Administrator

Administrator

35 በመቶ አፍሪካውያን የውሃ እጥረት ችግር ተጠቂ ናቸው

          በመላው አለም የሚገኙ 2.1 ቢሊዮን የተለያዩ አገራት ዜጎች አሁንም ድረስ ንጹህ የመጠጥ ውሃ እንደማያገኙ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ተመድ ባለፈው ማክሰኞ ይፋ ባደረገው አለማቀፍ የውሃ ልማት ሪፖርት እንዳለው፤ በአለማችን 4 ቢሊዮን ያህል ሰዎች ለከፋ የውሃ እጥረት ተጋልጠው ይገኛሉ፡፡ የከፋ የውሃ እጥረት ያለባቸው አገራት አብዛኞቹ በአፍሪካ እንደሚገኙና በአህጉሪቱ ከ35 በመቶ በላይ የሚሆነው ህዝብ የውሃ እጥረት ችግር ሰለባ እንደሆነ የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የአፍሪካ አገራት የህዝብ ቁጥር ከማደጉ ጋር በተያያዘ የውሃ ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ቢሆንም የውሃ አቅርቦትን ግን ለማሳደግ አለመቻሉን አመልክቷል፡፡
የአፍሪካ ልማት ባንክ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ቢዝነስ ኢንሳይደር እንደዘገበው፣ በአፍሪካ አጠቃላይ የውሃና የስነ-ንጽህና አቅርቦትን ለማሟላት 66 ቢሊዮን ዶላር ያህል ገንዘብ እንደሚስፈልግ ይገመታል፡፡

 - ፊንላንድ ዘንድሮም የአለማችን እጅግ ደስተኛዋ አገር ናት ተብሏል
         - ኢትዮጵያ በደስተኛነት ከ156 የአለማችን አገራት 134ኛ ደረጃን ይዛለች


         ዘ ኢኮኖሚስት ሰሞኑን ይፋ ባደረገው የ2018 የፈረንጆች አመት የአለማችን ከተሞች የዋጋ ውድነት ደረጃ ሲንጋፖር፣ ሆንግ ኮንግ እና ፓሪስ እጅግ ውድ ከተሞች በመሆን በእኩል የአንደኛ ደረጃን መያዛቸው ተዘግቧል፡፡
ዘ ኢኮኖሚስት በ133 የአለማችን ከተሞች ውስጥ የ160 አይነት ሸቀጦችን ዋጋ በማጥናት የሰራውን ግምገማ መሰረት አድርጎ ይፋ ባደረገው ሪፖርት እንዳለው፣ ላለፉት አራት ተከታታይ አመታት በአንደኛነት ደረጃ ላይ የዘለቀችው ሲንጋፖር፣ ዘንድሮም ቀዳሚነቷን ከሆንግ ኮንግና ከፓሪስ ጋር ተጋርታለች፡፡
ዙሪክ፣ ጄኔቫ፣ ኦሳካ፣ ሴኡል፣ ኮፐንሃገን፣ ኒው ዮርክ፣ ቴል አቪቭ እና ሎሳንጀለስ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ደረጃን የያዙ የአለማችን ውድ ከተሞች ሆነዋል፡፡ የቬንዙዌላዋ ካራካስ እጅግ አነስተኛ የዋጋ ውድነት ያላት የመጀመሪያዋ የአለማችን ከተማ ናት ያለው ሪፖርቱ፣ የሶርያዋ ደማስቆና የኡዝቤኪስታኗ ታሽኬንት ሁለተኛና ሶስተኛ ሆነው እንደሚከተሏት አመልክቷል፡፡
በአነስተኛ የዋጋ ውድነት የካዛኪስታኗ አልማቲ፣ የህንዷ ባንጋሎር፣ የፓኪስታኗ ካራቺ፣ የናይጀሪያዋ ሌጎስ፣ የአርጀንቲናዋ ቦነስ አይረስ፣ የህንዷ ቼናይ እና ሌላኛዋ የህንድ ከተማ ኒው ዴልሂ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ስፍራ ይዘዋል፡፡ ዘ ኢኮኖሚስት የከተሞችን የዋጋ ውድነት ደረጃ ለማውጣት ከተጠቀመባቸው መገምገሚያ መስፈርቶች መካከል የምግብና የመጠጥ ዋጋ፣ የመኪኖች ዋጋ፣ የህክምና አገልግሎቶች ዋጋ ይገኙበታል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ የአመቱ የአለማችን አገራት የደስተኛነት ደረጃ ከሰሞኑ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ፊንላንድ ዘንድሮም በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የዘላቂ ልማት መፍትሄዎች ኔትወርክ ለ7ኛ ጊዜ ይፋ ባደረገው የዘንድሮው የአለማችን አገራት የደስተኛነት ደረጃ፣ ዴንማርክ በሁለተኛነት ስትቀመጥ ኖርዌይ ትከተላለች፡፡
156 የተለያዩ የአለማችን አገራትን ባካተተው የዘንድሮው የአገራት የደስተኝነት ደረጃ ዝርዝር አይስላንድ፣ ኔዘርላንድ፣ ስዊዘርላንድ፣ ስዊድን፣ ኒው ዚላንድ፣ ካናዳና ኦስትሪያ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ደረጃን የያዙ ሲሆን ኢትዮጵያ በ134ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡ በአመቱ ከአለማችን አገራት እጅግ ደስታ የራቃት አገር ደቡብ ሱዳን እንደሆነች የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ፣ አፍጋኒስታን፣ ታንዛኒያ፣ ሩዋንዳ፣ የመን፣ ማላዊ፣ ሶርያ፣ ቦትሱዋና እና ሃይቲ በቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
ተቋሙ የአለማችንን አገራት የደስተኛነት ደረጃ ለመገምገም ከተጠቀመባቸው መስፈርቶች መካከል የዜጎች የነፍስ ወከፍ ገቢ፣ አማካይ ዕድሜ፣ የህይወት ምርጫን የማድረግ ነጻነት፣ ለመንግስት ሙስና ያለው አመለካከት ወዘተ ይገኙበታል፡፡

ይህን ወግ፤ “we told it earlier as no one listened we shall repeat it again” ይላል ቮልቴር፡፡ እኛም ከዕለታት አንድ ቀን ብለነው ዛሬ የሚሰማ ሰው እንዳጣን ስለተገነዘብን ልንደግመው ተገደድን!
ከዕለታት አንድ ቀን ገበሬ ቀኑን ሙሉ ዘር ሲዘራ ውሎ ወደ ቤቱ እየተለመሰ ነው፡፡ ጦጢት ዛፍ አናት ላይ ሆና ገበሬው የሚዘራውን እህል፤ መቱንም፣ ፈሩንም ስታስተውል ቆይታለች፡፡
አሁን ገበሬው ወደ ቤቱ እየተመለሰ ነው፡፡ ጦጢት ሄዳ የዘራውን ሁሉ እየበረበረች እንደምትበላበት ያውቃል - ገበሬው፡፡ ጦጢትም ምንም ጥያቄ ብትጠይቀው ቀና መልስ እንደማይመልስላት ታውቃለች፡፡
ገበሬው ጦጢት ያለችበት ዛፍ ስር ደረሰና፤
“እንደምን ውልሃል ገበሬ?” ስትል ሰላምታ አቀረበች፡፡
“ደህና፡፡ አንቺስ ደህና ከረምሽ?”
“እኔ በጣም ደህና ነኝ”
ገበሬ የሚቀጥለውን ጥያቄ በመገመት መልስ አዘጋጅቷል፡፡
“ገበሬ ሆይ፤ ዛሬ ምን ዘራህ?” አለችው፡፡
ገበሬም የጦጣን ተንኮል ያውቃልና፤
“ተልባ፤ ተልባ ነው የዘራሁት”
ጦጣ የማትፈለፍለውንና የሚያሟልጫትን እህል እንደጠቀሰና፤ ተስፋ እንድትቆርጥ እንደሆነ ገባት - ጦጣ ናትና!
ጦጣ፤
“አይ ደህና፤ ወርደን እናየዋለን!” አለችው፡፡
***
“ነገሩ አልሆን ብሎ ሁኔታው ሲጠጥር፣
ጠጣሩ እንዲላላ፣ የላላውን ወጥር” ይለናል አንበሳው ገሞራው፡፡ የዱሮ ትግል ስሜት ግጥም ነው፡፡ የዛሬ መሪዎች ለዚህ አልታደሉም፡፡ ቢታደሉና በየግጥሙ ጉባኤ ቢታደሙ ደስ ባለን። ምክንያቱም ቢያንስ “እረኛ ምናለ?” ከሚል ዘይቤ ይገላግለን ነበር፡፡ ወትሮ ግጥምና ሥነ ፅሁፍ አንዱ ዕውነት የመናገሪያ መንገድ ነበር፡፡ ጃንሆይን አስቀይሞ ነበር ቢባልም፣ መንግስት መለዋወጡን ባይተውም፣ ግጥምም የራሱ የደረጃ አካሄድ አለው፡፡ ሚዛኔ አገርና ህዝብ ነውና! ከአገርና ከህዝብ መንገድ ሲወጣ ዲሞክራሲ ፌዝ ነው፡፡ ፍትህ ተራ ሙግት ነው፡፡ እኩልነት እኩል ያለመሆን ልማድ ነው፡፡ መልካም አስተዳደር፣ መልካም አስተዳዳሪ በሌለበት “የደረባ  - ደረብራባ” ጨዋታ ነው፡፡ የሰው ኃይላችንን አቅም እንመርምር! የሰው ኃይላችንን ሥነ ምግባርና መልካም ግብረገብነት እናጢን!
ስለ ንፁህ መንገዳችን በብርቱ አውርተናል፡፡ ንፁህ አለመሆናችንን ግን ልባችን ያውቀዋል! መሄዳችንን እንጂ መድረሻችንን አለማወቁ አንዱ ታላቅ እርግማናችን ነው፡፡ መታመማችንን በቅጡ ሳናውቅ ሐኪም ፍለጋ መዳከር ክፉ ልማድ ሆኖብናል፡፡
ዱሮ፤
“የእኛ ተግባር
መማር፣ መማር፣ መማር!” እንል ነበር - ሌኒን ባለው እየተመራን፡፡ ዛሬስ? የማንም መፈክር ስለሌለን ለምንምነታችን እጃችንን ሰጥተናል፡፡ ስለዚህ ብዙ ጥያቄዎች አናታችን ላይ ይንቀዋለላሉ። እንደምን?
ለምሳሌ፤
የጠቅላይ ሚኒስትሩ አካሄድ ተመቸን፤ እኛ እኛ ነን፤ ግን እሱ ተመችቶች እየገዛን ነው?
ከእሱ በኋላ (ኦህዴድ፣ ደህንነትና መከላከያ፣ እንደሆነ ሳንረሳ፤ ብጥብጥ ለምን በዛ/አሁንም የወደቁት ዛፎች ላይ ምሳር ሳናበዛ ራሳችንን እያየን ብንነጋገር፣ ወደ መፍትሄው እንቃረብ ይሆናል። አለበለዚያ በተለመደው አባዜያችን ስንረጋገም መኖራችን ነው (ነብሱን ይማረውና አሰፋ ጫቦ “ውሃ ወቀጣ!” ይለው ነበር!”)
አንድ ጊዜ ጓድ ሊቀ መንበር መንግስቱ ኃ/ማርያም “የምንለውን ብለናል፤ የምናደርገውን እንጀምር” ብለው ነበር፡፡ የወቅቱን እሳቸውን የማድነቅ ግዴታ ባይኖርብንም፣ አነጋገራቸው ግን ዕውነቱን የሚያንፀባርቅ ነበረ! ዛሬም ከንግግር አባዜ (Rhetoric) ወጥተን መሬት ብንይዝ፣ ቢያንስ “አይ መሬት ያለ ሰው?!” የሚል መሬት ያለ ሰው አይኖርብንም!
ዋናው ጉዳይ ግብረገብነታችንን ወደ ቆራጥ ተግባር እንለውጠው ነው! እርምጃ እሚያስፈልገውን አናስታምም! To satisfy all is to satisfy none! የሚለውን አባባል ለአንዲት ደቂቃም አንርሳ! (‹ሁሉንም ማርካት ማንንም አለማርካት ነው› እንደማለት ነው)
ምቀኝነት ያለባቸው አያሌ ናቸው፡፡ ቢችሉ በአካል አሊያም በመንፈስ ሊያኮላሹን የሚሹ ተዘርዝረው አያልቁም! ያም ሆኖ ሁሉም ቤት ያፈራቸው ናቸውና በጥንቃቄ መቀበል ግድና ዋና ነገር ነው፡፡ ከሀገራችን ዋና ዋና ችግሮች አንዱ፣ ወንጀል ወንጀሉን ሌሎች ላይ መላከክ ነው፡፡
“የአብዬን እከክ እምዬ ላይ ልክክ” እንዲል ማለት ነው፡፡ ወንጀለኞቹና ሴረኞቹ ሌላ ቦታ፣ ተወንጃዮቹ ሌላ ቦታ ናቸው፡፡ የሚሰጠው ሰበብም እንደዚያው፡፡ ገጣሚና ፀሐፌ ተውኔት ፀጋዬ ገብረመድህን፤
“የሚያባርረኝ ጣሊያን እንቅፋት መትቶት በሞተ፣ ጀግና ነው ብለው
አሰሩኝ እንጂ እኔስ አርበኛ አይደለሁም” የሚለን ለዚሁ ነው፡፡  

 በሞባይል ስልኮች አማካይነት በሚላኩ ቫይረሶች የሚደረጉ ጥቃቶች ቁጥር ባለፈው የፈረንጆች አመት በእጥፍ መጨመሩንና በአመቱ 100 ሺህ ያህል ሰዎች የጥቃቱ ሰለባ መሆናቸውን አንድ ጥናት አመልክቷል።
በሞባይል ስልኮች አማካይነት ቫይረሶችን በመላክ የተጠቃሚዎችን የተለያዩ የግል ሚስጥራዊ መረጃዎች የመዝረፍ ጥቃት እየተባባሰ መምጣቱን በጥናት ማረጋገጡን ካስፐርስኪ የተባለው ተቋም ሰሞኑን ባወጣው አለማቀፍ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
በተለይ በሞባይል አማካይነት የወሲብ ድረገጾችን የሚጠቀሙ ሰዎች ለመሰል ጥቃቶች የመጋለጥ እድላቸው እጅግ ከፍተኛ መሆኑን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ ጥቃቱን የሚሰነዝሩት ቡድኖች የግለሰቦቹን የባንክ ሚስጥሮች ጨምሮ ቁልፍ መረጃዎችን በመመንተፍ የማጭበርበር ድርጊቶችን እንደሚፈጽሙ አመልክቷል፡፡
መሰል የቫይረስ ጥቃት ሰለባ የሆኑ የሞባይል ተጠቃሚዎች የኢሜይል አድራሻዎቻቸውን ጨምሮ የተለያዩ አካውንቶቻቸውን ከፍተው መግባት ስለማይችሉ፣ ለጥቃቱ አድራሾች እስከ 150 ዶላር ያህል ለመክፈል እንደሚገደዱም ሪፖርቱ ጠቁሟል፡፡
ግለሰቦች ለመሰል ጥቃቶች ላለመጋለጥ በሞባይል ኢንተርኔት አጠቃቀማቸው ላይ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል ያለው ሪፖርቱ፣ ትክክለኛ ያልሆኑ ድረገጾችን እንዳይከፍቱ፣ የይለፍ ቃሎችን ጨምሮ የግል መረጃዎቻቸውን ሲጠየቁ እንዳይሰጡ፣ አዳዲስ የቫይረስ መከላከያ ሶፍትዌሮችን እንዲጠቀሙ፣ እርግጠኛ ያልሆኑባቸውን ፋይሎች ዳውንሎድ እንዳያደርጉና ተመሳሳይ የይለፍ ቃሎችን ለተለያዩ አካውንቶቻቸው እንዳይጠቀሙ መክሯል፡፡

የከተማዋ 84 ቢሊየነሮች 469.7 ቢ. ዶላር ሃብት አፍርተዋል

       በፈረንጆች አመት 2019 ከአለማችን ከተሞች መካከል በርካታ ቁጥር ያላቸው ቢሊየነሮች መኖሪያ በመሆን ኒውዮርክ በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጧንና በከተማዋ 84 ቢሊየነሮች እንደሚገኙ ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
የአሜሪካዋ ቁጥር አንድ ግዙፍ ከተማ ኒውዮርክ፣ ቴክኖሎጂና ሪልእስቴትን ጨምሮ በተለያዩ የንግድና ኢንቨስትመንት ዘርፎች ተሰማርተው የሚገኙት እነዚሁ 84 ቢሊየነሮች በድምሩ 469.7 ቢሊዮን ዶላር የተጣራ ሃብት እንዳላቸውም የጠቆመው ዘገባው፤ ይህም ቁጥር ከአውስትራሊያ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት እንደሚበልጥም አመልክቷል፡፡
የተጣራ ድምር የሃብት መጠናቸው 355.5 ቢሊዮን ዶላር እንደሚደርስ የተነገረላቸው 79 ቢሊየነሮች መኖሪያ የሆነቺው ሆንግ ኮንግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ የሩስያዋ መዲና ሞስኮ 336.5 ቢሊዮን ዶላር ባፈሩ 71 ቢሊየነሮቿ ሶስተኛ ደረጃን ይዛለች፡፡
የቻይና መዲና ቤጂንግ በ61 ቢሊየነሮች፣ የእንግሊዟ መዲና ለንደን በ55 ቢሊየነሮች፣ የቻይናዋ ሻንጋይ በ45 ቢሊየነሮች፣ ሳንፍራንሲስኮ በ42 ቢሊየነሮች፣ ሌላኛዋ የቻይና የንግድ ከተማ ሼንዜን በ39 ቢሊየነሮች፣ የደቡብ ኮርያዋ ሴኡል በ38 ቢሊየነሮች እንዲሁም የህንዷ ሙምባይ በ37 ቢሊየነሮች እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውም ተነግሯል፡፡
ቻይና የበርካታ ቢሊየነሮች መቀመጫ በመሆን ከአንደኛ እስከ አስረኛ ደረጃ በተቀመጡት ከተሞች ዝርዝር ውስጥ ሶስት ከተሞቿን በማስመዝገብ ቀዳሚነቱን ይዛለች፡፡
በ2019 የፈረንጆች አመት የፎርብስ መጽሄት የአለማችን ቢሊየነሮች ዝርዝር ውስጥ ከተካተቱት 2 ሺህ 153 ቢሊየነሮች መካከል 551 ያህሉ በ10 ከተሞች ውስጥ እንደሚኖሩ የጠቆመው ዘገባው፣ እነዚህ ቢሊየነሮች ያፈሩት ጠቅላላ የተጣራ ሃብት 2.3 ትሪሊዮን ዶላር እንደሚደርስም አክሎ ገልጧል።

ያልተከተቡ ልጆችን ት/ቤት የላኩ ወላጆች ይቀጣሉ

       በጣሊያን አስፈላጊውን ክትባት በተሟላ ሁኔታ ያልተከተቡና ስለመከተባቸው የሚያረጋግጥ ማስረጃ የሌላቸው ህጻናት ትምህርት ቤት መግባት እንደማይችሉ የአገሪቱ ፓርላማ ወስኗል፡፡
በአገሪቱ ከሰሞኑ በጸደቀው ህግ መሰረት፤ እስከ ስድስት አመት ዕድሜ ያላቸውን ያልተከተቡ ህጻናት ልጆች ወደ ትምህርት ቤት የላኩ ጣሊያናውያን ወላጆች እስከ 560 ዶላር የገንዘብ ቅጣት እንደሚጣልባቸውም ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በጣሊያን ክትባት ግዴታ እንዲሆን በቀረበው ሃሳብ ላይ ለወራት ክርክር ከተደረገበት በኋላ፣ ከሰሞኑ ህግ ሆኖ መጽደቁን የጠቆመው ዘገባው፣ ህጉን ማውጣት ያስፈለገው ከ80 በመቶ በታች የሆነውን የአገሪቱን የክትባት ሽፋን ለማሳደግ ነው መባሉንም አመልክቷል፡፡

 በአለማችን  በከፍተኛ ሁኔታ የብክለት ተጠቂ የሆኑ ከተሞች ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ ክፉኛ ከተጠቁ ቀዳሚዎቹ 30 የአለማችን ከተሞች መካከል 22ቱ በህንድ እንደሚገኙ ለማወቅ መቻሉን ኒውዮርክ ታይምስ ዘግቧል፡፡
ግሪንፒስና አይኪውኤር ኤርቪዡዋል የተባሉት ሁለት ተቋማት በአለማችን የተለያዩ አገራት ከተሞች ውስጥ በፈረንጆች አመት 2018 የአየር ጥራትን በመገምገም ያወጡትን ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ በከፍተኛ ሁኔታ በመበከል ከአለማችን ከተሞች በአንደኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠቺው የህንዷ ጉሩግራም ናት፡፡ ሌላዋ የህንድ ከተማ ጋዚያባድ በአየር ብክለት ሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ የፓኪስታኗ ፋይዛላባድ ሶስተኛ ደረጃን ይዛለች። የህንዶቹ ፋሪዳባድ፣ ባይዋዲ፣ ኖኢዳ እና ሆታና ከተሞች በቅደም ተከተላቸው እስከ ሰባተኛ ሲይዙ፤ የቻይናዋ ሆታን 8ኛ፣ የህንዷ ሉክኖው 9ኛ፣ የፓኪስታኗ ላሆር 10ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል፡፡
ተቋማቱ ባወጡት ሪፖርት እንዳሉት፤ ጥናቱ ከተሰራባቸው 3 ሺህ የአለማችን ከተሞች መካከል 64 በመቶ ያህሉ ለተለያዩ የጤና ችግሮች በሚያጋልጥ የአየር ብክለት ተጠቂ መሆናቸው ተረጋግጧል። 99 በመቶ የደቡብ እስያ አገራት እንዲሁም በአፍሪካና በመካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ ሁሉም አገራት የአለም የጤና ድርጅት ካስቀመጠው አማካይ የአየር ብክለት መጠን በላይ እንዳላቸውም ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡ ሲኤንኤን በበኩሉ፤ የአየር ንብረት በመጪው አመት ሰባት ሚሊዮን ያህል ሰዎች ያለወቅቱ እንዲሞቱ ሰበብ ይሆናል ተብሎ እንደሚገመት ዘግቧል፡፡

 በሶርያ ምስራቃዊ አካባቢ በምትገኘው ባጉዝ የተባለች መንደር ባለፈው ማክሰኞ ብቻ 3 ሺህ ያህል የአሸባሪው ቡድን የአይሲስ አባላትና ታጣቂዎች በአሜሪካ ለሚደገፈው የሶርያ ዲሞክራቲክ ጦር እጃቸውን መስጠታቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጦር ባለፉት ሳምንታት በአይሲስ ይዞታ ስር በምትገኘው መንደር ከፍተኛ የአየር ድብደባ ሲያደርጉ መቆየታቸውንና ብዙዎችን መግደላቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ ታጣቂዎቹ እጃቸውን እንዲሰጡ ቀነ ገደብ በተቀመጠላቸው መሰረት እጅ መስጠታቸውን አመልክቷል፡፡
ባለፈው ሰኞ ጦሩ ለ20 ጊዜ ያህል የአይሲስ ከባድ መሳሪያዎችንና ተሽከርካሪዎችን ጨምሮ ምሽጎችን ማውደሙንና 40 ያህል የአይሲስ ታጣቂዎችን መግደሉንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

 ሁለት ገበሬዎች በአንድ መንደር ይኖሩ ነበር፡፡ ሁለቱም ሣር ቤት ውስጥ ነበር የሚኖሩት፡፡
አንድ ቀን የአንደኛው ገበሬ ሣር ክዳኑ ተቀየረና ቆርቆሮ ቤት ሆነ፡፡ አጥሩም ዙሪያውን በአጠና ታጠረ፡፡
የጐረቤቱ ገበሬ ግራ ገብቶት፤
“ይሄን ሁሉ ገንዘብ ከየት አመጣህ?” አለና ጠየቀው፡፡
ያም ቤት የቀየረ ገበሬ፤
“እዚህ ደጋ ውስጥ እህል ሁሉ ታች ቆላ ወስጄ ሸጥኩት፡፡ ከዚያ ከታች ቆላ ደግሞ ማጭድ፣ ዶማ፣ አካፋ፣ ማረሻ፣ ድጅኖ፣ ማጭድ ሳይቀረኝ ወዲህ ወደ ደጋ አምጥቼ ቸበቸብኩት”
“አሃ! ለካ ይሄም ዘዴ ኖሯል፡፡ እኔም ነገ እንደዚህ አደርጋለሁ!” አለ፡፡
እንዳለውም ቆላ ወርዶ ያለ የሌለውን ብረታ ብረት ተሸክሞ ደጋ ሲወጣ እዳገቱ መሀከል ላይ ወገቡ ቅንጥስ አለና ወደቀ፡፡
መንገደኞች ሁሉ ጉድ አሉ፡፡
ከመንገደኞቹ መካከል አንደኛው፤
“ወንድሜ ምን ሆነህ ነው እንዲህ የተጐዳኸው?” አለና ጠየቀው፡፡
“ኧረ ተወኝ ወንድሜ፤ ጐረቤቴ ነው ጉድ የሠራኝ”
“ምን አድርጐ ነው ጉድ የሠራህ?”
“ትርፉን ነግሮ መከራውን ሳይነግረኝ!”
***
አቶ ከበደ ሚካኤል፤ በትንቢት ቀጠሮ መጽሐፋቸው ላይ፤
“ቀን ሲሠራ ውሎ፤ ህዝቡ ሠራዊቱ
ተቀምጦ ባለበት፣ ሁሉም በየቤቱ
እንስሳ አራዊቱን፣ እንዲህ ሳስተውለው
በአሁኑ ሰዓት ነው፣ ልቤን ደስ የሚለው!”
ብለው በንጉሡ አንደበት ይነግሩናል፡፡
ሰላም በሁሉም አቅጣጫ የምንመኘው ነው፡፡ ህዝቡም፣ ሠራዊቱም፣ አራዊቱም ሰላም ውለው ማደራቸውን ሁሌም የምንመኘው ነውና! ምኞታችን ይፋፋ ዘንድ በቅርብ እየተገናኘን እንወያይ፡፡ እንመካከር፡፡ ከዳተኝነት ሁሉ ክፉ የሃሳብ ዳተኝነት ነው፡፡ የአዕምሮን ኬላ መዝጋት፡፡ የማስተዋልን በር መቀርቀር፡፡ ከትላንትና አለመማር፡፡ ዐይንን ከፍቶ ነገ ላይ አለማተኮር፡፡
ብዙ ጊዜ አንዲት ጠብታ ለውጥ ባየን ቁጥር አገር የሚያናውጥ ሽግግር አመጣን ብለን አገር ይያዝልን ማለት ለምዶብናል፡፡ የመሠረታዊ - መዋቅር ለውጥ (Infrastructural transition) የት አደረግን? በሰው ኃይል ላይ ምን ዓይነት ለውጥ አመጣን? ምን ያህሉ ህዝብ ተቀበለን? የህዝቡስ አቀባበል የዕውን ነው የለበጣ? ሐሳዊ ዲሞክራሲ ነው እሙናዊ ዲሞክራሲ? ዲሞክራሲ ስለተባለ ብቻስ አካኪ - ዘራፍ የሚያሰኘን ሥርዓት ዋና መፍትሔ ተገኘ በማለት “እልል-በቅምጤ” ያሰኛል ወይ? ኢ-ዲሞክራሲያዊነትና ኢ-ፍትሐዊነት ነጋ -ጠባ በሚዲያዎቻችን የሚለፈፉ ቃላትና ሐረጋት ባሉበት ዜና ጣቢያ ሁሉ የተዘበራረቁ የፖለቲካ መረጃዎች/መልዕክቶች በሚሰጡበት አገር፤ “እኔ ነኝ ሀቀኛ” ማለት እንደመርገምት የሚቆጠር ነው! በተለይ በአሁኑ አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ!
አብዛኞቹ፤
አብዛኛውን ጊዜ አንዳች የግንኙነት ችግር በገጠመን ቁጥር የሂሳብ ስልቱ ያው የአካውንቲንግ ሕግን የተከተለ መሆኑን እንጂ ማህበራዊ ገጽታውን የማጤን ወይም የመተንተን ብቃት አይታይብንም፡፡ ያም ሆኖ ፖለቲካው፣ ኢኮኖሚውና ማህበራዊው ምንጊዜም የተሠናሠሉ ናቸው፡፡ ዛሬ የመድብለ - ፓርቲ ሥርዐት የማቋቋም ልዩ ጊዜ ነው እየተባለ ነው፡፡ ምነው በተግባር በተሳካ ማለታችን አልቀረም፡፡ ብዙ ያመለጡ እድሎች እንደነበሩ እናውቃለንና በዚህኛውም የምርጫ ዘመን ያው እንዳይደገም እንጠንቀቅ እንላለን፡፡ የተፈጠረውን ብሩህ ተስፋ ዕውን እናድርገው፡፡
ፖለቲካ ፓርቲዎች በርካታ ናቸው፡፡ ኢትዮጵያ እነዚህን ሁሉ ፓርቲዎች ምን ዓይነት መድረክ ትሰጣቸው ይሆን ተብሎ ቢጠየቅ፤
“ጃርት እሾክ ያላቸው ልጆች ወለደች” ቢለው፤
“ተዋት አስተቃቀፉን ራሷ ታቃለች” አለው፤ የሚለውን ተረት መተረት ነው፡፡

Tuesday, 12 March 2019 15:32

ተዘጋጅታችሁ ጠብቁ

  (ገራገር ወግ)

        በቴፑ ከተከፈተው የዘማሪ ይልማ የንስሃ መዝሙር ጋር የቻልኩትን ያህል እየዘመርኩ የማታውን የሠርክ ጉባኤ እጠባበቃለሁ፡፡
አመሻሹን ስራዬን ጨርሼ ከቢሮ እንደወጣሁ የተለየ ጉዳይ ከሌለኝ በቀር የቦሌውን መድሃኔዓለም የመሳለም ልማድ አለኝ፤ በርግጥ ደብሩ አጥቢያዬ አይደለም፤ ታድያ አጥቢያሽ ካልሆነ አዋሬ ቤተክርስትያን ጠፍቶ ነው እዛ የምትሄጂው…. እንዳትሉ (ሞልቶ…. ስላሴ አሉ፣ ጊቢ ገብርኤል፣ በአታ ማርያም አለች ኪዳነምህረት ኧረ ራሱ መድሃኔዓለምም ቤልኤር 15 ሜዳን አለፍ ብዬ አለልኝ) ታድያ እዚያ ምን? ትሠሪያለሽ እንዳትሉኝ፤ (አንዳንዶቻችሁ ደግሞ ያ ልጅ ኦሪጅናል የቦሌ ልጅ፣ አይደለሽም ያለሽ እውነቱን ነው…. የሃብታም አጎብዳጅ በሉኝ አሏችሁ)
እውነት ግን ዙሪያዬ ካልጠፋ ታቦት እዛ የምሄደው ለምንድነው???…. የዶላርና የፓውንዱ ስብከት ስለሚማርከኝ ይሆን? እንጃ…. ከሠፈሬ ደረቅ ፊት ምዕመናን ይልቅ ወዛቸው እንደ ኪሳቸው ጢም ብሎ የሞላ ምዕመናንን በማየት ከስብከቱ ልቤ እየተሠረቀ ለመጃጃል ይሆን? እንጃ…. የየሠዉ የሽቱ መዓዛ (የሴቱ ለብቻ የወንዱ ለብቻ) አመሻሹን እንደማይገኝ የሚጥም የቤተክርስትያንን መዓዛ እየመሠለኝ እየተማረኩ ይሆን?.... (ቱ.ቱ. ይቅር በለኝ) ብቻ እንጃ…. የቦሌው መድሃኔዓለም ይመቸኛል፡፡
የዕለት ዕለቱን ፀሎት ከልቤ የማደርሠው እንኳ ቦሌ መድሃኔዓለም ስገኝ ነው፡፡
አንደምታው ሳይገባችሁ ጌታ በወንጌሉ…. “ባለጠጋ መንግስተ ሠማይ ከሚገባ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ብትሾልክ ይቀላል” ብሏል ብላችሁ፣ የቦሌዎቹን ባለጠጋ ምዕመናን የሲኦል መግቢያ ቪ አይ ፒ ቀድሞ እንደታደላቸው እንዳትቆጥሩ። እናም ራሳችሁን ቆለል አድርጋችሁ፣ እኔንም “ከኑግ የተገኘህ ሠሊጥ አብረህ ተወቀጥ” እንዲሉ የሲኦል ዕድምተኚት፣ ፀሎትሽ ከደመና በታች ነው እንዳትሉኝ፤ መሠፈር በሠፈሩት ቁና ነው ወዳጄ፡፡
ብዙ ሠዎች ወደ ደጀ ሠላሙ ይመጣሉ፡፡
ተሳልመው ይወጣሉ፡፡
ተሳልመው ይቀመጣሉ፡፡
በዚህ መሃል ፍም የመሠለች ሴት አልፋኝ፣ እኔ ከተቀመጥኩበት ሁለት መቶ ሜትር ገደማ ላይ ተቀመጠች፡፡
ቆየት ብሎ ካለችበት የመጣ የመሠለኝ የለቅሶ ሳግ ተሠማኝ፡፡
እሷ መሆኗን ለማረጋገጥ ወደ እሷ ዞርኩ፡፡
ለቅሶዋ እየበረታ ሲመጣ ዝም ማለት ከብዶኝ ሄድኩ፡፡
የቦሌ ሠው ያለቅሳል እንዴ? እንዳትሉኝ፤ እኔም መልሼ እጠይቃችኋለኋ ምን? ጎድሎበት?፡፡ ተሳስተሻል… ምናልባት ልጅቷ እንዳንቺ አጎብዳጅ ምዕመን ትሆናለች እንዳትሉኝ ለማረጋገጥ፣ አስቀድሜ አፍንጫዬ የለመድኩትን መዓዛ እንዲጠራኝ ልኬው ነበር፡፡ መልሡን አቀብሎኛል። “አዎ…. የቦሌ ልጅ ናት”(ጉደኛ አፍንጫ)
“ጓደኞቼ… ሙሉ ወጪያችንን እኔ እሸፍናለሁ ስላቸው፣ ቦይፍሬንድ ስለሌለሽ ከእኛ ጋር አትሄጂም ብለው ጥለውኝ በረሩ” አለችኝ፤ ምን? ሆነሽ ነው ብዬ ሳስጨንቃት፡፡
አናቱን እንደተመታ ሠው ትርክክ ብዬ “በረሩ? ወዴት?”…. አልኳት
የጠየቅኳት የገረማት…. ከጓደኞቿ ድርጊት ጋር ተደምሮ ያበሳጫት መሠለች፡፡
አይ የእኔ ነገር… በመ.ድ.ሃ.ኔ.ዓ.ለ.ም. የቦሌ ቋንቋ ከሠፈሬ ቋንቋ እየተደበላለቀብኝ ደነዘዝኩ ማለት ነው፡፡ እኔ አሁን ላይ መብረርን የማውቀው በአዕዋፋት ነው፡፡ ምሳሌ አንድ…. የፒያሳው ቢሯችን ጣራ ላይ(ቢሮው የመጨረሻው ፎቅ ቴራዝ ላይ ነው) የሚያርፉ አሞሮች እኛ ወደ ቢሮ ስንገባና ከቢሮ ስንወጣ በሚሠሙት ድምፅ ተነስተው ሲበሩ ስለማይ ነው፡፡
“ከዱባይ ከተመለስኩ አራት አመት አልፎኛል፡፡ መብረር በፕሌን መሆኑን መርሳቴ ሊያስፈርድብኝ አይገባም” ልላት አልኩና መልሼ ዋጥኩት፡፡
“ዱባይ” አለችኝ፡፡
“ኦው!” (በመደነቅ አፌን ከፍቼ) “ምን ሊሠሩ?” አልኳት
አፈጠጠችብኝ፡፡
“እንዴ? ምን አስፈጠጠሽ እንደእኔ ለሠው ቤት ስራ መስሎኝ ነው” ልላት አልኩና አሁንም ዋጥኩት፡፡
“የምታፈጪው የማስበውን ብነግርሽ የጀመርሽልኝን የዶላር ወሬ ልታቋርጪብኝ ሞኝሽን ፈልጊ” ልላት ስል፤
“ለመዝናናት…. 10 ቀን ይቆያሉ”
“እና ሙሉ ወጪያችንን እኔ ልሸፍን ስትያቸው እምቢ አሉ??” አልኳት ሽምቅቅ ብዬ፤
የዱባይን የመዝናኛ ስፍራዎች እንኳን እሷ የሆሊውድና የቦሊውድ የጥበብ ሠዎች፣በእንግሊዝ ፕሪምየር ሊግና በአውሮፓ የተለያዩ ሊጎች የሚጫወቱ እግር ኳስ ተጨዋቾች፣ የዓለማችን ሃብታሞች ጭምር የእረፍት ጊዜያቸውን ጠብቀው ለመዝናናት መዓት መዝናኛ ካሏቸው ሃገሮቻቸው አብልጠው በፍቅር ሊከትሙባት የሚቋምጡላት ቦታ አይደለች ዱባይ!፤ ሃገራችንንና ምስኪን ህዝቦቿን የሚዘርፉ ባለስልጣናትና ተባባሪዎቻቸውስ ከዱባይ ሃቢቢቲዎቻቸው ጋር የሚምነሸነሹባት አይደለች ዱባይ!፤ ደግሞ ምን? ሠርተው እንዳመጡት የማይገባን የተከማቸ ገንዘብ ያላቸው ሃብታሞቻችንስ ውሽሞቻቸውን (ሚስቶቻቸው ያኔ ይመቻቸዋል አሉ፤ እነሡም ሸገር ላይ ካስቀመጧቸው ቤቢዎቻቸው ጋር አለማቸውን ይቀጫሉ) ይዘው አለማቸውን ለመቅጨት አየር መንገዳችን ላይ በተደጋጋሚ የሚታዩላት አይደለች ዱባይ!
አሁን ቦይ ፍሬንድ ስለሌለሽ ተብሎ ወጪ ልቻል ያለችን ልጅ፣ ከእኛ ጋር አትሄጂም ማለት ፌር ነው?....፡፡
በቅርቡ አስር ደቂቃ በማይሞላ የስልክ ወሬ የተለየሁት ሁለተኛው ቦይ ፎሬንዴ ትዝ አለኝ፡፡
ነፍስህን ይማረው፡፡
እናንተ ደግሞ መድሃኔዓለም የስራችሁን ይስጣችሁ፡፡
አድቫንስ ሳልወስድ…. ወሬን ጠብቄ የወር ደምወዜን ወስጄ፣ የደጉ አለቃዬ ቦነስ ታክሎበት ለአንድ ቀን ደረቴን ነፍቼ ልዝናና ብዬ የምወጣባቸው የፒያሳው ጣይቱና የአምባሳደሩ ጊዮን ሆቴሎች ትዝ አሉኝ፡፡
የዛሬ ሳምንት እነዚሁ የቦሌ ልጆች፣ እዛው ቦሌ መድሃኔዓለም ለስብከት ከተቀመጥኩበት ቀልቤን ሠርቀውኝ ሳዳምጣቸው፣ አሜሪካዊቷን አቀንቃኝ ቢዮንሴን ከባለቤቷ ጄዚና ከቤተሠቦቿ ጋር አግኝተናት፣ አብረን ፎቶ ተነሳን ሲሉ…. ብቻዋን መጥታ አቡነ ጳውሎስ (ሙት ወቃሽ አያድርገኝ) ጥላ አስወጡላት ምናምን ሲባል የሠማሁት ወሬ ትዝ ብሎኝ አሁን ቤተሠቦቿን….  ጨምራ መጥታ ምን ይወጣላት ይሆን?.... ብዬ፣ ያቺ ምስኪን ቤተ ክርስትያን ትዝ ብላኝ ሃሳብ ገባሁ….እንደገና ብትት ብዬ የት? ጣይቱ? (ደግሞ በማንነቷ የምታፍር በሉኝ አሏችሁ፤ ለማንነት ለኩራት ለክብሬ ማን እንደሃገሬ የሚለው ዘፈን ውስጤ ነው ለምን? ታድያ እነ ክርስትያኖ ሮናልዶ ጣይቱ አይመጡም?) ቀና ስል አንደኛው ልጅ እግዜር ይስጠው ዱባይ እያለሁ፣ ሠዎቼ ማለትም አሠሪዎቼ “ደርሠንበት መጣን ቤት ጠብቂ” ብለውኝ ሲወጡ የሠማሁትን የአንዱን ሆቴል ስም ሲጠራ ተንፈስ አልኩ፡፡
ታድያ ያቺ መድሃኔዓለም ደጅ ላይ የምታላዝነው የቦሌ ሞልቃቃ ዱባይ ሙሉ ወጪያቸውን ሸፍኜ ስትለኝ መሸማቀቄ ሲያንሠኝ አይደል?(“ሲያንሠኝ ነው” ነው ያለው ኮሜዲያን ዶክሌ) ሲያንሠኝ ነው፡፡
“ለምን ታለቅሻለሽ መድሃኔዓለምንስ ምን አድርግልኝ ነው የምትይው” አልኳት የሠፈሬን…. የማውቀውን….ደግሞ ለቦሌ የሚቀርብ የመሠለኝን የማፅናኛ ቃላት እየመራረጥኩ፤
እሷ እኮ አታፍር… ብሮኝ የሚሄድ ሠው እንዲሠጠኝ…. አብረን እንሂድ… ትለኝ ይሆናል ሆ... ሆ. እዛው በፀበልሽ (በሠፈርሽ)፡፡
“ባቢ አሜሪካ ያለው ሆቴሉን ሊጎበኝ አሜሪካ ሲሄድ… ከጓደኞችሽ ጋር ተዝናኚበት ብሎ የሠጠኝን ዶላርና ፓውንድ ብቻዬን ምን ላደርገው? እያልኩት ነው” አለችኝ፡፡ አቤት የኑሮ ልዩነት፡፡ በአይኖቼ ሠማይ ደርሼ ምድር ተመለስኩ፡፡
“አብረን እንሂድ?” አለችኝ በድንገት፤
የፈራሁት አለች እማዬ፡፡
ብድግ ብዬ ቁጭ እንዳልኩ ትዝ ይለኛል፡፡
ልቤ ውድውድ…ውድውድው ብቻ ከመቶ ጊዜ በላይ እንዲህ ብሎብኛል እንድረጋጋ በየመሃሉ የመድሃኔዓለምን ስም እየጠራሁ ሁሉ፤
“ስለ ወጪው ችግር የለም፤ ለቪዛው አታስቢ” እኔን ማግኘቷ ከመድሃኔዓለም የተሠጣት የፀሎቷ መልስ እንደሆነ አስባለች፡፡
ለቪዛ አታስቢ! “እንዴት? ነው የማገኘው” ማሠብ ዳዳኝና ሳቄ መጣ፡፡
ፓስፖርቴ ትዝ አለኝ፤
ኤክስፓየር አርጓል፡፡
ኢምግሬሽን የት ነው ያለው?
እረስቼዋለሁ፡፡
ለመሆኑ ኤክስፓየር ያደረገው ፓስፖርቴን የት ነው ያስቀመጥኩት?
አላስታውስም፡፡
የዛሬው ስብከት አብይ ርዕስ “ክርስቶስ የሚመጣበት ቀን አይታወቅምና ተዘጋጅታችሁ ጠብቁ” የሚል ነበር፡፡ አመሻሹን ስራዬን እየጣልኩ ሁሉ ለምስመው መድሃኔዓለም…. በህይወቴ የተሻለ ነገር እንዲያሳየኝ እጆቼን ዘርግቼ እማፀነው ነበር፡፡ ተዘጋጅቼ ባለመጠበቄ ያዘጋጀልኝን ሲሳይ እንዲህ ከአየር ላይ ላፍ አደረገኝ፡፡ (“ምነው? መድሃኔዓለም ምን? አደረግኩህ” ቤቴ እየገባሁ ያጉተመተምኩት)
ፀሎትሽ ከደመና በታች ነው ያላችሁኝ ሠዎች ይኸው ተሳካላችሁ፡፡ ምናለ አሁን ዱባይ ደርሼ ብመጣ… ምቀኛ ሁሉ፡፡
ለከባድ ተልዕኮ ስዊዘርላንድ ልበር እንደሆነ ነግሬያት እሷም አምናኝ አፅናንቼና አረጋግቼ ውሃ የመሠለች መኪናዋ ውስጥ አስገብቻት፣ ወረፋዬን ልጠብቅ ወደታክሲ ተራዬ አመራሁ፡፡
ስዊዘር ላንድ የት ናት?... እንዳትሉኝ፤
እንደ ፓስፖርቴ ያስቀመጥኩበትን አላውቅም እንዳልላችሁ (በራሴ አፈርኩ)
“የሚመጣው ቀን አይታወቅምና ተዘጋጅታችሁ ጠብቁ”፡፡

Page 8 of 428