡፡ ከ10 ዓመት በኋላ 40ኛ የምስረታ በዓሉን ለማክበር ብንገናኝ ምንድነው ለተተኪው የምናስረክበው? እነዚሁኑ ባለሙያዎች? ይህቺኑ ህንፃ? ይህንን አሁኑ የምንሰጠውን አገልግሎት? ብቻ መሆን የለበትም:: እንደ ፈጣሪ ፈቃድ፣ ማዕከሉ ትልቅ አላማና ግብ አለው በምስራቅ አፍሪካ ትልቅ የልብ ምርምር ተቋም መክፈት፣ መከላከል ላይ ያተኮረ የምርምር ማዕከል የማቋቋም አላማ አለው፡፡ ተተኪ ሀኪሞችንና ተጓዳኝ የጤና ባለሙያዎችን የሚያፈራበት የስልጠና ማዕከል መክፈት ያስፈልጋል፡፡ የግድ እንደ እኛ ወደ ውጭ ሄደው መማር የለባቸውም፡፡ እዚሁ ይሰለጥናሉ:: እኛ 11ዱ ሀኪሞች በተለያየ ጊዜና ቦታ ወጥተን፣ ከፍተኛውን የልብ ህክምና ትምህርት ስንማርና ስንሰለጥን ከ800 ሚ.ዶላር በላይ ወጪ ወጥቶብናል:: ያንን ማስረቀት እንችላለን፡፡ እዚህ ያለውም ባለሙያ ያክማል፤ ይመራመራል፤ ተተኪ ባለሙያ ይሰለጥናል፡፡ ስለዚህ የፋውንዴሽኑ ምስረታ በዓል ላይ ገቢ ማሰባሰብ፣ የተቋሙ ቁመና ያለበትን ሁኔታ ማሳየት፣ አጋሮችንና አባሎችን አጠናክሮ ማሰባሰብ ይሆናል፡፡
መቼና የት ነው የምስረታ በዓሉ ዝግጅት የሚካሄደው?
ከሰኔ 6-8 ቀን 2011 ዓ.ም ነው የሚካሄደው፡፡ በ6 እና በ7 በዚሁ በማዕከሉ ከጋዜጣዊ መግለጫ ጀምሮ ህሙማን፤ ሀኪሞች ወላጆች፣ በጐ ፈቃደኞችና ሌሎችም የሚገናኙበት ኤግዚቢሽንም ጭምር ይካሄዳል፡፡ በ8 ማለትም በመዝጊያው ቀን ትልልቅ የመንግስት ኃላፊዎች፣ ባለድርሻ አካላትና ለጋሾች በተገኙበት በአንድ ሆቴል ውስጥ በትልቅ ምክክርና ውጤት ይዘጋል፡፡ ቦታውን ጊዜው ሲደርስ እናሳውቃለን፡፡ እዚህ ድረስ መጥታችሁ፣ ያገባናል ብላችሁ ይህን ሁሉ ሰዓት ጠብቃችሁ፣ አጋርነታችሁን ለማሳየት ላደረጋችሁት ነገር በእኔም በማዕከሉና በታካሚ ልጆቻችንም ስም ከልብ አመሰግናለሁ፡፡


                “--የተደራጁ፣ የተነቃቁና አቅም ያጐለበቱ እንዲሁም ተገቢውን ቦታቸውን የሚጠይቁ ሴቶች እንዲፈጠሩና እምቅ አቅማቸውን እያወጡ ለቤተሰቦቻቸው፤ ለማህበረሰባቸውና ለአገራቸው ጥቅም የሚያውሉ ሴቶችን ለማየት አልማለሁ፡፡--”

              የሰብዓዊ መብት ጉዳይ ያሳስበኝ የጀመረው ገና ስለ ቃሉና ምንነቱ ከማወቄ በፊት ነበር:: እናቴ አስካለች ተገኝ፤ በየትኛውም የህይወት ሁኔታ ሃቀኝነት፣ ሚዛናዊነትና ፍትሃዊነት አስፈላጊ እንደሆኑ ለእኛ ለልጆቿ ታስተምረን ነበር፡፡ በደል ወይም መድልዎ ስመለከት አይደላኝም፤ እናም የልቤን ከመናገር ወደ ኋላ ብዬ አላውቅም:: ጥያቄዎችን መጠየቅ እወድ ነበር፡፡ ከኃላፊዎች ጋር የማልስማማባቸው ጊዜያቶችም ብዙ ነበሩ:: ገና ታዳጊ ወጣት ሳለሁ፣ ሁለት ጊዜ በቁጥጥር ስር ውዬ ነበር - የአመጽ ተግባር ፈጽመሻል በሚል፡፡ አንዴ መፈክር በይ ስባል አሻፈረኝ ብዬ፤ ሌላ ጊዜ ደግሞ የመሠረተ ትምህርት ዘመቻ ካምፕ ውስጥ ሳለን ለወንድ ተማሪዎች ምግብ አላበስልም በማለቴ ነበር፡፡
ወንድሜን ክፍሉ ውስጥ ካሉ አንዳንድ ጉልበተኞች እንድከላከል ተብሎ ከእድሜዬ ቀደም ብዬ ት/ቤት እንድገባ ተደረገ፡፡ ይህ በልጅነት የተጓዝኩባቸው መንገዶች፤ ሕግ ለማጥናት ለመወሰኔ ውስጣዊ ጥንካሬ ሰጠኝ፡፡ የኮሌጅ መመረቂያ ጥናቴንም “የአፍሪካ ቻርተር የሰብአዊና የሕዝብ መብቶች” በሚል ርዕስ ላይ አደረግሁ፡፡
ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ሃይማኖታዊ መሪዎች ቤተሰብ የወጣችው እናቴ፣ በልጅነት ዘመኔ አርአያ በመሆን ጉልህ ሚና ተጫውታለች፡፡ እንዳብዛኛው የዘመኗ ሰዎች የት/ቤት ደጃፍ አልረገጠችም፡፡ ነገር ግን ትምህርት እንድንማር ታበረታታን ነበር፡፡ የቤት ውስጥ ሥራና ዘጠኝ ልጆች (አምስት ወንዶችና አራት ሴቶች) ከማስተዳደር በተጨማሪ፤ በህይወት ስኬታማ ለመሆን በትምህርት ከመበርታትና ተግቶ ከመሥራት ውጭ አቋራጭ መንገድ እንደሌለ ሁላችንንም አስተምራናለች፡፡ የመንግሥት ሠራተኛው ተወዳጁ አባቴ፣ የልጅነት እድሜያችንን ባሳለፍንበት ቤኒሻንጉል ጉሙዝ፣ የአሶሳ ከተማ ከንቲባ ነበር፡፡ በባህርይው ግዴለሽ ሲሆን ይሄም ለእናታችን ባህርይ ጥሩ ማካካሻ ነበር፡፡ ይሄ ጠባይ ታዲያ ለኛ እንጂ ለእናታችን ጠቅሟታል ማለት ግን አይቻልም፡፡
የመጀመሪያና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቴን ያጠናቀቅሁት በአሶሳ ከተማ ሲሆን፤ ትምህርት በጣም እወድ ነበር፡፡ ሁሌም ከክፍላችን ምርጥ ተማሪዎች አንዱ ነበርኩ፡፡ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ሳለሁ፣ በአንድ ዓመት ሁለት ክፍሎችን ተሻግሬ የማትሪክ ፈተና በማለፍ፣ 17ኛ ዓመቴን በያዝኩበት ወር ላይ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ገባሁ:: የእኔ ታሪክ በትምህርት ላይ የተመሠረተ ነውና በልጃገረዶች ትምህርት ላይ ጽኑ እምነት አለኝ፡፡ አቻ የሌለው ት/ቤት አልተማርኩ ይሆናል፤ ነገር ግን ወላጆቼና ወገኖቼ ሊሰጡኝ የቻሉትን ትምህርት በቅጡ ተጠቅሜበታለሁ:: በህይወት ጉዞዬ ብዙ ውጣ ውረዶችን አሳልፌአለሁ፤ ሰው በትክክለኛው መንገድ የሚመራው ካገኘና “አዎ እችላለሁ” የሚል አመለካከት እንዲያዳብር ከተበረታታ፣ “ጣራው ሰማይ ነው” እንዲሉ፣ ምንም የሚያቆመው ነገር አይኖርም፡፡
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሕግ ት/ቤት ስማር፤ መጀመሪያ ላይ 50 ወንዶች በነበሩበት ክፍል ውስጥ ብቸኛዋ ሴት ተማሪ ነበርኩ:: በኋላ ሦስት ሴቶች ተቀላቀሉን፡፡ ይሄ ለእኔ ፈታኝ ቢሆንም ራሴን ለማሻሻልና ለማሳደግ ምቹ አጋጣሚም ሆኖልኝ ነበር፡፡
የሕግ ድግሪዬን ከያዝኩ በኋላ፤ በከፍተኛው ፍ/ቤት የወንጀል ችሎት ለሦስት ዓመት በዳኝነት ሠርቻለሁ፡፡ ህጉና አፈፃፀሙ በሴቶች ላይ አድሎ እንደሚያደርስ ያጤንኩት ያኔ ነው:: በ1985 ዓ.ም ለኢትዮጵያ ሕገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን፤ የሰብአዊ መብት ኮሚቴ፤ አማካሪና ተመራማሪ በመሆን ስቀጠር፣ ለሴቶችና ህፃናት መብቶች ማስጠበቂያ ጠንካራ ደንቦችን በመቅረጽ ለማገዝ ቻልኩ፡፡ በዚሁ ጊዜ ለሥልጠና ወደ ኔዘርላንድ ሀገር ሄግ ከተማ ተላኩኝ፡፡ በሄግ ቆይታዬም፣ ከዓለም አቀፍ ሰብአዊ መብት ህጐች ጋር ከመተዋወቄም ባሻገር የሴቶችን መብት በማስከበር ሥራ ላይ ይሳተፉ ከነበሩ ሌሎች የአፍሪካ አገራት ሴቶች ጋር የመተዋወቅና የመወያየት እድል አገኘሁ፡፡
ሕገ መንግሥት የማርቀቅ ሥራው ከተጠናቀቀ በኋላ የኮሚቴው ሊቀ መንበርና ታላቁ የሙያ አባቴ ለነበሩት አቶ ክፍሌ ወዳጆ፣ የሴቶችን መብት ለማስከበር የወጡ ህጐችና ደንቦች ተፈፃሚ እንዲሆኑ የሚያግዝ ማኅበር የማቋቋም ሃሳቤን አነሳሁባቸው:: እሳቸውም ሃሳቤን ደግፈው አበረታቱኝ፤ ከዚያም በሕገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን ውስጥ ከሠራችው አፀደወይን ተክሌና ሌሎች የሕግ ባለሙያ ሴቶች ጋር በመሆን የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበርን ለማቋቋም መትጋት ጀመርኩ:: የማህበሩ ውጥን የተጠነሰሰው ቤቴ ውስጥ ስለነበር፣ ድርጅቱን በፅንሰ ሃሳብ ደረጃ ለመቅረጽ ሦስት ተከታታይ ሌሊቶች ስሰራ፣ እንቅልፍ አልተኛም ብዬ ማስቸገሬን እናቴ ሁሌም ታስታውሰኛለች፡፡
የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበርን በመራሁባቸው ስምንት ዓመታት እጅግ አስደሳች ጊዜያት አሳልፌአለሁ፡፡ ያ ጊዜ በማህበሩ ውስጥ ለታቀፍነው ሁሉ በተሟሟቀ እንቅስቃሴ፣ በጋለ ፍቅር እንዲሁም በለውጥና በመማር ሂደት የተሞላ ነበር፡፡ የተለያዩ በደሎች ሰለባ ለሆኑ ችግረኛ ሴቶች የመጀመሪያውን የሕግ ምክር አገልግሎት ማዕከላት በአዲስ አበባና በክልሎች አቋቁመናል፡፡ በወረዳና በዞን ደረጃ አገልግሎት የሚሰጡ ስድሳ ያህል የበጐ ፈቃደኛ ኮሚቴዎችንም መስርተናል፡፡ ከዚህ አገልግሎት ከመቶ ሺህ በላይ ሴቶች ተጠቃሚ ከመሆናቸውም በተጨማሪ የህፃናት ጠለፋን ጨምሮ ሌሎች ጐጂ ልማዳዊ ድርጊቶችን በመከላከል ረገድ ጉልህ ፋይዳ ያላቸው ጥቂት ለፍ/ቤት የቀረቡ ትላልቅ ጉዳዮችም እንደ ማስተማሪያ የሚጠቀሱ እንዲሆኑ አብቅተናል:: ማህበሩ ምርምር በማካሄድ፤ በመሟገት፣ የህብረተሰብ ንቅናቄ በመፍጠርና ሰፊ የህብረተሰብ ትምህርት በመስጠት፤ የቤተሰብ ሕግ፣ የወንጀለኛ መቅጫ ሕግና በሴቶች ላይ አድሎ የሚያስከትለው የዜግነት ሕግ እንዲሻሻል ግፊት አድርጓል፡፡
የሴቶችን ፖለቲካዊ ተሳትፎ ለማሳደግ የማበረታቻ እርምጃ ጉዳይንም ያነሳን ሲሆን በ1992 ዓ.ም በተካሄደው ምርጫ ከሰላሳ በላይ ሴቶች ለፓርላማ እንዲወዳደሩ ድጋፍ ሰጥተናል:: በምርጫው አንዳቸውም ባያሸንፉም የሴቶች ፖለቲካዊ እኩል ተሳታፊነትና የማበረታቻ እርምጃ የመንግስትን ትኩረት አግኝቷል፡፡ በአገር አቀፍ ደረጃ የሴቶችን ድምጽ ለማጉላትና የጋራ መድረክን ለመፍጠር እንዲያስችል፣ ማህበሩ ከሌሎች ድርጅቶች ጋር ጥምረት በመፍጠር የኢትዮጵያ ሴቶች ማህበራት ቅንጅትን መሠረተ:: ብዙ ፈተናዎችና መሰናክሎች ቢገጥሙትም የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበር፤ የሴቶች መብት ጉዳይ በብሔራዊ አጀንዳ ውስጥ ትኩረት እንዲሰጠውም አድርጓል፡፡ ከሁሉም ከባዱ ግን በ1993 ዓ.ም ማህበሩ መታገዱ ነበር፡፡ እጅ ግን አልሰጠንም፤ እናም እየታገልን ያንን አስቸጋሪ ወቅት ተወጣነው፡፡ በዚህም የማህበራችን ነፃነት ትልቅ ፋይዳ እንዳለው አሳየን፡፡
የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበር የአመራር ጊዜዬን ሳጠናቅቅ፣ የኢንተር አፍሪካ ግሩፕ ተጠባባቂ ዳሬክተር ሆኜ ተሾምኩ፡፡ በዚህ ኃላፊነቴም ለ1997 ዓ.ም ምርጫ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ክርክር አስተባብሬአለሁ፡፡ በእርግጥ ይሄ የተለየ ሥራ ነበር፡፡ ከዚያም በኋላ በተባበሩት መንግሥታት የትምሀርት፤ የሳይንስና የባህል ድርጅት በተሰጠኝ የነጻ የትምህርት ዕድል፣ ወደ አሜሪካን ሀገር ሄጄ፣ የማስተርስ ትምህርቴን ለመከታተል በቃሁ፡፡
በቅርቡ በተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን፤ የሥርዓተ ፆታና የማህበራዊ ፖሊሲ ልማት ክፍል፤ በሴቶች መብት አማካሪነት ከመሥራቴ ጐን ለጐን፣ ከባልደረቦቼ ጋር በበጐ ፈቃደኝነት ባከናወንኩት ሥራም በኢትዮጵያ የመጀመሪያ የሴቶች ባንክ የሆነውን እናት ባንክ ማቋቋም ችያለሁ፡፡ ባንኩ ሰባት ሺህ ባለቤቶች ያሉት ሲሆን ስልሳ አራት በመቶ የሚሆነው የአክሲዮን ድርሻ የተያዘው በሴቶች ነው፡፡ በምሥረታው ሂደት የባንኩ መሥራቾች የሆኑ አስራ ሁለት አደራጆችን ያካተተውን ኮሚቴ በሊቀ መንበርነት የመራሁ ሲሆን፤ በ2000 ዓ.ም ባንኩ በይፋ ሥራ ሲጀምር የቦርድ ሊቀ መንበር ሆኜ ተመረጥኩ፡፡ የእናት ባንክን የምስረታ ሂደት በምመራበት ወቅት፣ አንዳንዴ ፈጽሞ የማይፈቱ የሚመስሉ የውስጥና የውጭ ከባድ ችግሮች ይገጥሙኝ ነበር፡፡ እንዲህ ያሉ ፈተናዎች በገጠማት ወቅት ሽንፈትን እንደ አማራጭ የማትቀበል እልኸኛና ጽኑ ሴት፣ በእርግጠኝነት ለስኬት ትበቃለች ብዬ አምናለሁ፡፡ በቅርቡ ሁለቱን የባንኩን ቅርንጫፎች መክፈታችንና ሦስተኛውንም ለመክፈት በዝግጅት ላይ መሆናችንን ስመለከት ታላቅ ኩራት ይሰማኛል፡፡ እናም ባንኩን ስኬታማ ለማድረግ በቁርጠኛነት መሥራቴን እቀጥላለሁ:: ባንኩ ለሴቶች የኢኮኖሚ አቅም መጐልበትና ሁሉን አቀፍ የፋይናንስ አገልግሎቶችን ማግኘት፣ የድርሻውን በማበርከት ብዙ ርቀት ይጓዛል ብዬ አምናለሁ፡፡
በእስካሁኑ ጉዞዬ ብዙ ተመክሮዎችን አግኝቻለሁ:: ተግታችሁ ከሠራችሁ፣ በሃቀኝነት ከተመላለሳችሁ፣ ለሰዎች አስተዋጽኦ እውቅና ከሰጣችሁና ብርታት ከሆናችሁ የምትሰሩትም ሆነ ያሰባችሁት በእጅጉ እንደሚሳካላችሁ ተገንዝቤአለሁ፡፡ በምሰራው ሥራ ለነገ ሳልል ያለኝን አቅም ሁሉ አሟጥጬ እጠቀማለሁ:: እያንዳንዷን ነገር እራሴ ከመሥራት ይልቅ ለሌሎች በመወከል፣ በቡድን መሥራትን እመርጣለሁ፡፡ ሥራዎቼ ሁሉ የተሳኩልኝ በቡድን በመሥራቴም ነው፤ በዚህ በኩል በጣም እድለኛ ነኝ እላለሁ፡፡
የሥራ አጋሮችን መምረጥ ላይ ጥንቃቄ ማድረግ እንዳለብኝ እንዲሁም የቡድኑንም ሆነ የራሴን ጥንካሬና ድክመት ማወቅ ወሳኝ መሆኑንም ተገንዝቤያለሁ፡፡ በተቻለኝ መጠን የሰው ጉድለት ላይ ሳይሆን ጥንካሬ ላይ ለማተኮር እሞክራለሁ:: ሁሉም አሸናፊ ሆኖ የሚወጣበትን ሁኔታ ለመፍጠርም እጥራለሁ፡፡  ሥራዬን የተቃና በማድረግ ረገድ የሙያ አማካሪና ደጋፊ ወዳጆቼ ያበረከቱልኝን አስተዋጽኦ መቼም አልዘነጋውም፡፡ ሁሌም እውቅና እሰጣቸዋለሁ:: ስኬትንና እውቅናን የሚያቀዳጀው በተሻለ ሁኔታ እንሰራዋለን ብላችሁ በምታምኑበት የሥራ መስክ ላይ በጽናት መቀጠል ነው፡፡
እኔና ባልደረቦቼ ያደረግነውን አስተዋጽኦ ለማወደስ የተበረከቱልን ሽልማቶች፣ ያልተጠበቀ ደስታና እርካታ አጐናጽፈውናል፡፡ ተዓማኒነትና ተቀባይነት ያለው ድምጽ ካላችሁ፣ ድምፃችሁን ማሰማት የምርጫ ጉዳይ ሳይሆን የኃላፊነት ጉዳይ መሆኑን እንድንገነዘብም አድርጐናል፡፡
በእርግጠኝነት መናገር የምችለው፣ ለሴቶች መብት መከበር ያለኝ ቁርጠኝነት መቼም ቢሆን አይለቀኝም፡፡ እኔ መታወስ የምሻው፤ ሴቶች ላይ የሚደርሰው የፆታ ጥቃትና መድልዎ፣ ከእግዚብሔር የተጻፈላቸው እጣ ፈንታ ሳይሆን በማህበረሰቡ የተጫነባቸው እዳ መሆኑንና ይሄንንም መለወጥ እንደሚቻል ለሴቶች ለማሳወቅ እንደጣረች የሕግ ባለሙያ ነው፡፡
ከመቶ ዓመታት በላይ ተጠናክሮ የዘለቀውን በሴቶች ላይ የሚፈፀም አድልዎ የማስወገድ  ሥራ፣ በአስርት ዓመታት ውስጥ እንደማይጠናቀቅ አሳምሬ አውቃለሁ፡፡ ነገር ግን ባሉት ለውጦች ላይ ማከልና ከወሬ ያለፈ ተግባር ማከናወን ይገባናል፡፡ ሕገ መንግሥታዊ መብታቸው ነውና የኢትዮጵያ ሴቶች፣ በአገሪቱ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ አስተዳደር ውስጥ ተገቢውን ቦታ ማግኘት አለባቸው፡፡ የተደራጁ፣ የተነቃቁና አቅም ያጐለበቱ እንዲሁም ተገቢውን ቦታቸውን የሚጠይቁ ሴቶች እንዲፈጠሩና እምቅ አቅማቸውን እያወጡ ለቤተሰቦቻቸው፤ ለማህበረሰባቸውና ለአገራቸው ጥቅም የሚያውሉ ሴቶችን ለማየት አልማለሁ፡፡ በእርግጥ መንግሥትና ማህበረሰቡ ሴቶችን የማስተማር፣ ማህበራዊና ባህላዊ እንቅፋቶችን የማስወገድ፣ ከፍረጃ ጋር የተያያዙ ችግሮችን የመገዳደር እንዲሁም የኢኮኖሚና የፖለቲካ መዋቅራዊ መሰናክሎችን የመቅረፍ ኃላፊነት አለባቸው፡፡ ወንዶች ደግሞ የቤት ውስጥ ኃላፊነትን ለመወጣት እንዲችሉ አቅማቸው መጐልበት አለበት፡፡
ለዛሬዎቹ ልጃገረዶችና ሴቶች፤ ራሳችሁን አስተምሩ እላለሁ፡፡ አዕምሮአችሁን ክፍት አድርጉ:: ጉጉና ጠያቂም ሁኑ፡፡ መብቶቻችሁ ተሟልተው እንዲከበሩላችሁ ለመጠየቅ አትፍሩ:: ዓይናችሁን ሽልማቱ ላይ በማተኮር ተግታችሁ ሥሩ፡፡ ከእኔ ትውልድ የበለጠ ቴክኖሎጂ ለናንተ ግንኙነትንና ትስስርን የመፍጠር እድሎችን እንደሰጣችሁ እወቁ:: እነዚህን እድሎች ተጠቅማችሁ የለውጥ እርምጃውን አፍጥኑት፡፡
ምንጭ፡- (የኢትዮጵያ ሴቶች ማህበራት ቅንጅት በመስከረም 2007 ዓ.ም “ተምሳሌት” በሚል ርዕስ ካሳተመውና የስኬታማ ኢትዮጵያውያን ሴቶችን ታሪክ ከሚተርከው መጽሐፍ የተወሰደ)



  ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን (ተዋናይ ሱራፌል ጋሻው ሙት ዓመት ላይ እንደተናገረው)

                ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ትንሽ ልጅ አንድ ታላቅ የኔታ ዘንድ “ሀሁ” ይቆጥር ነበር፡፡ ነጋ ጠባ እናት አባቱ ምሳውን በምታምር ዳንቴል ቋጥረው ይሰጡታል፡፡ ውስጡ ንፍሮ ያለበት ውሃም በጠርሙስ አዘጋጅተው ይሰጡታል፡፡ ከዚያ እጁን ይዘው መንገድ ያሻግሩታል፡፡ ከት/ቤቱም ዘበኛ ጋር ያገናኙታል፡፡ ዘበኛውም ባለበት ኃላፊነት ወደየክፍል እንደሚያደርሳቸው ተማሪዎች ሁሉ ክፍሉ ያስገባዋል፡፡
አንድ ቀን ይኸው ተማሪ እያለቀሰ ወደ ቤቱ መጥቶ፣ ቤት እንደተቀመጠ አባት ይደርስና፤
“ምነው ዛሬ ትምህርት የለም እንዴ” ሲል ይጠይቀዋል፡፡
ልጅ። “የኔታ መቱኝና ትምህርት ቤቱን ጥዬላቸው መጣሁ”
አባትም፤
“መቼም ሳታጠፋ ከመሬት ተነስተው አይመቱህም፡፡ በል ዕውነቷን ንገረኝ?! ከዋሸህ እኔም እገርፍሃለሁ አለቅህም ዋ!”
ልጅ፤
“መነሻውማ “ሀ” በል ሲሉኝ አልልም ስላልኳቸው ነው!”
አባት፤ ተናደደና፣
“አንት የሞትክ፣ የእኔ ልጅ ሆነህ ‹ሀ› ማለት አቅቶህ ትገረፋለህ?”
ልጅ፤
“አይ አባዬ፣ የየኔታ ጉዳቸው መች ያልቃል?”
አባት፣
“እንዴት?”
ልጅ፣
“‹ሀ› ስትል ‹ሁ› በል ይሉሃል፡፡ ‹ሁ› ብዬ ተገላገልኩ ስትል፣ ‹ሂ› በል ይሉሃል፡፡ እንዲህ እያሉ እስከ ‹ፐ› ያስለፈልፉሃል - አያድርስብህ አባዬ” አለና መለሰ፡፡
***
“ኢትዮጵያ ትወልዳለች እንጂ አታሳድግም” መባሉ ዕውነትነት አለው፡፡ ደራሲ አቤ ጉበኛ፤ በእንዲህ ዓይነት አገር ውስጥ “አልወለድም” ማለቱ ነበረ፡፡ ዛሬ እነሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን ዘንድ ሲደርሱ ፈተናው የመወለድ አለመወለድ ሳይሆን ተወልዶ ማደግ ያለመቻልና ያለመቻል ሆኖ ቁጭ አለ፡፡ እንግዲህ መበርታት ያለብን አሁን ነው ማለት ነው! አጀንዳችን መለወጥ ነው የምንል ወገኖች፤ በአፍአዊነት እንወጣዋለን ብለን አናስብ (nothing changes in rhetoric but in action እንዲሉ፡፡ አንድም a change is as good as rest የሚለው ብሂልና everything changes except the law of change በአንደበት ፍላጎት ምንም ለውጥ አይመጣም፤ በተግባር እንጂ፡፡ ሁለትም ከለውጥ ህግ ሌላ፣ ሁሉም ነገር ይለወጣል የሚለው ዕውነት ነው የሚፀና!
ኢትዮጵያ የለውጥ ሂደቷን እሹሩሩ እያለች ትመስላለች፡፡ ምክንያቱም ዕውነተኛ ለውጥ ከልብ አግኝታ አታውቅም፡፡ ከጦርነት ሌላ፣ ከግጭት ሌላ ምንም አይታ የማታውቅ አገር ምን ታድርግ? ኢኮኖሚዋ ውሃ ቢወቅጡት እንቦጭ፣ ፖለቲካዋ ዕድሜ ልኩን የጎሽ፣ ዕድሜዋ የትየለሌ፣ ሹሞቿ እንዳየሩ ተለዋዋጭ፣ ስርዓቷ መቼም የማይጠራ አገር ናት፡፡ በንጉሥ ኃይለሥላሴ ዘመን የተሳለ አንድ የካርቱን ስዕል፤ በክብ የተቀመጡ ሹማምንትን ሁኔታ ያሳያል፡፡ በየትኛውም አቅጣጫ ቢታይ ምስሉ አንዱ ጎኑ ያለውን ሹም በሌላ ጣቱ ሲጠቁም ያሳያል፡፡ የሚቀጥለው ደግሞ ወደሚቀጥለው ሹም ጣቱን ቀስሮ ይታያል፡፡ ከሥሩ “እሱ ነው!” የሚል ተፅፎበታል፡፡ የሚቀጥለውም እንደዚያው፡፡ የሚቀጥለውም … የሚቀጥለውም … ክቡ አያልቅም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ዛሬም ህይወት እንደዚያው ነው፡፡ መቀጠሉም አይቀሬ ነው!
ዛሬ ሰላምን በወሬ ሳይሆን በተግባር እናስበው፡፡ ቅርብ ይመስለናል እንጂ መንገዱ እጅግ ረጅም ነው፡፡
“መንገዱ ረዘመ ረዘመ
ወዳንቺ ስመጣ ልቤ እየደከመ” ይባል ነበር። በጥንቱ ዘመን ዜማ!
መንገድ ሲሄዱት ብቻ ሳይሆን ሲፅፉትም ይረዝማል፡፡ የአገር መንገድ ሲሆን ደግሞ አንጀት ይስባል፡፡ ህዝብ መንገድ ካልለመደ ደግሞ ሁሉም መንገድ አሰቃቂ ይሆናል፡፡ ጥረቱና ተስፋው የሁሉም ሰው ነውና አድካሚነቱ አያጠራጥርም፡፡ ኢትዮጵያ ወልዳ ታሳድግ ዘንድ እንዲቀናት፣ የአሳዳጊነቱን ሚና ሁላችንም እንድንጫወት መመካከር አለብን፡፡ መነጋገርና መደማመጥ አለብን፡፡ የመንግስት ሚና እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ህዝብ ወይም የህዝብ ቡድን፣ አገር፣ አገር … አሁንም አገር ብሎ መጮህ ይገባዋል!
ያኔ ኢትዮጵያ ዳግመኛ መውለድ ይዳዳታል!! 

 የቀድሞው የአለማችን ኮከብ እግር ኳስ ተጫዋች፣ የላይቤሪያው ፕሬዚዳንት ጆርጅ ዊሃ፣ ከሁለት ሳምንታት በፊት በቢሮው ውስጥ ሁለት እባቦች መገኘታቸውን ተከትሎ፣ ወደ ቢሮው መግባት አቁሞ የነበረ ሲሆን ረቡዕ ዕለት ወደ ቢሮው መመለሱ ተዘግቧል፡፡
ከሁለት ሳምንታት በፊት የፕሬዚዳንቱ ቢሮ በሚገኝበት ህንጻ ውስጥ ሁለት አደገኛ እባቦች መገኘታቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ በአካባቢው የነበሩ ሰዎች እባቦቹን ለመግደል ጥረት ቢያደርጉም እንዳመለጧቸውና ተመልሰው ይመጣሉ በሚል ስጋት ፕሬዚዳንቱ ቢሯቸውን ትተው፣ በሌላ ክፍል ውስጥ ስራቸውን ሲሰሩ መሰንበታቸውንም አመልክቷል፡፡
ወደ ፕሬዚዳንቱ ቢሮ የመጡት ሁለት ጥቋቁር እባቦች፣ እጅግ መርዘኛና አደገኛ እንደሆኑ የጠቆመው ዘገባው፤ ጆርጅ ዊሃ ወደ ቢሯቸው እንዲመለሱ ከመደረጋቸው በፊት እባቦችን የሚያባርርና ኢንፌክሽንን የሚከላከል መድሃኒት በህንጻው ዙሪያ መረጨቱንም ገልጧል፡፡

 የቀድሞው የአለማችን ኮከብ እግር ኳስ ተጫዋች፣ የላይቤሪያው ፕሬዚዳንት ጆርጅ ዊሃ፣ ከሁለት ሳምንታት በፊት በቢሮው ውስጥ ሁለት እባቦች መገኘታቸውን ተከትሎ፣ ወደ ቢሮው መግባት አቁሞ የነበረ ሲሆን ረቡዕ ዕለት ወደ ቢሮው መመለሱ ተዘግቧል፡፡
ከሁለት ሳምንታት በፊት የፕሬዚዳንቱ ቢሮ በሚገኝበት ህንጻ ውስጥ ሁለት አደገኛ እባቦች መገኘታቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ በአካባቢው የነበሩ ሰዎች እባቦቹን ለመግደል ጥረት ቢያደርጉም እንዳመለጧቸውና ተመልሰው ይመጣሉ በሚል ስጋት ፕሬዚዳንቱ ቢሯቸውን ትተው፣ በሌላ ክፍል ውስጥ ስራቸውን ሲሰሩ መሰንበታቸውንም አመልክቷል፡፡
ወደ ፕሬዚዳንቱ ቢሮ የመጡት ሁለት ጥቋቁር እባቦች፣ እጅግ መርዘኛና አደገኛ እንደሆኑ የጠቆመው ዘገባው፤ ጆርጅ ዊሃ ወደ ቢሯቸው እንዲመለሱ ከመደረጋቸው በፊት እባቦችን የሚያባርርና ኢንፌክሽንን የሚከላከል መድሃኒት በህንጻው ዙሪያ መረጨቱንም ገልጧል፡፡

ባለፈው ሳምንት ብቻ በህንድ የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ፈተና ወስደው ማለፍ ያቃታቸው 22 ተማሪዎች ራሳቸውን ማጥፋታቸውን ሂንዱስታን ታይምስ ዘግቧል፡፡
በባዮሎጂ ፈተና ጥሩ ውጤት ማምጣት ባለመቻሏ ባለፈው ቅዳሜ ራሷን በእሳት አቃጥላ የገደለችዋን አንዲት ህንዳዊት ጨምሮ በድምሩ 22 ተማሪዎች ራሳቸውን በመስቀልና በሌሎች መንገዶች ለሞት መዳረጋቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡የአገሪቱ የትምህርት ቦርድ ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ ባለፉት የካቲትና መጋቢት ወራት በአገሪቱ አንድ ሚሊዮን ያህል ተማሪዎች ፈተናዎችን የወሰዱ ሲሆን 350 ሺህ ያህሉ ፈተናቸውን ለማለፍ ሳይችሉ ቀርተዋል፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ህንዳውያን ተማሪዎች በፈተና መውደቃቸው በወላጆችና በአገሪቱ የፖለቲካ ፓርቲዎች ዘንድ ቁጣና ተቃውሞን መቀስቀሱን የጠቆመው ዘገባው፤ መንግስት ፈተናዎችን የሚያርምበት ቴክኖሎጂ ለተማሪዎች መውደቅ አስተዋጽኦ አበርክቷል ሲሉ መቃወማቸውን አመልክቷል፡፡ ራስን ማጥፋት በአገረ ህንድ ተማሪዎች ዘንድ እየተባባሰ የመጣ ክስተት መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፤ በሁለት የአገሪቱ ግዛቶች ውስጥ ብቻ ባለፈው አመት ሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ከ50 በላይ ተማሪዎች ራሳቸውን ማጥፋታቸውንም አስታውሷል፡፡

       የጸረ አፓርታይድ ታጋዩ የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ኔልሰን ማንዴላ፣ በእስር ቤት እያሉ የሳሉት ስዕል ኒው ዮርክ ውስጥ ለጨረታ ሊቀርብ መሆኑን የዘገበው ቢቢሲ፤ 90 ሺህ ዶላር ይሸጣል ተብሎ እንደሚጠበቅም ጠቁሟል፡፡ “ዘ ሴል ዶር” የተሰኘውና ማንዴላ ለ18 አመታት በቆዩበት የሮቢን ደሴት እስር ቤት ውስጥ ሳሉ እንደሳሉት የተነገረለትን ይህን ስዕል ቦንሃማስ በተባለው አጫራች ኩባንያ አማካይነት ለጨረታ የምታቀርበው ፑማላ ማካዚዌ ማንዴላ የተባለችው ልጃቸው እንደሆነች ተነግሯል፡፡ ኔልሰን ማንዴላ በእስር ቤት በቆዩባቸው 27 አመታትና ከተፈቱ በኋላ የተለያዩ ስእሎችን መሳላቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ ማንዴላ በድምሩ 25 ያህል ስዕሎችን ሳይስሉ እንዳልቀረ መነገሩን አመልክቷል፡፡

Page 3 of 428