Administrator

Administrator

 ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በባሕርዳርና በአዲስ አበባ በግፍ የተገደሉትን ከፍተኛ አመራሮች በተመለከተ ያስተላለፉት የኅዘን መግለጫ

      የተከበራችሁ የኢትዮጵያ ሕዝቦች፤ በቅድሚያና ከሁሉም በፊት በባሕርዳር እና በአዲስ አበባ በሀገራችን ከፍተኛ የጦርና የሲቪል አመራሮች ላይ በተፈፀመው ሕገ ወጥና ዘግናኝ ፋሺስታዊ ግድያ የተሰማኝን ጥልቅ ልባዊ ኅዘን በራሴና በኢፌዴሪ መንግሥት ስም እየገለጽኩ፤ ለሟቾች መንግሥተ ሰማያትን፣ ለቤተሰቦችና ለወዳጅ ዘመዶች መጽናናትን፣ ለመላው የትግል ጓዶችና ለሥራ ባልደረቦ ብርታትን እመኛለሁ፡፡
አንድ ዓመት ባስቆጠረው ሀገራዊ የለውጥ ጉዞና ጐዳና ላይ እያለን በጓዶቻችን ላይ የተፈፀመውን ጥቃትን ሀገራችንን የገጠማችን ብርቱ ፈተና ስናስብ፣ ልባችን በከፍተኛ ኅዘን የሚደማው ያለምክንያት አይደለም፡፡ እነዚህ ሰማዕታት  እንደ አለት የጸኑ፣ እንደ አልማዝ የጠነከሩ፣ ሀገራቸውን ከምንም ነገር በላይ የማገልገል ዓላማን ያነገቡ፣ ዓላማቸው ሳያሳኩ አንገታቸውን ላለማዞር የቆረጡ፣ ይህንንም በተግባር የረጋገጡ የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጆች ነበሩ፡፡
ከዚያ በላይ ልብን የሚያደማው እነዚህ ሰማዕታት የለውጡ የምስራች ገብቷቸው፣ የሚገኘውን ሀገራዊ ዋጋ ተረድተው፣ ሌሎቻችንን ሁሉ እነርሱ ወደታያቸው ራእይ ሊወስዱን አቅሙ የነበራቸው ግንባር ቀደም የለውጡ ተላሚዎች መሆናቸውን ስናስብ ነው፡፡ ነገሩ ከምንገምተው ጊዜ የቀደመ፣ ከምናስበውም ውጭ ልብ የሚያደማ ሆነብን እንጂ ሀገርን አንድ ማድረግ፣ ሕዝብንም በሰላምና በዲሞክራሲ ጐዳና መውሰድ ከባድ፣ መስዋዕትነትን እንደሚጠይቅ ተረድተነው ነበር:: ትግሉ ከሰውነት በታች ከወረዱ፣ ከሥልጣን ውጭ ሌላ ከማይታያቸው፣ ከመግደል ውጭ ሌላ ዕውቀት ካልዞረባቸው፣ ከጉልበት ሌላ መፍትሔ ያለ ከማይመስላቸው፣ ከግል ጥቅም ባሻገር ለማየት ከማይችሉ ጋር እንደሚደረግ ተረድተነው ነበረ፡፡
ይህን እኛም ጠላቶቻችንም እናውቃለን፡፡
ታላቂቱን ሀገር ማሳነስ፣ የተከበረውንም ሕዝብ ማዋረድ፤ ለግሥጋሴያችን ልጓም፣ ለመንገዳችን ዕንቅፋት ማኖር ሞያ የሚመስላቸው እዚህም እዚያም አሉ፡፡ ከዴሞክራሲ ሕዝብ ያተርፋል፤ እነርሱ ግን ይከሥራሉ፤ ከሥልጣኔ ሕዝብ ይጠቀማል፣ እነርሱ ግን ይጐዳሉ፤ ከኅብረ ብሔራዊነት ሀገር ይበለጽጋል፣ እነርሱ ግን ይደኸያሉ፤ በፍቅርና በይቅርታ ኢትዮጵያ ትታከማለች፣ እነርሱ ግን ይታመማሉ፡፡ ይህ ነው የጠላቶቻችን ትልቁ መለያቸው፡፡
ለሕዝብና ለሀገር ለመሥራት የሚችል ብርቱ ልብ፣ ሰብአዊ አንጀት፣ ጠንካራ ክንድ፣ አርቆ አሳቢ አእምሮ፣ አመዛዛኝ ኅሊና፣ ጠቢብ ልቦና የላቸውም:: አርበኝነታቸው ለአሉባልታና ለሐሜት፣ ጀግንነታቸው ለሴራና ለነገር፣ ጉብዝናቸው ለተንኮልና ለጭካኔ ነው፡፡ በአእምሯቸው ካለው ሐሳብ ይልቅ በወገባቸው ያለው ዝናር፣ በልባቸው ካለው ጥበብ ይልቅ በእጃቸው ያለው ሽጉጥ የሁሉም ነገር መፍትሔ ይመስላቸዋል፡፡
ሐሳቡን ማሸነፍ ሲያቅታቸው፣ አሳቢን ለማጥፋት ተነሱ፤ አእምሮ ሲጐድላቸው ባለ አእምሮውን ለማጨናገፍ ቆረጡ፤ ጥበብ ሲጠፋባቸው ጠቢባኑን ለማስወገድ ፈጠኑ፡፡ ሀገር ወደ ዘመነ አብርሆት ስትጓዝ እነርሱ ተቃራኒውን መረጡ፡፡ በፈጣሪም ሆነ በሰው ዘንድ የተጠላውን የጥፋትን መንገድ ተከተሉ::
ዓላማቸው ሦስት ነገሮችን ማስከተል መሆኑ ወለል ብሎ ይታያል፡፡ በአንድ በኩል የለውጡን ሐዋርያት በመግደል ለውጡን ማስቆም፣ በሌላ በኩል ሕዝባችንን በተሳሳተ ምስል እርስ በርሱ እንዳይተማመንና እንዲጠራጠር ማድረግ፣ በሦስተኛ ደረጃም የፀጥታ አካሎቻችንን ሞራልና ክብር በመንካትና አንድነቱን በጐጥ በመከፋፈል ሀገርን ለአደጋ ማጋለጥ ነበር፡፡ ግን አልተሳካም፡፡ የኢትዮጵያ አምላክ ለቅዠታቸውና ለእኩይ ተግባራቸው አሳልፎ አልሰጠንም፡፡
ወደፊትም አይሰጠንም፡፡
እነዚያን ጀግኖች እንዲህ በቀላሉ ማጣት እንደ እግር እሳት ይለበልባል፣ እንደ ጐን ውጋት ያስቃስታል፡፡ ኢትዮጵያ እነርሱን ለማግኘት ስንት ደክማለች፣ ስንት ተስላለች፣ ስንት ወጥታ ወርዳለች፤ ይህን በማይረዱ የገዛ ልጆቿ ልጆቿን አጥታለች፡፡ በሀገር እየኖሩ፣ በሀገር እየከበሩ ሀገር በማይገባቸው የልጅ ደመኞች ውድ ልጆቿን ተቀምታለች፡፡ ያን መሰል ሀገርን የካደ ሠንካላ ክፉ ምኞት ሲጀመርም የከሸፈና የተሸነፈ አስተሳሰብ በመሆኑ ሕዝባችን በተለመደ ሀገር ወዳድነትና በጽኑ የዐርበኝነት መንፈስ በእንጭጩ አምክኖታል፡፡ በሀገሩና በወገኖቹ ጥቃት የማይደራደርው የኢትዮጵያ ህዝብ፤ ከአባቶቹ እንደለመደው ከሀገሩ ልጆችና ከጀግኖቹ ጋር በአንድነት በመቆም ክፉውን ሴራ አክሽፎታል፡፡ በሁሉም አቅጣጫ ያሉ ፖለቲከኞቻችን፤ በአብሮነትና በጽናት በመቆም፣ ኢትዮጵያዊነት እንደ ጥሬ ወርቅ ተፈትኖ፣ እንደ ጥሩ ወርቅ ነጥሮ እንደሚወጣ ዳግም ለዓለም አረጋግጠዋል፡፡
ክልሎች በጋራ በመቆም በትብብርና በመደጋገፍ የመኖርን ፋይዳ አልቀው አሳይተዋል፡፡ ጀግናው የመከላከያ ሠራዊታችን፣ የፖሊስ ኃይላችንና የፀጥታ አካሎቻችን እዝና ተዋረዳቸውን በላቀ ወታደራዊ ዲሲፕሊን ጠብቀው ተልዕኳቸውን በከፍተኛ ደረጃ በመወጣት አኩሪ ገድል በመፈፀም፣ ዛሬም እንደ ትናንቱ እንድንኮራና እንድንመካባቸው አድርገዋል:: በዚህም የተሰማኝን ክብርና ለእነርሱም ያለኘን አድናቆት እየገለጽኩ በዚሁ ሕዝባዊ ወገንተኝነት ሀገራዊ ኃላፊነታቸውን በቀጣይነት ይወጡ ዘንድ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡
የተከበራችሁ የኢትዮጵያ ሕዝቦች፡-
ሀገር በተስፋና በደስታ ዘመናት ብቻ ሳይሆን በመከራና በችግር ዘመናትም ውስጥ እንደምታልፍ ከታሪክ ብቻ ሳይሆን ከመኖርም የምንረዳው ሐቅ ነው፡፡ ምንም እንኳ ሃሳበ ስንኩላን ሲነገራቸው ባይሰሙም፤ ሲመከሩ ባያደምጡም፣ ምሕረትና ይቅርታ ባይገባቸውም፤ የሀገራችን ጠላቶች ደግመው ደጋግመው መገንዘብ የሚኖርባቸው አንድ ዘለዓለማዊ እውነት አለ፡፡ ሀገራችን አእላፋት አዝማናትን አልፋ አሁን ከምትገኝበት የታሪክ ምዕራፍ የደረሰችው ጉዞዋ በፀጥታና በላም ውስጥ ብቻ ስለነበር አይደለም፤ ጨለማውን እየገለጠች፣ ጉድባውን እየተሻገረች፣ ማዕበሉን እያለፈች፣ አቀበቱን እየዳኸች በእሳትና በአውሎ ነፋስ መካከል እየሰነጠቀች በመጓዝ ጭምር ነው፡፡
በየዘመናቱ እኩያን እየተነሱ ከመንገዷ ሊገቷት፣ ከግስጋሤዋ ሊመልሷት፣ ከክብሯ ሊያወርዷት ሲዳዳቸውና ሲውተረተሩ ዝም ብላ ተቀብላ አታውቅም፡፡ እንደገና እየተነሳች፣ እንደገናም እየገሰገሰች፣ እንደገናም ወደ ገናናነቷና ወደ ክብሯ እየተመለሰች ዛሬ ላይ ደርሳለች፡፡ እናቶቻችንና አባቶቻችን ትተውልን ያለፉት ቅርሶች ይህንን ሃቅ ደጋግመው ይነግሩናል፡፡
ቀጥና የማትበጠስ፣ ተዳፍና እሷቷ የማይጠፋ፣ ተናግታ የማትፈርስ፣ ተናውጣ ሥሯ የማይበጠስ ሀገር ናት ኢትዮጵያ፣ ሕግ አክባሪ ዜጐቻችን ደግመው ደጋግመው በተለያዩ መድረኮች የሕግ የበላይነትን ለማጠናከር መንግሥት ልዩ ትኩረት ሰጥቶ እንዲሠራ ሲመክሩ በጥሞና አድምጠናል፡፡ መግደል መሸነፍ ነው ስንል፣ የሐሳብና የፖለቲካ አስተሳሰብ ልዩነት በሉዓላዊ ሐሳብ እንጂ በጥይት እንደማይሸነፍ በመረዳታችን ነበር፡፡
መግደል መሸነፍ ነው፤ እንደ እነርሱ የፀብ ብረት መወልወልና ባሩድ መቀመም ስለማንችልበት አይደለም፡፡ ታላቁ ጀግንነት ፍቅርና ይቅርታ፣ ዕርቅና ሰላም ስለሆነ እንጂ፡፡ መግደልና መገዳደል፣ ጦርነትና ግጭት ምን ዓይነት መቀመቅ ውስጥ ሀገርን እንደሚከት ከኢትዮጵያውያን በላይ የሚረዳው የለም ብለን ስለምናምን ነው፡፡ ውረድ እንውረድ፣ ግደል ተጋደል የት እንዳደራረሰን ከኛ በላይ ምስክር ስለሌለ ነው፡፡
በተመሳሳይ መንገድ እየሄድን የተለየ ውጤት አናመጣም ብለን አመንን፡፡ ከመግደልና ከመጨፍጨፍ፣ ከማሠርና ከማሳደድ የተለየ መንገድ እንከተል ብለን ወሰንን፡፡ አግላይና ዝግ የነበረውን የፖለቲካ ምኅዳር አሰፋን፣ ክፍትና አካታች በማድረግ፣ አቃፊና ደጋፊነቱን ለማረጋገጥ ጥረት አደረግን፡፡ የወኅኒ በሮቻችን ተከፍተው አእላፍ እሥረኞች የነጻነትን አየር ተነፈሱ፤ በሀገር ቤትና በዳያስፖራ መካከል ያለውን ድልድይ ሠርተን ሺዎች ወደ ሀገራቸው ገቡ፤ ብረት አንግበው የትጥቅ ትግል ያካሂዱ የነበሩ የፖለቲካ ቡድኖች ወደ ሀገር ገብተው ሰላማዊ የፖለቲካ ትግልን ተቀላቀሉ፡፡
አንዳንዶቹን ረጅም ምዕራፍ ተጉዘን ከጐናችን ተሰለፍው አብረውን እንዲሠሩ ስንፈቅድ፤ ዴሞክራሲን አምጦ መውለድ ብቻውን እንደማይበቃ አምነን ነው፡፡ … ትዕግሥታችንና ሆደ ሰፊነታችን ብዙ ትችትና ወቀሳ ብቻ ሳይሆን ጫናም እንድናስተናግድ አድርጐን ነበር፡፡ አዲስ መንገድ አዲስ ፈተና ያመጣል፡፡ በምክንያት የማይመሩት የሥልጣን ጥመኞች፣ ይህ ስለማይገባቸው በጀብደኛና በእብሪተኛ እርምጃ የጥፋት ሰይፋቸውን በጠራራ ፀሐይ፣ በአደባባይ መዘው የደማቅ ጌጦቻችንን ውድና ክቡር ሕይወት ቀጥፈዋል፡፡
የለውጥ እርምጃችን ኢትዮጵያን አዲሲቱ የተስፋ አድማስ፣ የአፍሪካ ፈርጥና ተምሳሌት ማድረግ እንጂ ኢትዮጵያን የኅዘን ማቅ ማልበስ አይደለም፡፡ ሀገርን ወደ ተሻለ ምእራፍ ለማሸጋገር እስከረዳን ድረስ እየመረረንም ቢሆን የምንቀበለው ሐሳብ ይኖራል፡፡ በሀገር አንድነት፣ ሉዓላዊነት፣ ዘላቂ ጥቅምና ክብር ላይ ግን ድርድርም ሆነ ትእ
ግሥት ፈጽሞ አይኖረንም፡፡
ከኢትዮጵያ የሚበልጥ፣ ከሕዝባችን የሚቀድም ምንም ነገር የለም፡፡ ለዴሞክራሲና ለሰላም ስንል እንታገሳለን፤ ለሀገርና ለሕዝብ ስንል ደግሞ መራር ውሳኔን እንወስናለን፡፡ እያለቀስን ብንቀጥል የጓዶቻችንን ዓላማ አናሳካም፤ ተስፋ ብንቆርጥ የጓዶቻችንን ሰንደቅ ከፍ አናደርገውም፡፡ ለምን እንዲህ ሆነ? ድክመታችን ምን ነበር? ምንስ ማድረግ ነበረብን የሚሉትን በትክክለኛ ጥናት እንለያለን፡፡ ካጋጠመን ፈተና እንማራለን፤ እንዳይደገም አድርገን የሕገ ወጥነት በሮችን ሁሉ እንዘጋለን፡፡ ለአፍታም ግን ከጉዟችን አንገታም፡፡
ከዓላማችንም አንዛነፍም፡፡ መንገዳችንንም አንቀይርም፡፡ በመጨረሻም በፈተናችን ወቅት ከጐናችን በመቆም ድጋፋችሁንና ማጽናናታችሁ ላልተለየን ወዳጅ ሀገራት በራሴና በኢፌዲሪ መንግሥት ስም ምስጋናዬን አቀርባለሁ፡፡ ለመላው የኢትዮጵያ ሕዝቦች፣ ለመከላከያ ሠራዊታችን፣ ለሟቾች የሥራ አጋሮችና ለሟች ቤተሰቦች ፈጣሪ መጽናናትን እንዲሰጥ እመኛለሁ፡፡
ኢትዮጵያ ታፍራና ተከብራ ለዘላለም ትኑር!
ፈጣሪ ሀገራችንን ይባርክ!    

ከዕለታት አንድ ቀን፤ አንዲት ሙሽራ ከባሏ ቤት ወደ እናቷ ቤት፣ እናቷን ልታይ ትመጣለች፡፡
እናት ጥጥ እየፈተሉ ነው፡፡ ልጅ እንዝርቷን እያሾረች በማዳወር እያገዘች ነው፡። በመካከል እናት ጥያቄ ያቀርባሉ፡፡
“አንቺ ልጅ”
“አቤት እማዬ”
“ወደፊት የሚሆነው አይታወቅም”
“ምኑን እማዬ?”
“አይ፣ ድንገት ልጅ ፀንሰሽ ሊሆን ይችላልኮ፡፡ የገንፎ እህልም…ምኑም ሳይዘጋጅ፣ መውለጃሽ ከተፍ እንዳይልና እንዳታዋርጂን!”
“አይ አስቤበታለሁ እማዬ”
“እና መቼ ነው ቀንሽ?”
“አይ እማዬ፤ በየቀኑ ይጨምርበታልኮ፡፡ እኔ እቅጩን ቀን በየት አውቄው ብለሽ ነው?”
“አዬ የኔ ልጅ፣ እኔም የፈራሁት ይሄንኑ ነበር!”
*   *   *
በሀገራችን ዛሬም ለውጥ ይጠበቃል፡፡ ከስንትና ስንት ዓመታት በኋላ፤
“ሞኙን ላኩትና ሞኞች ሞኞች አገር
ሞኙም አልጠየቃት፣ ሞኟም አትናገር”
የሚለውን ተረት ለመቃኘት መገደድ የለብንም፡፡
የኢትዮጵያ ዲፕሎማሲ ጥበብ ይጠይቃል፡፡ የውስጡ ዲፕሎማሲ አንድ ሥራ ነው:: የደጁ ዲፕሎማሲ ሌላ ሥራ ነው፡፡ ሁለቱ ካልተቀናጁ ደግሞ የራሱ ፈተና አለበት፡፡
አንዳንድ የአገራችን ዘፈን ግጥሞች የበሰለ ቁም ነገር አላቸው፡፡ ግን በዜማና በቅላፄ ሲታጀቡ የግጥሞቹ ፍሬ-ጉዳይ ይመነምንባቸዋል፡፡ ጉዟችን ደግሞ በጣም ውስብስብ ነው፡፡ በየቀኑ ይጨመርበታል፡፡ ከስንት ዘመን በኋላ ዛሬም ማለት ያለብን፣ “የአዝማሪና ውሃ ሙላትን” ጉዳይ ነው፡፡ ቢያንስ ላልደረሰበት ትውልድ አንዳች መቅሰስ እንደሚሆን ጥርጥር የለንም፡፡
የቆየ ተረታችንን ልብ እንበል፡-
“ሴትየዋ ከውሽማዋ ጋር እንደተዘናጋች ባል ይደርሳል፡፡ ውሽሜ አልጋ ሥር ይገባል፡፡ ግን ክፉኛ ይንቀጠቀጣል! ይርገፈገፋል!
የፈረደባት ውሽሚት (የተቸገረች ሚስት) ጥጧን እያባዘተች፣ በዜማ እንዲህ ትላለች፡-
“የወንፈሌ፣ የወንፈሌ ጥጥ፣
ተው አትንቀጥቀጥ፣
እርጋ - ይወጣሉ ደጋ፣
እርጋ - ይወጣሉ ደጋ!”
አሁን ወደ ከበደ ሚካኤል ግጥም ወደ “አዝማሪና ውሃ ሙላት” እንጓዝ፡-
አንድ ቀን አንድ ሰው ሲሄድ በመንገድ፣
የወንዝ ውሃ ሞልቶ ደፍርሶ ሲወርድ፣
እዚያው እወንዙ ዳር እያለ ጎርደድ፣
አንድ አዝማሪ አገኘ ሲዘፍን አምርሮ፣
በሚያሳዝን ዜማ ድምፁን አሳምሮ፣
ምነው አቶ አዝማሪ ምን ትሰራለህ፣
ብሎ ቢጠይቀው ምን ሁን ትላለህ፣
* * *
አላሻግር ብሎኝ የውሃ ሙላት፣
እያሞጋገስኩት በግጥም ብዛት፣
ሆዱን አራርቶልኝ ቢያሻግረኝ ብዬ፣
አሁን ገና ሞኝ ሆንክ ምነዋ ሰውዬ፣
ነገሩስ ባልከፋ ውሃውን ማወደስ፣
ግን እንደዚህ ፈጥኖ በችኮላ ሲፈስ፣
ምን የሰማኝ ብለህ ትደክማለህ ከቶ፣
ድምፁን እያሽካካ መገስገሱን ትቶ፣
እስኪ ተመልከተው ይህ አወራረድ፣
ያልሰማው ሲመጣ የሰማው ሲሄድ፣
ተግሳፅም ለፀባይ ካልሆነው አራሚ፣
መናገር ከንቱ ነው ካልተገኘ ሰሚ!
ዛሬም ሰሚ እንዳይጠፋ እንፀልይ ጎበዝ!

በመጪው ዓመት ይካሄዳል ተብሎ የሚጠበቀው አገራዊ ምርጫ በህገ መንግስቱ  በተቀመጠለት የጊዜ ሰሌዳ መሰረት የማይካሄድ ከሆነ መከላከያ ሠራዊት እርምጃ መውሰድ እንዳለበት የትግራይ ክልል መስተዳድር፣ የህግ አማካሪ አቶ ዘርአይ ወ/ሰንበት ሰሞኑን ገለፁ፡፡
በህገመንግስቱ አንቀጽ 8 ንዑስ አንቀጽ 3፣ በአንቀጽ 58 እና 54 መሠረት፤ ምርጫ ባለማድረግ ህገመንግስቱ ከተጣሰ፣ የክልልና የፌደራል አስፈፃሚ አካላት ህገመንግስቱን አክብረው ምርጫውን ማካሄድ ካልቻሉና እንዲካሄድ የማያደርጉ ከሆነ፣ በህገ መንግስቱ አንቀጽ 87 መሠረት፤ የመከላከያ ሠራዊቱ ሃይል ተጠቅሞ፣ ህገመንግስቱን የማስከበር ግዴታ እንዳለበት አቶ ዘርአይ አስገንዝበዋል፡፡
ህገመንግስት የሚጣሠው አስፈፃሚ አካላቶች ስልጣናቸውን ለማራዘም በማሰብ ነው ያሉት የህግ አማካሪው፤ ህዝባዊ መንግስት ነን እያሉ፣ ሠላምና መረጋጋትን አመጣለሁ በሚል ሰበብ  ከህገመንግስቱ ውጭ ምርጫ እንዳይካሄድ ዳር ዳር ማለት ተገቢ አይደለም ብለዋል፡፡
በተመሳሳይ የክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል በቅርቡ በሰጡት መግለጫ፤ “ምርጫው በጊዜው የማይካሄድ ከሆነ አገሪቱ የመፈራረስ አደጋ ይገጥማታል” ማለታቸው ይታወሳል፡፡


               ካለፈው ሳምንት አንስቶ በህንድ ምስራቃዊ ግዛት አካባቢ የተከሰተውና እየተባባሰ የመጣው እጅግ ከፍተኛ ሙቀት እስካለፈው ረቡዕ ድረስ 180 ሰዎችን ለሞት መዳረጉ ተዘግቧል፡፡
ባሂር በተባለችው የአገሪቱ ግዛት የተከሰተውና ከዚህ በፊት ታይቶ ለማይታወቅ የተራዘመ ጊዜ የቆየው 113 ዲግሪ ፋራናይት የሚደርስ ሃይለኛ ሙቀት፣ በርካታ ሰዎችን ለልብ ድካምና ለሞት እየዳረገ እንደሚገኝና ሆስፒታሎች ራሳቸውን በሳቱ ሰዎች መጥለቅለቃቸውን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
በግዛቲቱ በሚገኙ ከተሞች የሚኖሩ ሰዎች ከተወሰነ ሰዓት ውጪ ከቤታቸው እንዳይወጡ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል ያለው ዘገባው፤ የውሃ እጥረት ችግሩን እያባባሰው እንደሚገኝና በአስር ሺህዎች የሚቆጠሩ ህንዳውያን ሙቀቱን በመሸሽ ወደተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች በመሰደድ ላይ እንደሚገኙ አመልክቷል፡፡
በመላ ህንድ ላለፉት 32 ተከታታይ ቀናት የሙቀት መጠን እየጨመረ መምጣቱንና ባማካይ ከ40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በላይ መድረሱን የጠቆመው ዘገባው፤ ከአራት አመታት በፊት በህንድና በፓኪስታን የተከሰተ ከፍተኛ ሙቀት በድምሩ ከ3 ሺህ 500 በላይ ሰዎችን ለሞት እንደዳረገም  አስታውሷል፡፡

በመላው አለም ጦርነትንና የእርስ በእርስ ግጭትን ጨምሮ በተለያዩ ምክንያቶች ሳቢያ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር ባለፈው የፈረንጆች አመት 2018 መጨረሻ ላይ 71 ሚሊዮን ያህል መድረሱንና አመቱ ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ወዲህ ከፍተኛው የተፈናቃዮች ቁጥር የተመዘገበበት መሆኑን ተመድ አስታውቋል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን ባለፈው ረቡዕ ይፋ ባደረገው አለማቀፍ ሪፖርት እንዳለው፣ በአመቱ ከተፈናቀሉት 71 ሚሊዮን ሰዎች መካከል 41.3 ሚሊዮን ያህሉ በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ፣ 25.9 ሚሊዮን የሚሆኑት ስደተኞች እንዲሁም 3.5 ሚሊዮን ያህሉ ጥገኝነት ፈላጊዎች ናቸው፡፡
በፈረንጆች አመት 2018 የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር አምና ከነበረው በ2.3 ሚሊዮን ጨምሯል  ያለው ሪፖርቱ፤ የተፈናቀሉት ሰዎች የአንድ አገር ዜጎች ቢሆኑ ከአለማችን አገራት በህዝብ ብዛት 20ኛ ደረጃ ላይ ሊቀመጡ እንደሚችሉ አመልክቷል፡፡
በአዳዲስ ተፈናቃዮች ቁጥር ቀዳሚውን ስፍራ የያዘችው ኢትዮጵያ እንደሆነች የጠቆመው ዘገባው፣ በአመቱ 1.5 ሚሊዮን ያህል ኢትዮጵያውያን መፈናቀላቸውንና ሁሉም  በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ እንደሆኑም አክሎ ገልጧል፡፡

አውሮፕላኖች ከአብራሪዎች ቁጥጥር ውጭ እየሆኑ በመከስከስ በርካታ መንገደኞችን ለህልፈተ ህይወት በሚዳርጉበትና የአቪየሽን ኢንዱስትሪ በደህንነት ስጋት ውስጥ በወደቀበት በዚህ አደገኛ ወቅት ላይ፣ ታዋቂው የአውሮፕላን አምራች ኩባንያ ኤርባስ፤ ያለአብራሪ የሚንቀሳቀሱ አውሮፕላኖችን ላመርት ነው ማለቱ ብዙዎችን እያነጋገረ ነው፡፡
ኤርባስ ኩባንያ ያለምንም አብራሪ በቴክኖሎጂ ብቻ እየታገዙ መንገደኞችን አሳፍረው የሚበርሩ አውሮፕላኖችን ለማምረት ማቀዱን የኩባንያው የንግድ ዘርፍ ሃላፊ ባለፈው ሰኞ ማስታወቃቸውን የዘገበው አሶሼትድ ፕሬስ፣ ብዙዎች ሃሳቡን ቢቃወሙትም ከሰሞኑ በአሜሪካ በ22 ሺህ ሰዎች ላይ በተካሄደ ጥናት ግን 70 በመቶ ያህሉ አብራሪ በሌላቸው መሰል አውሮፕላኖች ለመጓዝ እንደሚመርጡ መግለጻቸውን አመልክቷል፡፡
በአሁኑ ወቅት በአለማችን ያለአብራሪ የሚንቀሳቀሱ አውሮፕላኖችን የሚጠቀም የንግድ ተቋም እንደሌለ የጠቆመው ዘገባው፣ መሰል አውሮፕላኖችን መንገደኞችን በመደበኛነት ለማጓጓዝ በጥቅም ላይ ማዋል በህግ እንዳልተፈቀደም ገልጧል፡፡ በተያያዘ ዜናም፣ ተፎካካሪው ቦይንግ ኩባንያ፤ በ737 ማክስ ኤይት  አውሮፕላኑ ሳቢያ ቀውስ ውስጥ መግባቱን ተከትሎ፣ ኤርባስ ገቢው መጨመሩንና አዲስ ያመረተውን ኤ321ኤክስኤልአር የተባለ ግዙፍ አውሮፕላን በገፍ መሸጥ መጀመሩን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
ኩባንያው 27 ያህል አውሮፕላኖችን ለተለያዩ ደንበኞች ለመሸጥ ትዕዛዝ መቀበሉንና ሽያጩ 15 ቢሊዮን ዶላር ያህል እንደሚያስገኝለት ባለፈው ሰኞ ዕለት በፓሪስ በተጀመረው አለማቀፍ የአየር መንገዶች ኤግዚቢሽን ላይ ይፋ ማድረጉን ያስታወሰው ዘገባው፣ 200 አውሮፕላኖችን ይሸጣል ተብሎ እንደሚጠበቅም አመልክቷል፡፡

የተሻለ እድገት ያላቸው አገራት ክትባትን በተመለከተ ያላቸው በጎ አመለካከት ከድሃ አገራት ጋር ሲነጻጸር ዝቅ ያለ እንደሆነ ዌልካም የተባለ አንድ የጥናት ተቋም ባለፈው ሰኞ ይፋ ያደረገው አለማቀፍ ጥናት አመልክቷል፡፡
በ144 የአለማችን አገራት ውስጥ በሚገኙ ከ140 ሺህ በላይ ሰዎች ላይ የተሰራውን ጥናት ጠቅሶ ቢቢሲ እንደዘገበው፣ ከአለማችን አገራት ለክትባት እጅግ ዝቅተኛ የሆነ አመለካከት ያላቸው ህዝቦች የሚገኙባት አገር ፈረንሳይ ስትሆን 33 በመቶ ያህል የአገሪቱ ዜጎች ክትባት ጥሩ አይደለም ብለው እንደሚያስቡ በጥናቱ ተረጋግጧል፡፡
በአብዛኞቹ ያደጉት አገራት ለክትባት ጥሩ ያልሆነ አመለካከት መኖሩን የጠቆመው ጥናቱ፣ ምላሻቸውን የሰጡት ሰዎች በሙሉ ክትባትን እንደሚደግፉ የገለጹባቸውን ባንግላዴሽንና ሩዋንዳን በመሳሰሉ ያላደጉ አገራት በአንጻሩ ለክትባት በጎ አመለካከት መኖሩን አስረድቷል፡፡
በአለማቀፍ ደረጃ 79 በመቶ ያህል ሰዎች ክትባት ችግር የለውም ብለው እንደሚያስቡ፣ 84 በመቶ ያህሉ ደግሞ ክትባት በሽታዎችን በመከላከል ረገድ ውጤታማ ነው ብለው እንደሚያስቡ መናገራቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የአለም የጤና ድርጅት ለክትባት በጎ አመለካከት አለመኖር አለማቀፍ ክስተት መሆኑንና ከአለማቀፉ የጤናው ዘርፍ 10 ዋነኛ ተግዳሮቶች መካከል ይሄው የተዛባ አመለካከት አንዱ መሆኑን በቅርቡ ይፋ ማድረጉንም ዘገባው አስታውሷል፡፡

ማሳቹሴትስ ኢንስቲቲዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ ዘንድሮም ለ8ኛ አመት መሪነቱን ይዟል

                የ2020 የፈረንጆች አመት የአለማችን ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎች ዝርዝር ይፋ የተደረገ ሲሆን ላለፉት ሰባት ተከታታይ አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጦ የዘለቀው የአሜሪካው ማሳቹሴትስ ኢንስቲቲዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ ዘንድሮም ክብሩን አስጠብቋል፡፡
በምርምርና በመማር ማስተማር ያበረከቱትን አስተዋጽኦ ጨምሮ የአለማችንን ዩኒቨርሲቲዎች በተለያዩ መስፈርቶች እያወዳደረ በየአመቱ ደረጃ የሚያወጣው ኪውኤስ የተባለው አለማቀፍ የጥናት ተቋም ባለፈው ረቡዕ ይፋ ባደረገው የአመቱ የአለማችን ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎች ዝርዝር ውስጥ ሁለተኛና ሶስተኛ ደረጃን የያዙት የአሜሪካዎቹ ስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲና ሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ ናቸው፡፡
ካሊፎርኒያ ኢንስቲቲዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ፣ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ኦክስፎርድ፣ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ካምብሪጅ፣ ኢቲኤች ዙሪክ፣ ኢምፔሪያል ኮሌጅ ኦፍ ለንደን፣ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ቺካጎ እና ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ካሊፎርኒያ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአመቱ የአለማችን ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎች መሆናቸውንም አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
እ.ኤ.አ ከ2011 ጀምሮ በየአመቱ የአለማችንን ዩኒቨርሲቲዎች እያወዳደረ ደረጃ የሚሰጠው ተቋሙ፣ በአለማችን 82 አካባቢዎች የሚገኙ 1000 የአመቱ ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎችን ባካተተበት በዘንድሮው ዝርዝር ውስጥ የተካተቱት የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች 13 ብቻ ሲሆኑ ስምንቱ የደቡብ አፍሪካ፣ አምስቱ ደግሞ የግብጽ ዩኒቨርሲቲዎች ናቸው፡፡
የደቡብ አፍሪካው ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ኬፕታውን በአለማቀፍ ደረጃ 198ኛ ደረጃን ሲይዝ፣ የግብጹ አሜሪካን ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ካይሮ 395ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል፡፡


                       • በልመና የሚመጡ የህክምና ቁሳቁሶች ያለ ቀረጥ ቢገቡ መልካም ነበር
                       • ለጉንችሬ ሆስፒታል የ13.5 ሚ. ብር የህክምና ቁሳቁስ ድጋፍ ተደረገ

           የዘውዲቱ መታሰቢያ ሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተር ዶ/ር ዘላለም ጭምዴሳ ከአጋሮቻቸው ጋር በመሆን ከአሜሪካን ሀገር ያሰባሰቡትን 13.5 ሚሊዮን ብር የሚያወጡ የተለያዩ የህክምና መሣሪያዎች፣ በጉራጌ ዞን ጉንችሬ ወረዳ ለሚገኘው የጉንችሬ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ባለፈው ቅዳሜ ግንቦት 1 ቀን 2011 ዓ.ም  ለግሰዋል፡፡
በ2007 ከጤና ጣቢያነት ወደ መጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ያደገው የጉንችሬ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል፤ በወር እስከ 3ሺ ህመምተኞችን የሚያስተናግድ ሲሆን ለህክምና አስፈላጊ ከሆኑ ቁሳቁሶች ግማሽ ያህሉ እንኳ ያልተሟላለት መሆኑ በርክክብ ስነስርዓቱ ላይ ተገልጿል፡፡
35 የህሙማን አልጋዎች ያሉት ሆስፒታሉ፤ ስምንት ጠቅላላ ሃኪሞች፣ ሶስት አስቸኳይ ቀዶ ጥገና ሃኪሞችና 26 ነርሶች እንዳሉት ተጠቁሟል:: ሆስፒታሉ ካለው ተገልጋይ አንፃር የሚሰጠው አገልግሎት በህክምና ቁሳቁሶች እጥረት በሚፈለገው ልክ አለመሆኑን የገለጹት የሆስፒታሉ አስተዳደሮች፤ ዶ/ር ዘላለምና አጋሮቻቸው ያበረከቱት ድጋፍ ለሆስፒታሉ ተጨማሪ አቅም እንደሚፈጥር ተናግረዋል፡፡  
የደም ማቆያ ባንክን ጨምሮ 20 ያህል አልጋዎች፣ ዊልቼሮችና ሌሎች በርከት ያሉ የህክምና ቁሳቁሶችን ለሆስፒታሉ ያበረከቱት ዶ/ር ዘላለም፤ ስለ እርዳታ አሰባሰቡና ስለ ወደፊት ዕቅዳቸው እንዲሁም ስለሚሰጡት  ነጻ የህክምና ድጋፍ ለአዲስ አድማስ አብራርተዋል፡፡  
          ሆስፒታሎችን በህክምና ቁሳቁስ የመደገፍ ሃሳብ እንዴት ተጀመረ?
በቀዶ ህክምና ስፔሻላይዜሽን ከተመረቅሁ በኋላ በሲዳማ ዞን ቦና ሆስፒታል ነበር የምሰራው:: ሆስፒታሉ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ነበር፡፡ እዚያ ሆስፒታል ውስጥ ከፍተኛ የህክምና መሣሪያ እጥረት ነበር፡፡ በወቅቱ ለዚህ ሆስፒታል በኔ በኩል ምን ማድረግ ነው የምችለው የሚለውን ሳስብ፣ ውጭ ሀገር ከሚገኙ ረጂ ድርጅቶች ጋር አብሮ የመስራት ሃሳብ ነው የመጣልኝ፡፡ በአጋጣሚ ደግሞ የአክስቴ ልጅ አሜሪካን ነው የምትኖረው፡፡ ከእሷ ጋር ተመካከርን:: በእርዳታ የተሰጠን አንድ ኮንቴነር የህክምና እቃ ወደ ኢትዮጵያ ለማጓጓዝ 24 ሺህ ዶላር ያስፈልጋል ተባልን:: እኛም ጓደኞቻችንን እርዳታ አድርጉልን እያልን በፌስ ቡክ እየለመንን፣ 120 የሚሆኑ ሰዎች ከ10 ዶላር እስከ 4ሺህ ዶላር ከረዱን በኋላ፣ ገንዘቡ ሲሞላልን  ከፍለን ለቦና ሆስፒታል አንድ ኮንቴነር የህክምና መገልገያ መሣሪያዎች አስመጣን፤ ከአንድ አመት ከ6 ወር በፊት፡፡  
ያንን ካየንና በዚያ ከተበረታታን በኋላ ሁለተኛ ዙር እርዳታ ማሰባሰብ እንዳለብን ወሰንን፡፡ ይሄን የጉንችሬ ሆስፒታል እንድናስብ ቅድሚያ ፋውንዴሽን ከተባለ የወዳጆቻችን ድርጅቶች ሃሳብ ቀረበልን፡፡ እኛም ሄደን ስናየው ሆስፒታሉ ትልቅ ችግር ያለበት መሆኑን ተረዳን፡፡ ወዲያው የመጀመሪያውን የቦና ሆስፒታል ድጋፍ ካደረገልንና አሜሪካ ከሚገኘው “ፕሮጀክት ኪዩር” ከተሰኘው ተቋም ጋር ተነጋገርን:: እሱም በድጋሚ ድጋፉን አደረገልን ማለት ነው፡፡ ቅድሚያ ፋውንዴሽን የተባለው ተቋም፣ የማጓጓዣ ወጪ 24ሺህ ዶላሩን አሜሪካ ካሉ ወዳጆች አሰባስበው ከፍለው ነው ድጋፉ  የመጣው፡፡
ያሰባሰባችሁት የህክምና መሳሪያዎች  የዋጋ ግምት ምን ያህል ነው?
እስከ 450ሺህ ዶላር ወይም 13.5 ሚሊዮን ብር ገደማ ነው፡፡ እኛ ምንም ገንዘብ አላወጣንም:: ያደረግነው ነገር ያው በቅን ልቦና ተነሳስተን፣ ጊዜያችንን በመጠኑ ሰውተን፣ ለህብረተሰቡ የተሻለ ነገር ለማድረግ ነው የሞከርነው፡፡ ሃሳብ እንጂ ገንዘብ ያወጣነው የለም፡፡
ለወደፊት ምን እቅድ አላችሁ?
ከቅድሚያ ፋውንዴሽን ፕሬዚዳንት አቶ አስቻለው ጋር በመሆን በአመት ሁለት ሆስፒታሎችን በዚህ መልኩ መደገፍ የሚል እቅድ ይዘናል፡፡ ከዚህ በኋላ በዚህ እቅድ መሠረት ለሆስፒታሎች ድጋፍ ማሰባሰባችንን እንቀጥላለን ማለት ነው፡፡ በተለይ ከአሜሪካ የሚመጡ እቃዎች ጥራታቸው ከፍተኛ ነው፡፡ ይህም ብዙ ጊዜ የህክምና መሣሪያዎች የጥራት ችግር እየተባለ የሚነሳውን ችግር ይቀርፋል ማለት ነው፡፡ በነገራችን ላይ እንዲህ ያሉ የድጋፍ ማሰባሰብ ፕሮጀክቶች፣ በሌሎች ሀገራት፣ በአብዛኛው በቀዳማዊ እመቤቶች የሚመራ ነው፡፡ ለምሣሌ በኬንያ ከፕሮጀክት ኪዩር ጋር እየተፃፃፈች፣ ገንዘቡን እየከፈለች የምታስመጣው የኡሁሩ ኬንያታ ባለቤት ነች፡፡ ስለዚህ እኛም እድሉን የምናገኝ ከሆነ ከቀዳማዊ እመቤት ጋር መስራት እንፈልጋለን፡፡ ለዚህም ፕሮፖዛል አዘጋጅቻለሁ፡፡
ከሙያ ድጋፍ አንፃርስ ምን እያከናወናችሁ ነው?
የሙያ ድጋፍ ከዚህ በፊትም አድርገናል፡፡ 16 እናቶችን በሁለት ቀናት ቀዶ ጥገና አድርገንላቸዋል:: ሁላችንም ኢትዮጵያውያን ሃኪሞች ነበርን፡፡ አንድ ቡድን ከጓደኞቻችን ጋር አቋቁመን፣ ችግር ባለባቸው አካባቢዎች ነፃ የህክምና ድጋፎችን እናደርጋለን:: ለወደፊትም በጐ ፈቃደኛ የሆኑ በርካታ ጓደኞች አሉን፤ ቢያንስ 10 ያህል የቀዶ ጥገና ስፔሻሊስቶች አሉ፡፡ በየአካባቢው የነፃ ህክምና ዘመቻዎችን እናደርጋለን፡፡
የህክምና መሣሪያዎች ድጋፍ በማስመጣት ሂደት የገጠማችሁ ትልቁ ተግዳሮት ምንድን ነው?
አንዱ የጉምሩክ ጉዳይ ነው፡፡ የፍቃድና የጉምሩክ ክፍያ ጉዳይ አስቸጋሪ ነው፡፡ በተለይ በልመና የሚመጡ የህክምና ቁሳቁሶችን በነፃ ቢያስገቡ መልካም ነበር፡፡ ለጉምሩክ ሂደት ብቻ ከ100ሺህ ብር በላይ ተከፍሏል:: ይህ ቢቀር የተሻለ ይሆን ነበር፡፡

  መዲናችን አዲስ አበባ ግዙፍ ከተማ ነች:: በአገራችን ካሉ ነባር የመንግስት መቀመጫ ከነበሩ ከተሞች ጋር ስትወዳደር ዕድሜዋ ረጅም አይባልም፡፡ 130 ዓመታት አካባቢ፣ እ.ኤ.አ በ1886 ተቆረቆረች ነው የሚባለው፡፡ በደቡብ ሕዝቦች ቤንች ማጂ፣ ከምትገኘው ከማጂ፣ በዕድሜ በጥቂት ዓመታት ነው የምትበልጠው:: የኦሮምያዋ ጅማ አሁን እንደምናውቃት አዌቱ አካባቢ ጣልያን መልሶ ያለማት ትሁን እንጂ ከአዲስ አበባ በጣም ቀድማ የተቆረቆረችና ለብዙ የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦች፣ ለወላይታ፣ ከምባታ፣ አማራ፣ ትግሬ፣ የንግድ መናኸሪያ መተላለፊያ ነበረች፤ አሁንም ነች:: ጅማ ከአዲስ አበባ በዕድሜ የምትበልጥ ከተማ ነች፡፡ በምስራቅም ሐረር ከ13ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የከተማ በ16ኛው ክፍለ ዘመን እጅግ የገነነች የንግድና ባህል መናኸሪያ ነበረች:: በሰሜን እነ አክሱም፣ ላሊበላ፣ ጐንደር መቼ አብበው፣ መቼ ገንነው፣ መቼ እንደደከሙ ብዙ አንባቢ ያውቃል፡፡ ነገር ግን እንደ ጅማ እና ሐረር፣ አዲግራት የመሳሰሉ የቆዩ ከተሞች፤ እንደ አዲስ አበባ ለምን አልገዘፉም? ለምን በአካባቢያቸው ላሉ የገጠር ነዋሪዎች የከተሜነት ተምሳሌት እየሆኑ፣ የኢትዮጵያን የከተሜነት እንቅስቃሴ ለምን አላፋጠኑም? የሚሉት ጥያቄዎች አንባቢያን ቢያነሱ፣ መልሱ እንዲህ በቀላሉ የሚሰነዘር አይደለም፡፡ የከተማ ልማትና የታሪክ ተመራማሪዎች፤ የኢትዮጵያ የከተሜነት የዳዴ ጉዞ፣ ከስር መሰረቱ ከነበረው በተስፋፊነት የተቃኘ ሂደት በመነሳት፣ የመደቦችና የሕዝቦች የፖለቲካል ኢኮኖሚ ታሪክ ለዛሬውም የተዛባ የከተማ ምጣኔ መሰረት ነው የሚሉ አሉ፤ እኔም አንዱ ባይ ነኝ፡፡
“ከተማ” የሚለው የአማርኛ ቃል በመጀመሪያ “ከፍታ”፣ ቀስ እያለ ደግሞ “ከተማ” ማለት የተስፋፊው ኃይል መከማቻ ሰፈር (የጦር ካምፕ) ሆኖ መቆየቱን የዕውቀት መዛግብት ያስረዳሉ::” በተለይ በሰሜን ኢትዮጵያ ወራሪውና ጭፍራዎቹ በኅብረተሰቡ ላይ “እንደ አንበጣ መንጋ” ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ እየሰፈሩበት፣ ያፈራውንና ያከማቸውን ሃብት፣ ከብቱን፣ ምንም ሳይቀር ጠራርገው እንደሚወስዱበት፣ ትዳርና ልጆቹን እንደሚደፍሩበት፣ ሲያልቅበትም ከዚህ ተነስተው ወደ ሌላ ያልተነካ ደንና ግብርና እንደሚያቀኑ ተጽፏል፤ መሰል ግፉ በመጻሕፍት ተተርኳል፡፡”
“ከተማ” ማለት በደቡብ ኢትዮጵያ እስከ ቅርብ ጊዜም የቆየ ትርጉሙ ማጂ፣ ሀገረማርያም፣ ጅግጅጋ እንደዚህ ነው የተፈጠሩት፡፡ ንጉሱ አፄ ኃይለስላሴ እ.ኤ.አ በ1932 በአፄ ምኒልክ እና በአባ ጅፋር መካከል ተደርጐ የነበረውን የቀድሞ ስምምነት አፍርሰው ጅማን ወደ አውራጃ፣ ያን የቆየ የኦሮሞ የገበያና የባህል መጋላ ወደ “ከተማ” ቀይረው ከጠቀለሉት ጀምሮ እስከዛሬ ድረስ፣ በያኔው አውራጃ (በዛሬው ዞን) የሚኖረው ሰው ቁጥር፤ ከአዲስ አበባ የህዝብ ቁጥር ጋር የሚቀራረብ መጠን ድረስ አድጓል፡፡ ነገር ግን ከጂማ ዞን ነዋሪ ውስጥ 120ሺ አካባቢ (5 በመቶ) ብቻ ናቸው በከተሜነት የሚኖሩት፡፡ የምዕተ ዓመቱ መጀመሪያ ላይ የራሷ መሪ የነበራት፣ ለምዕራብ እና ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ንግድና ባህል መዳበር ጉልህ አስተዋጽኦ ስታደርግ የነበረችው ጅማ፤ በከተሜነት ለምን ከእህትዋ ከአዲስ አበባ ወደ ኋላ ቀረች?
(ሾተል፡ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ፤
ፀደቀ ይሁኔ ወልዱ)

Page 10 of 440