Administrator

Administrator


            በጀብደኛ ፊልሞቹ ሺህዎችን ሲረፈርፍና አፈር ከድሜ ሲያስግጥ የኖረው አሜሪካዊው የፊልም ተዋናይና የቀድሞ የካሊፎርኒያ ገዢ አርኖልድ ሽዋዚንገር ሰሞኑን ደቡብ አፍሪካ ውስጥ በአንድ ጎረምሳ የድብደባ ጥቃት እንደደረሰበት ተዘግቧል፡፡
በደቡብ አፍሪካ በተዘጋጀው አርኖልድ አፍሪካ የተሰኘ የስፖርት ፌስቲቫል ላይ ታድሞ በነበረበት ወቅት በአንድ ግለሰብ ከጀርባው ሃይለኛ ቡጢ የቀመሰው ሽዋዚንገር፤ ምንም እንኳን የ71 አመት የእድሜ ባለጸጋ ቢሆንም በቡጢው አለመንገዳገዱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ “እንዲያውም መመታቴንም ያወቅሁት ከዙሪያዬ የነበሩት ሰዎች ግለሰቡን ለመያዝ ሲሞክሩና ግርግር ሲፈጠር ነው” ብሏል፤ሽዋዚንገር፡፡
ሽዋዚንገር ጆሃንስበርግ በሚገኘው ሳንድተን የስብሰባ ማዕከል ውስጥ በሚካሄደው ፌስቲቫል ላይ የሚቀርቡ ትርዒቶችን በሞባይሉ በመቅረጽ ላይ እያለ ከኋላው ደርሶ በቡጢ የደቃው ግለሰብ ወዲያውኑ በጸጥታ ሃይሎች ቁጥጥር ስር መዋሉን የጠቆመው ዘገባው፤ በእነ ተርሚኔተርና ፕሪዲየተር ፊልሞች ላይ አገር ሲያንቀጠቅጥ የምናውቀው ፈርጣማው ሽዋዚንገር ግን በግለሰቡ ላይ ክስ እንደማይመሰረት አስታውቋል፡፡



            ናይጀሪያዊው ቢሊየነር አሊኮ ዳንጎቴ ንግድን፣ በጎ አድራጎትንና ስነጥበብን ወደተሻለ ደረጃ ያሸጋገሩ ናቸው በሚል ከፎርቹን መጽሄት የአመቱ 50 የአለማችን ታላላቅ መሪዎች አንዱ በመሆን ተመርጠዋል፡፡
የአፍሪካ ቁጥር አንድ ባለጸጋው ኢሊኮ ዳንጎቴ፣ በፎርቹን መጽሄት የ2019 የአለማችን 50 ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የተካተቱ ብቸኛው አፍሪካዊ ሲሆኑ፣ በዝርዝሩ ውስጥ የ11ኛነት ደረጃን ነው የያዙት፡፡ ታዋቂው ፎርቹን መጽሄት ባለፈው ሰኞ ይፋ ባደረገው የ2019 የአለማችን 50 ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የአንደኛነት ደረጃን የያዙት የማይክሮ ሶፍት ኩባንያ መስራች አሜሪካዊው ቢሊየነር ቢል ጌትስና ባለቤታቸው ሚሊንዳ ጌትስ ናቸው፡፡
በአመቱ በቢዝነስ፣ በመንግስት አስተዳደር፣ በበጎ ምግባርና በስነጥበብ መስክ አለማችንን ወደተሻለ ደረጃ ያሸጋገሩና በሌሎች ዘንድ መነሳሳትን የፈጠሩ አርአያዎች ናቸው በሚል ፎርቹን ይፋ ባደረገው የታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ የኒውዚላንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ጃሲንዳ አርደርን የሁለተኛ፣ የአሜሪካ የፍትህ ሚኒስቴር ልዩ አማካሪ ሮበርት ሙለር የሶስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡ በፎርቹን የአመቱ ታላላቅ መሪዎች ዝርዝር ውስጥ በአራተኛነት የተቀመጡት የቴንሰንት ኩባንያ መስራችና ዋና ስራ አስፈጻሚ ፖኒ ማ ሲሆኑ፣ የማይክሮ ሶፍት ኩባንያ ዋና ስራ አስፈጻሚ ሳትያ ናዴላ የአምስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡

  “--የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡--”
              የትነበርሽ ንጉሴ ሞላ


                ራሴን የማስበው የሰው ልጅ ሊያሳካቸው የሚችላቸውን ነገሮች ሁሉ ማሳካት እንደሚችል ሰው አድርጌ ነው፡፡ ለራሴ ወዳስቀመጥኳቸው ማናቸውም አይነት ግቦቼ እንዳልደርስ የሚያግዱኝ፤ ምንም አይነት አጥሮችም ሆኑ ምክንያቶች የሉም ብዬ አምናለሁ፡፡ የተፈጠርነው በቴክኖሎጂና በመረጃ ዘመን ላይ ነውና፣ የእኛ ትውልድ ከቀዳሚዎቹ በተሻለ ዕድለኛ ነው፡፡ ማየት የተሳናት ወጣት ሴት እንደመሆኔ፤ አንድ ሰው በወጣትነቱ፣ በሴትነቱና በአካል ጉዳተኝነቱ ሳቢያ የሚደርስበት መገለል ምን ማለት እንደሆነ ይገባኛል፡፡ እንደ ማህበረሰብም ሆነ እንደ አገር የምናካሂደው ልማት፤ ሴቶችን፤ ወጣቶችን፤ አካል ጉዳተኞችንና በአጠቃላይ መገለልና መድልኦ የደረሰባቸውን ሁሉ ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባቱን ለማረጋገጥ እንድሰራ ያነሳሳኝ፤ የራሴ የሕይወት ተመክሮ ነው፡፡
የተወለድኩት በአማራ ክልል በሚገኘውና በእርሻ የሚተዳደር ማህበረሰብ በሚኖርበት ሳይንት በሚባል አካባቢ ነው፡፡ እስከ አምስት አመቴ ያደግሁት፤ አሁንም ድረስ የኤሌክትሪክ ሃይልና የውሃ አቅርቦት ባልተሟላለት፤ ሴቶች በአስር አመት እድሜያቸው ጋብቻ እንዲመሰርቱ በሚገደዱበት የገጠር መንደር ውስጥ ነበር፡፡ ወላጆቼ ትዳራቸውን አፍርሰው በፍቺ በመለያየታቸው፣ በልጅነቴ የእናቴ ዘመዶች ናቸው ያሳደጉኝ፡፡
የእኔ ሕይወት ወዳልተጠበቀ አቅጣጫ ማምራት የጀመረው የአምስት አመት ልጅ ሳለሁ የአይኔን ብርሃን ሳጣ ነበር፡፡ በወቅቱ በአዲስ አበባ የተደረገልኝ የአይን ህክምና ውጤት አልባ መሆኑን ተከትሎ፤ እናቴ ፍላጐቴን ሊያሟላልኝ ወደሚችለው ሻሸመኔ የአይነ ስውራን ካቶሊክ አዳሪ ትምህርት ቤት አስገባችኝ፡፡ ይህም ለእኔ ፍጹም አዲስ አኗኗር ነበር የሆነብኝ፡፡ ምንም አይነት የስጋ ዝምድና ከሌለን ልጆች ጋር ነው ያደግሁት፡፡ የሚያመሳስለን ነገር ቢኖር፤ ሁላችንም ማየት የተሳነን ሕጻናት መሆናችን ብቻ ነበር፡፡ ትምህርት ቤቱ በአብዛኛው የአየርላንድና የእንግሊዝ ዜግነት ባላቸውና ህይወታቸውን ማየት የተሳናቸውን ሕጻናት ለመንከባከብ በሰጡ መነኩሲቶች ነበር የሚተዳደረው፡፡
ምንም አይነት መድልኦ ሳይደርስብን ነው ያደግነው፡፡ ሁላችንም ማየት የተሳነን እንደመሆናችን፤ አብረን እየተጫወትን፤ አብረን ወደ ትምህርት ቤት እየሄድንና በትምህርታችን ብልጫ ለማግኘት እርስ በርስ እየተወዳደርን ነው ልጅነታችንን ያሳለፍነው:: ትምህርት ቤቱ ጠንካራ የትምህርት መሠረት ያለው ነበር፡፡ ጥሩ የእንግሊዝኛ ቋንቋ ክህሎትን ያገኘሁትና ጠንካራ በራስ የመተማመን ስሜት የገነባሁት፤ በትምህርት ቤቱ በነበረኝ ቆይታ ነው:: የካቶሊክ መነኩሲቶቹ አርአያዎቼ ነበሩ፡፡ ሴቶች ጠንካራና ውጤታማ መሪዎች መሆን እንደሚችሉ የተማርኩት ከእነሱ ነው፡፡ ለሌሎች መኖርና ለሌሎች ደህንነት አስተዋጽኦ ማበርከት ምን ማለት እንደሆነ ያሳወቁኝም እነሱ ናቸው፡፡
ስድስተኛ ክፍልን እንደጨረስኩ፤ መነኩሲቶቹ በውስጤ ያሰረጹብኝን በራስ የመተማመን ስሜት ይዤ ወደ አዲስ አበባ መጣሁ፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት በመግባትም፣ አካል ጉዳተኛ ካልሆኑ ተማሪዎች ጋር መማርና በአመራርና በማህበራዊ ግልጋሎቶች ንቁ ተሳትፎ ማድረግ ቀጠልኩ፡፡ የትምህርት ቤቱ የተማሪዎች የምክር አገልግሎት ምክትል ፕሬዚዳንት በመሆን ለሦስት ተከታታይ ጊዜያት አገልግያለሁ፡፡ የጸረ - አደንዛዥ እጽና የጸረ - ኤችአይቪ ኤድስ ክበባት ሊቀመንበር በመሆንም ሰርቻለሁ፡፡ በትምህርት ቤቱ የነበረኝ ንቁ ተሳትፎ፤ ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ገብቼ በህግ የመጀመሪያ ድግሪዬን መከታተል ስጀምርም ተጠናክሮ ቀጠለ፡፡ የዩኒቨርሲቲው ፀረ-ኤድስ ንቅናቄ ሊቀመንበርና የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በመሆንም አገልግያለሁ፡፡ የሴት ተማሪዎች ማህበር የተሰኘውን የሴቶች ክበብ በማቋቋም መርቻለሁ፡፡
ሕግ ለማጥናት የወሰንኩት፤ አንድም ማህበረሰቡ ለሕግ ሙያ የሚሰጠውን ክብርና ታላቅነት በማየት ሲሆን፤ ሌላው ደግሞ፤ ለሌሎች ለመቆም ሁሌም ትልቅ ፍላጐት ስለነበረኝና ማስረጃን፤ አመክኖንና ሎጂክን በተመለከተ ጥልቀት ባለው መልኩ ትምህርት መውሰዴ፤ ለምሰራው ሥራ የበለጠ አቅምና ችሎታ ያጐናጽፈኛል ብዬ በማሰብ ነው:: ሕግ መማሬ፤ ሁሉም ሰው መብቶች እንዳሉት እንዳስብ አድርጐኛል፡፡ ሀብታሞች ራሳቸውን በገንዘባቸው መከላከል ይችላሉ፡፡ የተገለሉትና ድምጻቸው የማይሰማላቸው የሚከላከሉበት ሕግና ሕገ - መንግሥት ያስፈልጋቸዋል፡፡ እኔም በማህበረሰቡ ውስጥ የሚገኙ ችግረኞችን መብት ለማስከበር ያለኝን ቁርጠኝነት ከጊዜ ወደ ጊዜ ማሳደግ ያዝኩ፡፡
በኢትዮጵያ የአካል ጉዳተኝነትና ልማት ማዕከል ውስጥ የጀመርኩት ሥራ፣ እጅግ አርኪ ሆነልኝ፡፡ ችግረኞችን በተመለከተ፤ ሁሉም ዜጐች እድሎችን በእኩልነት እንዲጠቀሙ የሚያስችል የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን መሥራት ችያለሁ፡፡ ልማት ሴቶችን፣ አካል ጉዳተኞችን፤ ወጣቶችን፣ አርብቶ አደሮችን፣ የእስልምና እምነት ተከታዮችንና ሌሎችን ያካተተ እንዲሆን የማስቻል ሥራም አከናውኛለሁ:: በ1998 ዓ.ም ከዩኒቨርሲቲ እንደተመረቅሁ፤ ድርጅቱን በማቋቋም የራሴን ድጋፍ ያደረግሁ ሲሆን፣ የሥልጠናና የቅስቀሳ ኃላፊ በመሆንም ሥራዬን ሳከናውን ቆይቻለሁ፡፡ በ2004 ዓ.ም የድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር ሆንኩኝ፡፡ በተመረቅኩበት ወቅት በርካታ የሥራ ቅጥር ጥያቄዎች ቀርበውልኝ ነበር፡፡ እኔ ግን፣ በራሴ የሕይወት ተመክሮዎች ላይ ለሚታዩ የተለያዩ ጉዳዮች ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ አዲስ ተቋም በማቋቋምና ቅርጽ በማስያዝ ረገድ የሚያጋጥሙትን ፈተናዎች መጋፈጥ ነበር የመረጥኩት፡፡ በዚህ መሃል ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በማህበራዊ አገልግሎት ሁለተኛ ዲግሪዬን ተቀበልኩ፡፡
ማንኛውም አዲስ የሚገነባ ህንጻ፣ ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ መሆን እንዳለበት ለሚያስገድደው የኢትዮጵያ የግንባታ ሕግ፣ የተደራሽነት መመሪያ በማርቀቅና ጉዳዩ ግንዛቤ እንዲፈጠርበት በማድረግ ረገድ በሰራሁት ሥራ ትልቅ ኩራት ይሰማኛል:: አካል ጉዳተኞች በአሁኑ ወቅት ጤናን ጨምሮ በተለያዩ የልማት መስኮች ውስጥ መካተታቸውን በማረጋገጥ እንዲሁም በትግራይ ክልል ያሉ አካል ጉዳተኞችን የኢኮኖሚ አቅም በመገንባት ረገድ ውጤታማ ሥራ ሰርቻለሁ፡፡ ዩኒቨርሲቲው የአካል ጉዳተኝነት ፖሊሲ እንዲያወጣና ፖሊሲውን የሚያስፈጽም ማዕከል እንዲያቋቁም በማድረግም የራሴን አስተዋጽኦ አበርክቻለሁ፡፡ ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያወጣውን የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ተቀብላ እንድታጸድቅ በተደረገው ቅስቀሳ ላይም ንቁ ተሳትፎ አድርጊያለሁ::                                                                                                                                                                                                                                    
በመሰል ንቅናቄዎች ላይ ከምሠራቸው ሥራዎች በተጨማሪ፤ በቀበና አካባቢ ያቋቋምኩትን መዋዕለ ሕጻናትና የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት የማስተዳደር ሥራም እሠራለሁ፡፡ ግሩም የሆነ ባልና አስደሳች የሆነች ልጅ አሉኝ፡፡ ሁለቱ ናቸው ለህይወቴ ጣዕም የሚሰጡት፡፡
አካል ጉዳተኛ መሆኔ፣ በተለያዩ መንገዶች ፀጋ ሲሆነኝ ተመልክቻለሁ፡፡ የሚገጥሙኝን በርካታ እንቅፋቶች ማለፍ እንደምችል ቀደም ብዬ ነው ያወቅሁት፡፡ ይሄንንም በተግባር አረጋግጫለሁ:: ስለዚህ በሚገጥሙኝ ጥቃቅን ፈተናዎችና እንቅፋቶች አልደናገጥም፡፡ ለመለወጥ አስቸጋሪ የሚሆነው የሌሎችን ሰዎች አመለካከቶች ነው፡፡ አካል ጉዳተኞች እርዳታ ተቀባዮች እንጂ ለራሳቸው መብት መከበር የሚሠሩና አስተዋጽኦ የሚያበረክቱ እንዳልሆኑ አድርገው የሚያስቡ ብዙዎች ናቸው:: ይህ ፍጹም የተዛባና መቀየር ያለበት አመለካከት ነው፡፡ ይህን መሰሉን አሉታዊ አመለካከት ለማሸነፍ እንድችል ያገዙኝ ነገሮች፤ ግንዛቤ፣ መንፈሰ ጠንካራነት፣ እምነትና ከሌሎች አካል ጉዳተኞችና መገለል የደረሰባቸው ሰዎች ጋር ትስስር በመፍጠር እርስ በርስ መረዳዳት ናቸው፡፡ የገጠሙኝ ችግሮች በሙሉ የበለጠ አጠንክረውኛል፡፡
ትልቁ ፍላጐቴ፤ አካል ጉዳተኞች ጠንካሮችና ነገሮችን የማሳካት አቅም ያላቸው ዜጐች እንደሆኑ ለማህበረሰቡ ማሳየት ነው፡፡ በችግረኞችና በተገለሉ የሕብረተሰብ ክፍሎች ላይ የሚደርሰው መገለል፤ እኔ በሕይወት ሳለሁ አብቅቶ እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ይህ እንደሚሆን የሚጠቁሙ ምልክቶችን ማየት ስጀምር፤ እንቅስቃሴዬን ሰፋ በማድረግ፣ ለሁሉም የሰው ልጆች መብቶች መከበር፣ በአገራዊና በአህጉራዊ ደረጃ ለመሥራት እፈልጋለሁ፡፡ ሁሉንም የሰው ልጆች ያካተተች ዓለም ለመፍጠር በመትጋት እንደምታወስ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡
ለእኔ ታላቋ አርአያዬ እማሆይ ቴሬሳ ናቸው:: የካቶሊክ እምነት ተከታይ እንደመሆኔ፤ ህይወቴን መምራት የምፈልገው ሌሎችን በማገልገል ነው፡፡ ሕይወት ከሌሎች የመውሰድና የመጠቀም ጉዳይ ብቻ አይደለችም፡፡ መልሶ የመስጠትና የሌሎችን ሕይወት በሚለውጡ ነገሮች ላይ አስተዋጽኦ የማበርከትም ጭምር እንጂ፡፡ ለሌሎች አርአያ መሆን ከቻሉና በእድሜ ከሚበልጡኝ ምርጥ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ጋር መገናኘት በመቻሌ፤ እራሴን እንደ እድለኛ ነው የምቆጥረው፡፡ በሕይወት ዘመኔ ያገኘኋቸው ከአስቸጋሪ ሁኔታዎች ተነስተው ከኔ የበለጠ ውጤታማ ሥራ የሰሩ በርካታ ወንዶችና ሴቶች፣ የመነቃቃት ምንጭ ሆነውኛል፡፡ ታሪካቸው ጐልቶ ባይወጣና በአደባባይ ባይዘመርላቸውም፣ ባገኘኋቸው ቁጥር ሁሉ በውስጤ ትልቅ ኃይል ያሰርጹብኛል፡፡
ወደፊት አካል ጉዳተኞችን ጨምሮ ሌሎች በርካታ ኢትዮጵያውያን ሴቶች የመሪነት ቦታ ላይ ደርሰው እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ከባድ ፈተናዎች አሉባቸው፡፡ በመሪነት ረገድ ትልቅ አቅም ስላላቸው እነዚህ ፈተናዎች፣ የበለጠ ጠንካራ ያደርጓቸዋል፡፡ ልጆቻቸውን በማሳደግ፣ በቤተሰብ ውስጥ ሰላምና ፍትሃዊነት እንዲሰፍንና ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርጉ መፍትሔዎችን በማመንጨት የታወቁ ናቸው፡፡ የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡
ኢትዮጵያውያን ልጃገረዶችና ወጣት ሴቶች፣ ከእኔ የሕይወት ተመክሮ መማር ትችላላችሁ:: የሚገጥሟችሁ ፈተናዎች የበለጠ ጠንክራችሁ እንድትሰሩና ብርታት እንድትላበሱ ያደርጓችኋል:: ፈተና የሚገጥማችሁ ትክክለኛ ማንነታችሁን እንድታረጋግጡበት በመሆኑ፣ ፈተና ባጋጠማችሁ ጊዜ ሁሉ እጅ አትስጡ፡፡ ሌላው ነገር ደግሞ፤ ገንዘባችሁን፣ ክህሎታችሁን፣ ሙያችሁን፣ ጊዜያችሁን፣ ጉልበታችሁን በአጠቃላይ ራሳችሁን ለሌሎች አሳልፋችሁ እንድታጋሩ የሚጋብዟችሁ እድሎች ሲፈጠሩ ወደ ኋላ አትበሉ፡፡ ምክንያቱም ይህን ማድረጋችሁ፣ የበለጠ በኃይል እንድትሞሉ ዕድል ይፈጥርላችኋል፡፡ ልብ በሉ! ይህን ካላደረጋችሁ፣ አለኝ የምትሉት ነገር ሁሉ ከናንተው ጋር ተቀብሮ ይቀራል፡፡ በሃይልና በመንፈስ ራሳችሁን መልሳችሁ የምትሞሉበት ዕድልም አታገኙም፡፡  

  ከዕለታት አንድ ቀን አያ አንበሶ የዱር አራዊትን ሰብስቦ፣ “ዛሬ የጠራኋችሁ፤
1ኛ/ የምታከብሩኝን ከምትወዱኝ ለመለየት
2ኛ/ የምትፈሩኝን ከምትንከባከቡኝ ለመለየት
3ኛ/ የምታከብሩኝን፣ የምትወዱኝን፣ የምትፈሩኝንና የምትንከባከቡኝን ለማጣራት ነው፤
ስለዚህ ቦታ ቦታችሁን ይዛችሁ፣ ለመናገር ተራ በተራ እጃችሁን እያወጣችሁ ሀሳባችሁን ስጡ፡፡”
በመጀመሪያ ነብር እጁን አወጣና።-
“አከብርዎታለሁ እወድዎታለሁ”
አያ አንበሶም፡-
“አሃ፣ አትፈራኝም? አትንከባከኝም ማለት ነው? ታገኛታለህ!”
ነብር ዝም አለ፡፡
“ሌላ ሀሳብ?” አለ አያ አንበሶ፡፡
ዝሆን እጁን አወጣ፡-
“እኔ አያ አንበሶን በከፊል እወደዋለሁ። በከፊል እንከባከበዋለሁ”
አያ አንበሶም፡-
“በከፊል ሀሳብህ ደህና ነው፡፡ ነገር ግን እንደምታሻሽለው ቃል ግባ?!”
አያ ዝሆን፡-
“እንዳሉኝ አደርጋሁ ጌታዬ!”
ቀጥሎ ጅብ ተነስቶ፡-
“ጌታዬ አቶ አንበሶ፤ በጠሩኝ ቦታ ሁሉ እገኛለሁ፡፡ ያዘዙኝን ሁሉ እፈፅማለሁ፡፡ ያለ እርሶ ማን አለን? የሚለውን መርህ አከብራለሁ፡፡ ምንጊዜም እርስዎን እጠብቃለሁ”
የተለያዩት የዱር አራዊት የተሰማቸው ስሜት ላይ ተንተርሰው ሀሳባቸውን ሰጡ፡፡
አያ አንበሶ ግን በማናቸውም ስላልረካ፡-
“ጦጢትስ ምን ትያለሽ?” ሲል ሀሳቧን ጠየቀ፡፡
ጦጢትም፡-
“የእኔ አስተያየት፤ እራሳቸው አያ አንበሶ የትኛውን እንደሚፈልጉ ቢነግሩንና እፎይ ብንል ጥሩ ነው!”
ሁሉም በጦጣ ሀሳብ ተስማሙ!
*   *   *
አንበሳ የዱር አራዊት ንጉሥ ነህ ላሉት አራዊት፣ የበላይ መሆኑን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያጠናከረ ከመጣ ወዲህ ራሱም ሆነ ተገዢዎቹ ማመናቸው የማይታበል ሀቅ ሆኗል፡፡ ምናልባትም የማይነቀነቅ አምድ ሆኗል፡፡ የመጀመሪያው አንበሳ መቼ እንደነገሰ በታሪክ አይታወቅም ይሆናል! ምናልባት ለመመርመር የተጨነቀ ሰውም አይኖር ይሆናል፡፡ የአንበሳን የበላይነት ተምሳሌት ማድረግ ግን ዋና ነገር ነው፡፡ ተምሳሌትነቱ ለሰውም ጭምር መሆኑ አስደማሚ ነው፡፡ እያንዳንዱ የበላይ የየራሱ አንበሳ ነው ማለት የተሻለ አካሄድና እሳቤ ነው፡፡ እያንዳንዱ የየራሱ ንጉሥ ነው እንደማለትም ነው፡፡
አገራችን እስከ ዛሬ ያልወጣችበት አረንቋ የቢሮክራሲ ው - ጣ - ው - ረ -ድ ነው፡፡ አዳዲስ ተሿሚው ቢሮክራት አዲስ መሳሪያ እንዳገኘ ወታደር፣ አዲሱን ስልጣኑን ለመፈተሽ በአዲስ ጉልበት ይነሳሳል፡፡ ሆኖም አዲሱ ጉልበት አሮጌ ለመሆን ጊዜ አይፈጅበትም፡፡ የተለመደው ቢሮክራሲ ዋጥ - ስልቅጥ ያደርገዋል፡፡ ያው ስርአት መልሶ አደባባይ ይወጣል፡፡ ህብረተሰቡም እንደነበረው አሮጌ ሥርዓት ያየዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ለውጥ - ለውጥ ሲባል የቆየው ሁኔታ ተመልሶ ጥሬ ይሆናል፡፡  ክቡም ቀለበት ዙሩን ይቀጥላል፡፡ ስለ ለውጥ በደቦ ማሰብ ቀላል አይደለም፡፡ በጥቂት አርቆ አሳቢዎች መመራት የሚበጅ አካሄድ ነው፡፡ ግባችንን ከወዲሁ መተለም፣ ለትልማችን አቅጣጫ መስጠት፣ አልሆን ቢል እንኳ ደግሞ ለመሞከር ዝግጁ መሆን ወሳኝ ነው!
ከሁሉም በላይ ግን ጉዞው ረጅም እንደሚሆን አበክሮ ማመን ያስፈልጋል፡፡ በጭፍን ማመንን መጠንቀቅ ያስፈልጋል፡፡ “ያመኑት ፈረስ ጣለ በደንደስንም” አለመርሳት ነው፡፡” የአገራችን ህዝብ አንደበተ ቀና ይወዳል፡፡ ስለዚህም ጮሌ ተናጋሪ የመመረጥ እድሉ ሰፊ ነው፡፡ ያን ስህተት ላለመስራት መትጋት ያሻናል፡፡ ከታሰበበት የማይሳካ ነገር የለም፡፡ እያንዳንዱ አደጋ የብራ መብረቅ የሚሆንብን አስቀድመን ችግሮች ከመወሳሰባቸው በፊት በጥልቀት ባለማሰባችን ነው፡፡ ችግሮችን ከመፍራት ይልቅ ለመፍታት የተዘጋጀ ጭንቅላት እንዲኖረን እንጣር፡፡ እንጠይቅ፡፡ እንመርምር፡፡ እንንቃ፡፡ ከደራሲ ከበደ ሚካኤል ጋር፤
“ለሁሉም ጊዜ አለው ብሏል ሰለሞን
እጠይቀው ነበር በተገናኘን
ሞት እራሱ እሚሞት ምን ጊዜ እንደሆን”… እንበል፡፡
“አትሙት ላለው መላ አለው” ሆኖ ነው እንጂ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ አሳሳቢ ነው፡፡ የኢኮኖሚ ጥናት አቅራቢዎች በጥኑና ለዘላቂው ጉዞ መመልመልና ለውጥ አጋዥ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ሁሉን ነገር ፖለቲካዊ ማድረግ አያዋጣም፡፡ ፖለቲካ የኢኮኖሚው ጥርቅም መልክ ነው ይላሉ ፀሐፍት (Politics is the concentrated form of the economics እንዲል)፡፡
ተለወጠ ያልነው ነገር የጥንቱን የሚደግም ከሆነ፣ ወይም “ባለበት ሃይ” የምንል ከሆነ፤ ጊዜ እየገፋ ሲሄድ የበለጠ ኋላ ቀር እየሆንን ነው ማለት ነው፡። ፈረንጆቹ እንደሚሉት፤ Old Wine in a new Bottle መሆኑ ነው - ‹አሮጌ ጠላ በአዲስ ጋን›! ከዚህ ይሰውረን! ማስተዋያውንም ይስጠን! ለመፍትሄው ያዘጋጀን!  


            በተለያዩ የአለማችን አገራት ውስጥ የሚገኙ ኤምባሲዎቹን ለማስተዳደር ከፍተኛ የበጀት እጥረት ያጋጠመው የደቡብ ሱዳን መንግስት፣ ወጪውን ለመቀነስ በማሰብ፣ 39 ኤምባሲዎቹን ለመዝጋት ማቀዱን ሱዳን ትሪቢዩን ዘግቧል፡፡
የአገሪቱን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ማዌን ማኮልን ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ መንግስት በተለያዩ አገራት የሚገኙ ኤምባሲዎቹን ወጪ ለመሸፈን የማይችልበት ሁኔታ ላይ በመድረሱ የተወሰኑትን ለመዝጋት ተገድዷል፡፡ ቃል አቀባዩ፤ የአገሪቱ መንግስት ያን ያህል ውጤታማ ስራ እያከናወኑ አይደለም ያላቸውን 39 ኤምባሲዎቹን በቅርብ ጊዜ እንደሚዘጋ ከመግለጽ ውጭ በየትኞቹ አገራት ውስጥ የሚገኙ ኤምባሲዎቹን ለመዝጋት እንደወሰነ ግን በግልጽ የሰጡት መረጃ እንደሌለ ዘገባው ገልጧል፡፡
የደቡብ ሱዳን መንግስት ከሳምንታት በፊት በስራ ገበታቸው ላይ አይገኙም፣ ስራቸውን በአግባቡ እያከናወኑ አይደለም ያላቸውን 40 ያህል ዲፕሎማቶቹን ሙሉ ለሙሉና ለተወሰነ ጊዜ ከስራ ማባረሩንና ለኤምባሲ ሰራተኞችና ለዲፕሎማቶች ደመወዝ ለመክፈል ተቸግሮ እንደነበርም ዘገባው አስታውሷል፡፡
አብዛኛውን ገቢ ከነዳጅ ሽያጭ የምታገኘው ደቡብ ሱዳን፣ የእርስ በእርስ ጦርነት ለአመታት መቀጠሉን ተከትሎ፣ የነዳጅ ምርትና ገቢዋ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን የጠቆመው ዘገባው፤ ይህም አገሪቱን ለከፍተኛ የፋይናንስ ቀውስ ዳርጓታል ብሏል፡፡


Tuesday, 21 May 2019 12:41

የግጥም ጥግ

 ጸሎት- ለኢትዮጵያ
                               ግዛው ለገሠ


 አንተ የሰማየ-ሰማያት ምጥቀት፣
የእልቆ-ቢሱ ጠፈር ባለቤት፣
የድቅድቁ ጨለማ ውበት፤
አንተ የፀሐየ-ፀሐያት ፈጣሪው፣
የከዋክብት ብርሃን አፍላቂው፣
የህይወት ዑደት ዘዋሪው፤
አቤቱ ፈጣሪ ሆይ - ሕዝብህን አሁን አድን፣
አቤቱ ፈጣሪ ሆይ - ልመናችንን ስማን፣
የኋሊት መመልከትን - ተጠማዞ ማየትን፣
እንደ’ለት ግብር ወስደን - ብዙ ዘመናት ኖርን::
ግና አንገትም ደከመና - ጥምዝ መዞር ቢሰለቸው፣
ላለፈ ታሪክ ትርክት - የኋሊት ቁልምም ቢመርረው፣
ዓይን ቦታ ቀየረ፣
ከግንባር ነቀለና ከማጅራት ደኩኖ ከተመ።
እኛም የኋሊት ተቸንክረን - የፊት እይታችን አከተመ፤
የተፈጥሮ ሕግ ተዛብቶ - ራዕያችንን አ.ፀ.ለ.መ፡፡
አቤቱ ፈጣሪ ሆይ - ዛሬ ሕዝብህን አድን፣
ወደፊት ማየት አቅቶን - ወደፊት መሄድ ተሳነን፤
ለደንቡ ብንራመድም - ባለንበት ‘ረገጥን፡፡
አንተም እንደምታውቀው - እኛም ፅፈን እንዳነበብነው፣
የኋላ ታሪካችን - ብዙ ቀለማት አለው፤
ላንዱ ብሶት ቁጭቱ - ላንዱ ኩራት ጌጡ ነው፡፡
እንደ ቃልህ ነጋሪ - እንደ ጳውሎስ ‘ሚመክረን፣
                       ሁነኛ ሰው የታለን
                       የአዋቂ ምንዱባኖች ነን።
ኩራቴ ያለው ብራና - የገዛ ወንድሙን ሲያስከፋ፣
ቀዳዶ ‘ሚጥል ባይኖር፣
«ያለፈ አልፏል» ባይ - እንዴት አንድ ሰው ይጥፋ?!
የፊት ጨለማ ሕዝብህን - አቤቱ ፀሎቱን ስማው፣
የኛ ሰው ዓይኑ - ከኋላው ከማጅራቱ ነው፤
በ’ትየለሌ ጥበብህ - አንተው ቦታው መልሰው!

 ወታደራዊው መንግስት በ3 አመት ስልጣን ሊያስረክብ ተስማማ

                 በህዝባዊ ተቃውሞ ከስልጣናቸው የወረዱት የሱዳኑ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ኦማር አልበሽር፣ ተቃዋሚዎችን ገድለዋል በሚል ክስ የተመሰረተባቸው ሲሆን ወታደራዊው መንግስት በ3 አመታት ጊዜ ውስጥ ስልጣኑን ለማስረከብ ከተቃዋሚዎች ጋር መስማማቱም ተዘግቧል፡፡
ፕሬዚዳንት አልበሽር በስልጣን ላይ በነበሩባቸው ጊዜያት በተቀሰቀሱባቸው ተቃውሞዎች የተሳተፉ የአገሪቱ ዜጎችን በመግደል ወንጀል ፈጽመዋል ያለው የአገሪቱ ዋና አቃቤ ህግ ባለፈው ሰኞ ክስ እንደመሰረተባቸው የዘገበው ሮይተርስ፤ ሌሎች ግብር አበሮቻቸውም መከሰሳቸውን አመልክቷል፡፡
አልበሽር ከስልጣን መውረዳቸውን ተከትሎ ወደ ስልጣን የመጣው ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግስት ስልጣኑን ለሲቪል ያስረክብ በሚል ተቃውሞው ቀጥሎ ቢሰነብትም፣ ባለፈው ሰኞ ከአገሪቱ ተቃዋሚዎች ጥምረት ጋር በተደረገ ድርድር፣ ስልጣኑን በሶስት አመታት ውስጥ ለማስረከብ ስምምነት ላይ መደረሱን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በስልጣን ላይ ያለው የሽግግር መታደራዊ ምክር ቤት፣ ዲክላሬሽን ኦፍ ፍሪደም ኤንድ ቼንጅ ፎርስስ ከተባለው የተቃዋሚዎች ቡድን ጋር ያደረገውን ስምምነት ተከትሎ በሰጠው መግለጫ እንዳለው፣ አገሪቱ ወደ ከፋ እልቂትና ብጥብጥ እንዳትገባ ለማድረግ ሲባል ስምምነት ላይ መደረሱን አስታውቋል፡፡

 ዌልዝ ኤክስ የተባለው የጥናት ተቋም በፈረንጆች አመት 2019 በርካታ ቁጥር ያላቸው ቢሊየነሮች የሚገኙባቸውን የአለማችን አገራትና ከተሞች ደረጃ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ ከአገራት አሜሪካ ከከተሞች ሳን ፍራንሲስኮ ቀዳሚነቱን ይዘዋል፡፡
ተቋሙ ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው አመታዊ ሪፖርት እንዳለው፤ 705 ቢሊየነሮች የሚገኙባት አሜሪካ ከአለማችን አገራት በርካታ ባለጸጎች ያሏት ቀዳሚዋ አገር ስትሆን፣ 285 ቢሊየነሮች የሚገኙባት ቻይና በሁለተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡
ጀርመን በ146፣ ሩስያ በ102፣ እንግሊዝ በ97፣ ስዊዘርላንድ በ91፣ ሆንግ ኮንግ በ87፣ ህንድ በ82፣ ሳዑዲ አረቢያ በ57፣ ፈረንሳይ በ55 ቢሊየነሮች እንደ ቅደም ተከተላቸው ከሶስተኛ እስከ አስረኛ ደረጃን መያዛቸውንም ተቋሙ ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
3 ትሪሊዮን ዶላር የሚደርሰው የአሜሪካ ቢሊየነሮች አጠቃላይ የሃብት መጠን እስከ ዘጠኛ ደረጃ የያዙት ሁሉም አገራት ቢሊየነሮች ካላቸው ድምር የሃብት መጠን እንደሚበልጥ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ እስከ 15ኛ ደረጃ ያሉት አገራት 1 ሺህ 942 ቢሊየነሮችን ወይም የአለማችንን 75 በመቶ ቢሊየነሮች እንደያዙ ገልጧል፡፡ በእነዚህ 15 አገራት ውስጥ የሚኖሩት እነዚሁ ቢሊየነሮች በድምሩ 6.8 ትሪሊዮን ዶላር ሃብት እንዳላቸውም ጠቁሟል፡፡
ተቋሙ ባወጣው ሪፖርት ላይ ከአለማችን ከተሞች መካከል ከህዝብ ቁጥር ጋር ሲነጻጸር ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ቢሊየነሮች የሚገኙባት ከተማ ተብላ የተጠቀሰችው የአሜሪካዋ ሳንፍራንሲስኮ ስትሆን፣ ኒው ዮርክ፣ ዱባይ፣ ሆንግ ኮንግ እና ሎሳንጀለስ እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡

 - ለቻይናና ለዱባይ ከተሸጡት ዝሆኖች 2.7 ሚሊዮን ዶላር ተገኝቷል
                            - የኤሌክትሪክ ሃይል እጥረት በመባባሱ ሚኒስትሩ ከስራ ተባርረዋል


                  ከፍተኛ የዶላር እጥረት ያጋጠመው የዚምባቡዌ መንግስት ችግሩን በመጠኑም ቢሆን ለመቅረፍ በማሰብ 98 ዝሆኖችን ለቻይናና ለዱባይ በመሸጥ 2.7 ሚሊዮን ዶላር  ማግኘቱን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
ባለፈው የፈረንጆች አመት ሙጋቤን ተክተው ወደ ስልጣን የመጡት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ኤመርሰን ምናንጋዋ ያደጉ፣ አገራት ብድር እንዲሰጧቸው ሲለምኑ መክረማቸውንና የዶላር እጥረት መባባሱን ያስታወሰው ዘገባው፤ የዝሆኖቹ መሸጥ የዶላር እጥረትን ለመቅረፍ ጭንቀት የወለደው ውሳኔ ነው ቢባልም፣ የአገሪቱ የፓርኮችና የዱር እንስሳት አስተዳደር ባለስልጣን ቃል አቀባይ ግን ዶላሩ የዱር እንስሳትን ለመንከባከብ የሚውል ነው ሲሉ ማስተባበላቸውን ገልጧል፡፡
አንዱ ዝሆን ከ13 ሺህ 500 እስከ 41 ሺህ 500 ዶላር በሚደርስ ዋጋ መሸጡን የጠቆመው ዘገባው፤ የተሸጡት ዝሆኖች በቻይና እና በዱባይ ወደሚገኙ ፓርኮች መወሰዳቸውንም አመልክቷል:: በዚምባቡዌ ከ85 ሺህ በላይ ዝሆኖች እንደሚገኙ የጠቆሙት ቃል አቀባዩ፤ ድርቅ መከሰቱን ተከትሎ ዝሆኖቹ የሚበሉት በማጣታቸው መንግስት ለምግባቸው ድጎማ ሊያደርግላቸው የቻላቸው 55 ሺህ ያህሉን ብቻ መሆኑንም አስታውሰዋል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ በዚምባቡዌ የኤሌክትሪክ ሃይል እጥረትና መቆራረጥ በከፍተኛ ሁኔታ መባባሱንና ህዝቡ ምሬት ውስጥ መግባቱን ተከትሎ፣ የአገሪቱ የኢነርጂ ሚኒስትር ጆራም ጉምብ ከስራ መባረራቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
ለሃይል መቆራረጡ የውጭ ምንዛሬ እጥረትን በምክንያትነት በመጥቀስ የሚታወቁትን ሚኒስትሩን በአጭር ደብዳቤ ከስራቸው ያሰናበቱት ፕሬዚዳንት ኤመርሰን ምናንግዋ፤ በቦታቸው የትራንስፖርት ሚኒስትር የነበሩትን ፎርቹን ቻዚን መሾማቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡


                 በሜክሲኮ ሲቲ የአየር ብክለት በከፍተኛ ሁኔታ መስፋፋቱንና ለጤና አስጊ መሆኑን ተከትሎ፣ የከተማዋ ነዋሪዎች ከቤታቸው እንዳይወጡ ማስጠንቀቂያ እንደተሰጣቸው ብሉምበርግ ዘግቧል::
የሜክሲኮ ርዕሰ መዲና አየር በዚህ ሳምንት በከፍተኛ ሁኔታ መበከሉ ያሳሰበው የአገሪቱ መንግስት፣ የከተማዋ ነዋሪዎች ከቤታቸው እንዳይወጡና መስኮቶቻቸውን እንዲዘጉ፣ ብስክሌተኞችና እግረኞች ደግሞ ፊታቸውን በጭንብል በመከለል ሳንባቸውን ከመመረዝ እንዲከላከሉ ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል፡፡
ከአለማችን ታላላቅ ከተሞች አንዷ እንደሆነች የሚነገርላት ሜክሲኮ ሲቲ፣ በአየር ብክለት በከፍተኛ ሁኔታ ከተጎዱ የአለማችን ከተሞች አንዷ መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፤ ለአየር ብክለቱ በምክንያትነት ከሚጠቀሱ ጉዳዮች መካከል ብዛት ካላቸው ተሽከርካሪዎች የሚወጣው በካይ ጭስ አንዱ እንደሆነም አመልክቷል፡፡
ከሰሞኑ የከተማዋ የሙቀት መጠን በመጨመሩና ዝናብ ባለመዝነቡ የደን ቃጠሎዎች በተደጋጋሚ መከሰታቸውንና ይህም  የአየር ብክለት ችግሩን በከፍተኛ ሁኔታ እንዳባባሰው የጠቆመው ዘገባው፤ የከተማዋ አየር ለጤና እጅግ አደገኛ በመሆኑ ነዋሪዎች ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ ማስጠንቀቂያ መሰጠቱንም አክሎ ገልጧል፡፡

Page 1 of 428